Hukukun Temel Kavramları

Hukuk sistemimizde bir hukuki işlemin sakatlığı, işlemin hangi aşamada veya hangi unsurunda bir eksiklik olduğuna göre farklı yaptırımlara tabidir.

Yukarıdaki tabloda numaralandırılmış durumların karşılığı olan X, Y ve Z yaptırım türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Kamu gücü kullanılarak tesis edilen ve hukuk kurallarına aykırı olduğu tespit edilen bir idari işlemin, menfaati ihlal edilenlerin başvurusu üzerine yargı organları tarafından hukuk aleminden silinmesi şeklindeki yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk düzeni, kişilerin ve idarenin hukuka aykırı eylem ve işlemlerine karşı korunan menfaatin niteliğine göre farklı yaptırım türleri öngörmüştür. Buna göre;

I. Ayırt etme gücüne sahip küçük veya kısıtlı bir kimsenin, yasal temsilcisinin rızasını almadan kendisini borç altına sokan bir sözleşme yapması,
II. Fonksiyon gaspı veya ağır yetki tecavüzü halleri dışındaki, hukuka aykırı bir idari işlemin yargı kararıyla hukuk aleminden silinmesi,
III. Sözleşme konusunun emredici hukuk kurallarına, ahlaka veya kişilik haklarına aykırı olması nedeniyle baştan itibaren geçersiz sayılması,

durumlarına uygulanacak hukuki yaptırımlar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?

Bir hukuk uyuşmazlığında yargıç; uyuşmazlığın çözümü için yürürlükteki kanunlarda, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde veya yönetmeliklerde herhangi bir hüküm bulunmadığını (Unsur I), ancak toplumun genelinde bağlayıcılığına inanılan ve sürekli uygulanan bir örf ve adet kuralının mevcut olduğunu (Unsur II) tespit etmiştir. Yargıç ayrıca, bu uyuşmazlığın çözümünde "evrensel adalet ve insan onuru" ilkelerinin (Unsur III) farklı bir yaklaşımı gerektirdiğini düşünmektedir.

Buna göre, sözü edilen unsurların hukukun türleri ile eşleştirilmesi ve Türk hukuk sistemi bakımından hukuki nitelikleri hakkında yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesi ve genel hukuk doktrini çerçevesinde, hâkimin önüne gelen bir uyuşmazlıkta karşılaştığı boşluk türleri ve bu boşlukları giderme yöntemlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hukuk düzeninde özel haklar, 'ileri sürülebilecekleri çevre' kriterine göre sınıflandırılırken hak sahibinin bu hakkı kime karşı savunabileceği esas alınır. Bu bağlamda, bir borç ilişkisinden doğan alacak hakları gibi sadece hukuki ilişkinin karşı tarafına karşı ileri sürülebilen hak kategorisi aşağıdakilerden hangisidir?

A, maliki olduğu bir taşınmaz üzerinde arkadaşı B lehine bir alım (iştira) hakkı tanımış ve bu hak tapu kütüğüne şerh edilmiştir. B, süresi içerisinde bu hakkı kullanarak taşınmazın mülkiyetinin kendisine devredilmesini talep etmiştir.

Buna göre, B'nin kullandığı bu hakkın hukuksal niteliğiyle ilgili aşağıdaki sınıflandırmalardan hangisi doğrudur?

Toplum yaşamını düzenleyen din, ahlak ve görgü kuralları ile hukuk kuralları benzer amaçlar taşısa da, hukuk kurallarının ihlali halinde kişiye devlet zoruyla uygulanan bir müeyyide söz konusudur. Bu yönüyle hukuk kurallarını diğer sosyal düzen kurallarından ayıran en belirgin nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

Türk hukukunda bir hukuki işlemin kurucu unsurlarından birinin eksikliği ile kurucu unsurları tam olmasına rağmen işlemin emredici hukuk kurallarına veya kamu düzenine aykırılık teşkil etmesi durumları farklı yaptırımlara bağlanmıştır.

Buna göre;
$I.$ Resmi evlendirme memuru önünde yapılmayan bir evlilik,
$II.$ Ayırt etme gücü tam olan amca ile yeğen arasında, resmi memur önünde yapılan bir evlilik

yukarıdaki işlemlerin hukuki yaptırımları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Hukuk düzeni, toplumsal hayatın huzur ve güven içinde sürmesi için kişilerin kurallara aykırı davranışlarına karşı devlet gücüyle desteklenen bir tepki olan 'yaptırım' (müeyyide) sistemini geliştirmiştir.

Buna göre, hukukun yaptırım türleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bir davanın görülmesi sırasında hâkim, önüne gelen uyuşmazlığa uygulanabilecek herhangi bir yazılı hukuk kuralının (kanun, yönetmelik vb.) bulunmadığını tespit etmiştir. Ancak hâkimin yaptığı araştırma sonucunda, uyuşmazlığın çözümü için ilgili bölgede yüzyıllardır süregelen ve toplumca genel kabul görmüş, bağlayıcı nitelikte bir örf ve adet hukuku kuralının var olduğu anlaşılmıştır.

Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesi ve hukuk sistemimizdeki boşluk türleri dikkate alındığında; bu uyuşmazlıkta karşılaşılan boşluk türü ve hâkimin izlemesi gereken yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Kanun koyucunun, bir hukuki meselenin çözümünü somut olayın özelliklerine göre belirlenmesi amacıyla bilerek ve isteyerek düzenlemediği durumlarda ortaya çıkan boşluk türü ve hâkimin bu boşluğu doldururken başvurduğu yetki aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk düzeni, kural olarak bireyin sadece iç dünyasında kalan, dışa yansımayan düşünce ve niyetleriyle ilgilenmez. Ancak bu niyetler dış dünyaya bir davranış olarak yansıdığında; örneğin bir suç işlendiğinde veya bir sözleşme ihlal edildiğinde, hukuk bu 'iç dünyadaki durumu' (kast veya taksir gibi) hukuki sonuçlara bağlamak amacıyla inceleme konusu yapar. Bu durum, hukuk kurallarının kapsamı ve diğer sosyal düzen kurallarıyla ilişkisi bakımından aşağıdakilerden hangisini kanıtlar?

Toplumsal yaşamı düzenleyen normatif sistemler (din, ahlak, görgü ve hukuk) bireylerin davranışlarını belirli bir disiplin altına almayı hedefler. Bu sistemler arasında hukuk kurallarını diğer sosyal düzen kurallarından ayıran temel fark, yaptırımın (müeyyidenin) niteliğidir. Ancak bir yaptırımın 'hukuki' bir değer kazanması, sadece dış dünyada bir sonuç doğurmasıyla değil, bu sonucun elde ediliş biçimiyle doğrudan ilişkilidir.

Buna göre, bir sosyal düzen kuralının ihlali neticesinde ortaya çıkan tepkiyi 'hukuki yaptırım' (maddi yaptırım) kılan temel karakteristik özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Toplumsal yaşamı düzenleyen kurallar arasında yer alan din, ahlak ve görgü kuralları ihlal edildiğinde kişi sadece toplumsal bir kınama veya vicdani bir rahatsızlık ile karşılaşırken; hukuk kuralları ihlal edildiğinde devletin yetkili organları aracılığıyla somut bir zorlama ile karşılaşır. Buna göre, hukuk kurallarını diğer sosyal düzen kurallarından ayıran ve devlet gücüyle desteklenen yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Hukuk sistemimizde bir hukuki işlemin kurucu unsurlarından biri olan 'resmi memur'un katılımı olmaksızın gerçekleştirilen bir evlilik işlemi, aşağıdaki hükümsüzlük türlerinden hangisi ile nitelendirilir?

1982 Anayasası'nın kurduğu hukuk düzeninde, yazılı hukuk kuralları arasında altlık-üstlük ilişkisini ifade eden normlar hiyerarşisi, uyuşmazlıkların çözümünde hangi kuralın öncelikle uygulanacağını belirleyen temel dayanaktır. Bu hiyerarşik yapı ve kurallar arasındaki etkileşim dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuksal açıdan yanlıştır?

Hukuk başlangıcı dersine çalışan bir öğrenci, not defterine şu tanımı yazmıştır: "Bir ülkede belli bir dönemde yürürlükte bulunan, sadece yetkili makamlar tarafından konulmuş yazılı hukuk kurallarının bütünüdür." Öğrencinin not aldığı bu tanım, aşağıdaki hukuk türlerinden hangisine aittir?

$I.$ Ayırt etme gücüne sahip $17$ yaşındaki bir gencin, yasal temsilcisinin rızasını almadan kendisine miras kalan taşınmazı satması.
$II.$ Bir belediyenin, imar planına açıkça aykırı şekilde bir şahsa inşaat ruhsatı vermesi üzerine bu işlemin idare mahkemesi tarafından hukuka aykırı bulunarak hukuk aleminden silinmesi.
$III.$ Resmi evlendirme memuru önünde yapılmayan, sadece dini merasimle gerçekleştirilen bir evlilik akdi.

Yukarıda verilen durumlar hukuk düzeninde öngörülen yaptırım türleri ile eşleştirildiğinde, doğru sıralama aşağıdakilerden hangisidir?

Türk hukuk düzeninde bir hukuki işlemin 'yok' sayılması ile 'mutlak butlan' ile sakat olması arasındaki temel fark, sakatlığın işlemin hangi aşamasında ortaya çıktığıdır. Kurucu unsurlardaki (taraflar, irade beyanı, konu) bir eksiklik işlemi hukuken hiç doğmamış kılarken; bu unsurlar mevcut olsa dahi işlemin emredici hukuk kurallarına veya kamu düzenine aykırı olması işlemi ölü doğmuş (hükümsüz) kılar.

Buna göre, aşağıda verilen senaryolardan hangisi bir 'yokluk' hali değil, 'mutlak butlan' yaptırımına tabi bir hukuki işlemdir?