Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı

72 questions

$1982$ Anayasası'nda milletvekillerinin görevlerini her türlü baskıdan uzak, tam bir serbestlik içinde yerine getirebilmeleri için öngörülen "yasama sorumsuzluğu" ve "yasama dokunulmazlığı" bağışıklıklarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünceleri nedeniyle hem cezai hem de hukuki (tazminat gibi) sorumluluğunu mutlak olarak ortadan kaldıran sürekli bir korumadır.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekili, sadece dokunulmazlığın kaldırılmasına konu olan suçtan dolayı yargılanabilir; yeni bir suç isnadı durumunda Meclis'in tekrar karar alması gerekir.

Yasama dokunulmazlığı kural olarak sadece cezai nitelikteki işlemleri kapsayan bir koruma kalkanı olup; milletvekili aleyhine hukuk mahkemelerinde tazminat davası açılmasına engel teşkil etmez.

Yasama sorumsuzluğu kapsamında Mecliste ifade edilen düşüncelerin Meclis dışında tekrarlanması, Anayasa'da herhangi bir istisnaya yer verilmeksizin her durumda mutlak ve koşulsuz bir koruma altındadır.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ile Anayasa'nın

14

. maddesindeki durumlar yasama dokunulmazlığının istisnaları iken; yasama sorumsuzluğunun Anayasa'da belirtilmiş benzer bir istisnası bulunmamaktadır.

Show answer & explanation

Answer: Yasama sorumsuzluğu kapsamında Mecliste ifade edilen düşüncelerin Meclis dışında tekrarlanması, Anayasa'da herhangi bir istisnaya yer verilmeksizin her durumda mutlak ve koşulsuz bir koruma altındadır.

Answer

Yasama sorumsuzluğu kapsamındaki düşüncelerin Meclis dışında tekrarlanmasının mutlak ve koşulsuz olduğunu belirten ifade yanlıştır; çünkü Meclis bu konuda aksi yönde bir karar alabilir.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü

1982

Anayasası'nın

83

. maddesine göre milletvekilleri, Meclis çalışmalarındaki düşüncelerini dışarıda açıklarken kural olarak korunurlar; ancak bu koruma 'Meclisçe başka bir karar alınmadıkça' geçerlidir. Yani Meclis kararıyla bu korumanın kaldırılması mümkündür, bu da korumanın 'koşulsuz' veya 'her durumda mutlak' olmadığını gösterir.

Step-by-Step Solution

Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz etme

Sorumsuzluk mutlak ve süreklidir. Oy, söz ve düşünceleri kapsar.

Milletvekilinin fikir özgürlüğünü her zaman korumak temel amaçtır.

Yasama dokunulmazlığının niteliğini analiz etme

Dokunulmazlık nispi (kaldırılabilir) ve geçicidir. Sadece suç isnatlarını (cezai) kapsar.

Üyenin keyfi tutuklamalardan korunması amaçlanır ancak hukuk davalarına engel değildir.

Anayasa Madde

83/1

istisnasını inceleme

Meclis dışındaki tekrarlar için 'Meclisçe başka bir karar alınmadıkça' şartı bulunur.

Meclis içindeki mutlaklık, dışarıdaki tekrarlar için belirli şartlar dahilinde esnetilebilir.

Key Concept

Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı Arasındaki Farklar

Hints

Yasama sorumsuzluğu 'mutlak' iken, yasama dokunulmazlığı 'nispi'dir.

Anayasa Madde

83

'ün ilk fıkrasında meclis dışındaki tekrarlar için bir 'Meclis kararı' ihtimalinden bahsedilir.

Dokunulmazlığın istisnaları olan suçüstü hali ve Anayasa m.

14

, sorumsuzluk için geçerli değildir; ancak sorumsuzluğun dışarıdaki tekrarı için Meclis engelleyici karar alabilir.

Practice More

Dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı Anayasa Mahkemesi'ne itiraz süreçlerini (7 gün - 15 gün kuralı) inceleyin.

Estimated Time:2m 0s

Question 42Question →

Milletvekili (A), TBMM Genel Kurulu'ndaki bir oturumda hükümet politikalarını sert bir dille eleştiren bir konuşma yapmıştır. Aynı milletvekili, ertesi gün seçim bölgesinde bir yaralamalı trafik kazasına karışmıştır. $1982$ Anayasası'na göre, bu iki farklı durumla ilgili aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Kürsüdeki konuşması yasama sorumsuzluğu kapsamında ömür boyu korunurken, trafik kazası nedeniyle yargılanması ancak dokunulmazlığının Meclis tarafından kaldırılmasıyla mümkündür.

Her iki olay da yasama dokunulmazlığı kapsamındadır ve milletvekili görevde olduğu sürece bu eylemlerinden dolayı hiçbir makam önünde hesap vermez.

Trafik kazası nedeniyle dokunulmazlık kendiliğinden kalkar, ancak kürsüdeki konuşmasından dolayı tazminat davası açılabilmesi için Meclis kararı şarttır.

Milletvekilliği sıfatı sona erdiğinde, kişi hem kürsüdeki konuşması hem de karıştığı trafik kazası nedeniyle genel hükümlere göre yargılanabilir.

Meclis kararıyla yasama sorumsuzluğu kaldırılarak konuşmasından dolayı soruşturma açılabilirken, trafik kazası gibi şahsi suçlar dokunulmazlık kapsamı dışındadır.

Show answer & explanation

Answer: Kürsüdeki konuşması yasama sorumsuzluğu kapsamında ömür boyu korunurken, trafik kazası nedeniyle yargılanması ancak dokunulmazlığının Meclis tarafından kaldırılmasıyla mümkündür.

Answer

Kürsüdeki konuşmanın yasama sorumsuzluğu kapsamında ömür boyu korunması, trafik kazasının ise dokunulmazlık kapsamında olup ancak Meclis kararıyla yargılamaya konu edilebilmesi doğrudur.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerinden dolayı hiçbir zaman sorumlu tutulmamasını sağlar (mutlak ve sürekli). Yasama dokunulmazlığı ise milletvekilinin Meclis dışındaki suç iddiaları nedeniyle yargılanmasını Meclis kararına bağlar (nisbi ve geçici).

Step-by-Step Solution

Eylemlerin türünü belirleme

Genel Kurul'daki konuşma 'Yasama Sorumsuzluğu', trafik kazası ise 'Yasama Dokunulmazlığı' kapsamında değerlendirilir.

Meclis çalışmalarındaki sözler sorumsuzluk, Meclis dışındaki suç iddiaları dokunulmazlık konusudur.

Korumaların niteliğini analiz etme

Sorumsuzluk mutlak ve süreklidir; dokunulmazlık ise nisbi (kaldırılabilir) ve geçicidir.

Anayasa madde

83

uyarınca sorumsuzluk milletvekilliği bittikten sonra da sürer, dokunulmazlık ise Meclis kararıyla kaldırılabilir.

Key Concept

Yasama bağışıklıklarının mutlak/nisbi ve sürekli/geçici olma özellikleri arasındaki ayrım.

Hints

Meclis içinde söylenen sözler ile Meclis dışındaki suç iddialarının farklı koruma türlerine tabi olduğunu hatırlayın.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karşı Anayasa Mahkemesi'ne itiraz sürecini ve sürelerini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 43Question →

$1982$ Anayasası’nda düzenlenen "yasama bağışıklıkları" (yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı) ile ilgili olarak aşağıda yapılan karşılaştırmalardan hangisi hukuken doğrudur?

Yasama dokunulmazlığı kapsamında bir suç nedeniyle yargılanması durdurulan milletvekili yeniden seçilirse, dokunulmazlığı kendiliğinden kalkmış sayılır ve yargılama Meclis kararı aranmaksızın devam eder.

Anayasa’nın

14

. maddesindeki durumlar ile ağır cezalık suçüstü hali, milletvekilinin Meclis kürsüsündeki beyanlarını da kapsayacak şekilde yasama sorumsuzluğunu tamamen ortadan kaldıran istisnalardır.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı üyeliği sona erse dahi devam eden mutlak bir koruma sağlarken; yasama dokunulmazlığı, suç işlediği iddiasıyla ilgili olup sadece üyelik süresince geçerli olan ve Meclis kararıyla kaldırılabilen nisbi bir korumadır.

Yasama dokunulmazlığı milletvekilini hem cezai takibatlara hem de hukuk mahkemelerinde açılacak şahsi tazminat davalarına karşı koruyan, ancak Meclis kararıyla kaldırılabilen geniş kapsamlı bir bağışıklıktır.

TBMM Genel Kurulu, kamu düzenini korumak amacıyla bir milletvekilinin yasama sorumsuzluğunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla alacağı bir parlamento kararıyla kaldırma yetkisine sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı üyeliği sona erse dahi devam eden mutlak bir koruma sağlarken; yasama dokunulmazlığı, suç işlediği iddiasıyla ilgili olup sadece üyelik süresince geçerli olan ve Meclis kararıyla kaldırılabilen nisbi bir korumadır.

Answer

Yasama sorumsuzluğunun milletvekilliği sona erse de devam eden mutlak bir koruma, dokunulmazlığın ise üyelik süresiyle sınırlı ve kaldırılabilir nisbi bir koruma olduğunu belirten seçenek doğrudur.

Doğru cevap, iki kavram arasındaki temel farkları anayasal zeminde tam olarak yansıtmaktadır. Yasama sorumsuzluğu, meclis çalışmalarındaki beyanları koruyan, kaldırılamayan ve görev süresi bitse de süren 'mutlak' ve 'sürekli' bir haktır. Yasama dokunulmazlığı ise meclis dışındaki suç iddialarıyla ilgili olan, kaldırılabilen ve görev süresiyle sınırlı 'nisbi' ve 'geçici' bir korumadır.

Step-by-Step Solution

Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz etme

Sorumsuzluk; meclis içi oylar ve sözler için mutlak (kaldırılamaz) ve sürekli (ömür boyu) bir korumadır.

Milletvekillerinin görevlerini her türlü baskıdan uzak yapabilmesi için anayasal güvence altındadır.

Yasama dokunulmazlığının niteliğini analiz etme

Dokunulmazlık; suç iddiaları için nisbi (Meclisçe kaldırılabilir) ve geçici (üyelik süresince) bir korumadır.

Milletvekilinin haksız cezai takibatlarla yasama çalışmalarından alıkonulmasını engellemeyi amaçlar.

İstisnaları ve usulü değerlendirme

Ağır cezalık suçüstü ve Md.

14

sadece dokunulmazlığı sınırlandırır; sorumsuzluğun istisnası yoktur.

Anayasa'nın

83/2

. fıkrası sadece dokunulmazlık için bu kısıtlamaları öngörmüştür.

Key Concept

Yasama Bağışıklıkları (Sorumsuzluk vs. Dokunulmazlık)

Hints

Bir bağışıklık türü kürsü özgürlüğünü (oy ve söz), diğeri ise milletvekilinin kişiliğini suç suçlamalarına karşı korur.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvuru sürelerini ve sürecini gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 44Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen yasama bağışıklıkları olan "yasama sorumsuzluğu" ve "yasama dokunulmazlığı" arasındaki temel farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yasama sorumsuzluğu mutlak bir nitelik taşıyıp TBMM tarafından kaldırılamazken, yasama dokunulmazlığı nisbi niteliktedir ve Meclis kararıyla kaldırılabilir.

Her iki bağışıklık türü de sadece milletvekilliği sıfatı devam ettiği sürece geçerlidir ve üyelik sona erince koruma kendiliğinden tamamen kalkar.

Yasama sorumsuzluğu sadece ağır cezalık suçları kapsarken, yasama dokunulmazlığı tüm disiplin suçlarını ve idari para cezalarını kapsar.

Yasama dokunulmazlığı milletvekilinin hem hukuk hem de ceza davalarına karşı tam bir koruma sağlar ve hiçbir istisnası bulunmaz.

Yasama sorumsuzluğu Meclis dışındaki tüm şahsi eylemleri kapsarken, yasama dokunulmazlığı sadece Meclis içindeki çalışmaları korur.

Show answer & explanation

Answer: Yasama sorumsuzluğu mutlak bir nitelik taşıyıp TBMM tarafından kaldırılamazken, yasama dokunulmazlığı nisbi niteliktedir ve Meclis kararıyla kaldırılabilir.

Answer

Yasama sorumsuzluğunun mutlak ve kaldırılamaz olması, yasama dokunulmazlığının ise nisbi ve Meclis kararıyla kaldırılabilir olması doğru bir karşılaştırmadır.

Doğru ifade, yasama sorumsuzluğunun mutlak niteliğini (hiçbir şekilde kaldırılamayacağını) ve yasama dokunulmazlığının nisbi niteliğini (TBMM Genel Kurulu kararıyla kaldırılabileceğini) vurgulayan seçenektir. Yasama sorumsuzluğu kamu düzenindendir ve feragat edilemez, kaldırılamaz bir hak iken; dokunulmazlık, milletvekilinin şahsına değil, temsil ettiği makama verilen ve Meclis tarafından geri alınabilen bir korumadır.

Step-by-Step Solution

Yasama bağışıklıklarının hukuki niteliğini analiz etme

Yasama sorumsuzluğu "mutlak" (kaldırılamaz), yasama dokunulmazlığı "nisbi" (Meclis kararıyla kaldırılabilir) özelliktedir.

İki kavram arasındaki en temel fark meclis iradesinin bu bağışıklıklar üzerindeki yetkisidir.

Bağışıklıkların süre yönünden kapsamını değerlendirme

Sorumsuzluk ömür boyu (sürekli), dokunulmazlık ise milletvekilliği süresince (geçici) geçerlidir.

Milletvekilinin görevinden sonra da meclisteki beyanları nedeniyle baskı görmemesi sorumsuzluğun amacıdır.

Key Concept

Yasama Sorumsuzluğu vs. Yasama Dokunulmazlığı Ayrımı

Hints

Yasama sorumsuzluğu ifade özgürlüğü ile, yasama dokunulmazlığı ise yargılanma süreciyle ilgilidir.

Milletvekilinin mecliste kullandığı bir oy nedeniyle yıllar sonra dava edilememesi hangi kavramla açıklanır?

Hangi bağışıklık türünün TBMM kararıyla kaldırılabildiğini (nisbi olduğunu) hatırlamaya çalışın.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvuru sürecini ve sürelerini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 45Question →

$1982$ Anayasası'nda milletvekillerinin parlamento çalışmalarını hiçbir baskı altında kalmadan yürütebilmeleri amacıyla düzenlenen yasama bağışıklıkları (sorumsuzluk ve dokunulmazlık) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi, dokunulmazlık kurumunun istisnalarını ve hukuki sonuçlarını eksiksiz ve doğru bir şekilde yansıtmaktadır?

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ile soruşturmasına seçilmeden önce başlanmış olmak kaydıyla Anayasa'nın

14

. maddesindeki durumlar yasama dokunulmazlığının istisnalarıdır; ayrıca milletvekili hakkında verilen bir ceza hükmünün yerine getirilmesi üyelik sıfatının sona ermesine kadar bırakılır ve bu sürede zamanaşımı işlemez.

Tekrar seçilen milletvekili hakkında önceki dönemden kalan soruşturma ve kovuşturma işlemlerine devam edilebilmesi için Meclisin yeniden dokunulmazlığı kaldırmasına gerek olmayıp, önceki yasama döneminde alınan kaldırma kararı hukuki geçerliliğini korur.

Yasama sorumsuzluğu sadece cezai takibatı engellerken; yasama dokunulmazlığı milletvekilinin hem cezai hem de tazminat gibi hukuki sorumluluklarına karşı mutlak bir koruma sağlar.

Yasama dokunulmazlığı milletvekiline tanınmış şahsi bir hak olduğundan, ilgili milletvekilinin yazılı feragati ile ortadan kalkabilir ve bu durumda Meclis kararına gerek duyulmaksızın yargılama süreci başlar.

Anayasa Mahkemesi, yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin Meclis kararlarını sadece şekil bakımından denetleyebilir; kararın esasına ilişkin bir iptal incelemesi yapma yetkisi bulunmamaktadır.

Show answer & explanation

Answer: Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ile soruşturmasına seçilmeden önce başlanmış olmak kaydıyla Anayasa'nın $14$ . maddesindeki durumlar yasama dokunulmazlığının istisnalarıdır; ayrıca milletvekili hakkında verilen bir ceza hükmünün yerine getirilmesi üyelik sıfatının sona ermesine kadar bırakılır ve bu sürede zamanaşımı işlemez.

Answer

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve soruşturmasına seçilmeden önce başlanmış olmak kaydıyla Anayasa'nın 14. maddesindeki durumlar istisna olup; ceza hükmünün infazı ertelenir ve bu süreçte zamanaşımı işlemez.

Doğru seçenek, Anayasa'nın

83

. maddesinde yer alan yasama dokunulmazlığının kapsamını, istisnalarını (Ağır cezalı suçüstü ve Madde

14

) ve koruma altındaki milletvekili hakkında verilen ceza hükmünün infazının ertelenmesi ile zamanaşımının durması kuralını eksiksiz olarak ifade etmektedir.

Step-by-Step Solution

Yasama dokunulmazlığının (nisbi bağışıklık) tanımını ve temel amacını belirle.

Milletvekilinin suç işlediği iddiasıyla keyfi yargısal işlemlerden korunmasıdır.

Kurumun sınırlarını belirlemek için temel niteliğini anlamak gerekir.

Anayasa'nın 83. maddesindeki mutlak istisnaları analiz et.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve seçilmeden önce başlanmış olması şartıyla Madde 14 (Devletin bütünlüğüne karşı suçlar) kapsam dışıdır.

Dokunulmazlığın hangi durumlarda kendiliğinden işlemediğini saptamak gerekir.

Dokunulmazlığın yargılama ve infaz üzerindeki etkisini değerlendir.

Sorgulama ve yargılama durur; ceza alınsa bile infaz üyelik sonuna bırakılır ve zamanaşımı bu sürede işlemez.

Hukuki sürecin nasıl askıya alındığını netleştirmek için önemlidir.

Seçimlerin yenilenmesi durumundaki usulü kontrol et.

Tekrar seçilen milletvekili için dokunulmazlık yeniden başlar.

Sürellik ve kesintisizlik kurallarını doğrulamak gerekir.

Key Concept

Yasama Dokunulmazlığının Anayasal Çerçevesi ve İstisnaları

Hints

Yasama dokunulmazlığı 'geçici' ve 'kaldırılabilir' bir korumayken, sorumsuzluk 'mutlak' ve 'sürekli'dir.

Dokunulmazlığın iki temel istisnası vardır: biri suçun niteliği (Ağır cezalı suçüstü), diğeri Anayasa m. 14'teki devletin varlığına yönelik suçlardır.

Milletvekili seçilmek yargılamayı durdurur ancak cezayı ortadan kaldırmaz; bu yüzden zamanaşımının durması adaletin tecellisi için bir gerekliliktir.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvuru sürelerini ve karar verme sürelerini inceleyiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 46Question →

Yasama bağışıklıkları, milletvekillerinin parlamento çalışmalarını herhangi bir dış baskı veya yargısal tehdit altında kalmadan, hür iradeleriyle sürdürebilmeleri amacıyla öngörülmüş anayasal korumalardır. Bu bağışıklık rejimi içerisinde yer alan "yasama sorumsuzluğu" ve "yasama dokunulmazlığı" kurumlarının hukuki mahiyetleri birbirinden farklı kurallara tabidir.

Buna göre, yasama sorumsuzluğu ile yasama dokunulmazlığı arasındaki temel farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yasama sorumsuzluğu milletvekilliği sıfatı sona erdikten sonra da devam eden mutlak bir koruma sağlarken, yasama dokunulmazlığı kural olarak sadece milletvekilliği süresince geçerli olan nispi bir korumadır.

Yasama sorumsuzluğu TBMM Genel Kurulu tarafından alınan bir parlamento kararıyla kaldırılabilirken, yasama dokunulmazlığı hiçbir şekilde kaldırılamayan mutlak bir haktır.

Yasama dokunulmazlığı hem cezai hem de hukuki (tazminat) davalarına karşı tam bir koruma sağlarken, yasama sorumsuzluğu sadece cezai sorumluluğu ortadan kaldırır.

Milletvekilinin Meclis dışındaki her türlü beyanı yasama sorumsuzluğu kapsamında korunurken, yasama dokunulmazlığı sadece Meclis içindeki eylemleri kapsar.

Her iki bağışıklık türü de sadece milletvekillerine tanınmış olup, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların bu korumalardan yararlanması mümkün değildir.

Show answer & explanation

Answer: Yasama sorumsuzluğu milletvekilliği sıfatı sona erdikten sonra da devam eden mutlak bir koruma sağlarken, yasama dokunulmazlığı kural olarak sadece milletvekilliği süresince geçerli olan nispi bir korumadır.

Answer

Yasama sorumsuzluğu milletvekilliği bittikten sonra da süren mutlak bir koruma sağlarken, yasama dokunulmazlığı üyelik süresince geçerli olan ve kaldırılabilen nispi bir korumadır.

Doğru yanıt olan ifade, yasama sorumsuzluğunun 'mutlak ve sürekli' (vekillikten sonra da süren), yasama dokunulmazlığının ise 'nispi ve geçici' (vekillik süresince geçerli ve kaldırılabilir) olduğunu isabetle vurgulamaktadır. Bu, 1982 Anayasası'nın 83. maddesindeki temel ayrımdır.

Step-by-Step Solution

Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz et

Sorumsuzluk, ifade özgürlüğünü korur; mutlaktır (kaldırılamaz) ve süreklidir (vekillik bitince de sürer).

Milletvekilinin meclisteki sözlerinden dolayı emekliliğinde bile yargılanmaması yasama bağımsızlığı için esastır.

Yasama dokunulmazlığının niteliğini analiz et

Dokunulmazlık, keyfi yargılamaları önler; nispidir (Meclis kararıyla kaldırılabilir) ve süre ile sınırlıdır (vekillik bitince sona erer).

Dokunulmazlığın amacı suçluyu korumak değil, yasama faaliyetinin kesintiye uğramasını engellemektir.

İki kavramı karşılaştırarak doğru seçeneği belirle

Sorumsuzluğun sürekli, dokunulmazlığın geçici olduğunu belirten ifade doğrudur.

Anayasal düzenlemedeki süre ve nitelik farkı bu iki kavramı ayıran en temel özelliktir.

Key Concept

Yasama Bağışıklıkları (Sorumsuzluk vs. Dokunulmazlık)

Hints

Bu iki korumadan hangisinin 'söz hürriyeti' (sorumsuzluk), hangisinin 'yargılanmama hürriyeti' (dokunulmazlık) olduğunu hatırlayın.

Milletvekili seçilmeden önce işlenen bir suçun vekillik bitince yargılanabilmesi, dokunulmazlığın geçici olduğunu gösterir.

Sorumsuzluk mutlak bir niteliktedir ve Meclis dahi onu kaldıramaz; oysa dokunulmazlık nispidir ve her hafta Meclis'te kaldırılma haberlerini duyabilirsiniz.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılma usulünü ve Anayasa Mahkemesi'ne itiraz sürecini (7 gün - 15 gün kuralı) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 0s

Question 47Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen yasama bağışıklıklarından "yasama sorumsuzluğu" ve "yasama dokunulmazlığı"na ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yasama sorumsuzluğu mutlak bir koruma sağlar ve TBMM tarafından kaldırılamaz; yasama dokunulmazlığı ise nispi bir koruma sağlar ve TBMM kararıyla kaldırılabilir.

Yasama sorumsuzluğu sadece milletvekilliği süresince geçerliyken; yasama dokunulmazlığı milletvekilinin görev süresi bittikten sonra da koruma sağlamaya devam eder.

Yasama sorumsuzluğu milletvekilini sadece şahsi suçlara karşı korurken; yasama dokunulmazlığı sadece Meclis içindeki oylamaları koruma altına alır.

Yasama dokunulmazlığı milletvekiline hukuki (tazminat) sorumluluğuna karşı tam bir koruma sağlarken; yasama sorumsuzluğu sadece cezai sorumluluğu kapsar.

Milletvekili, yasama dokunulmazlığından kendi iradesiyle vazgeçerek yargılanmayı talep edebilir; yasama sorumsuzluğunda ise böyle bir feragat mümkün değildir.

Show answer & explanation

Answer: Yasama sorumsuzluğu mutlak bir koruma sağlar ve TBMM tarafından kaldırılamaz; yasama dokunulmazlığı ise nispi bir koruma sağlar ve TBMM kararıyla kaldırılabilir.

Answer

Yasama sorumsuzluğunun mutlak nitelikte olup kaldırılamayacağını, yasama dokunulmazlığının ise nispi nitelikte olup TBMM tarafından kaldırılabileceğini belirten ifade doğrudur.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin meclisteki faaliyetleri nedeniyle hiçbir şekilde yargılanamaması anlamına gelir ve bu durum mutlak olup kaldırılamaz. Yasama dokunulmazlığı ise milletvekilinin meclis dışındaki suç iddiaları için bir 'zırh' işlevi görür ancak bu zırh TBMM tarafından kaldırılabilir (nispidir).

Step-by-Step Solution

Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz etme.

Sorumsuzluk mutlaktır (asla kaldırılamaz) ve süreklidir (vekillik bitince de devam eder).

Milletvekilinin meclis çalışmalarında hiçbir baskı altında kalmadan oy kullanması ve fikir beyan etmesi için anayasal güvence sağlanmıştır.

Yasama dokunulmazlığının niteliğini analiz etme.

Dokunulmazlık nispidir (Meclis kararıyla kaldırılabilir) ve geçicidir (kural olarak vekillik süresince devam eder).

Milletvekilinin asılsız suçlamalarla meclis çalışmalarından alıkoyulmasını önlemek amaçlanmıştır ancak suç işlendiği iddiası ciddiyse Meclis yargı yolunu açabilir.

İki kurum arasındaki temel farkları karşılaştırma.

Sorumsuzluk kaldırılamazken dokunulmazlık kaldırılabilir; sorumsuzluk sürekliyken dokunulmazlık geçicidir.

Bu temel hukuki ayrımlar

1982

Anayasası'nın

83

. maddesinde net bir şekilde düzenlenmiştir.

Key Concept

Yasama bağışıklıkları arasındaki temel farklar (Mutlaklık vs. Nispilik)

Hints

Hangi bağışıklığın 'meclis kararıyla' elden alınabileceğini hatırlayın.

Milletvekilinin meclis kürsüsündeki konuşmasının vekillik bittikten sonra da korunup korunmadığını düşünün.

Yasama sorumsuzluğu 'mutlak ve sürekli', yasama dokunulmazlığı ise 'nispi ve geçici' bir korumadır.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması durumunda milletvekilinin Anayasa Mahkemesi'ne başvurma süreci ve şartlarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 48Question →

Yasama bağışıklıkları, parlamento üyelerinin görevlerini her türlü baskı ve endişeden uzak bir şekilde yerine getirebilmelerini sağlamak amacıyla öngörülmüştür. $1982$ Anayasası’nda düzenlenen "yasama sorumsuzluğu" ve "yasama dokunulmazlığı" kurumlarının hukuki nitelikleri, kapsamları ve sonuçları dikkate alındığında, bu iki kurumun kıyaslanmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yasama sorumsuzluğu milletvekilliği sıfatı sona erdikten sonra da koruma sağlamaya devam eden sürekli bir bağışıklık iken; yasama dokunulmazlığı kural olarak sadece milletvekilliği süresince devam eden geçici bir bağışıklıktır.

Yasama sorumsuzluğu TBMM tarafından hiçbir şekilde kaldırılamayan mutlak bir nitelik taşırken; yasama dokunulmazlığı TBMM Genel Kurulu tarafından kaldırılabilen nispi bir niteliktedir.

Yasama sorumsuzluğu sadece cezai sorumluluğu ortadan kaldıran bir bağışıklık iken; yasama dokunulmazlığı hem ceza davalarına hem de tazminat davalarına karşı koruma sağlayan bir yargılama engelidir.

Yasama sorumsuzluğu Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamalarını kapsarken; yasama dokunulmazlığı -Anayasa'daki istisnalar saklı kalmak kaydıyla- tüm suç iddialarını kapsar.

Yasama sorumsuzluğu kapsamında Meclis'te yapılan açıklamaların Meclis dışında tekrarlanması durumunda korumanın sürmesi Meclis'in aksine karar almamasına bağlıyken; yasama dokunulmazlığına sahip bir milletvekilinin yargılanabilmesi için Meclis'in açıkça dokunulmazlığın kaldırılması kararı alması şarttır.

Show answer & explanation

Answer: Yasama sorumsuzluğu sadece cezai sorumluluğu ortadan kaldıran bir bağışıklık iken; yasama dokunulmazlığı hem ceza davalarına hem de tazminat davalarına karşı koruma sağlayan bir yargılama engelidir.

Answer

Yasama sorumsuzluğunun hem cezai hem de hukuki (tazminat) koruma sağladığını, yasama dokunulmazlığının ise yalnızca cezai işlemleri engellediğini belirten seçenek hatalıdır.

Yasama sorumsuzluğu 'maddi bir bağışıklık'tır ve milletvekilini Meclis'teki sözlerinden dolayı hem hapis cezasına karşı hem de manevi tazminat gibi hukuk davalarına karşı korur. Buna karşılık yasama dokunulmazlığı 'usuli bir bağışıklık'tır; milletvekilinin keyfi olarak tutuklanmasını veya yargılanmasını engeller ancak onun aleyhine hukuk mahkemelerinde tazminat davası açılmasına engel oluşturmaz. Dolayısıyla dokunulmazlığın tazminat davalarını da durdurduğunu savunan ifade hatalıdır.

Step-by-Step Solution

Yasama sorumsuzluğunun hukuki sonuçlarını analiz et

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis'teki söz ve oylarından dolayı hem ceza davası açılmasını hem de tazminat davası açılmasını engelleyen maddi bir hukuk korumasıdır.

Milletvekilinin fikir hürriyetini tam olarak korumak için sadece hapisten değil, ekonomik yaptırımlardan (tazminat) da korunması gerekir.

Yasama dokunulmazlığının hukuki sonuçlarını analiz et

Yasama dokunulmazlığı sadece cezai nitelikteki işlemleri (tutma, tutuklama, sorgulama, yargılama) durduran bir usul hukuku engelidir.

Dokunulmazlık, milletvekilinin keyfi olarak hapse atılmasını önlemeyi amaçlar; ancak bir borç veya haksız fiil nedeniyle tazminat ödemesine engel değildir.

Seçeneklerdeki iddiayı karşılaştır

Hatalı olan seçenekte roller tam tersi verilmiştir; sorumsuzluğun tazminatı engellemediği, dokunulmazlığın ise engellediği iddia edilmiştir.

Anayasa hukukunda yasama dokunulmazlığı hukuk (şahsi) davalarına karşı koruma sağlamaz.

Key Concept

Yasama Bağışıklıklarının Maddi ve Usuli Kapsamı

Hints

Yasama sorumsuzluğu milletvekilinin 'ne söylediğiyle', dokunulmazlık ise 'ne yaptığıyla' (suç iddiası) ilgilidir.

Sorumsuzluk o kadar güçlüdür ki, milletvekilliği bitse bile kişi o konuşması nedeniyle asla yargılanamaz veya tazminata mahkum edilemez.

Yasama dokunulmazlığı sadece cezai işlemler (hapis, gözaltı vb.) içindir; bir milletvekiline borcu için icra takibi yapılmasına veya tazminat davası açılmasına engel olmaz.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının istisnalarını (Anayasa m. 14 ve ağır cezayı gerektiren suçüstü hali) tekrar ediniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 49Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen "yasama bağışıklıkları" çerçevesinde, yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığının hukuki nitelikleri, kapsamları ve istisnaları karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin sadece Meclis içindeki sözlerini kapsayan ve üyelik süresiyle sınırlı bir koruma sağlarken; yasama dokunulmazlığı milletvekilinin Meclis dışındaki tüm eylemlerini ömür boyu yargı bağışıklığına kavuşturur.

Milletvekili hakkında Meclis çalışmalarındaki bir konuşması nedeniyle açılan manevi tazminat davası, yasama dokunulmazlığı kapsamında değerlendirildiğinden, yargılamaya devam edilebilmesi için TBMM Genel Kurulu tarafından dokunulmazlığın kaldırılması şarttır.

Yasama sorumsuzluğu; milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünceleri nedeniyle hem cezai hem hukuki (tazminat) sorumluluğuna karşı mutlak ve sürekli bir koruma sağlarken; yasama dokunulmazlığı milletvekilini sadece cezai takibata karşı koruyan, kaldırılabilen ve Anayasa'nın

14.

maddesi gibi istisnaları bulunan geçici bir bağışıklıktır.

Seçimden önce soruşturmasına başlanılmış olsa dahi, Anayasa'nın

14.

maddesi kapsamındaki (devletin güvenliğine karşı işlenen) suçlardan dolayı bir milletvekilinin tutuklanabilmesi için TBMM Genel Kurulu'nun dokunulmazlığı kaldırması anayasal bir zorunluluktur.

Yasama sorumsuzluğu kapsamında Meclis'te ifade edilen görüşlerin, Meclis tarafından gizli kalmasına dair bir karar alınmış olsa dahi Meclis dışında tekrarlanması, milletvekilini her türlü hukuki ve cezai sorumluluktan mutlak olarak kurtarır.

Show answer & explanation

Answer: Yasama sorumsuzluğu; milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünceleri nedeniyle hem cezai hem hukuki (tazminat) sorumluluğuna karşı mutlak ve sürekli bir koruma sağlarken; yasama dokunulmazlığı milletvekilini sadece cezai takibata karşı koruyan, kaldırılabilen ve Anayasa'nın $14.$ maddesi gibi istisnaları bulunan geçici bir bağışıklıktır.

Answer

Yasama sorumsuzluğu hem cezai hem hukuki koruma sağlayan, Meclis tarafından kaldırılamayan mutlak ve sürekli bir bağışıklık iken; yasama dokunulmazlığı sadece cezai işlemlere karşı koruma sağlayan, Meclis kararıyla kaldırılabilen ve Anayasa'nın

14.

maddesi gibi istisnaları bulunan geçici bir korumadır.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin görevini özgürce ifa edebilmesi için ona tanınmış, hiçbir şekilde kaldırılamayan ve görev bittikten sonra da korumaya devam eden en güçlü bağışıklıktır. Bu koruma hem hapis cezalarını hem de para borcu doğuran tazminat davalarını engeller. Öte yandan dokunulmazlık, milletvekilini sadece suç isnatlarına karşı ve genellikle görev süresiyle sınırlı olarak korur; ayrıca Meclis kararıyla kaldırılması mümkündür ve bazı ağır suçlar için (Anayasa m.

14

) istisnası mevcuttur.

Step-by-Step Solution

Yasama Sorumsuzluğu'nun niteliğini analiz et.

Sorumsuzluk; oylar, sözler ve düşünceler içindir. Mutlaktır (kaldırılamaz), süreklidir (vekillik bitince de korur) ve hem hapis (cezai) hem tazminat (hukuki) davasına karşı korur.

Milletvekilinin meclis çalışmalarında hiçbir baskı altında kalmadan özgürce konuşabilmesini sağlamak.

Yasama Dokunulmazlığı'nın niteliğini analiz et.

Dokunulmazlık; suç isnatları içindir. Nispidir (kaldırılabilir), geçicidir (vekillik süresince korur) ve sadece cezai takibata (tutuklama, sorgulama, yargılama) karşı korur. Tazminat davasına engel değildir.

Milletvekilini asılsız cezai suçlamalarla meclis çalışmalarından alıkoymamak.

Dokunulmazlığın anayasal istisnalarını hatırla.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve seçimden önce soruşturmasına başlanmış olmak kaydıyla Anayasa m.

14

'teki (devletin bütünlüğüne ve güvenliğine karşı) durumlar Meclis kararı aranmaksızın yargılama yolunu açar.

Toplum vicdanını yaralayan veya devletin varlığına kasteden durumlarda adaletin gecikmesini önlemek.

Seçenekleri bu kriterlere göre karşılaştır.

Doğru seçenek olan ifadenin tüm bu teknik ayrımları tam olarak kapsadığı görülür.

Diğer seçenekler ya bağışıklıkların sürelerini karıştırmakta ya da koruma kapsamındaki (hukuki/cezai) farkları yanlış vermektedir.

Key Concept

Yasama Bağışıklıklarının Karşılaştırmalı Analizi

Hints

Yasama sorumsuzluğunun sadece 'ceza' davalarından mı yoksa 'tazminat' davalarından da mı koruduğunu hatırlayın.

Sorumsuzluk ve dokunulmazlığın sürelerini (milletvekilliği bittikten sonra da koruyup korumadıklarını) karşılaştırın.

Anayasa'nın

83/2

. maddesinde yer alan ve Meclis kararı aranmaksızın yargılama yolunu açan Anayasa'nın

14

. maddesi istisnasını dikkate alın.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karşı milletvekilinin Anayasa Mahkemesi'ne itiraz sürecini ve sürelerini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 50Question →

1982 Anayasası’nda düzenlenen "yasama sorumsuzluğu" kurumu, milletvekillerinin görevlerini yerine getirirken tam bir serbestlik içinde hareket etmelerini amaçlayan hukuki bir korumadır.

Buna göre, yasama sorumsuzluğunun hukuki niteliği, kapsamı ve sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamalarından dolayı milletvekilliği sıfatı sona erse dahi ömür boyu korunmasını sağlar.

Sorumsuzluk kapsamında açıklanan düşüncelerin, Meclis tarafından aksine bir karar alınmadıkça Meclis dışında tekrarlanması da aynı koruma altındadır.

Yasama sorumsuzluğu mutlak nitelikte bir bağışıklık olup, TBMM Genel Kurulu kararıyla dahi hiçbir şekilde kaldırılması mümkün değildir.

Sorumsuzluk, milletvekilini sadece hapis veya adli para cezası gibi cezai takibatlara karşı korur; eylemin kişilik haklarına saldırı teşkil etmesi durumunda tazminat davası açılmasına engel olmaz.

Yasama sorumsuzluğundan yararlanan bir milletvekili, Meclis içindeki sözleri veya tavırları nedeniyle Meclis İçtüzüğü uyarınca disiplin cezasına çarptırılabilir.

Show answer & explanation

Answer: Sorumsuzluk, milletvekilini sadece hapis veya adli para cezası gibi cezai takibatlara karşı korur; eylemin kişilik haklarına saldırı teşkil etmesi durumunda tazminat davası açılmasına engel olmaz.

Answer

Sorumsuzluğun sadece cezai takibatları engelleyip tazminat davalarına izin verdiği yönündeki ifade yanlıştır; çünkü yasama sorumsuzluğu hem cezai hem de hukuki sorumluluğu kapsayan tam bir koruma sağlar.

Yasama sorumsuzluğu, bir milletvekilinin Meclis'teki yasama çalışmaları sırasındaki ifadeleri nedeniyle hiçbir şekilde (ne hapis ne de tazminat yoluyla) sorumlu tutulamayacağı anlamına gelir. Bu kurum bir 'hukuka uygunluk nedeni' olarak kabul edildiği için, ortada hukuka aykırı bir fiil kalmaz ve dolayısıyla tazminat davasına da konu edilemez. Seçeneklerde belirtilen 'tazminat davası açılmasına engel olmaz' ifadesi bu nedenle anayasal hükme aykırıdır.

Step-by-Step Solution

Yasama sorumsuzluğunun kapsamını belirle.

Meclis çalışmaları sırasındaki oy, söz ve düşünce açıklamaları.

Anayasa madde 83/1 uyarınca bu eylemler koruma altındadır.

Sorumsuzluğun 'mutlak' ve 'sürekli' olma özelliklerini analiz et.

Kaldırılamaz ve üyelik bitse de devam eder.

Milletvekilinin baskı altında kalmadan yasama faaliyetini yürütmesi esastır.

Hukuki ve cezai sorumluluk ayrımını kontrol et.

Sorumsuzluk eylemi 'hukuka uygunluk nedeni' sayıldığından tazminat davası da açılamaz.

Sadece hapis cezasına karşı koruma sağlayan dokunulmazlıktır; sorumsuzluk her iki alanı da kapsar.

Key Concept

Yasama Sorumsuzluğunun Mutlaklığı ve Kapsamı

Hints

Sorumsuzluk ve dokunulmazlık arasındaki en önemli farklardan biri, korumanın 'cezai' mi yoksa 'hem cezai hem hukuki' mi olduğudur.

Dokunulmazlık sadece 'yargılamanın' ve 'hapis cezasının' önüne geçer; sorumsuzluk ise fiili tamamen hukuka uygun hale getirir.

Yasama sorumsuzluğu bir tazminat davasına konu edilemez. Eğer bir ifade nedeniyle tazminat istenemiyorsa, koruma tamdır.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının istisnaları olan Anayasa 14. madde durumlarını ve ağır cezayı gerektiren suçüstü hallerini inceleyiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 51Question →

Milletvekili $(M)$ , Meclis Genel Kurulu'ndaki bir oylama sırasındaki tutumu ve ifade ettiği görüşleri nedeniyle bir ceza davası ile karşı karşıya kalmıştır. Aynı milletvekili hakkında, milletvekili seçilmeden önce işlediği iddia edilen bir hakaret suçu nedeniyle de bir soruşturma dosyası bulunmaktadır.

$1982$ Anayasası’nın yasama bağışıklıklarına ilişkin hükümleri dikkate alındığında, bu durumlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Oylamadaki tutumu ve sözleri yasama sorumsuzluğu kapsamındadır ve bu koruma milletvekilliği sona erse dahi devam eder.

Seçimden önce işlenen suç yasama dokunulmazlığı kapsamındadır ve TBMM kararı olmadıkça bu suçtan dolayı yargılama yapılamaz.

Milletvekilinin dokunulmazlığının TBMM tarafından kaldırılması durumunda, oylamadaki tutumu nedeniyle de yargılanmasının yolu açılır.

Milletvekilliği sıfatı sona erdiğinde, dokunulmazlık kapsamındaki suçla ilgili yargılama süreci Meclis kararına gerek kalmaksızın devam eder.

Yasama dokunulmazlığı kapsamındaki suç için milletvekilliği süresince zamanaşımı işlemez.

Show answer & explanation

Answer: Milletvekilinin dokunulmazlığının TBMM tarafından kaldırılması durumunda, oylamadaki tutumu nedeniyle de yargılanmasının yolu açılır.

Answer

Milletvekilinin dokunulmazlığının kaldırılmasının, yasama sorumsuzluğu kapsamındaki oylama ve sözlerini etkileyeceğini savunan ifade yanlıştır; çünkü yasama sorumsuzluğu mutlak bir bağışıklıktır ve kaldırılamaz.

Yasama sorumsuzluğu; milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamalarından dolayı hiçbir şekilde cezai veya hukuki sorumlu tutulamamasıdır. Bu bağışıklık 'mutlak' niteliktedir, yani TBMM tarafından kaldırılması mümkün değildir ve milletvekilliği sona erse dahi ömür boyu devam eder. Dolayısıyla, dokunulmazlığın kaldırılması kararı sadece ilgili suç dosyasını etkiler, sorumsuzluk kapsamındaki meclis çalışmalarını etkilemez.

Step-by-Step Solution

Olaydaki eylemleri tasnif etme

Meclis oylamasındaki tutum 'yasama sorumsuzluğu', seçimden önceki suç ise 'yasama dokunulmazlığı' kapsamına girer.

Yasama sorumsuzluğu parlamento çalışmalarındaki söz ve oyları korurken, yasama dokunulmazlığı dışarıdaki cezai süreçleri kapsar.

Bağışıklıkların niteliğini analiz etme

Yasama sorumsuzluğu mutlak (kaldırılamaz) ve süreklidir. Yasama dokunulmazlığı ise nisbi (kaldırılabilir) ve geçicidir.

Anayasa milletvekilinin kürsü hürriyetini her şeyin üzerinde tutarak sorumsuzluğu dokunulmazlıktan daha güçlü kılmıştır.

Yanlış önermeyi belirleme

Dokunulmazlığın kaldırılması, sadece dokunulmazlık kapsamındaki eylem için yargılama yolunu açar; sorumsuzluğu etkilemez.

Yasama sorumsuzluğu hiçbir merci veya kararla kaldırılamaz bir hukuk kuralıdır.

Key Concept

Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı Ayrımı

Hints

Milletvekilinin meclis içindeki söz ve oyları ile dışarıdaki suç iddiaları farklı hukuk kurallarına tabidir.

Yasama sorumsuzluğu kürsü hürriyetini korur ve 'mutlak'tır. Yasama dokunulmazlığı ise 'nisbi'dir, yani Meclis tarafından kaldırılabilir.

TBMM bir milletvekilinin dokunulmazlığını kaldırsa bile, o milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki sözleri nedeniyle yargılanmasını sağlayamaz; çünkü o koruma (sorumsuzluk) kaldırılamaz.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının istisnaları olan Anayasa 14. madde durumları ve ağır cezayı gerektiren suçüstü hallerini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 52Question →

1982 Anayasası’nın 83. maddesinde düzenlenen "yasama dokunulmazlığı" (nispi bağışıklık) kurumu ve bu korumanın işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi anayasal hükümler çerçevesinde yanlıştır?

Seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen bir milletvekili, Meclisin kararı olmadıkça tutulamaz, sorguya çekilemez, tutuklanamaz ve yargılanamaz.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ile seçimden önce soruşturmasına başlanmış olmak kaydıyla Anayasa’nın 14. maddesindeki durumlar, dokunulmazlık korumasının istisnalarıdır.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin milletvekilliği sıfatı sona ermez; dokunulmazlığın kaldırılması sadece ilgili suçtan dolayı yargılamanın önündeki engeli kaldırır.

Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili veya meclisin bir diğer üyesi, kaldırma kararının Anayasa'ya veya İçtüzük hükümlerine aykırılığı iddiasıyla yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir.

Tekrar seçilen milletvekili hakkında, önceki dönemden kalan ve dokunulmazlığı daha önce kaldırılmış olan bir suçtan dolayı yargılamaya devam edilebilmesi için Meclisin dokunulmazlığı yeniden kaldırmasına gerek yoktur.

Show answer & explanation

Answer: Tekrar seçilen milletvekili hakkında, önceki dönemden kalan ve dokunulmazlığı daha önce kaldırılmış olan bir suçtan dolayı yargılamaya devam edilebilmesi için Meclisin dokunulmazlığı yeniden kaldırmasına gerek yoktur.

Answer

Tekrar seçilen milletvekili hakkında, önceki dönemden kalan yargılamanın devam edebilmesi için Meclisin dokunulmazlığı yeniden kaldırmasının gerekmediğini belirten ifade yanlıştır; çünkü Anayasa uyarınca re-election (tekrar seçilme) durumu dokunulmazlık korumasını yeniden başlatır.

Anayasa'nın 83. maddesinin 4. fıkrası uyarınca, hakkında dokunulmazlığın kaldırılması kararı verilmiş bir milletvekili tekrar seçilirse, yargılamanın devam edebilmesi için Meclisin dokunulmazlığı tekrar kaldırması zorunludur. Dolayısıyla, eski kararın geçerliliğini koruduğunu ve yeni bir karara gerek olmadığını savunan seçenek hukuken yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Yasama dokunulmazlığının süresini analiz etme

Dokunulmazlık, milletvekilliği sıfatı devam ettiği sürece geçerli olan geçici bir korumadır.

Anayasal korumanın hangi zaman dilimini kapsadığını belirlemek için gereklidir.

Tekrar seçilme (re-election) durumundaki anayasal hükmü kontrol etme

Anayasa m. 83/4: 'Tekrar seçilen milletvekili hakkında soruşturma ve kovuşturma, Meclisin yeniden dokunulmazlığı kaldırmasına bağlıdır.'

Milletvekilinin yeni bir dönem için seçilmesinin hukuki sonuçlarını netleştirmek gerekir.

Yanlış seçeneği belirleme

Önceki dönemde kaldırılan dokunulmazlığın yeni dönemde de otomatik olarak 'kalkmış' sayılacağını iddia eden seçeneğin anayasaya aykırı olduğu sonucuna ulaşılır.

Anayasanın emredici hükmü ile çelişen ifadeyi saptamak için bu analiz yapılır.

Key Concept

Yasama Dokunulmazlığının Sürekliliği ve Yenilenmesi

Hints

Yasama dokunulmazlığı 'geçici' bir korumadır ve her seçim dönemi için yeniden değerlendirilir.

Bir milletvekilinin tekrar seçilmesi durumunda, önceki dönemde meclisin aldığı kararların (dokunulmazlığın kaldırılması gibi) akıbetini Anayasa m. 83/4 üzerinden düşünün.

Anayasa'ya göre tekrar seçilme, yargılamanın durmasını sağlar; devam edilebilmesi için meclisin iradesinin yeni dönemde tescil edilmesi gerekir.

Practice More

Yasama sorumsuzluğu ile dokunulmazlığı arasındaki farkları, özellikle süre ve mutlaklık açısından karşılaştıran tablo sorularını çözebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 53Question →

Milletvekili $(M)$ , bir Meclis oturumu sırasında kürsüden ifade ettiği görüşlerini daha sonra katıldığı bir panelde aynen tekrarlamıştır. Aynı zamanda $(M)$ hakkında, milletvekili seçilmeden önce işlediği ve Anayasa'nın $14$ . maddesindeki durumlar kapsamında olmayan bir suçtan dolayı açılmış bir kamu davası bulunmaktadır. $(M)$ , yapılan genel seçimlerde yeniden milletvekili seçilmiştir.

** $1982$ Anayasası'na göre Milletvekili $(M)$ 'nin yasama bağışıklıklarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?**

Meclis çalışmalarında ileri sürdüğü düşüncelerin Meclis dışında tekrarlanması, Meclis tarafından aksine bir karar alınmış olsa dahi yasama sorumsuzluğu kapsamında mutlak olarak korunur.

Yeniden milletvekili seçilmesi, önceki dönemde dokunulmazlık nedeniyle duran yargılama sürecinin Meclis kararına gerek kalmadan kendiliğinden devam etmesini sağlar.

Yasama sorumsuzluğu şahsa bağlı bir hak olduğu için,

(M)

milletvekilliği sıfatını kaybettiğinde bu koruma da hukuki sonuçları bakımından sona erer.

Tekrar seçilen

(M)

hakkında seçimden önce başlanmış bir kovuşturmanın devam edebilmesi, Meclisin dokunulmazlığı yeniden kaldırmasına bağlıdır.

Yasama dokunulmazlığı sadece hapis cezasını gerektiren ağır suçlarda geçerli olup, adli para cezası veya hafif hapis gerektiren kamu davalarını kapsamaz.

Show answer & explanation

Answer: Tekrar seçilen $(M)$ hakkında seçimden önce başlanmış bir kovuşturmanın devam edebilmesi, Meclisin dokunulmazlığı yeniden kaldırmasına bağlıdır.

Answer

Tekrar seçilen milletvekili hakkında seçimden önce başlanmış bir kovuşturmanın devam edebilmesi, Meclisin dokunulmazlığı yeniden kaldırmasına bağlıdır.

Anayasa'nın

83

. maddesinin

4

. fıkrası uyarınca, tekrar seçilen bir milletvekili hakkında, önceki dönemden kalan veya seçimden önce başlamış bir soruşturma veya kovuşturmanın devam edebilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) o üye hakkındaki dokunulmazlığı yeniden kaldırması zorunludur. Bu durum, dokunulmazlığın her yasama dönemi için koruyucu etkisinin yenilendiğini gösterir.

Step-by-Step Solution

Yasama dokunulmazlığının süresini ve tekrar seçilme durumunu analiz etmek.

Yasama dokunulmazlığı üyelik süresince geçerlidir ve her yeni seçim dönemi yeni bir başlangıçtır.

Milletvekilliği yenilendiğinde, dokunulmazlık statüsü de o dönem için yeniden başlar.

1982

Anayasası'nın

83/4

. fıkrasını uygulamak.

Tekrar seçilen üye hakkında soruşturma/kovuşturmanın devamının Meclis kararına bağlı olduğu görülür.

Anayasa, milletvekilinin temsil yetkisinin kesintiye uğramaması için yargılamanın devamını yeni parlamentonun iradesine bırakmıştır.

Yasama sorumsuzluğunun (oy ve söz hürriyeti) mutlak ve sürekli niteliğini değerlendirmek.

Sorumsuzluğun ömür boyu sürdüğü ancak Meclisin 'dışarıda tekrarlamama' yönünde karar alabileceği kuralını hatırlamak.

Sorumsuzluk mutlak olsa da Meclis dışındaki tekrarlar için Meclis kararı bir sınır teşkil eder.

Key Concept

Yasama Dokunulmazlığının Tekrar Seçilme Halindeki Hukuki Durumu

Hints

Milletvekilinin yeniden seçilmesinin, durdurulan yargılama süreçleri üzerindeki anayasal etkisini hatırlayın.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekilliği süresince devam eden bir korumadır ve her seçim dönemi yeni bir üyelik başlangıcı kabul edilir.

Anayasa m.

83/4

: 'Tekrar seçilen milletvekili hakkında soruşturma ve kovuşturma, Meclisin yeniden dokunulmazlığını kaldırmasına bağlıdır.'

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı Anayasa Mahkemesi'ne yapılacak itirazın sürelerini (

7

gün /

15

gün) inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Bağışıklıkların süre ve kapsam farklarını bir tablo üzerinden analiz ederek, her seçimin dokunulmazlık 'zırhını' tazelediği mantığıyla doğru cevaba ulaşılabilir.

Estimated Time:1m 30s

Question 54Question →

1982 Anayasası’na göre milletvekillerinin görevlerini her türlü baskı ve tehditten uzak, hür iradeleriyle yerine getirebilmelerini sağlamak amacıyla düzenlenen "yasama sorumsuzluğu" ile "yasama dokunulmazlığı" arasındaki temel farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis’teki oy, söz ve düşünceleri için maddi ceza hukuku anlamında tam bir cezasızlık hali ve mutlak bir koruma sağlarken; yasama dokunulmazlığı yargılamayı sadece milletvekilliği süresince engelleyen usul hukuku niteliğinde nisbi bir bağışıklıktır.

Her iki bağışıklık türü de milletvekilinin görev süresinin sona ermesiyle birlikte kendiliğinden ortadan kalkar ve bu tarihten itibaren milletvekilinin görev sırasındaki tüm eylemleri nedeniyle yargılanması mümkün hale gelir.

Yasama sorumsuzluğu TBMM Genel Kurulu tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu ile kaldırılabilirken; yasama dokunulmazlığı hiçbir şekilde kaldırılamayan mutlak bir bağışıklık niteliği taşır.

Yasama sorumsuzluğu sadece cezai takibatlara karşı bir koruma kalkanı oluştururken; yasama dokunulmazlığı hem cezai hem de hukuk mahkemelerinde açılacak tazminat davalarına karşı tam koruma sağlar.

Yasama dokunulmazlığı sadece milletvekili seçilen kişilere tanınmış bir hak iken; yasama sorumsuzluğundan milletvekili olmayan Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar yararlanamaz.

Show answer & explanation

Answer: Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis’teki oy, söz ve düşünceleri için maddi ceza hukuku anlamında tam bir cezasızlık hali ve mutlak bir koruma sağlarken; yasama dokunulmazlığı yargılamayı sadece milletvekilliği süresince engelleyen usul hukuku niteliğinde nisbi bir bağışıklıktır.

Answer

Yasama sorumsuzluğu maddi ceza hukuku anlamında mutlak bir koruma sağlarken, yasama dokunulmazlığı usul hukuku niteliğinde nisbi bir koruma sağlar.

Doğru ifade, her iki bağışıklığın hukuki temelini en akademik düzeyde açıklar. Yasama sorumsuzluğu, fiilin suç teşkil etmesini doğrudan engellediği için maddi hukuk engeli; dokunulmazlık ise fiil suç kalsa da yargılamayı geçici süre durdurduğu için usuli bir engeldir.

Step-by-Step Solution

Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz etme.

Sorumsuzluk; oy, söz ve düşünceleri kapsar. Mutlaktır (kaldırılamaz) ve süreklidir (ömür boyu sürer). Hukuki açıdan 'maddi hukuk engeli' olarak tanımlanır.

Milletvekilinin fikir özgürlüğünü tam koruma altına almak için tasarlanmıştır.

Yasama dokunulmazlığının niteliğini analiz etme.

Dokunulmazlık; suç işlediği iddia edilen milletvekilini kapsar. Nisbidir (TBMM kaldırabilir) ve geçicidir (sadece üyelik süresince). 'Usul hukuku engeli'dir.

Yargılamayı tamamen ortadan kaldırmaz, sadece üyelik süresince erteler.

İki kavramı karşılaştırma.

Sorumsuzluk suçun oluşumunu engellerken, dokunulmazlık sadece takibatın yapılmasını engeller.

A seçeneği bu teknik ayrımı doğru terminolojiyle (maddi hukuk vs usul hukuku) ifade etmektedir.

Key Concept

Yasama bağışıklıklarının (sorumsuzluk ve dokunulmazlık) hukuki nitelik ve süre farkları.

Hints

Yasama sorumsuzluğu 'oy ve söz' özgürlüğüyle ilgiliyken, dokunulmazlık 'işlendiği iddia edilen suçlarla' ilgilidir.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının istisnalarını (Anayasa m. 14 ve ağır cezalık suçüstü hali) içeren senaryo sorularını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 55Question →

$1982$ Anayasası'na göre, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, ileri sürdükleri düşüncelerden ve bunları Meclis dışında tekrarlamaktan ötürü hukuki ve cezai sorumluluklarının bulunmamasını sağlayan, TBMM tarafından kaldırılması mümkün olmayan bağışıklık türü aşağıdakilerden hangisidir?

Yasama dokunulmazlığı

Yasama sorumsuzluğu

Parlamento kararı

Disiplin cezası

Hiyerarşik denetim

Show answer & explanation

Answer: Yasama sorumsuzluğu

Answer

Yasama sorumsuzluğu

Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerinden dolayı herhangi bir hukuki veya cezai takibata uğramamalarını sağlar. Bu bağışıklık 'mutlak' niteliktedir, yani Meclis kararıyla dahi kaldırılamaz ve milletvekilinin görevi sona erdikten sonra da bu koruma devam eder.

Step-by-Step Solution

Bağışıklığın kapsamını analiz et.

Soruda milletvekillerinin 'oy, söz ve düşünceleri' ile ilgili bir korumadan bahsedildiği saptanır.

Yasama sorumsuzluğu sadece milletvekillerinin ifade hürriyetini koruyan 'maddi' bir bağışıklıktır.

Bağışıklığın hukuki niteliğini (kaldırılabilirliğini) kontrol et.

Soruda bu bağışıklığın 'TBMM tarafından kaldırılmasının mümkün olmadığı' belirtilmiştir.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılabilirken, yasama sorumsuzluğu 'mutlak' bir nitelik taşır ve asla kaldırılamaz.

Doğru kavrama ulaş.

Tanımlanan özelliklerin tamamı yasama sorumsuzluğu kurumuna aittir.

Yasama dokunulmazlığı suç iddialarına (cezai) karşı geçici bir koruma sağlarken, sorumsuzluk düşünce açıklamalarına karşı kalıcı ve tam bir koruma sağlar.

Key Concept

Yasama Sorumsuzluğunun Mutlak ve Kaldırılamaz Niteliği

Hints

Soruda söz edilen bağışıklığın en temel özelliği TBMM tarafından hiçbir şekilde kaldırılamıyor olmasıdır.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının hangi durumlarda kaldırabildiğini ve bu karara karşı itiraz süresini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 56Question →

Yasama dokunulmazlığının TBMM Genel Kurulu tarafından kaldırılmasına karar verilen bir milletvekilinin bu karara karşı yargı yoluna başvurma süreci ve işlemin hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Dokunulmazlığın kaldırılması kararı ile birlikte ilgili milletvekilinin milletvekilliği sıfatı da kendiliğinden sona erer.

Milletvekili veya bir başka milletvekili, kaldırma kararına karşı

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme bu istemi

15

gün içinde kesin karara bağlar.

Dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili, TBMM Genel Kurulunun bu kararına karşı

15

gün içinde Danıştay'da iptal davası açma hakkına sahiptir.

Dokunulmazlığın kaldırılması, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı sahip olduğu yasama sorumsuzluğunu da ortadan kaldırır.

Milletvekili hakkında sadece seçimden sonra işlediği iddia edilen suçlar için yargılama yapılabilir, seçimden önceki suçlar dokunulmazlık kapsamında kalmaya devam eder.

Show answer & explanation

Answer: Milletvekili veya bir başka milletvekili, kaldırma kararına karşı $7$ gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme bu istemi $15$ gün içinde kesin karara bağlar.

Answer

Milletvekili veya bir başka milletvekilinin, kararın alındığı tarihten itibaren

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabileceği ve Mahkemenin

15

gün içinde karar vereceği seçenek doğrudur.

Doğru seçenek, Anayasa'nın

85

. maddesinde yer alan özel denetim usulünü ifade etmektedir. Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı, ilgili milletvekili veya herhangi bir başka milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapabilir. Anayasa Mahkemesi ise bu başvuruyu

15

gün içinde karara bağlamak zorundadır.

Step-by-Step Solution

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasının milletvekilliği üzerindeki etkisini değerlendir.

Dokunulmazlığın kaldırılması, milletvekilinin yargılanmasına izin verir ancak milletvekilliği sıfatını ve Meclis çalışmalarına katılımını sona erdirmez.

Milletvekilliği ancak kesin hüküm giyme veya Meclis'in üyeliğin düşmesine karar vermesi gibi diğer özel durumlarda sona erer.

Yargısal denetim mekanizmasını ve süreleri belirle.

İtiraz süresi

7

gündür, yetkili merci Anayasa Mahkemesi'dir ve karar süresi

15

gündür.

1982

Anayasası'nın

85

. maddesi bu süreleri ve yetkili yargı mercisini açıkça düzenlemiştir.

Yasama sorumsuzluğu ile olan ilişkiyi kontrol et.

Sorumsuzluk ve dokunulmazlık farklı kavramlardır; sorumsuzluk kaldırılamaz.

Sorumsuzluk mutlak ve süreklidir, milletvekilinin Meclis kürsüsündeki hürriyetini korur.

Key Concept

Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması ve İptal Davası

Hints

Dokunulmazlığın kaldırılması ile milletvekilliğinin düşmesi arasındaki farka dikkat edin.

Anayasa'da parlamento kararları genel olarak yargı denetimi dışındadır, ancak dokunulmazlığın kaldırılması bu durumun önemli bir istisnasıdır.

Unutmayın: İtiraz için

7

gün, AYM'nin karar vermesi için

15

gün süresi vardır.

Practice More

Yasama sorumsuzluğunun dokunulmazlıktan farklarını ve hangi durumlarda dokunulmazlığın kaldırılmasına gerek kalmadan yargılama yapılabileceğini (Anayasa m. 14 istisnası) inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 57Question →

Milletvekilliği sıfatı sona eren bir kişi, üyeliği döneminde TBMM Genel Kurulu'ndaki bir oturumda sarf ettiği sert eleştiriler içeren sözleri nedeniyle bir tazminat davası ile karşı karşıya kalmıştır. Aynı zamanda bu kişi hakkında, milletvekilliği devam ederken gerçekleşen ancak o dönem milletvekili olduğu için işlem yapılamayan bir "kasten yaralama" suçuyla ilgili ceza davası açılmak istenmektedir.

$1982$ Anayasası'na göre bu kişinin hukuki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Meclis çalışmalarındaki sözleri yasama sorumsuzluğu kapsamında olduğu için bu konuda koruma mutlak ve süreklidir; ancak yaralama suçu yasama dokunulmazlığı kapsamında olup bu koruma üyeliğin sona ermesiyle kalktığından yargılanması mümkündür.

Her iki durum da yasama dokunulmazlığı çerçevesinde değerlendirilir ve milletvekilliği sona erdiği için kişi her iki eyleminden dolayı da doğrudan yargılanabilir.

Yasama sorumsuzluğu sadece ceza davalarına karşı koruma sağladığından, kişinin Meclis'teki konuşması nedeniyle tazminat davası açılmasına engel teşkil eden bir durum yoktur.

Milletvekilliği sona eren bir kişi hakkında, döneminde işlediği iddia edilen suçlar için yargılama yapılabilmesi için TBMM Genel Kurulu'ndan dokunulmazlığın kaldırılması kararı alınması şarttır.

Yasama sorumsuzluğu Meclis kararıyla kaldırılabilen bir bağışıklık türü olduğu için, TBMM'nin izin vermesi durumunda eski milletvekili Meclis'teki sözleri nedeniyle yargılanabilir.

Show answer & explanation

Answer: Meclis çalışmalarındaki sözleri yasama sorumsuzluğu kapsamında olduğu için bu konuda koruma mutlak ve süreklidir; ancak yaralama suçu yasama dokunulmazlığı kapsamında olup bu koruma üyeliğin sona ermesiyle kalktığından yargılanması mümkündür.

Answer

Meclis'teki sözlerin yasama sorumsuzluğu kapsamında ömür boyu korunduğunu, şahsi suçların ise dokunulmazlık kapsamında olup üyelik bitince yargılamaya açıldığını belirten seçenek doğrudur.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerini kapsar. Bu koruma mutlak olduğu için ne Meclis tarafından kaldırılabilir ne de milletvekilliği bittiğinde sona erer. Tazminat davalarını da kapsayan geniş bir korumadır. Yasama dokunulmazlığı ise milletvekillerinin şahsi suçları (örneğin yaralama) için getirilen geçici bir korumadır ve milletvekilliği bittiğinde (veya Meclis kararıyla kaldırıldığında) yargılama yolu açılır.

Step-by-Step Solution

Eylemlerin niteliğini belirle

Meclis konuşması 'Yasama Sorumsuzluğu', yaralama suçu 'Yasama Dokunulmazlığı' kapsamına girer.

Anayasa'nın

83

. maddesi bu iki bağışıklığı farklı hukuki rejimlere tabi tutmuştur.

Yasama Sorumsuzluğu'nun süresini analiz et

Yasama sorumsuzluğu mutlaktır ve üyelik sona erse bile ömür boyu devam eder.

Milletvekillerinin Meclis çalışmalarında hür bir şekilde fikir beyan edebilmelerini sağlamak hedeflenir.

Yasama Dokunulmazlığı'nın süresini analiz et

Yasama dokunulmazlığı nisbidir ve kural olarak milletvekilliği sıfatının sona ermesiyle ortadan kalkar.

Bu bağışıklık milletvekilini değil, meclis üyeliği görevini korumaya yöneliktir.

Sonucu birleştir

Kişi sözleri için hiçbir zaman yargılanamaz ancak şahsi suçu (yaralama) için milletvekilliği bittiğinde yargılanabilir.

Her iki bağışıklık türünün doğurduğu hukuki sonuçlar farklıdır.

Key Concept

Yasama Sorumsuzluğu (Mutlak/Sürekli) vs. Yasama Dokunulmazlığı (Nisbi/Geçici) Farkı

Hints

Eylemlerden biri Meclis içindeki sözler (sorumsuzluk), diğeri ise şahsi bir eylemdir (dokunulmazlık).

Milletvekilliği bittiğinde hangi koruma türünün ömür boyu devam ettiğini, hangisinin ise üyelikle sınırlı olduğunu hatırlayın.

Yasama sorumsuzluğu mutlaktır ve asla kaldırılamaz; yasama dokunulmazlığı ise üyeliğin düşmesiyle kendiliğinden sona erer.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının istisnalarını (Anayasa

14

. madde ve ağır cezalık suçüstü hali) tekrar edin.

Estimated Time:1m 30s

Question 58Question →

$1982$ Anayasası’nda düzenlenen yasama bağışıklıklarından biri olan "yasama sorumsuzluğu", milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamalarından dolayı herhangi bir dış baskı altında kalmadan görev yapmalarını amaçlar.

Buna göre, yasama sorumsuzluğunun hukuki rejimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Milletvekiline sağlanan bu koruma mutlak niteliktedir ve TBMM Genel Kurulu kararıyla dahi kaldırılamaz.

Milletvekilinin sadece cezai sorumluluğunu değil, aynı zamanda ileri sürdüğü düşüncelerden kaynaklanabilecek hukuk (tazminat) davalarını da engeller.

Yasama sorumsuzluğu kapsamında yapılan açıklamalar, kişinin milletvekilliği sıfatı sona erdikten sonra da koruma altında kalmaya devam eder.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve Anayasa'nın

14.

maddesindeki durumlar yasama sorumsuzluğunun istisnaları arasında yer alır.

Meclis çalışmalarındaki düşüncelerin Meclis dışında tekrarlanması, Meclis tarafından aksine bir karar alınmadıkça sorumsuzluk kapsamındadır.

Show answer & explanation

Answer: Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve Anayasa'nın $14.$ maddesindeki durumlar yasama sorumsuzluğunun istisnaları arasında yer alır.

Answer

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve Anayasa'nın 14. maddesindeki durumların istisna teşkil etmesi yasama sorumsuzluğu ile değil, yasama dokunulmazlığı ile ilgilidir.

Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis'teki oy ve sözlerinden dolayı hiçbir şekilde sorumlu tutulamayacağı 'mutlak' bir korumadır. Bu korumanın Anayasa'da belirtilmiş bir istisnası bulunmamaktadır. Seçenekte belirtilen 'ağır cezayı gerektiren suçüstü hali' ve 'Anayasa'nın

14.

maddesindeki durumlar' (devletin bütünlüğüne karşı faaliyetler), yasama dokunulmazlığının (yargılanmama koruması) istisnalarıdır.

Step-by-Step Solution

Yasama bağışıklıklarını (sorumsuzluk ve dokunulmazlık) temel özelliklerine göre ayırın.

Sorumsuzluk 'oy ve sözleri' korurken; dokunulmazlık 'suç isnatlarını' korur.

İki kurumun koruma alanı ve hukuki sonuçları birbirinden tamamen farklıdır.

Seçeneklerdeki ifadeleri yasama sorumsuzluğunun 'mutlak' ve 'sürekli' olma özellikleriyle karşılaştırın.

Sorumsuzluğun hiçbir istisnası olmadığı ve Meclisçe kaldırılamayacağı sonucuna varılır.

Sorumsuzluk, demokratik tartışma ortamını korumak için sınırsız tasarlanmıştır.

Hatalı olan istisna tanımını belirleyin.

Suçüstü hali ve Anayasa madde 14 istisnaları dokunulmazlığa (nisbi bağışıklık) aittir.

Sorumsuzluk mutlak bir koruma olduğu için bu tip istisnalara sahip değildir.

Key Concept

Yasama Sorumsuzluğu (Mutlak Bağışıklık) ve Dokunulmazlık (Nisbi Bağışıklık) Ayrımı

Hints

Yasama sorumsuzluğu 'mutlak' (istisnası olmayan), yasama dokunulmazlığı ise 'nisbi' (istisnası olan ve kaldırılabilen) bir bağışıklıktır.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması sürecini ve bu karara karşı Anayasa Mahkemesi'ne itiraz yolunu inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 59Question →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen "yasama bağışıklıkları" çerçevesinde, yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünceleri için tanınan ve hiçbir şekilde kaldırılamayan mutlak bir korumadır.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekilinin Meclis kararı olmadıkça sorgulanamamasını, tutuklanamamasını ve yargılanamamasını sağlayan nisbi bir korumadır.

Yasama sorumsuzluğu milletvekilliği sıfatı sona erdikten sonra da devam ederken, yasama dokunulmazlığı kural olarak üyelik süresiyle sınırlıdır.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekillerine karşı açılacak olan tazminat davaları gibi hukuk davalarını da kapsayan ve bu davaları milletvekilliği sonuna kadar durduran bir korumadır.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve Anayasa'nın

14

. maddesindeki durumlar (soruşturmasına seçimden önce başlanmış olmak kaydıyla) yasama dokunulmazlığının istisnalarıdır.

Show answer & explanation

Answer: Yasama dokunulmazlığı, milletvekillerine karşı açılacak olan tazminat davaları gibi hukuk davalarını da kapsayan ve bu davaları milletvekilliği sonuna kadar durduran bir korumadır.

Answer

Yasama dokunulmazlığının hukuk davalarını (tazminat vb.) kapsadığını belirten ifade yanlıştır; bu koruma sadece cezai işlemleri kapsar.

Yasama dokunulmazlığı, milletvekilinin şahsi borçları veya verdiği zararlar nedeniyle açılacak tazminat davalarını engellemez. Bu bağışıklık sadece hapis, gözaltı ve ceza mahkemelerinde yargılanma gibi cezai süreçleri durdurur. Bu nedenle hukuk davalarını da durdurduğunu iddia eden ifade yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz etme

Mutlak (kaldırılamaz), sürekli (ömür boyu) ve hem cezai hem de hukuki sorumluluğu kapsayan bir korumadır.

Milletvekilinin Meclis'teki söz ve oyları nedeniyle hiçbir şekilde (tazminat dahil) rahatsız edilmemesi gerekir.

Yasama dokunulmazlığının niteliğini analiz etme

Nisbi (Meclis kaldırabilir), geçici (sadece vekillik süresince) ve sadece cezai işlemleri (hapis, yargılama) kapsayan bir korumadır.

Dokunulmazlığın amacı vekili asılsız suç isnatlarından korumaktır; ancak şahsi borçlar veya tazminat talepleri için yargı yolu kapatılmamıştır.

Yanlış olan önermeyi belirleme

Yasama dokunulmazlığının hukuk davalarını durdurduğu ifadesi Anayasa'ya aykırıdır.

Yasama dokunulmazlığı sadece suç isnatlarına karşı koruma sağlar; özel hukuk uyuşmazlıkları (borç, tazminat) bu kapsam dışındadır.

Key Concept

Yasama Dokunulmazlığının Kapsamı ve Hukuk Davaları ile İlişkisi

Hints

Sorumsuzluk ve dokunulmazlık arasındaki 'cezai' ve 'hukuki' koruma farkını hatırlayın.

Milletvekili hakkında bir tazminat davası açıldığında dokunulmazlık bu davanın görülmesine engel olur mu?

Yasama dokunulmazlığı sadece 'suç' isnatları (ceza hukuku) içindir; borçlar veya tazminat talepleri (özel hukuk) için geçerli değildir.

Practice More

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı itiraz yolunu (Anayasa Mahkemesi süreci) inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 60Question →

Milletvekillerinin görevlerini her türlü baskı ve tehditten uzak, hür iradeleriyle yerine getirebilmelerini sağlayan "yasama bağışıklıkları" (yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı) sistemi dikkate alındığında, $1982$ Anayasası'nın bu konudaki düzenlemeleri hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Yasama sorumsuzluğu, milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünceleri için tanınmış mutlak ve sürekli bir korumadır; Meclis kararıyla dahi kaldırılamaz.

Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekilinin milletvekilliği sıfatı sona ermez; sadece ilgili suç isnadı özelinde yargılamanın yolu açılır.

TBMM tarafından dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekili hakkında verilen bu karara karşı,

7

gün içinde sadece ilgili milletvekili Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunabilir.

Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ile seçimden önce soruşturmasına başlanmış olmak kaydıyla Anayasa'nın

14

. maddesindeki durumlar yasama dokunulmazlığı koruması dışındadır.

Milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki düşüncelerini Meclis dışında tekrarlaması, Meclis Başkanlık Divanı teklifiyle aksi yönde bir karar alınmadıkça sorumsuzluk kapsamında kalmaya devam eder.

Show answer & explanation

Answer: TBMM tarafından dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekili hakkında verilen bu karara karşı, $7$ gün içinde sadece ilgili milletvekili Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunabilir.

Answer

Dokunulmazlığın kaldırılması kararına karşı Anayasa Mahkemesine başvurma hakkı sadece ilgili milletvekiline değil, aynı zamanda herhangi bir diğer milletvekiline de tanınmıştır.

Doğru yanıt olan seçenek hatalıdır; çünkü

1982

Anayasası'nın

85

. maddesine göre, yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı iptal istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurma yetkisi sadece dokunulmazlığı kaldırılan milletvekiline ait değildir; herhangi bir başka milletvekili de bu başvuruyu gerçekleştirebilir.

Step-by-Step Solution

Yasama bağışıklıklarının türlerini ve temel özelliklerini analiz et.

Sorumsuzluk mutlak ve sürekliyken; dokunulmazlık nispi (kaldırılabilir) ve geçicidir.

Bağışıklıkların hukuksal sonuçlarını belirlemek için temel ayrımı bilmek gerekir.

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması sürecindeki yargısal denetim yolunu (Anayasa Madde

85

) incele.

Karara karşı

7

gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle başvurulabileceği ve Mahkemenin

15

gün içinde karar vereceği belirlendi.

Yargısal denetim süreci ve süreleri KPSS'de belirleyici bir detaydır.

İptal başvurusunu yapmaya yetkili olan kişileri tespit et.

Başvurunun hem dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili hem de herhangi bir diğer milletvekili tarafından yapılabileceği sonucuna varıldı.

Seçenekteki 'sadece' ifadesinin hukuki geçerliliğini denetlemek için bu bilgi kritiktir.

Key Concept

Yasama Dokunulmazlığının Kaldırılması ve Yargısal Denetim (Anayasa m.

85

)

Hints

Dokunulmazlığın kaldırılmasına karşı yargı yolu açıktır; ancak bu yolu kimlerin kullanabileceğine dikkat edin.

Anayasa Mahkemesine başvuru süresi

7

gün, Mahkemenin karar süresi ise

15

gündür. Başvuru hakkı sadece mağdur milletvekiliyle sınırlı mıdır?

Anayasa'nın

85

. maddesi uyarınca, dokunulmazlığı kaldırılan vekilin yanı sıra 'bir diğer milletvekili' de iptal isteminde bulunabilir.

Practice More

Milletvekilliğinin düşmesi hallerinde hangi durumlarda Anayasa Mahkemesine başvurulabileceğini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

PreviousPage 3 / 4Next

Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method