Examkin

Question

Difficulty: MediumHukukun Uygulanması ve Yorum Yöntemleri

47214721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 11. maddesinde düzenlenen hukukun uygulanması ve kaynaklar hiyerarşisi ilkeleri uyarınca; bir uyuşmazlığı karara bağlamakla görevli olan hâkimin somut olaya uygulanacak yazılı bir hukuk kuralı (kanun hükmü) bulamaması durumunda izlemesi gereken hukuki süreç ve yapması gereken nitelendirme ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Yazılı bir kuralın bulunmaması durumu doğrudan 'hukuk boşluğu' olarak nitelendirilir ve hâkim bu aşamada başka bir kaynağa başvurmadan doğrudan kendisi kanun koyucuymuş gibi kural koyarak uyuşmazlığı çözmelidir.
  2. B
    Yazılı kuralın bulunmadığı hallerde 'kural içi boşluk' söz konusu olduğu için hâkim, Türk Medeni Kanunu'nun 44. maddesi uyarınca takdir yetkisini kullanarak uyuşmazlığı hakkaniyete göre sonuçlandırmalıdır.
  3. Hâkim, uyuşmazlığa uygulanacak yazılı bir kural bulamadığında (kanun boşluğu) önce örf ve âdet hukukuna başvurmalı; orada da bir kural yoksa 'hukuk boşluğu'nun varlığını tespit ederek hukuk yaratma yoluna gitmelidir.Answer
  4. D
    Yazılı hukukta hüküm bulunmadığında hâkim, örf ve âdet hukukuna başvurmadan önce yardımcı kaynaklar olan bilimsel görüşlere (doktrin) ve yargısal kararlara (içtihat) birer asli kaynak gibi uymak zorundadır.
  5. E
    Yazılı kuralın yokluğu halinde hâkim, gai (amaçsal) yorum yöntemini kullanarak kanunda mevcut olmayan bir kuralı yorum yoluyla varmış gibi gösterebilir ve bu şekilde kanun boşluğunu doldurabilir.

Answer

Hâkimin yazılı kural bulamadığı durumda (kanun boşluğu) önce örf ve âdet hukukuna bakması, orada da kural yoksa (hukuk boşluğu) hukuk yaratması gerektiğini belirten ifade doğrudur.
Türk Medeni Kanunu'nun 11. maddesi, hukukun uygulanmasında kesin bir hiyerarşi öngörür. Hâkim, önüne gelen bir olayda önce yazılı hukuka bakar. Eğer yazılı hukukta bir hüküm yoksa bu 'kanun boşluğu'dur. Bu durumda hâkim, yazısız hukuk olan örf ve âdet hukukuna başvurur. Eğer örf ve âdet hukukunda da bir kural yoksa artık uyuşmazlık hakkında hiçbir asli kaynak bulunmadığı için 'hukuk boşluğu' ortaya çıkar. Hâkim bu aşamada, kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse (genel ve soyut bir kural) ona göre karar vererek hukuk yaratır.

Step-by-Step Solution

1
Yazılı hukuk kurallarının (kanun, yönetmelik vb.) taranması
Uygulanacak bir kuralın bulunmadığının tespiti (Kanun Boşluğu).
TMK 1/11/1 uyarınca kanun, sözüyle ve özüyle değindiği konularda uygulanacak ilk kaynaktır.
2
Örf ve âdet hukukunun (yazısız hukuk) araştırılması
Hiyerarşinin ikinci basamağına geçilmesi.
Yazılı kural yoksa hâkim, TMK 1/21/2 gereği örf ve âdet hukukuna göre karar vermek zorundadır.
3
Hukuk boşluğunun tespit edilmesi
Hem yazılı hem yazısız hukukta kural bulunmadığının netleşmesi.
Hukuk boşluğu, uyuşmazlığın çözümü için hiçbir asli kaynağın bulunmaması durumudur.
4
Hâkimin hukuk yaratması (Kanun koyucu gibi hareket etmesi)
Genel, soyut ve uyuşmazlığı çözen bir kural ihdası.
TMK 1/21/2 uyarınca hâkim, kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar verir.

Key Concept

Kaynaklar Hiyerarşisi ve Hukuk Boşluğu

Practice More

Hâkimin takdir yetkisini (TMK m. 4) kullandığı somut olay örneklerini inceleyerek hukuk yaratma yetkisi ile farkını pekiştiriniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Hukukun Uygulanması ve Yorum Yöntemleri

More questions from this topic