Üretim Planlama ve Kontrol
209 questions
Bir elektrikli endüstriyel araç üreticisi, Ana Üretim Programını (MPS) yönetirken sipariş değişikliklerinin yaratacağı maliyetleri ve program karmaşasını önlemek amacıyla "zaman sınırları (time fences)" yaklaşımını kullanmaktadır. Bir ana müşteri, teslimatı bir sonraki hafta yapılacak ve halihazırda montaj hattı planlaması tamamlanıp malzemeleri üretime sevk edilmiş olan yüklü bir siparişinde önemli bir miktar artışı ve konfigürasyon değişikliği talep etmiştir. Üretim planlama uzmanı, bu talebin Ana Üretim Programındaki "donmuş bölge (frozen zone)" içinde yer aldığını tespit etmiştir.
Buna göre, Ana Üretim Programı ilkeleri dikkate alındığında işletmenin izlemesi gereken en uygun yol aşağıdakilerden hangisidir?
Bir ofis mobilyaları üreticisi, kamu kurumlarına standart tip çalışma masası tedarik etmektedir. İşletmenin üreteceği çalışma masası miktarı pazar araştırmaları ve kurumların ihale tahminlerine dayalı olarak belirlenmektedir. Ancak bu masaların montajında kullanılacak olan metal çekmece raylarının ihtiyacı, doğrudan planlanan masa üretimine göre kesin matematiksel olarak hesaplanmaktadır.
Malzeme İhtiyaç Planlaması (MRP I) yaklaşımına göre, çalışma masası ve çekmece rayı talepleri sırasıyla aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
Bir üretim işletmesi, Ana Üretim Programını (MPS) oluştururken planlama ufkunu sistem istikrarını sağlamak amacıyla "donmuş (frozen)", "yarı akıcı (slushy)" ve "akıcı (liquid)" olmak üzere farklı zaman sınırlarına (time fences) ayırmaktadır.
Buna göre, Ana Üretim Programındaki zaman sınırları ve bu bölgelerdeki talep yönetimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Bir elektronik kart (PCB) üretim tesisinde yapılan performans ölçümleri sonucunda sistem verimliliği ve kapasite kullanım oranı olarak hesaplanmıştır. Tesisin ilgili dönemdeki fiili (gerçekleşen) üretim miktarı adet olarak kaydedilmiştir.
Buna göre, işletmenin teorik (tasarım) kapasitesi ve pratik (etkili) kapasitesi sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?
Tam Zamanında Üretim (JIT) felsefesinde, üretim süreçlerindeki katma değersiz faaliyetlerin yani israfların (muda) kaynağında yok edilmesi ve sürekli iyileştirmenin (Kaizen) sağlanması temel hedeflerdir. Bu bağlamda işletmeler, üretim hattındaki yarı mamul (WIP) miktarını sınırlandırmak ve istasyonlar arası koordinasyonu sağlamak amacıyla görsel bir bilgi sistemi olan Kanban'ı kullanırlar.
Buna göre, Kanban sisteminin işleyiş mantığını geleneksel Malzeme İhtiyaç Planlaması (MRP) gibi itme (push) tabanlı sistemlerden ayıran en temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Bir kamu kurumu matbaasında, "Basım" ve "Ciltleme" olmak üzere iki ardışık aşamadan geçen dört farklı yayının işlemi gerçekleştirilecektir. Her bir yayının ilgili makinelerdeki işlem süreleri (saat cinsinden) aşağıdaki tabloda verilmiştir:
| Yayın Türü | Basım Makinesi (1. Aşama) | Ciltleme Makinesi (2. Aşama) |
|---|---|---|
| Dergi | 4 | 7 |
| Rapor | 6 | 3 |
| Bülten | 2 | 5 |
| Kitapçık | 8 | 6 |
İşletme, tüm yayınların tamamlanma süresini en aza indirmek için Johnson Algoritmasını kullanmaktadır.
Buna göre, yayınların doğru işlenme sırası aşağıdakilerden hangisidir?
Uluslararası pazarlarda faaliyet gösteren bir elektromekanik üretim işletmesi, üretim planlama süreçlerinde Ana Üretim Programı (MPS), Ürün Ağacı (BOM) ve stok kayıtlarını girdi olarak kullanarak net malzeme ihtiyaçlarını hesaplamakta ve planlı siparişleri oluşturmaktadır. Ayrıca bu sistem, atölye ve satın alma departmanlarından gelen anlık geri bildirimlerle Kapasite İhtiyaç Planlamasını (CRP) sürekli olarak güncelleyen kapalı bir döngüye sahiptir. İşletmenin finans departmanı, bu üretim verilerinin çoklu para birimi destekli genel muhasebe ve insan kaynakları bordro sistemleriyle eşzamanlı entegrasyonunu talep etmiştir. Ancak IT direktörü, mevcut sistem mimarisinin tümleşik (tekil) bir veri tabanına sahip olmaması nedeniyle bu tür çapraz fonksiyonel bir entegrasyonu ancak harici ara yazılımlarla sağlayabileceğini raporlamıştır.
IT direktörünün raporu ve sistemin mevcut özellikleri dikkate alındığında, işletmenin kullandığı planlama mimarisi ve entegrasyon ihtiyacı en doğru şekilde nasıl tanımlanır?
Uluslararası bir yayınevi, yabancı dildeki beş farklı eserin () Türkçe yayın hazırlıklarını yapmaktadır. Bu eserlerin basıma hazır hale gelebilmesi için sırasıyla 'Çeviri' ve 'Redaksiyon' aşamalarından geçmesi gerekmektedir. İşlemler, her bir eser için çeviri tamamlandıktan sonra redaksiyona geçilecek şekilde iki aşamalı olarak yürütülmektedir. Eserlerin çeviri ve redaksiyon süreleri (gün olarak) aşağıdaki tabloda verilmiştir:
| Kitap | Çeviri Süresi (Gün) | Redaksiyon Süresi (Gün) |
|---|---|---|
| 12 | 14 | |
| 8 | 5 | |
| 15 | 18 | |
| 6 | 9 | |
| 10 | 11 |
Bu yayınevinin, beş kitabın tüm yayın hazırlık sürecini (toplam tamamlanma süresini) en aza indirmek için Johnson Algoritması'na göre uygulaması gereken iş sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?
Bir raylı sistemler üreticisi, metro vagonları için "Otomatik Kapı Modülü" (M) montajı yapmaktadır. Ana Üretim Programı'na (MPS) göre haftada adet M modülünün montajının tamamlanması planlanmaktadır.
Ürün ağacına (BOM) göre, adet M modülünün üretimi için adet "Pnömatik Silindir" (P) gerekmektedir. P parçasına ait stok kayıt verileri şöyledir:
- Eldeki kullanılabilir stok: adet
- Planlanmış teslimat (önceden verilmiş siparişin haftada gelişi): adet
- Temin süresi: hafta
- Parti büyüklüğü kuralı: Parti partiye (Lot-for-Lot)
Bu bilgilere ve MRP I (Malzeme İhtiyaç Planlaması) mantığına göre, "Pnömatik Silindir" (P) için planlanan sipariş verme (planned order release) işlemi hangi haftada ve kaç adet olarak gerçekleştirilmelidir?
Bir otomotiv yetkili servisine hasar onarımı için dört farklı araç (A, B, C, D) gelmiştir. Bu araçlar sırasıyla önce 'Kaporta' bölümünde, ardından 'Boya' bölümünde işlem görecektir. Tüm araçların her iki bölümden de geçmesi zorunludur. Araçların bu bölümlerdeki tahmini işlem süreleri (saat cinsinden) aşağıdaki tabloda verilmiştir:
| Araç | Kaporta İşlem Süresi | Boya İşlem Süresi |
|---|---|---|
| A | 4 | 5 |
| B | 8 | 3 |
| C | 2 | 6 |
| D | 7 | 9 |
Tüm araçların toplam onarım süresini (maksimum akış süresini) en aza indirmek isteyen servis müdürü, Johnson Algoritması'nı kullanarak işleri sıralamak istemektedir.
Buna göre, araçların atölyeye alınma sırası aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?
Akıllı şehirler için elektronik sinyalizasyon modülleri üreten büyük ölçekli bir tesiste, önceden programlanmış bağımlı talep tahminleriyle çalışan Malzeme İhtiyaç Planlaması (MRP) yaklaşımı uygulanmaktadır. Son dönemde, dizgi istasyonunun salt kendi kapasitesini maksimize etme hedefiyle çalışması, montaj birimine henüz ihtiyaç duyulmayan yarı mamullerin yığılmasına neden olmuştur. Bu yığılma, sadece alan maliyetlerini artırmakla kalmamış, aynı zamanda dizgi sürecindeki gizli kalite hatalarının montaj aşamasında çok geç fark edilmesine yol açarak en kritik israf (muda) türlerinden biri olan 'aşırı üretim' sorununu kronikleştirmiştir. Tesis yönetimi, bu karmaşık sorunu çözmek ve sürekli iyileştirme döngülerini (Kaizen) doğal bir refleks haline getirmek amacıyla iş istasyonları arasına bir 'çekme (pull)' mekanizması ve görsel bilgi akışı aracı entegre etmeye karar vermiştir.
Söz konusu tesisin MRP yaklaşımından Kanban kartlarına dayalı yeni sisteme geçiş süreci ve bu sistemin israf (muda) yönetimi üzerindeki etkisi değerlendirildiğinde, aşağıdaki çıkarımlardan hangisi kesinlikle doğrudur?
Bir otomobil yedek parça üreticisi, ara stok maliyetlerini en aza indirmek amacıyla üretim sürecinde köklü bir değişikliğe gitmiştir. Önceki uygulamada aylık talep tahminlerine göre üretim yapılıp yarı mamuller bir sonraki iş istasyonuna yığılırken, yeni kurulan sistemde herhangi bir iş istasyonu, yalnızca kendinden bir sonraki istasyondan üretim sinyali (Kanban) geldiğinde harekete geçmektedir.
Buna göre, işletmenin uygulamaya başladığı bu yeni malzeme akış yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?
Endüstriyel mutfak ekipmanları üreten bir fabrika, istasyonlar arası süreç-içi stokların (WIP) aşırı artması ve hatalı ürünlerin gizlenmesi gibi sorunları çözmek, aynı zamanda aşırı üretim israfını (muda) kaynağında yok etmek amacıyla Kanban sistemine geçiş yapmıştır. İşletme yönetimi, bu sistem aracılığıyla üretim sürecini şeffaflaştırarak sürekli iyileştirme (Kaizen) faaliyetlerini de tetiklemeyi amaçlamaktadır.
Bu işletmede uygulanmaya başlanan Kanban sisteminin işleyiş mekanizması ve JIT felsefesi dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Bir kamu iştiraki olan aşı ve serum üretim merkezi, 4 aylık (T1, T2, T3, T4) bir planlama ufku için bütünleşik (toplu) üretim planı hazırlamaktadır. Başlangıç stoku sıfırdır ve halk sağlığı riskleri nedeniyle hiçbir dönemde stoksuzluğa (talebin karşılanamamasına) kesinlikle izin verilmemektedir. Kurum, kalite ve güvenlik protokolleri gereği taşeron kullanımını ve mesai dışı çalışmayı tamamen yasaklamıştır.
Dönemlere ait kesinleşmiş talep tahminleri aşağıdaki gibidir:
| Dönem | Talep Tahmini (Ünite) |
|---|---|
| T1 | 1400 |
| T2 | 1000 |
| T3 | 800 |
| T4 | 400 |
Kurum yönetimi, "İşgücü seviyesinin değiştirilmesi (işe alma/çıkarma) maliyetleri çok yüksektir. Bu nedenle planlama ufku boyunca her ay eşit miktarda (sabit) üretim yapılmalıdır." stratejik kararını almıştır.
Bu kısıtlar altında, kurumun uygulamak zorunda olduğu sabit üretim (level) stratejisinin sonuçlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
Büyükşehir belediyesine ait bir kent mobilyaları üretim tesisinde, bahar ve yaz aylarında artan park düzenleme projeleri nedeniyle taleplerde büyük dalgalanmalar gözlemlenmektedir. Tesis yönetimi, toplu iş sözleşmelerindeki kısıtlamalar ve alanında uzmanlaşmış işgücünün korunması amacıyla, yıl boyunca personel sayısını ve aylık üretim miktarını standart bir seviyede tutma kararı almıştır. Buna göre; talebin düşük olduğu kış aylarında üretilen ürünler depolanmakta, talebin üretimi aştığı yoğun dönemlerde ise biriken bu ürünler siparişleri karşılamak için kullanılmaktadır.
Bu metinde ifade edilen uygulamaya göre, tesis yönetiminin benimsediği bütünleşik üretim planlama stratejisi ve bu stratejinin işletme bütçesinde en çok artışa neden olacağı maliyet kalemi aşağıdakilerden hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
Bir kamu iştiraki olan tekstil fabrikası, üretim süreçlerinde malzeme gereksinimlerini ve kapasite planlamasını birlikte yürüten, üretim planları ile atölye kontrol faaliyetlerini bir geribildirim döngüsü (kapalı çevrim) yardımıyla uyumlaştıran bir yazılım kullanmaktadır. Ancak mevcut yazılım; insan kaynakları, genel muhasebe, pazarlama ve müşteri ilişkileri gibi üretim dışı işletme fonksiyonlarını kapsamamaktadır. Bu entegrasyon eksikliğini gidermek isteyen fabrika yönetimi, işletmenin tüm departmanlarını ve iş süreçlerini tek bir ortak veri tabanı üzerinde birleştiren daha kapsamlı bir sisteme geçiş yapmaya karar vermiştir.
Buna göre, fabrikanın halihazırda kullandığı sistem ile geçiş yapmayı planladığı yeni sistem aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?
Yenilenebilir enerji sektörü için rüzgâr türbini bileşenleri üreten bir işletme, alt montaj hatlarında merkezi yazılımın oluşturduğu iş emirlerine dayalı üretimden, çekme (pull) prensibine dayalı Kanban sistemine geçiş yapmıştır. Ancak uygulamada, nihai montaj hattından taşıma Kanban'ı gelmemesine (talep sinyali olmamasına) rağmen, alt montaj operatörlerinin "makine kapasite kullanım oranlarını yüksek tutmak" ve "aylık üretim kotalarını doldurmak" gerekçesiyle üretimi sürdürdükleri ve süreç-içi stokların (WIP) hızla arttığı tespit edilmiştir.
Tam Zamanında Üretim (JIT) felsefesi ve Kanban sisteminin işleyiş mekanizması dikkate alındığında; bu işletmede yaşanan temel sistemik sorun, ortaya çıkan birincil israf (muda) türü ve yapılması gereken Kaizen odaklı düzeltici eylem aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve en doğru şekilde ifade edilmiştir?
İleri teknoloji tıbbi cihazlar üreten bir işletme, "Görüntüleme Ünitesi" (A) ve "Analiz Modülü" (B) olmak üzere iki ana ürün üretmektedir. Her iki ana ürünün montajında da aynı "Lazer Sensör Kartı" (C) bileşeni kullanılmaktadır. İşletmenin MRP sistemindeki güncel veriler aşağıda verilmiştir:
| Veri Türü | A Ürünü (Ana Ürün) | B Ürünü (Ana Ürün) | C Bileşeni (Alt Parça) |
|---|---|---|---|
| Teslim Süresi (Lead Time) | hafta | hafta | hafta |
| Ürün Ağacı (BOM) Katsayısı | adet A için adet C | adet B için adet C | - |
| Ana Üretim Programı (MPS) | haftada adet teslim | haftada adet teslim | - |
C Bileşeni Stok ve Sipariş Parametreleri:
- Eldeki Stok: adet
- Güvenlik Stoğu: adet (Net ihtiyaç hesaplamasında kesinlikle kullanılamaz)
- Planlanmış Teslimat (Scheduled Receipt): haftanın başında teslim alınacak adet
- Sipariş Parti Büyüklüğü: adet ve katları (Sabit Sipariş Miktarı)
Buna göre, MRP mantığı çerçevesinde C bileşeni için planlanan sipariş verme (planned order release) işlemi hangi haftada ve toplam kaç adet olarak gerçekleştirilmelidir?
Bir endüstriyel robot kolu üreticisinin yıllık faaliyet ve maliyet verileri aşağıda verilmiştir:
- Yılın her günü 3 vardiya hiç durmaksızın çalışma varsayımına dayanan tasarım (teorik) kapasitesi: adet/yıl
- Planlı bakımlar, yasal molalar ve model değişim süreleri düşüldükten sonra ulaşılabilecek etkili (pratik) kapasitesi: adet/yıl
- Yıllık toplam sabit maliyetleri: TL
- Birim değişken maliyeti: TL
- Birim satış fiyatı: TL
İşletme, değerlendirilen yılı sistem verimliliği (gerçekleşen üretim / etkili kapasite) ile tamamlamıştır.
Buna göre, işletmenin kapasite kullanımı ve başa baş (kâra geçiş) analizi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?
Bir büyükşehir belediyesi, akıllı şehir projesi kapsamında kendi tesislerinde iki farklı kavşak kontrol sistemi üretmektedir: Standart Sinyalizasyon Sistemi (X) ve Adaptif Sinyalizasyon Sistemi (Y).
Ürün ağacı (BOM) yapısına göre:
- adet X sistemi üretmek için adet Kavşak Kontrol Modülü (M) gerekmektedir.
- adet Y sistemi üretmek için adet Kavşak Kontrol Modülü (M) gerekmektedir.
- adet M modülü üretmek için ise adet Güç Rölesi (R) gerekmektedir.
İşletmenin Ana Üretim Programı'na (MPS) göre, 7. Hafta sonunda teslim edilmek üzere adet X sistemi ve adet Y sistemi siparişi kesinleşmiştir.
İlgili ürün ve parçalara ait stok ve süre bilgileri aşağıdaki tabloda verilmiştir:
| Ürün/Parça | Türü | Eldeki Stok | Planlanmış Teslimat | Teslim Süresi (Hafta) |
|---|---|---|---|---|
| X | Bağımsız (Nihai) | 0 | Yok | 1 |
| Y | Bağımsız (Nihai) | 30 | Yok | 2 |
| M | Bağımlı (Ara Parça) | 50 | 80 adet (5. Hafta başı) | 1 |
| R | Bağımlı (Alt Parça) | 1000 | 200 adet (4. Hafta başı) | 2 |
Tüm ürün ve parçalar için 'Parti Partiye (Lot-for-Lot)' sipariş yöntemi kullanıldığına ve güvenlik stoku bulundurulmadığına göre, Güç Rölesi (R) parçası için 3. haftada verilmesi gereken planlanmış sipariş miktarı (Planned Order Release) kaç adettir?