Üretim Planlama ve Kontrol
209 questions
Ulusal çapta kişiselleştirilmiş modüler ofis donanımları üreten bir işletmenin kullandığı mevcut üretim bilgi sistemi; brüt ve net malzeme ihtiyaçlarını hesaplamakta, kapasite ihtiyaç planlamasını (CRP) gerçekleştirerek atölye düzeyinde iş yükleme ve çizelgeleme işlevlerini başarıyla yerine getirmektedir. Ayrıca sistem, 'üretim maliyetlerinin hesaplanması ve bütçelenmesi' amacıyla finans modülüyle kapalı çevrim (closed-loop) mantığında entegre çalışmaktadır.
İşletmenin yeni atanan bilişim kurulu başkanı (CIO) yaptığı analizde; sistemin tedarikçilerle doğrudan veri alışverişi yapamadığını, perakende müşteri sipariş takip (CRM) altyapısından yoksun olduğunu ve insan kaynakları modülünün yalnızca üretim sahası personeliyle sınırlı kalarak tüm kurumu kapsamadığını raporlamıştır.
Bu rapora göre, işletmenin halihazırda kullandığı sistemin güncel aşaması ve CIO'nun işaret ettiği stratejik entegrasyon eksikliklerinin giderilmesi için geçiş yapılması gereken mimari yaklaşım aşağıdakilerden hangisinde doğru teşhis edilmiştir?
Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) için havalimanı pist aydınlatma armatürleri üreten bir tesiste, ihale takvimlerine bağlı olarak yıl içinde ciddi talep dalgalanmaları yaşanmaktadır. Tesisin maliyet parametreleri incelendiğinde şu sonuçlara ulaşılmıştır:
- Armatür üretiminde görev alan personelin nitelikli olması sebebiyle, dönemsel işe alım, eğitim ve işten çıkarma maliyetleri çok yüksektir.
- Üretilen ürünler standart yapıda olup teknolojik eskime veya bozulma riski taşımadığından, depo birim maliyetleri oldukça düşüktür.
- Müşteri taleplerinin zamanında karşılanamaması durumunda (yok satma), ağır cezai şartlar devreye girmekte ve katlanılamaz maliyetler oluşmaktadır.
Bu veriler ışığında, tesisin bütünleşik (toplu) üretim planlaması sürecinde alması gereken en rasyonel stratejik karar aşağıdakilerden hangisidir?
Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı okulların donanım ihtiyacını karşılamak üzere kurulan bir kamu iştiraki, etkileşimli tahta üretimi gerçekleştirmektedir. Tesisin üretim ve maliyet verileri aşağıda verilmiştir:
* Sistemin hiç durmadan çalışması durumundaki teorik (tasarım) kapasitesi aylık adettir.
* Yasal vardiya süreleri, personel molaları ve makinelerin periyodik planlı bakımları dikkate alındığında işletmenin etkili (pratik) kapasitesi aylık adet olarak belirlenmiştir.
* Tesisin aylık sabit maliyetleri TL, bir adet etkileşimli tahtanın değişken maliyeti TL ve okullara fatura edilen kurum içi transfer fiyatı TL'dir.
* Geçtiğimiz ay yaşanan tedarik gecikmeleri ve plansız makine arızaları nedeniyle işletmenin "verimlilik (etkinlik) oranı" olarak gerçekleşmiştir.
Buna göre, işletmenin kapasite durumu ve başabaş analizi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?
Sağlık Bakanlığına bağlı bir kamu iştiraki, hastanelerin tıbbi sarf malzemesi ihtiyaçlarını karşılamak üzere yürüttüğü üretim faaliyetlerinde, aydan aya değişkenlik gösteren sipariş miktarlarına göre hareket etmektedir. İşletme yönetimi, her ayın üretim miktarını tam olarak o ayın sipariş miktarına eşitleyen bir yaklaşım benimsemiş; bu doğrultuda siparişlerin arttığı dönemlerde geçici personel alımına gitmiş, siparişlerin düştüğü dönemlerde ise personel sayısını azaltmıştır.
Bu bütünleşik (toplu) üretim planlama stratejisinin uygulanması sonucunda, işletmenin katlanması beklenen en belirgin maliyet kalemi aşağıdakilerden hangisidir?
Bir büyükşehir belediyesine bağlı Raylı Sistemler A.Ş., hafif raylı araçlar için "Vagon Kapı Modülü" (A ürünü) montajı yapmaktadır.
Planlama departmanının elindeki veriler şöyledir:
* A Ürünü (Vagon Kapı Modülü): haftada teslim edilmek üzere adetlik kesinleşmiş brüt ihtiyaç bulunmaktadır. Üretim teslim süresi hafta olup, işletmenin elinde halihazırda adet A ürünü stoku mevcuttur.
* B Parçası (Pnömatik Silindir): Bir adet A ürünü üretebilmek için adet B parçasına ihtiyaç vardır. B parçasının tedarik teslim süresi haftadır. Depoda adet kullanılabilir B parçası stoku bulunmakta olup, ayrıca tedarikçiden haftada teslim alınması planlanan (yolda olan) adetlik bir B parçası siparişi mevcuttur.
İşletmede parti büyüklüğü kuralı olarak "parti parti (lot-for-lot)" yöntemi uygulanmaktadır.
Buna göre, Malzeme İhtiyaç Planlaması (MRP) kuralları çerçevesinde B parçası için "Planlanan Sipariş Verme (Planned Order Release)" işlemi hangi haftada ve kaç adet olarak gerçekleştirilmelidir?
İleri teknoloji seramik kompozit malzemeler üreten bir fabrikada, istasyonlar arası yarı mamul (WIP) stoklarının aşırı birikmesi ve üretim esnekliğinin kaybolması üzerine sürekli iyileştirme (Kaizen) ekibi tarafından köklü bir sistem değişikliğine gidilmiştir. Eskiden merkezi bir yazılımın pazar tahminlerine dayanarak oluşturduğu üretim programıyla malzemelerin istasyonlara kütleler halinde itildiği yapı terk edilmiştir. Bunun yerine, yalnızca bir sonraki istasyonun fiili kullanımına dayalı görsel sinyallerin bir önceki istasyonun üretimini tetiklediği yeni bir mekanizma kurulmuştur.
Bu tesiste uygulanmaya başlanan yeni üretim felsefesi (Tam Zamanında Üretim - JIT) ve sinyalizasyon kontrolü (Kanban) dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Özel bir ahşap işleme atölyesinde, dört farklı mobilya siparişi () üretim sürecinde sırasıyla "Kesim" (1. Aşama) ve "Cilalama" (2. Aşama) işlemlerinden geçmektedir. Siparişlerin her bir aşamadaki işlem süreleri (saat olarak) aşağıdaki tabloda verilmiştir:
| Sipariş | Kesim Süresi | Cilalama Süresi |
|---|---|---|
| 8 | 6 | |
| 3 | 5 | |
| 7 | 2 | |
| 4 | 9 |
Atölye şefi, tüm siparişlerin tamamlanma süresini en aza indirmek amacıyla Johnson Algoritması'nı kullanarak bir iş sıralaması yapacaktır.
Buna göre, siparişlerin işleme alınma sırası aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?
Büyük ölçekli aşı ve serum paketleme tesisinde faaliyet gösteren bir işletme, istasyonlar arası yarı mamul (flakon, etiket, ambalaj) akışını önceden belirlenmiş ana üretim programına dayalı merkezi bir algoritmayla yönetmekteydi. Bu "itme" (push) mantığı, iş istasyonları arasında ciddi oranda ara stok (WIP) birikmesine ve esneklik kaybına yol açmıştır. Operasyonel mükemmellik hedefleri doğrultusunda Kaizen yaklaşımını benimseyen işletme, sistemdeki israfı (Muda) minimize etmek amacıyla Kanban destekli Tam Zamanında Üretim (JIT) sistemine geçiş yapmıştır.
Buna göre, işletmenin yeni geçtiği Kanban sisteminin çalışma mekanizması, geleneksel MRP (Malzeme İhtiyaç Planlaması) sisteminden ayrışan yönleri ve israf (Muda) yönetimiyle ilişkisi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Bir beyaz eşya fabrikasının montaj hattında, herhangi bir iş istasyonu yalnızca bir sonraki istasyondan gelen görsel bir sinyal (kart veya boş kutu) doğrultusunda üretim yapmaktadır. Bu yaklaşım sayesinde istasyonlar arasında gereksiz yarı mamul birikmesi önlenerek israf (muda) en aza indirilmektedir.
Yukarıda çalışma prensibi açıklanan ve geleneksel itme (push) sistemlerinin aksine talebe dayalı bir çekme (pull) mantığıyla çalışan üretim kontrol aracı aşağıdakilerden hangisidir?
Savunma sanayiinde stratejik sistemler geliştiren bir kamu iştirakinde, 'T-100' kodlu insansız hava aracının (İHA) montajı yapılmaktadır. T-100 İHA'sının Ana Üretim Programı'na (MPS) göre haftada teslim edilmek üzere adet üretilmesi planlanmıştır. Bir adet T-100 İHA'sının üretimi için adet 'Optik Sensör Modülü'ne (A parçası), her bir A parçası için ise adet 'Titanyum Braket'e (B parçası) ihtiyaç duyulmaktadır.
Sisteme ait stok, sipariş ve temin süresi bilgileri şöyledir:
* T-100 İHA: Montaj (temin) süresi haftadır.
* A Parçası: Temin süresi haftadır. Eldeki kullanılabilir stok adettir. haftada teslim alınmak üzere satıcıdan önceden planlanmış (yolda olan) adetlik bir sipariş bulunmaktadır. İşletme, A parçası için siparişlerini her zaman 'nin katları (sabit parti büyüklüğü) şeklinde vermektedir.
* B Parçası: Temin süresi haftadır. Depodaki toplam eldeki stok adettir. İşletme politikası gereği B parçası için olası aksamalara karşı adet güvenlik stoku bulundurulması zorunludur. B parçası için siparişler tam net ihtiyaç miktarı kadar (parti parti / lot-for-lot) verilmektedir.
Buna göre, B parçası (Titanyum Braket) için verilmesi gereken planlanan sipariş verme miktarı aşağıdakilerden hangisidir?
Yüksek hızlı tren (YHT) vagonlarına özel mekanik fren sistemleri üreten bir fabrika, üretim hattının yılın her günü 3 vardiya tam zamanlı esasıyla durmaksızın çalışması durumunda teknik olarak yılda 20.000 adet fren sistemi üretebileceğini öngörmüştür (Tasarım Kapasitesi).
Ancak yasal izinler, periyodik makine bakımları ve işçi molaları dikkate alındığında işletmenin yıllık en fazla 16.000 adet üretim yapabileceği planlanmıştır (Etkili/Pratik Kapasite).
Yıl sonunda yapılan performans sayımında, tedarik zincirindeki aksamalar ve ani makine arızaları gibi beklenmeyen nedenlerden dolayı fabrikada yalnızca 12.000 adet üretim gerçekleştirildiği saptanmıştır (Gerçekleşen Kapasite).
İşletmenin yıllık sabit maliyeti , bir adet fren sisteminin birim satış fiyatı ve birim değişken maliyeti olarak hesaplanmıştır.
Buna göre, fabrikanın kapasite kullanım durumu ve başa baş (kâra geçiş) noktası analiziyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Bir beyaz eşya işletmesi, pazar araştırmaları ve satış tahminleri doğrultusunda gelecek ay adet çamaşır makinesi üretmeye karar vermiştir. Bu doğrultuda, her bir çamaşır makinesinin montajında kullanılacak olan elektrik motorlarının tedarik süreci Malzeme İhtiyaç Planlaması (MRP) sistemi ile yönetilecektir.
Malzeme İhtiyaç Planlaması (MRP) yaklaşımına göre; çamaşır makinesine ve elektrik motoruna olan talep türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?
Sağlık Bakanlığına bağlı büyük bir eğitim ve araştırma hastanesinin merkezi yemek üretim tesisi, günlük menü üretimini planlarken hammadde ihtiyaçlarını, endüstriyel fırınların ve personelin kapasite kullanım durumlarını kapalı çevrim bir yapı içinde başarıyla koordine eden bir yazılım kullanmaktadır. Ancak başhekimlik ve hastane yönetimi; üretim birimindeki bu faaliyet verilerinin hastanenin insan kaynakları (bordrolama), merkezi finans, genel muhasebe ve satın alma departmanlarıyla eş zamanlı olarak entegre çalışamadığını, tedarikçi otomasyonlarıyla anlık veri alışverişinin yapılamadığını tespit etmiştir.
Tüm departmanların ve dış paydaşların ortak bir veri tabanı üzerinden gerçek zamanlı iletişim kurmasını sağlayarak bu entegrasyon sorununu çözmek isteyen hastane yönetiminin, mevcut sistemini aşağıdakilerden hangisine yükseltmesi en uygun stratejidir?
Akıllı şehir sistemleri (trafik sinyalizasyon cihazları vb.) üreten bir teknoloji işletmesi, geleneksel malzeme ihtiyaç planlaması (MRP) tabanlı itme (push) sisteminden Tam Zamanında Üretim (JIT) felsefesine dayalı bir çekme (pull) sistemine geçiş yapmıştır. Eski sistemde, yıllık talep tahminlerine göre hazırlanan ana üretim programı (MPS) doğrultusunda elektronik kart dizgi istasyonundan son montaj istasyonuna sürekli parça gönderilmiş; bu durum, istasyonlar arasında devasa yarı mamul (WIP) yığınlarının oluşmasına ve hatalı tahminler sonucu 'aşırı üretim' (overproduction) türü israfların (Muda) artmasına yol açmıştır. İşletme, sürekli iyileştirme (Kaizen) faaliyetleri kapsamında bu israfı yok etmek ve WIP seviyesini kontrol altına almak için iki istasyon arasına bir Kanban sistemi kurmuştur.
Buna göre, kurulan Kanban sisteminin işleyişi ve yarattığı temel değişim ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Ağır iş makineleri üreten küresel bir işletme; malzeme ihtiyaçlarını, iş merkezi kapasitelerini ve rota planlarını entegre biçimde çalıştıran, aynı zamanda üretim süreçlerinin maliyetlerini ve fabrika bütçesini simüle edebilen gelişmiş bir yazılım sistemi kullanmaktadır. Yönetim kurulu, artan küresel rekabet nedeniyle mevcut sistemin sınırlarını aşarak; tedarikçilerin stok verilerini eşzamanlı görebilen (SCM), bayi ağındaki müşteri geri bildirimlerini anında tasarıma yansıtan (CRM) ve insan kaynakları uygulamalarını üretim verimliliğiyle entegre eden yeni bir yazılım altyapısına geçiş kararı almıştır.
Buna göre, işletmenin geçiş yapmayı planladığı Kurumsal Kaynak Planlaması (ERP) sisteminin, halihazırda başarıyla uygulanan Üretim Kaynakları Planlaması (MRP II) sisteminden en temel yapısal ve işlevsel farkı aşağıdakilerden hangisidir?
Endüstriyel havalandırma sistemleri (HVAC) üreten bir işletmede, kodlu ana santral ürününün montajı yapılmaktadır. Üretim ağacı (ürün reçetesi) bilgilerine göre, her bir ünitesi için adet kodlu fan motoru alt parçası kullanılmaktadır.
İşletmenin Ana Üretim Programı'na (MPS) göre hafta için ürününden adetlik bir üretim planlanmıştır. Ayrıca fabrikaya, satış sonrası hizmetler departmanından sadece yedek parça olarak kullanılmak üzere aynı hafta ( hafta) teslim edilmesi gereken adet fan motoru siparişi (bağımsız talep) gelmiştir.
parçası ile ilgili mevcut envanter ve planlama bilgileri aşağıda verilmiştir:
- Eldeki Stok: adet
- Güvenlik Stoku: adet
- Planlanmış Teslimat: hafta başında tedarikçiden ulaşacak adet
- Temin (Teslim) Süresi: hafta
- Parti Büyüklüğü: Tam İhtiyaç Kadar (Lot-for-Lot)
Verilen bilgilere göre, fan motoru için haftada verilmesi gereken "Planlanan Sipariş" (üretime veya tedarike verme) miktarı aşağıdakilerden hangisidir?
Bir tekstil işletmesi, yıllardır kullandığı ve üretim, stok, satın alma ile finansal süreçlerini entegre eden Üretim Kaynakları Planlaması (MRP II) altyapısını değiştirmeye karar vermiştir. Yönetimin bu kararındaki temel amacı; sadece üretime doğrudan bağlı departmanları değil, aynı zamanda insan kaynakları, satış, pazarlama, müşteri ilişkileri ve dağıtım gibi organizasyonun tüm fonksiyonlarını tek bir merkezi veritabanı üzerinde bütünleştirmektir.
Buna göre, işletmenin geçiş yapmayı hedeflediği ve organizasyonun tüm iş süreçlerini kapsayan bu genişletilmiş bilgi sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
Kamu sermayeli bir tarımsal ekipman fabrikasında "Z-Traktör" (Z) ana ürününün montajı yapılmaktadır. Bir adet Z-Traktör üretimi için adet "Arka Aks Modülü" (A) gerekmektedir. İşletmenin üretim planlama departmanının sisteminde yer alan MRP (Malzeme İhtiyaç Planlaması) kayıtları aşağıda verilmiştir:
| Veri Kalemi | Z-Traktör (Z) | Arka Aks Modülü (A) |
|---|---|---|
| 5. Hafta Brüt İhtiyaç | adet | - |
| Eldeki Stok | adet | adet |
| Güvenlik Stoku | Yok | adet |
| Planlanmış Teslimat | Yok | 4. haftada adet |
| Teslim Süresi (Lead Time) | hafta | hafta |
| Parti Büyüklüğü (Lot Size) | Parti-Bölü-Parti (LFL) | Parti-Bölü-Parti (LFL) |
*(Not: Z-Traktör için planlanan sipariş verme zamanı ve miktarı, alt parça olan Arka Aks Modülünün brüt ihtiyacını oluşturmaktadır.)*
Buna göre, Arka Aks Modülü (A) için 2. haftada verilmesi gereken planlanan sipariş miktarı aşağıdakilerden hangisidir?
Kamu kurumları için yüksek güvenlikli iletişim cihazları tasarlayan ve üreten bir kamu iktisadi teşebbüsü, bütçe dönemlerine bağlı olarak yıl içinde ciddi dalgalanmalar gösteren bir talep yapısıyla karşı karşıyadır. Kurumun, önündeki yıllık dönem için yapacağı bütünleşik (toplu) üretim planlamasında dikkate alması gereken kısıtlar şunlardır:
I. Üretimde görev alan teknik personelin uzmanlaşması uzun zaman almaktadır. Ayrıca, kamu istihdam politikaları gereği daralma dönemlerinde personel sayısında azaltmaya gidilmesi mümkün değildir.
II. Cihazlarda yer alan hassas şarj modüllerinin raf ömrünün çok kısa olması sebebiyle, bitmiş ürünlerin uzun süre depolarda bekletilmesi yüksek oranda bozunma ve fireye yol açmaktadır.
III. Ulusal güvenlik protokolleri gereğince, üretim süreçlerinin hiçbir aşaması dışarıdaki bir firmaya (üçüncü taraflara) devredilemez.
IV. Kurumların altyapısında kesinti yaşanmaması için alınan siparişlerin teslimatında gecikmeye veya iptale kesinlikle izin verilmemektedir.
Bu kısıtlar altında, kurumun dalgalı talebi zamanında ve en uygun maliyetle karşılayabilmesi için bütünleşik (toplu) üretim planlamasında ağırlıklı olarak aşağıdaki kapasite ayarlama yöntemlerinden hangisini kullanması beklenir?
Bir ofis mobilyaları üreticisi, satış mağazalarından 'Klasik Ahşap Kitaplık' ürünü için nihai tüketici siparişleri almaktadır. Bu kitaplıkların üretim sürecinde kullanılacak olan 'metal raf tutucu pimlerin' ihtiyaç miktarı ise, planlanan kitaplık üretim sayısına doğrudan bağlı olarak üretim planlama departmanı tarafından hesaplanmaktadır.
Malzeme İhtiyaç Planlaması (MRP I) prensiplerine göre; Klasik Ahşap Kitaplık ürününe olan talep ile metal raf tutucu pimlerine olan talep sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak sınıflandırılmıştır?