Temel Hak ve Hürriyetler

206 questions

1982 Anayasası’nın "Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler" bölümünde düzenlenen çalışma hayatına ilişkin haklar göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Çalışanlar ve işverenler, önceden izin almaksızın sendika ve üst kuruluşlar kurma hakkına sahiptir.

Kamu görevlileri toplu sözleşme yapma hakkına sahiptir ve bu süreçte çıkan uyuşmazlıklarda Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararları kesindir.

Dinlenme hakkı kapsamında ücretli hafta ve bayram tatili ile ücretli yıllık izin hakları anayasal güvence altındadır.

Çalışma ve sözleşme hürriyeti ile sendika kurma hakkı, anayasanın "Siyasi Haklar ve Ödevler" başlığı altında düzenlenen aktif statü haklarındandır.

Siyasi amaçlı grev, dayanışma grevi ve genel grev yapılmasına ilişkin anayasal yasaklar 2010 yılında yapılan değişiklikle metinden çıkarılmıştır.

Show answer & explanation

Answer: Çalışma ve sözleşme hürriyeti ile sendika kurma hakkı, anayasanın "Siyasi Haklar ve Ödevler" başlığı altında düzenlenen aktif statü haklarındandır.

Answer

Çalışma hürriyeti ve sendika kurma hakkı, anayasanın 'Siyasi Haklar' değil, 'Sosyal ve Ekonomik Haklar' grubunda yer alan pozitif statü haklarındandır.

Çalışma ve sözleşme hürriyeti (Madde 48) ile sendika kurma hakkı (Madde 51), 1982 Anayasası'nın 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' bölümünde yer alır. Bu haklar Jellinek tasnifine göre 'İsteme Hakları' (Pozitif Statü Hakları) olarak adlandırılır. Seçenekte bu hakların 'Siyasi Haklar' (Aktif Statü Hakları) grubunda olduğu belirtildiği için bu ifade yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Anayasal hakların kategorik sınıflandırmasını gözden geçirin.

1982 Anayasası hakları; Kişi Hakları (Negatif), Sosyal ve Ekonomik Haklar (Pozitif) ve Siyasi Haklar (Aktif) olarak üç gruba ayırır.

Soruda istenen 'yanlış' ifadeyi bulmak için hakların hangi grupta yer aldığını bilmek gerekir.

Çalışma hayatı, sendika ve toplu sözleşme haklarının yerini tespit edin.

Bu haklar anayasanın ikinci kısmının üçüncü bölümünde, yani 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' başlığı altında düzenlenmiştir.

Siyasi haklar grubu (Vatandaşlık, seçme-seçilme vb.) ile sosyal haklar grubunu ayırmak hatayı tespit etmeyi sağlar.

Seçeneklerdeki güncel anayasal değişiklikleri (özellikle 2010) kontrol edin.

Memurların toplu sözleşme hakkı ve grev yasaklarının kaldırılması gibi hususlar 2010 değişikliği ile uyumludur.

Güncel anayasa metniyle çelişen bir ifade olup olmadığını doğrulamak için gereklidir.

Key Concept

Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınıflandırılması: Sosyal ve Ekonomik Haklar

Practice More

2010 Anayasa değişikliği ile toplu sözleşme ve grev haklarında yapılan diğer teknik değişiklikleri (örneğin birden fazla sendikaya üyelik yasağının kaldırılması) inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 142Question →

1982 Anayasası’na göre, siyasi partilerin kapatılması ve denetlenmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Siyasi partilerin kapatılması, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının açacağı dava üzerine Anayasa Mahkemesi tarafından kesin karara bağlanır.

Siyasi partilerin mali denetimi Sayıştay tarafından yapılır ve Sayıştay'ın bu konudaki kararları Danıştay denetimine tabidir.

Kapatılan bir siyasi parti, tüzüğünde ve programında değişiklik yaparak başka bir ad altında tekrar kurulabilir.

Bir siyasi partinin kapatılmasına neden olan üyeler, kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren üç yıl süreyle başka bir partinin yöneticisi olamazlar.

Anayasa Mahkemesinin siyasi bir partinin kapatılmasına karar verebilmesi için toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğunun oyu yeterlidir.

Show answer & explanation

Answer: Siyasi partilerin kapatılması, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının açacağı dava üzerine Anayasa Mahkemesi tarafından kesin karara bağlanır.

Answer

Siyasi partilerin kapatılması davası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı tarafından açılır ve Anayasa Mahkemesi tarafından karara bağlanır.

1982 Anayasası'nın 69. maddesi uyarınca siyasi partilerin kapatılması süreci, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın davası ve Anayasa Mahkemesi'nin kesin kararıyla yürütülür. Bu, hukuk devletinde siyasi partilerin güvencesi olarak yargısal bir süreçtir.

Step-by-Step Solution

Dava açma yetkisini belirle

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı

Anayasa 69. madde uyarınca kapatma davasını açmaya yetkili tek makamdır.

Karar merciini doğrula

Anayasa Mahkemesi

Siyasi partilerin kapatılmasına ilişkin davalar anayasa yargısı kapsamındadır.

Karar yeter sayısını kontrol et

2/3 oy çokluğu

Nitelikli çoğunluk aranmaktadır.

Key Concept

Siyasi Partilerin Kapatılma Usulü ve Mali Denetimi

Practice More

Siyasi partilere üye olma yasakları ve partilerin yabancı devletlerden yardım alması durumunda uygulanacak yaptırımları inceleyiniz.

Estimated Time:50s

Question 143Question →

Jellinek’in "üçlü statü kuramı" kapsamında bireyin devletin siyasal mekanizmalarına katılımını ve devlet yönetimi üzerinde söz sahibi olmasını ifade eden "aktif statü hakları" (katılma hakları), 1982 Anayasası'nın dördüncü bölümünde "Siyasi Haklar ve Ödevler" başlığı altında geniş bir yer bulmuştur. Buna göre, anayasada düzenlenen aşağıdaki hak veya ödevlerden hangisi niteliği gereği bu grup içerisinde değerlendirilemez?

Kamu hizmetlerine girme hakkı

Vatan hizmeti

Hak arama hürriyeti

Mal bildirimi

Vergi ödevi

Show answer & explanation

Answer: Hak arama hürriyeti

Answer

Hak arama hürriyeti, niteliği gereği bir 'aktif statü hakkı' (katılma hakkı) değil, devletin müdahale edemeyeceği 'negatif statü hakkı' (koruyucu hak) kategorisindedir.

Hak arama hürriyeti, 1982 Anayasası'nın 36. maddesinde 'Kişi Hakları ve Ödevleri' başlığı altında düzenlenmiştir. Jellinek'in tasnifinde bu bölümdeki haklar 'negatif statü hakları' (koruyucu haklar) olarak adlandırılır ve devletin dokunamayacağı bireysel alanı temsil eder. Oysa 'aktif statü hakları' (katılma hakları), bireyin devlet yönetimine ve siyasal süreçlere katılımını (seçme-seçilme, kamu hizmetine girme, vergi, askerlik vb.) ifade eder.

Step-by-Step Solution

Jellinek'in üçlü statü tasnifini tanımla.

Negatif (Koruyucu), Pozitif (İsteme) ve Aktif (Katılma) statü hakları olmak üzere üç grup belirlendi.

Sorunun temelini oluşturan kuramsal çerçeveyi kurmak için gereklidir.

Aktif statü haklarının kapsamını belirle.

Bireyin devlet yönetimine katılımını, siyasal iradeye ortak olmasını ve devlete karşı siyasal ödevlerini içerir.

Hangi hakların bu kategoride olması gerektiğini anlamak için gereklidir.

Seçeneklerdeki hakların anayasal yerlerini kontrol et.

Kamu hizmeti, vatan hizmeti, mal bildirimi ve vergi ödevi 'Siyasi Haklar' bölümünde; hak arama hürriyeti ise 'Kişi Hakları' bölümünde yer almaktadır.

Anayasal sistematik, Jellinek tasnifiyle büyük oranda örtüşür.

Farklı kategorideki hakkı tespit et.

Hak arama hürriyeti (Madde 36), bireyin devlet karşısındaki yargısal güvencesi olup koruyucu (negatif) bir haktır.

Soru kökündeki 'değerlendirilemez' ifadesine uygun cevaba ulaşılır.

Key Concept

Jellinek'in Statü Hakları Ayrımı ve 1982 Anayasası'ndaki Karşılıkları

Hints

Jellinek'in aktif statü hakları, genellikle anayasanın 'Siyasi Haklar ve Ödevler' bölümüyle eşleşir.

Hangi seçeneğin 1982 Anayasası'nın 'Kişi Hakları ve Ödevleri' (Negatif Statü) bölümünde yer aldığını düşünün.

Practice More

İspat hakkı (Madde 39) ve mülkiyet hakkının hangi statü grubuna girdiğini tekrar edin.

Estimated Time:50s

Question 144Question →

$1982$ Anayasası'nın "Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı" başlıklı $74$ . maddesinde $2010$ yılı anayasa değişikliği ile düzenlenen esaslar dikkate alındığında, bu haklar ve Kamu Denetçiliği Kurumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kamu Denetçiliği Kurumu, idari denetim faaliyetlerini yürütmek üzere Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak yapılandırılmıştır.

Türkiye'de ikamet eden yabancıların dilekçe hakkından yararlanabilmesi için karşılıklılık esası şartı

2010

yılında anayasadan çıkarılmıştır.

Kamu Denetçiliği Kurumu, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulur ve Kamu Başdenetçisi Meclis tarafından gizli oyla dört yıl için seçilir.

Anayasa metnine göre, vatandaşların bilgi edinme başvurularına ilgili kurumlarca en geç

15

gün içinde cevap verilmesi zorunludur.

Kamu Başdenetçisi, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından belirlenen adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilerek atanır.

Show answer & explanation

Answer: Kamu Denetçiliği Kurumu, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulur ve Kamu Başdenetçisi Meclis tarafından gizli oyla dört yıl için seçilir.

Answer

Kamu Denetçiliği Kurumu'nun TBMM Başkanlığına bağlı olduğu ve Kamu Başdenetçisinin Meclis tarafından gizli oyla dört yıl için seçildiği ifadesi doğrudur.

Kamu Denetçiliği Kurumu,

1982

Anayasası'nın

74

. maddesinin

4

. fıkrası uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulur. Aynı fıkra uyarınca Kamu Başdenetçisi, TBMM tarafından gizli oyla dört yıl için seçilmektedir. Bu yapı, kurumun idarenin işleyişini yasama adına denetlemesini sağlar.

Step-by-Step Solution

Anayasa Madde

74

kapsamında Kamu Denetçiliği Kurumu'nun (KDK) kurumsal aidiyetini belirle.

KDK, TBMM Başkanlığına bağlı bir kuruluştur.

Anayasa metninde bu bağ doğrudan TBMM Başkanlığı olarak ifade edilmiştir.

Kamu Başdenetçisi'nin seçim usulünü ve görev süresini kontrol et.

Meclis tarafından gizli oyla ve

4

yıl için seçilir.

2010

değişikliği ile getirilen bu usul, kurumun yasama denetimi işlevini pekiştirir.

Yabancıların dilekçe hakkındaki kısıtlamaları ve sürelerin yasal kaynağını değerlendir.

Yabancılar için karşılıklılık şartı devam eder; cevaplama süreleri ise anayasada değil kanunda yer alır.

Anayasa hakların sınırlarını çizer, usul ve süreleri kanuna bırakır.

Key Concept

Kamu Denetçiliği Kurumu'nun Anayasal Statüsü ve Seçim Usulü

Practice More

Kamu Denetçiliği Kurumu'na başvuru şartları ile Kamu Başdenetçisi seçimindeki toplantı ve karar yeter sayılarını inceleyiniz.

Estimated Time:50s

Question 145Question →

1982 Anayasası'nın 17. maddesinin son fıkrasında düzenlenen hükme göre, silah kullanılmasına kanunun cevaz verdiği zorunlu haller kapsamında meydana gelen aşağıdaki öldürme fiillerinden hangisi yaşama hakkının ihlali olarak değerlendirilemez?

Bir ayaklanma veya isyanın bastırılması

Kanunsuz bir grev veya lokavtın sona erdirilmesi

Sıkıyönetim komutanının emirlerinin yerine getirilmesi

Ölüm cezalarının infaz edilmesi

Ağır bir suçun işlenmesinin önlenmesi

Show answer & explanation

Answer: Bir ayaklanma veya isyanın bastırılması

Answer

Bir ayaklanma veya isyanın bastırılması durumu, Anayasa'nın 17. maddesinde silah kullanılmasına izin verilen zorunlu haller arasında sayıldığından yaşama hakkının ihlali sayılmaz.

1982 Anayasası'nın 17. maddesinin son fıkrasında, bir ayaklanma veya isyanın bastırılması sırasında silah kullanılmasına kanunun cevaz verdiği zorunlu hallerde meydana gelen öldürme fiilleri, yaşama hakkının ihlali sayılamayacak haller arasında açıkça sayılmıştır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 17. maddesinin son fıkrasındaki sınırlayıcı listeyi gözden geçirin.

İstisnalar: Meşru müdafaa, yakalama/tutuklama kararı, kaçmanın önlenmesi, ayaklanma/isyan bastırma ve OHAL emirlerinin uygulanmasıdır.

Yaşama hakkına yönelik müdahalelerin anayasal dayanağını tespit etmek.

Seçeneklerdeki durumların güncel anayasal metinle (2004 ve 2017 değişiklikleri dahil) uyumunu kontrol edin.

Ölüm cezasının ve sıkıyönetimin anayasadan çıkarıldığı, genel suç önlemenin ise metinde yer almadığı görülür.

Outdated (güncelliğini yitirmiş) veya metin dışı unsurları elemek.

Key Concept

Yaşama Hakkının Anayasal İstisnaları (Madde 17/4)

Estimated Time:50s

Question 146Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen "Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler" ile bu hakların çalışma hayatındaki yansımaları dikkate alındığında, sendika kurma ve toplu sözleşme haklarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Çalışanlar ve işverenler, önceden izin almaksızın sendika kurma ve bunlara serbestçe üye olma hakkına sahiptirler.

Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler.

Toplu sözleşme uyuşmazlıklarında Kamu Görevlileri Hakem Kurulu tarafından verilen kararlar kesin olup toplu sözleşme hükmündedir.

Sendika kurma hakkı, 1982 Anayasası'nda "Siyasi Haklar ve Ödevler" bölümünde düzenlenen ve sadece Türk vatandaşlarına tanınan bir haktır.

Aynı işyerinde ve aynı dönem için birden fazla toplu iş sözleşmesi yapılamaz ve uygulanamaz.

Show answer & explanation

Answer: Sendika kurma hakkı, 1982 Anayasası'nda "Siyasi Haklar ve Ödevler" bölümünde düzenlenen ve sadece Türk vatandaşlarına tanınan bir haktır.

Answer

Sendika kurma hakkının siyasi haklar bölümünde yer aldığını ve sadece vatandaşlara tanındığını belirten ifade yanlıştır.

Sendika kurma hakkı, 1982 Anayasası'nın "Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler" (pozitif statü hakları) bölümünde düzenlenen bir haktır; siyasi haklar bölümünde yer almaz. Ayrıca Anayasa bu hakkı sadece vatandaşlara değil, genel olarak "çalışanlar ve işverenler" ifadesiyle tanımlamıştır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın hak gruplandırmasını analiz etmek.

Sendika kurma hakkı, 1982 Anayasası'nın ikinci kısmının üçüncü bölümünde (Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler) yer almaktadır.

Hakların niteliğini ve hangi statüde yer aldığını belirlemek doğru tasnif için gereklidir.

Hakkın öznesini belirlemek.

Anayasa m. 51'de hakkın öznesi "Çalışanlar ve işverenler" olarak tanımlanmıştır.

Siyasi haklar genellikle sadece vatandaşlara tanınırken, sosyal haklar ilgili kesimlere (çalışan, emekli vb.) tanınır.

2010 değişikliklerini kontrol etmek.

Memurlara toplu sözleşme hakkı tanınmış ve Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararlarının kesinliği anayasal güvenceye alınmıştır.

Güncel anayasa metni uyarınca uyuşmazlık çözüm yollarının doğruluğunu teyit etmek gerekir.

Key Concept

Sosyal ve Ekonomik Hakların Tasnifi ve Sendikal Haklar

Estimated Time:1m 15s

Question 147Question →

1982 Anayasası'nın "Siyasi Haklar ve Ödevler" bölümünde düzenlenen vatan hizmeti ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Anayasada hem bir hak hem de bir ödev olarak nitelendirilmiştir.

Bu hizmetin sadece Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde ifa edilmesi anayasal bir zorunluluktur.

Hizmetin ne şekilde yapılacağı veya yapılmış sayılacağı kanunla düzenlenir.

Vatan hizmeti yükümlülüğünün öznesi olarak sadece Türk vatandaşları belirlenmiştir.

Hizmetin kamu kesiminde nasıl yapılacağı hususu kanun koyucunun takdirine bırakılmıştır.

Show answer & explanation

Answer: Bu hizmetin sadece Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde ifa edilmesi anayasal bir zorunluluktur.

Answer

Vatan hizmetinin sadece Silahlı Kuvvetler bünyesinde ifa edilmesinin anayasal bir zorunluluk olduğunu savunan ifade yanlıştır; çünkü anayasa bu hizmetin kamu kesiminde de yapılabileceğine izin vermektedir.

Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nın 72. maddesine göre vatan hizmeti sadece Silahlı Kuvvetlerde değil, kamu kesiminde de yerine getirilebilir veya yapılmış sayılabilir. Anayasa koyucu bu konuda mutlak bir askeri zorunluluk getirmemiş, kanunla düzenlenecek alternatif bir yol (kamu kesimi) bırakmıştır.

Step-by-Step Solution

İlgili anayasa maddesini tespit etme

1982 Anayasası Madde 72: "Vatan hizmeti, her Türkün hakkı ve ödevidir. Bu hizmetin Silahlı Kuvvetlerde veya kamu kesiminde nasıl yapılacağı veya yapılmış sayılacağı kanunla düzenlenir."

Vatan hizmetine ilişkin anayasal sınırları ve şartları doğru değerlendirmek için temel metne başvurulmalıdır.

Hizmetin ifa edileceği yerleri analiz etme

Anayasa metni "Silahlı Kuvvetlerde veya kamu kesiminde" diyerek iki farklı seçenek sunmaktadır.

Vatan hizmetinin sadece askeri bir hizmet olmadığını, sivil kamu hizmeti şeklinde de kurgulanabileceğini anlamak için bu ayrım kritiktir.

Seçenekleri anayasa metniyle karşılaştırma

Hizmetin sadece Silahlı Kuvvetlerde yapılmasını zorunlu kılan ifade, anayasanın sunduğu "kamu kesimi" seçeneğini yok saydığı için yanlıştır.

Yanlış olan önermeyi bulmak için anayasadaki "veya" bağlacının sağladığı imkan göz önünde bulundurulmalıdır.

Key Concept

Vatan Hizmetinin İfa Ortamı ve Hukuki Niteliği

Practice More

Vergi ödevindeki 'genellik' ve 'mali güç' ilkeleri ile kamu hizmetine girmedeki 'liyakat' ilkesini tekrar ediniz.

Estimated Time:50s

Question 148Question →

1982 Anayasası'na göre; savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlal edilmemek ve ölçülülük ilkesine uyulmak kaydıyla temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir. Ancak 'çekirdek alan' olarak tabir edilen bazı haklara bu dönemlerde dahi müdahale edilmesi anayasal olarak yasaklanmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi söz konusu dönemlerde dahi durdurulması mümkün olmayan 'çekirdek haklar' kapsamında yer alan güvencelerden biridir?

Mülkiyet hakkı

Basın hürriyeti

Masumiyet karinesi

Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı

Haberleşme hürriyeti

Show answer & explanation

Answer: Masumiyet karinesi

Answer

Masumiyet karinesi (suçluluğu mahkeme kararıyla saptanıncaya kadar kimsenin suçlu sayılamayacağı kuralı), Anayasa'nın 15. maddesi kapsamında savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde dahi dokunulamayacak çekirdek haklar arasındadır.

Masumiyet karinesi, 1982 Anayasası'nın 15. maddesinin ikinci fıkrasında açıkça belirtilen ve savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde dahi dokunulması mümkün olmayan çekirdek haklardan biridir. Bu maddeye göre, suçluluğu mahkeme kararıyla saptanıncaya kadar kimse suçlu sayılamaz ve bu kural hiçbir şart altında askıya alınamaz.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 15. maddesindeki olağanüstü dönemlerde hakların durdurulması rejimini incele.

Savaş, seferberlik ve OHAL durumlarında hakların durdurulabileceği ancak 'çekirdek haklara' dokunulamayacağı kuralı tespit edilir.

Anayasal güvencelerin sınırlarını ve istisnalarını belirlemek.

Çekirdek haklar (sert çekirdek haklar) listesini hatırla.

Yaşam hakkı, maddi ve manevi varlığın bütünlüğü, din-vicdan-düşünce kanaatlerini açıklamaya zorlanamama, suç ve cezaların geçmişe yürümemesi ve masumiyet karinesi.

Seçeneklerdeki hakları bu liste ile eşleştirmek.

Seçenekleri bu liste üzerinden ele.

Masumiyet karinesinin listede olduğu, diğerlerinin (mülkiyet, basın vb.) listede olmadığı görülür.

Doğru yanıtı teknik olarak doğrulamak.

Key Concept

Çekirdek Haklar (Sert Çekirdek Haklar)

Practice More

Anayasa'nın 15. maddesindeki 'ölçülülük' ve 'milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler' kavramlarını içeren soruları inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 149Question →

1982 Anayasası’nın 'Siyasi Haklar ve Ödevler' bölümünde düzenlenen Kamu Hizmetine Girme, Vatan Hizmeti ve Vergi Ödevi hükümleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kamu hizmetine girmede, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez.

Vergi ödevi, anayasal düzenlemeye göre sadece Türk vatandaşlarına yüklenmiş bir mali yükümlülüktür.

Vatan hizmeti, her Türk vatandaşı için sadece bir ödev niteliğinde olup anayasada bir hak olarak tanımlanmamıştır.

Cumhurbaşkanı, vergi ve benzeri mali yükümlülüklerin oranlarında herhangi bir kanuni sınırlama olmaksızın değişiklik yapabilir.

Kamu hizmetine girme hakkı, Jellinek'in haklar tasnifinde 'isteme hakları' (pozitif statü hakları) kategorisinde yer alır.

Show answer & explanation

Answer: Kamu hizmetine girmede, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez.

Answer

Kamu hizmetine girmede, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez ifadesi doğrudur.

Kamu hizmetine girmede görevin gerektirdiği nitelikler dışında hiçbir ayırım gözetilemeyeceğine dair hüküm, 1982 Anayasası'nın 70. maddesinde açıkça liyakat ilkesi olarak düzenlenmiştir. Bu maddeye göre her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir ve hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir kriter esas alınamaz.

Step-by-Step Solution

Kamu hizmetine girme şartlarını analiz etme

Anayasa'nın 70. maddesinin ikinci fıkrasında liyakat ilkesinin (görevin gerektirdiği nitelikler) tek kriter olduğu belirlenir.

Siyasi haklar kapsamında kamu hizmetine girişin sınırlarını belirlemek için liyakat ilkesini bilmek gerekir.

Diğer siyasi hak ve ödevlerin (Vatan Hizmeti, Vergi Ödevi) niteliklerini karşılaştırma

Vergi ödevinin 'Herkes' (genellik), vatan hizmetinin 'Hak ve Ödev' (çift nitelik) ve vergi oranlarındaki değişikliğin 'Kanuni Sınırlar' dahilinde olduğu saptanır.

Doğru olan genel hükmü yanlışlardan ayırmak için her bir maddenin spesifik metin yapısını incelemek gerekir.

Key Concept

Liyakat İlkesi ve Siyasi Hakların Özellikleri

Hints

Anayasa'nın 70, 72 ve 73. maddelerinin öznelerine (Herkes mi, Her Türk mü?) dikkat edin.

Kamu hizmetine girişte liyakat dışında bir ölçüt aranıp aranmadığını hatırlayın.

Practice More

Vergi ödevindeki 'mali güç' ve 'genellik' ilkelerinin anlamlarını gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 150Question →

1982 Anayasası'nın 73. maddesinde yer alan "Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüyle orantılı olarak vergi ödemekle yükümlüdür." hükmünde geçen "Herkes" ve "mali gücüyle orantılı olma" ifadeleriyle vurgulanan anayasal vergi ilkeleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Verginin yasallığı - Verginin dürüstlüğü

Verginin genelliği - Vergi adaleti

Verginin yıllık olması - Verginin şahsiliği

Vergi muafiyeti - Vergi istisnası

Verginin karşılıksızlığı - Verginin zorunluluğu

Show answer & explanation

Answer: Verginin genelliği - Vergi adaleti

Answer

Verginin genelliği ve vergi adaleti ilkeleri sırasıyla 'Herkes' ve 'mali gücüyle orantılı olma' ifadeleriyle anayasal güvence altına alınmıştır.

Anayasanın 73. maddesinde geçen 'Herkes' ibaresi, vergi ödevinin sadece vatandaşları değil, Türkiye'de yaşayan ve kazanç elde eden yabancıları da kapsadığını belirterek 'Verginin Genelliği' ilkesini oluşturur. 'Mali gücüyle orantılı olma' ibaresi ise verginin kişilerin ekonomik kapasitelerine göre alınmasını (dikey adalet) sağlayarak 'Vergi Adaleti' ilkesini teminat altına alır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 73. maddesindeki 'Herkes' ifadesini analiz etme.

Verginin genelliği ilkesine ulaşılır.

Anayasada 'vatandaşlar' yerine 'herkes' denilerek vergi ödevinin ayrım gözetmeksizin tüm süjelere yayılması amaçlanmıştır.

'Mali gücüyle orantılı olarak' ifadesini analiz etme.

Vergi adaleti (ödeme gücü) ilkesine ulaşılır.

Bu ilke, zengin ile fakirin aynı oranda değil, ekonomik kapasitelerine göre vergilendirilmesini öngörerek sosyal adaleti sağlar.

Key Concept

Vergi Ödevinin Anayasal İlkeleri

Alternative Method

Vergi ödevinin statü hakları arasındaki yerini hatırlayarak (Aktif/Siyasi Statü), bu hakların devletin mali gücünü halkın katılımıyla sağlama amacı güttüğünü düşünmek soruyu çözmeyi kolaylaştırabilir.

Estimated Time:45s

Question 151Question →

1982 Anayasası'nda temel hak ve hürriyetlerin sınıflandırılmasında Jellinek tarafından geliştirilen 'statü hakları' teorisi temel alınmıştır. Bu teoriye göre; bireyin devletten olumlu bir hizmet, yardım veya imkân sunmasını talep edebildiği haklar 'pozitif statü hakları' (isteme hakları) olarak tanımlanır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nda düzenlenen 'pozitif statü hakları' (sosyal ve ekonomik haklar) arasında yer almaz?

Eğitim ve öğrenim hakkı

Toprak mülkiyeti

Kıyılardan yararlanma

Mülkiyet hakkı

Konut hakkı

Show answer & explanation

Answer: Mülkiyet hakkı

Answer

Mülkiyet hakkı, 1982 Anayasası'na göre pozitif statü (isteme) hakları arasında değil, negatif statü (kişi) hakları arasında yer alır.

Doğru yanıt olan mülkiyet hakkı, 1982 Anayasası'nın 35. maddesinde 'Kişi Hakları ve Ödevleri' başlığı altında düzenlenmiştir. Bu hak, devletin bireyin sahip olduğu varlıklar üzerinde haksız bir tasarrufta bulunmamasını (pasif tutum) gerektirdiği için Jellinek'in tasnifinde 'negatif statü' (koruyucu) hakkı olarak kabul edilir.

Step-by-Step Solution

Jellinek'in statü hakları teorisinin temel ayrımını belirle.

Negatif statü (kişi hakları), pozitif statü (sosyal/ekonomik haklar) ve aktif statü (siyasi haklar).

Sorunun hangi hukuki çerçevede çözüleceğini netleştirmek için.

Seçeneklerdeki hakların 1982 Anayasası'ndaki yerlerini kontrol et.

Eğitim, kıyılardan yararlanma, konut ve toprak mülkiyeti 'Sosyal ve Ekonomik Haklar' kısmında; mülkiyet hakkı ise 'Kişi Hakları' kısmındadır.

Anayasal sınıflandırmaya göre hakların türünü doğru tespit etmek için.

Mülkiyet hakkı ile toprak mülkiyeti arasındaki farkı değerlendir.

Genel mülkiyet hakkı negatif statüdeyken, toprak mülkiyeti devletin müdahalesini ve sosyal düzenlemesini gerektirdiği için pozitif statüdedir.

En güçlü çeldiriciyi eleyerek kesin sonuca ulaşmak için.

Key Concept

1982 Anayasası'nda Hakların Sınıflandırılması ve Statü Hakları Ayrımı

Estimated Time:50s

Question 152Question →

1982 Anayasası’nın "Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı" başlıklı 17. maddesine göre; tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz. Ancak aynı hüküm uyarınca, vücut bütünlüğüne yönelik bazı müdahaleler için anılan bu durumların varlığı dahi yeterli görülmemiş ve işlemin gerçekleştirilmesi doğrudan kişinin rızasına bağlı kılınmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa uyarınca tıbbi zorunluluk veya kanuni düzenleme bulunsa dahi kişinin rızası olmaksızın gerçekleştirilemeyecek bir işlemdir?

Bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulma

Tıbbi bir zorunluluk halinin varlığı durumunda yapılan cerrahi operasyonlar

Kanunda açıkça düzenlenen zorunlu aşı uygulamaları

Savaş veya seferberlik hallerinde yapılan zorunlu tıbbi kontroller

Adli makamların kararıyla gerçekleştirilen vücut tetkikleri

Show answer & explanation

Answer: Bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulma

Answer

Anayasa'nın 17. maddesine göre tıbbi ve bilimsel deneylere tabi tutulma işlemi kesinlikle kişinin rızasına bağlıdır.

Doğru yanıt olan bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulma, Anayasa'nın 17. maddesinin 2. fıkrasında doğrudan ve sadece kişinin rızasına bağlanmıştır. Diğer vücut bütünlüğü müdahaleleri için geçerli olan 'tıbbi zorunluluk' veya 'kanunda yazılı hal' istisnaları, deneyler söz konusu olduğunda rıza şartının yerine geçemez.

Step-by-Step Solution

1982 Anayasası'nın 17. maddesinin ikinci fıkrasını incelemek.

Hüküm şu şekildedir: 'Tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz; rızası olmadan bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulamaz.'

Anayasal koruma sınırlarını ve istisnaları saptamak.

Vücut bütünlüğüne dokunulma ile deneyler arasındaki şart farkını ayırt etmek.

Vücut bütünlüğüne dokunulması için 'tıbbi zorunluluk' veya 'kanun' yeterliyken, deneyler için 'rıza' mutlak şart olarak belirlenmiştir.

Anayasanın deneyler için özel ve daha sıkı bir güvence (rıza şartı) öngördüğünü anlamak.

Key Concept

Vücut Bütünlüğünün Korunması ve Deney Yasağı

Practice More

Anayasa'nın 15. maddesinde yer alan 'çekirdek haklar' ile 17. maddedeki işkence yasağı arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 153Question →

Kamu hukuku disiplini içerisinde yer alan 1982 Anayasası'nın 15. maddesi, istisnai yönetim usullerinde temel hakların sınırlandırılmasını ve durdurulmasını düzenlemektedir. Bu madde uyarınca; savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ve ölçülülük ilkesi gözetilse dahi, bireyin dokunulması mümkün olmayan çekirdek haklarından biri aşağıdakilerden hangisidir?

Kişinin din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaması

Mülkiyet hakkı ve miras hukukuna ilişkin güvenceler

Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hürriyeti

Basın hürriyeti ve süreli yayın çıkarma hakkı

Özel hayatın gizliliği ve konut dokunulmazlığı hakkı

Show answer & explanation

Answer: Kişinin din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaması

Answer

Kişinin din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaması

1982 Anayasası'nın 15. maddesinin ikinci fıkrasına göre, savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde bile kimse din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz ve bunlardan dolayı suçlanamaz. Bu hak, devletin hiçbir koşulda müdahale edemeyeceği çekirdek alan içerisindedir.

Step-by-Step Solution

Anayasa Madde 15'in kapsamını analiz et

Savaş, seferberlik ve olağanüstü hallerde hakların durdurulabileceği ancak çekirdek haklara dokunulamayacağı belirlenir.

Durdurma rejiminin yasal sınırlarını belirlemek için gereklidir.

Çekirdek (sert) hakları listele

Yaşama hakkı, maddi/manevi bütünlük, masumiyet karinesi, suç ve cezaların geçmişe yürümemesi, din/vicdan/düşünce açıklamaya zorlanamama.

Doğru seçeneği ayırt etmek için anayasal listeye ihtiyaç vardır.

Seçeneklerdeki hakları çekirdek hak listesiyle karşılaştır

Düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamama hakkının listede olduğu, diğerlerinin olmadığı görülür.

Yanlış seçenekleri eleyerek doğru sonuca ulaşılmasını sağlar.

Key Concept

Sert Çekirdek Haklar (Madde 15)

Practice More

Çekirdek hakların tek istisnası olan 'savaş hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler' konusunu inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 154Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen temel hak ve hürriyetlerin sınıflandırılmasında, Jellinek tarafından ortaya atılan "üçlü statü kuramı" esas alınmıştır. Bu kurama göre; bireyin devletten olumlu bir hizmet, yardım veya edim talep etme yetkisi tanıyan haklar "isteme hakları" (pozitif statü hakları) olarak adlandırılır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi pozitif statü hakları (sosyal ve ekonomik haklar) kategorisinde yer almaz?

Eğitim ve öğrenim hakkı

Konut hakkı

Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması

Sosyal güvenlik hakkı

Konut dokunulmazlığı

Show answer & explanation

Answer: Konut dokunulmazlığı

Answer

Konut dokunulmazlığı bir negatif statü (koruyucu) hakkıyken, diğer seçenekler pozitif statü (isteme) haklarıdır.

Konut dokunulmazlığı, bireyin özel hayatının gizliliğini koruyan ve devletin müdahale edemeyeceği alanı belirleyen bir 'negatif statü' (koruyucu) hakkıdır. Oysa soruda istenen 'pozitif statü' hakları, devletin birey için sosyal veya ekonomik bir hizmet sunmasını gerektiren haklardır.

Step-by-Step Solution

Jellinek'in üçlü statü kuramını tanımlayın.

Negatif statü (koruyucu), pozitif statü (isteme) ve aktif statü (katılma) hakları.

Sorunun temel aldığı teorik çerçeveyi belirlemek için gereklidir.

Pozitif statü haklarının kapsamını analiz edin.

Bireyin devletten hizmet veya yardım istediği (sosyal ve ekonomik) haklardır.

Seçeneklerdeki hakların niteliğini ayırt etmek için kıstas oluşturulur.

Seçeneklerdeki hakları 1982 Anayasası'ndaki bölümlerine göre eşleştirin.

Konut hakkı (Madde

57

) pozitif statüdeyken, konut dokunulmazlığı (Madde

21

) negatif statüdedir.

İsim benzerliği olan haklar arasındaki kategorik farkı tespit etmek hatayı önler.

Key Concept

Jellinek'in Üçlü Statü Ayrımı ve 1982 Anayasası Hak Sınıflandırması

Hints

Negatif statü hakları devlete 'müdahale etme' (gölge etme) derken, pozitif statü hakları 'hizmet ver' der.

Seçeneklerdeki 'konut' kelimesine dikkat edin; biri mülkün korunmasını diğeri barınma imkanını ifade eder.

Anayasanın 21. maddesindeki dokunulmazlık kişi haklarındayken, 57. maddedeki konut hakkı sosyal haklardadır.

Practice More

Diğer sık karıştırılan bir ayrım olan 'Mülkiyet Hakkı' (Negatif) ile 'Toprak Mülkiyeti' (Pozitif) arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:45s

Question 155Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen mülkiyet hakkı (m. 35) ile suç ve cezalara ilişkin temel esaslar (m. 38) çerçevesinde bireylere tanınan anayasal güvenceler dikkate alındığında, aşağıdaki uygulamalardan hangisi bu güvencelerle çelişir?

Mülkiyet hakkının kullanılmasına ilişkin sınırlamaların ancak kamu yararı amacıyla ve kanun yoluyla getirilmesi

Özel hukuktan doğan bir sözleşme yükümlülüğünü yerine getiremeyen borçlunun özgürlüğünden alıkonulmaması

Ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesi gereği, failin işlediği suçtan dolayı yakınlarının mal varlığına cezai yaptırım uygulanmaması

Kanuna aykırı yollarla elde edilmiş bulguların, yargılama sürecinde hiçbir şekilde hükme esas alınmaması

Ağır hizmet suçlarında veya kamu düzenini bozan fiillerde, failin tüm mal varlığının mülkiyetinin devlete geçirilmesi

Show answer & explanation

Answer: Ağır hizmet suçlarında veya kamu düzenini bozan fiillerde, failin tüm mal varlığının mülkiyetinin devlete geçirilmesi

Answer

Ağır hizmet suçlarında veya kamu düzenini bozan fiillerde, failin tüm mal varlığının mülkiyetinin devlete geçirilmesi öngörüsü, anayasadaki genel müsadere yasağı ile çelişmektedir.

1982 Anayasası'nın 38. maddesinde yer alan 'Genel müsadere cezası verilemez.' hükmü mutlaktır. Bu hüküm uyarınca, kişinin işlediği bir suç nedeniyle taşınır ve taşınmaz tüm mal varlığının devlete geçirilmesi (genel müsadere) mümkün değildir. Dolayısıyla failin tüm mal varlığının mülkiyetinin devlete geçirilmesi öngörüsü anayasal güvencelerle açıkça çelişmektedir.

Step-by-Step Solution

Mülkiyet hakkının sınırlarını belirle

Mülkiyet hakkı ancak kanunla ve kamu yararı amacıyla sınırlanabilir (m. 35).

Anayasal hakların sınırlandırılma rejimini kontrol etmek için.

Suç ve cezalara ilişkin mutlak yasakları tespit et

Genel müsadere cezası ve sözleşme borcu nedeniyle hapis cezası kesin olarak yasaktır (m. 38).

Kişi hürriyeti ve mülkiyet güvenliğini koruyan mutlak kuralları hatırlamak için.

Seçenekleri anayasal hükümlerle karşılaştır

Tüm mal varlığına el konulması (genel müsadere) anayasanın açık hükmüyle yasaklanmıştır.

Yanlış olan uygulamayı belirlemek için.

Key Concept

Genel Müsadere Yasağı ve Mülkiyet Hakkı Güvencesi

Estimated Time:1m 15s

Question 156Question →

$1982$ Anayasası’nın $13.$ maddesinde düzenlenen "Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanması" rejimine göre, olağan dönemde bir temel hakkın sınırlandırılmasında aşağıdakilerden hangisi uyulması gereken anayasal ölçütlerden biri değildir?

Sınırlamanın mutlaka kanunla yapılması

Sınırlamanın hakkın özüne dokunmaması

Sınırlamanın milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükleri ihlal etmemesi

Sınırlamanın Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen özel sebeplere dayanması

Sınırlamanın lâik Cumhuriyetin gereklerine aykırı olmaması

Show answer & explanation

Answer: Sınırlamanın milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükleri ihlal etmemesi

Answer

Sınırlamanın milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükleri ihlal etmemesi şartı, Madde

13

(Sınırlama) kapsamında değil, Madde

15

(Durdurma) kapsamında aranan bir şarttır.

Milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklerin ihlal edilmemesi kriteri,

1982

Anayasası'nın

15.

maddesinde düzenlenen 'Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması' rejimine özgü bir geçerlilik şartıdır. Olağan dönemlerde temel hakların sınırlandırılmasını düzenleyen

13.

maddede ise bu ifadeye yer verilmemiştir; orada sadece kanunilik, özel sebepler, demokratik toplum düzeni, lâik Cumhuriyet gerekleri, ölçülülük ve hakkın özü gibi kriterler kümülatif olarak aranır.

Step-by-Step Solution

1982

Anayasası'nın

13.

maddesindeki kümülatif sınırlama ölçütlerini hatırlayın.

Ölçütler: Kanunilik, özel sebep, Anayasanın sözüne ve ruhuna uygunluk, demokratik toplum düzeninin gerekleri, lâik Cumhuriyetin gerekleri, ölçülülük ve hakkın özüne dokunmama yasağıdır.

Sınırlama rejiminin geçerlilik şartlarını belirlemek için anayasa metnindeki listeyi analiz etmek gerekir.

Seçeneklerdeki 'milletlerarası hukuk' vurgusunu Anayasa'nın diğer maddeleriyle karşılaştırın.

Milletlerarası hukuktan doğan yükümlülüklerin ihlal edilmemesi şartı,

15.

maddede (Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması) açıkça zikredilmiştir.

Olağan dönem sınırlaması (Madde

13

) ile olağanüstü dönem durdurması (Madde

15

) arasındaki teknik farkları ayırt etmek gerekir.

Key Concept

Temel Hakların Sınırlanmasında Kümülatif Ölçütler Sistemi

Question 157Question →

$1982$ Anayasası’nın $13.$ maddesinde düzenlenen temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması sistemine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasa’nın ilgili maddelerinde belirtilen özel sebeplere bağlı olarak sınırlanabilir.

Sınırlama işlemi ancak kanunla yapılabilir; temel haklar idarenin düzenleyici işlemleri veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle doğrudan sınırlanamaz.

Getirilen sınırlamalar; Anayasa’nın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine aykırı olamaz.

2001

yılında yapılan anayasa değişikliği ile 'genel sınırlama sebepleri' anayasal sisteme yeniden dahil edilerek tüm haklar için ortak bir koruma kalkanı oluşturulmuştur.

Sınırlamada başvurulan araç ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin bulunmasını ifade eden ölçülülük ilkesine uyulması zorunludur.

Show answer & explanation

Answer: $2001$ yılında yapılan anayasa değişikliği ile 'genel sınırlama sebepleri' anayasal sisteme yeniden dahil edilerek tüm haklar için ortak bir koruma kalkanı oluşturulmuştur.

Answer

2001

değişikliği ile genel sınırlama sebepleri sisteminin kaldırılması ve sınırlamanın yalnızca özel sebeplere dayanabileceği kuralının getirilmesi gerçeğine aykırı olan ifade yanlıştır.

Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü

2001

yılında yapılan anayasa değişikliği ile genel sınırlama sebepleri sistemi (milli güvenlik, kamu düzeni gibi sebeplerin tüm haklar için geçerli olması) tamamen kaldırılmış ve yerine sınırlamanın yalnızca anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen özel sebeplere dayanabileceği kuralı getirilmiştir. Bu durum temel hakların korunma alanını genişletmiştir.

Step-by-Step Solution

Anayasa Madde

13

'ün güncel halini analiz et.

Temel hakların sınırlanmasında yedi temel ölçüt (kanun, özel sebep, anayasanın sözü/ruhu, hakkın özü, demokratik toplum düzeni, laik Cumhuriyet ve ölçülülük) tespit edildi.

Sınırlamanın anayasaya uygunluk denetimi bu kümülatif şartlara göre yapılır.

2001

Anayasa değişikliğinin sınırlama rejimindeki etkisini değerlendir.

Genel sınırlama sebeplerinin (tüm haklar için geçerli olan ortak sebeplerin) metinden çıkarıldığı ve yerine her hakkın kendi maddesindeki özel sebeplerin geldiği görüldü.

Tarihsel gelişim, genel sınırlama sisteminden özel sınırlama sistemine geçildiğini gösterir.

Seçeneklerdeki iddiaları mevcut hukuk kurallarıyla karşılaştır.

Genel sınırlama sebeplerinin sisteme dahil edildiğini savunan seçeneğin hukuki gerçekle çeliştiği saptandı.

Yanlış olan önermeyi bulmak için güncel anayasal ilkelerle karşılaştırma yapılması gerekir.

Key Concept

Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlanmasında Ölçütler (Madde

13

)

Practice More

Madde

13

'teki ölçütlerin Madde

15

'teki (durdurma rejimi) ölçütlerle farklarını inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 158Question →

1982 Anayasası'nın 17. maddesinin ikinci fıkrasında; "Tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz; rızası olmaksızın bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulamaz." hükmü yer almaktadır. Bu anayasal düzenleme dikkate alındığında, kişinin vücut bütünlüğüne yönelik bir müdahalede "rıza" şartının anayasada özel ve açık bir zorunluluk olarak öngörüldüğü durum aşağıdakilerden hangisidir?

Bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulma

Kanunda açıkça öngörülen adli tıp muayeneleri

Toplum sağlığını koruma amaçlı zorunlu aşı uygulamaları

Bilinç kaybı yaşanan hallerdeki acil tıbbi müdahaleler

Ceza infaz kurumundan kaçmaya teşebbüs eden kişiye karşı zor kullanılması

Show answer & explanation

Answer: Bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulma

Answer

Bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulma

1982 Anayasası'nın 17. maddesinin ikinci fıkrasına göre, genel kural kişinin vücut bütünlüğüne dokunulmamasıdır. Ancak tıbbi zorunluluk ve kanunda yazılı hallerde bu kural esnetilebilir. Öte yandan, bilimsel ve tıbbi deneyler söz konusu olduğunda anayasa, 'rızası olmaksızın' ifadesini kullanarak bu faaliyetler için kişinin iradesini mutlak bir şart olarak belirlemiştir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 17. maddesinin ikinci fıkrasındaki metni analiz et.

Metin, vücut bütünlüğüne müdahale için 'tıbbi zorunluluk' ve 'kanun' şartlarını; bilimsel deneyler için ise 'rıza' şartını getirmektedir.

Anayasa koyucu, kişinin denek olarak kullanılmasını ancak kendi isteğiyle mümkün kılarak manevi varlığını en üst düzeyde korumayı amaçlamıştır.

Seçeneklerdeki durumları anayasadaki şartlarla eşleştir.

Tıbbi deneyler 'rıza' kategorisine, diğerleri ise 'tıbbi zorunluluk' veya 'kanunda yazılı hal' kategorisine girmektedir.

Kavramlar arasındaki hukuki ayrımı netleştirmek için anayasal lafza sadık kalınmalıdır.

Key Concept

Vücut Bütünlüğüne Müdahalede Rıza ve İstisnalar

Practice More

Anayasa'nın 15. maddesinde yer alan ve savaş durumunda dahi dokunulamayacak 'çekirdek haklar' ile vücut bütünlüğü arasındaki ilişkiyi incelemek konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:1m 5s

Question 159Question →

1982 Anayasası'nda yer alan "Siyasi Haklar ve Ödevler" başlığı altındaki düzenlemeler dikkate alındığında; kamu hizmetine girme, vatan hizmeti ve vergi ödevi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi anayasaya uygundur?

Vatan hizmeti, Türk vatandaşları için anayasal bir hak niteliği taşımayıp sadece yerine getirilmesi zorunlu bir ödevdir.

Vergi ödevi yükümlülüğü, anayasadaki 'mali güç' ilkesi gereği sadece Türk vatandaşlarını kapsayacak şekilde düzenlenmiştir.

Kamu hizmetine girmede, hizmetin gerektirdiği niteliklerin yanı sıra kişinin sosyal statüsü de liyakat kapsamında değerlendirilebilir.

Vatan hizmetinin Silahlı Kuvvetlerde veya kamu kesiminde ne şekilde yerine getirileceği veya getirilmiş sayılacağı kanunla düzenlenir.

Cumhurbaşkanı, vergi ve benzeri mali yükümlülükleri kanuni bir sınırlama olmaksızın koyma, değiştirme ve kaldırma yetkisine sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Vatan hizmetinin Silahlı Kuvvetlerde veya kamu kesiminde ne şekilde yerine getirileceği veya getirilmiş sayılacağı kanunla düzenlenir.

Answer

Vatan hizmetinin Silahlı Kuvvetlerde veya kamu kesiminde ne şekilde yerine getirileceği veya getirilmiş sayılacağı kanunla düzenlenir.

Doğru yanıt olan ifade, 1982 Anayasası'nın 72. maddesinde yer alan 'Vatan hizmeti' düzenlemesinin doğrudan karşılığıdır. Anayasa, vatan hizmetinin sadece askeri alanda değil, kamu kesiminde de yerine getirilebileceğini ve bu sürecin kanunla belirleneceğini hükme bağlamıştır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Madde 70'i incele

Kamu hizmetine girmede liyakat ilkesi esastır; sadece görevin nitelikleri aranır.

Seçeneklerdeki sosyal statü veya siyasi görüş gibi ayrımların hukuka aykırı olduğunu saptamak için.

Anayasa Madde 72'yi incele

Vatan hizmeti hem haktır hem ödevdir; Silahlı Kuvvetler veya kamu kesiminde ifa edilebilir.

Vatan hizmetinin hukuki niteliğini ve uygulama alanını belirlemek için.

Anayasa Madde 73'ü incele

Vergi ödevi 'Herkes' içindir ve mali güce göredir; yasallık ilkesi geçerlidir.

Verginin genelliği ve yasallığı ilkelerini doğrulamak için.

Key Concept

Siyasi Hakların Öznesi ve Hukuki Dayanağı

Question 160Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen 'Mülkiyet Hakkı' (m. 35) ve 'Suç ve Cezalara İlişkin Esaslar' (m. 38) hükümleri uyarınca, bireylere sağlanan anayasal güvencelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Mülkiyet hakkı, kamu yararı amacıyla Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile sınırlandırılabilir.

Genel müsadere cezası, devletin ekonomik düzenini ağır şekilde bozan suçlarda istisnai olarak uygulanabilir.

Hiç kimse, yalnızca bir sözleşmeden doğan yükümlülüğünü yerine getirememesinden dolayı özgürlüğünden alıkonulamaz.

Kanuna aykırı olarak elde edilmiş bulgular, mahkemece 'kuvvetli şüphe' oluşturuyorsa delil olarak kabul edilebilir.

Ceza sorumluluğu şahsidir; ancak terör suçlarında failin mal varlığının tamamına idari bir kararla el konulabilir.

Show answer & explanation

Answer: Hiç kimse, yalnızca bir sözleşmeden doğan yükümlülüğünü yerine getirememesinden dolayı özgürlüğünden alıkonulamaz.

Answer

Hiç kimse, yalnızca sözleşmeden doğan bir yükümlülüğü yerine getirememesinden dolayı özgürlüğünden alıkonulamaz.

Doğru ifade, 1982 Anayasası'nın 38. maddesinin 8. fıkrasında açıkça belirtilen 'Hiç kimse, yalnızca sözleşmeden doğan bir yükümlülüğü yerine getirememesinden dolayı özgürlüğünden alıkonulamaz' hükmüdür. Bu, özel hukuk ilişkilerinden kaynaklanan borçların (örneğin bir kredi borcu veya kira ödemesi) yerine getirilmemesi durumunda kişiye hapis cezası verilemeyeceğini garanti altına alan bir hukuk devleti ilkesidir.

Step-by-Step Solution

Anayasa m. 35'i analiz et.

Mülkiyet hakkının ancak kanunla ve kamu yararı amacıyla sınırlanabileceğini hatırla.

Temel hakların sınırlandırılmasında kanunilik ilkesini doğrulamak için.

Anayasa m. 38'deki suç ve ceza ilkelerini incele.

Ceza sorumluluğunun şahsiliği, genel müsadere yasağı ve hukuka aykırı delil yasağını tespit et.

Bireye sağlanan cezai güvencelerin sınırlarını belirlemek için.

Sözleşmeden doğan yükümlülükler ile hürriyet ilişkisini değerlendir.

Anayasa'nın 38/8 maddesindeki 'sözleşme hürriyeti' güvencesini hatırla.

Borçlar hukuku ilişkilerinin hapis cezası ile sonuçlanamayacağı kuralını teyit etmek için.

Key Concept

Hukuk Devleti Güvenceleri ve Suçların Kanuniliği

Practice More

Mülkiyet hakkının 'kamulaştırma' ve 'devletleştirme' ile ilişkisini Anayasa m. 46 ve m. 47 üzerinden inceleyiniz.

Estimated Time:1m 15s

PreviousPage 8 / 11Next

Temel Hak ve Hürriyetler

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer