Yargı

138 questions

$1982$ Anayasası'nın $2017$ yılı değişiklikleri sonrası yürürlüğe giren güncel hükümlerine göre, Anayasa Mahkemesinin kuruluşu ve üyelerinin seçim usulü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun her boş üyelik için kendi üyeleri arasından göstereceği üçer aday içinden, bir üyeyi ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından göstereceği üç aday içinden gizli oyla seçer.

Cumhurbaşkanı; Yargıtay, Danıştay ve Sayıştay genel kurullarınca kendi üyeleri arasından her boş üyelik için gösterilecek üçer aday içinden toplam on iki üye seçer.

Anayasa Mahkemesi on beş üyeden kurulur; bu üyelerin sekizi Cumhurbaşkanı, yedisi ise Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından nitelikleri Anayasa'da belirtilen adaylar arasından seçilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yapılacak üye seçiminde; birinci oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu, ikinci oylamada ise üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu aranır.

Cumhurbaşkanı; üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar ve birinci sınıf olup seçilme niteliklerini kaybetmemiş hâkim ve savcılar arasından beş üyeyi doğrudan seçer.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun her boş üyelik için kendi üyeleri arasından göstereceği üçer aday içinden, bir üyeyi ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından göstereceği üç aday içinden gizli oyla seçer.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştaydan, bir üyeyi ise baro başkanlarının göstereceği avukatlar arasından, her boş üyelik için belirlenen üçer aday içinden seçer.

Anayasa'nın

146

. maddesine göre Türkiye Büyük Millet Meclisi, toplam

3

üyeyi gizli oylama ile seçer. Bu üyelerin ikisi Sayıştay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirlediği üçer adaydan, birisi ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından belirlediği üç adaydan seçilir. Bu ifade anayasal metne tam uyumludur.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin toplam üye sayısını belirle.

15

üye.

2017

anayasa değişikliği ile askeri yargıdan gelen üyeler çıkarılmış ve sayı

15

'e düşürülmüştür.

Seçim yetkisinin organlar arasındaki dağılımını kontrol et.

Cumhurbaşkanı

12

üye, TBMM

3

üye seçer.

Anayasa'nın

146

. maddesi seçici makamları bu şekilde paylaştırmıştır.

TBMM'nin üye seçtiği kaynakları ve aday sayılarını doğrula.

2

üye Sayıştaydan,

1

üye Baro Başkanlarından; her biri için

3

aday.

TBMM'nin seçim havuzu Sayıştay üyeleri ve serbest avukatlardan oluşur.

Seçim usulünü (gizli/açık) ve oylama turlarını doğrula.

Gizli oylama;

2/3

(

400

), ardından salt çoğunluk (

301

Yargı bağımsızlığını korumak adına gizli oylama ve nitelikli çoğunluk öngörülmüştür.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Seçim Dağılımı ve Usulü

Question 2Question →

1982 Anayasası’nın öngördüğü anayasaya uygunluk denetimi rejiminde; normların denetim türleri (şekil ve esas), dava açma süreleri ve yetkili özneler arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kanunların şekil bakımından denetimi; Cumhurbaşkanı veya TBMM’de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu tarafından, yayımdan itibaren 10 gün içinde istenebilir.

Anayasa Mahkemesi, kanunların şekil bakımından denetimi sürecinde dava dilekçesinde ileri sürülen gerekçelerle bağlı olmayıp, saptadığı diğer şekil bozukluklarını da resen inceleyebilir.

Bir kanunun şekil bakımından Anayasa’ya aykırı olduğu iddiası, görülmekte olan bir davada mahkemelerce 'itiraz yolu' (somut norm denetimi) ile her zaman Anayasa Mahkemesi önüne taşınabilir.

Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve TBMM İçtüzüğü hakkında açılacak iptal davalarında, hem şekil hem de esas bakımından dava açma süresi yayımdan itibaren 60 gündür.

Anayasa değişikliklerinin şekil yönünden denetimi; teklif çoğunluğu, oylama çoğunluğu ve ivedilikle görüşme yasağına uyulup uyulmadığıyla sınırlı olup 60 günlük süreye tabidir.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve TBMM İçtüzüğü hakkında açılacak iptal davalarında, hem şekil hem de esas bakımından dava açma süresi yayımdan itibaren 60 gündür.

Answer

Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve TBMM İçtüzüğü için hem şekil hem de esas bakımından iptal davası açma süresinin 60 gün olduğu ifadesi doğrudur.

Anayasa'nın 148. maddesi, şekil bakımından denetimi sadece kanunlar ve Anayasa değişiklikleri için 10 günlük bir hak düşürücü süreye tabi tutmuştur. Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve TBMM İçtüzüğü için ise anayasaya uygunluk denetimi (hem şekil hem esas) 151. maddede düzenlenen genel 60 günlük dava açma süresine tabidir. Dolayısıyla CBK ve İçtüzük için şekil denetimi de 60 gün içinde istenebilir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 148. ve 151. maddelerindeki süre kısıtlamalarını analiz etme.

10 günlük özel sürenin sadece kanunlar ve Anayasa değişiklikleri için öngörüldüğü saptanmıştır.

Anayasa koyucu, kanunların şekil yönünden kesinleşmesini hızlandırmak için istisnai bir kısa süre belirlemiştir.

Dava açmaya yetkili özneleri denetim türüne göre ayrıştırma.

Şekil denetiminde yetkinin daraltıldığı (siyasi parti gruplarının dışlandığı) görülmüştür.

Şekil denetiminin siyasi bir araç olarak kullanılmasını engellemek amaçlanmıştır.

CBK ve İçtüzük gibi diğer normların süre rejimini belirleme.

Özel bir hüküm (10 gün) bulunmadığı için genel süre kuralının (60 gün) geçerli olduğu sonucuna varılmıştır.

Anayasa'nın 151. maddesi genel iptal davası süresini 60 gün olarak belirlemiş, 148. madde ise sadece belirli normlar için bu kurala istisna getirmiştir.

Key Concept

İptal Davası Süre ve Yetki Farklılıkları

Estimated Time:2m 30s

Question 3Question →

1982 Anayasası’na göre, bir davaya bakmakta olan mahkemenin "itiraz yolu" (somut norm denetimi) kapsamında Anayasa Mahkemesine başvurması durumunda davanın yürütülmesi ve karara bağlanmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını verir ve açıklar; bu süre içinde karar verilmezse mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır.

Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren beş yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.

Anayasa Mahkemesi, mahkemece gönderilen dosyayı en geç altmış gün içinde karara bağlamak zorundadır; bu süre zarfında karar verilmezse ilgili kanun hükmü kendiliğinden mülga sayılır.

İtiraz yolu, sadece ana muhalefet partisi meclis grubu veya TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekilleri tarafından kullanılabilir.

Yerel mahkemenin aykırılık iddiasını ciddi bulmayarak reddetmesi durumunda, bu karar davanın esasıyla birlikte temyiz yolunda incelenemez ve kesin hüküm teşkil eder.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi, işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını verir ve açıklar; bu süre içinde karar verilmezse mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır.

Answer

Anayasa Mahkemesinin işin kendisine gelişinden itibaren beş ay içinde karar vermesi gerektiği, aksi takdirde yerel mahkemenin davayı mevcut hükümlerle sonuçlandıracağı seçeneği doğrudur.

Anayasa'nın 152. maddesine göre, somut norm denetimi başvurusunda bulunan mahkeme, Anayasa Mahkemesinin kararını beş ay bekler. Eğer bu süre içinde bir karar gelmezse, mahkeme elindeki davayı yürürlükteki kanuna göre sonuçlandırır. Bu kural yargılamanın makul sürede bitirilmesini amaçlar.

Step-by-Step Solution

İtiraz yolu (somut norm denetimi) sürecindeki anayasal süreleri hatırla.

Anayasa Mahkemesinin karar verme süresinin 5 ay olduğu belirlenir.

Süreçteki hak düşürücü veya usuli sürelerin tespiti sorunun çözümü için kritiktir.

Karar verilmemesi durumunda mahkemenin yetkisini analiz et.

5 ay dolduğunda mahkemenin davayı mevcut kanuna göre bitireceği saptanır.

Anayasa'nın 152. maddesindeki usul kuralı bu yöndedir.

Diğer seçeneklerdeki süre ve yetki hatalarını ele.

10 yıl kuralının 5 yıl olarak verilmesi ve soyut norm denetimi yetkililerinin karıştırılması gibi hatalar ayıklanır.

KPSS formatında çeldiriciler genellikle rakamsal ve kavramsal benzerlikler üzerinden kurulur.

Key Concept

İtiraz yolu (Somut Norm Denetimi) usulü ve sonuçları

Practice More

Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının geriye yürümezliği ilkesini ve bu kuralın itiraz yolundaki davanın tarafları üzerindeki etkisini inceleyiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 4Question →

Türkiye Cumhuriyeti anayasal sisteminde adli ve idari yargı mensuplarının mesleğe kabul, atama, nakletme ve disiplin işlemlerini yürüten Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) yapısı ve işleyişi hakkında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Kurul; on üç üyeden oluşur, iki daire hâlinde çalışır ve Kurul Başkanı olan Adalet Bakanı dairelerin çalışmalarına katılamaz.

Kurul; yargı bağımsızlığını en üst düzeyde sağlamak amacıyla yirmi iki asıl ve on iki yedek üyeden oluşacak şekilde yapılandırılmış olup üç daire hâlinde çalışır.

Kurulun başkanı olan Adalet Bakanı ve tabii üyesi olan Adalet Bakanlığı İlgili Bakan Yardımcısı, her iki dairenin de olağan toplantılarına bizzat katılarak oy kullanma yetkisine sahiptir.

Kurul üyeliğine seçilenler arasından 'asıl üye' statüsünü kazananlar Türkiye Büyük Millet Meclisince, yedek üyeler ise Cumhurbaşkanınca kura yöntemiyle belirlenir.

Kurulun; meslekten çıkarma cezası, yer değiştirme cezası ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarına ilişkin tüm kararlarına karşı yargı yolu açıktır.

Show answer & explanation

Answer: Kurul; on üç üyeden oluşur, iki daire hâlinde çalışır ve Kurul Başkanı olan Adalet Bakanı dairelerin çalışmalarına katılamaz.

Answer

Kurulun 13 üyeden oluştuğunu, 2 daire hâlinde çalıştığını ve Adalet Bakanı'nın daire çalışmalarına katılamayacağını belirten seçenek doğrudur.

2017 yılında yapılan Anayasa değişikliği ile Hâkimler ve Savcılar Kurulunun üye sayısı 13 olarak, daire sayısı ise 2 olarak yeniden düzenlenmiştir. Ayrıca 1982 Anayasası'nın 159. maddesinin amir hükmü gereğince, Kurulun başkanı olan Adalet Bakanı, Kurul bünyesinde faaliyet gösteren dairelerin çalışmalarına katılamaz. Bu nedenle yapı ve işleyişe dair verilen bu bilgiler bütünüyle doğrudur.

Step-by-Step Solution

HSK'nın güncel üye ve daire sayısını tespit etmek.

2017 Anayasa değişikliği ile HSK 13 üyeden oluşmakta ve 2 daire hâlinde çalışmaktadır. 22 asıl üye ve 3 daireli yapı mülga olmuştur.

Eski (2010) ve yeni (2017) anayasal düzenlemeler arasındaki farkları ayırt edebilmek için.

Adalet Bakanının Kurul içindeki yetki sınırlarını analiz etmek.

Adalet Bakanı Kurulun başkanıdır (Genel Kurula başkanlık eder) ancak Anayasa Madde 159 uyarınca dairelerin çalışmalarına katılamaz.

Bakanın yürütme erki temsilcisi olarak yargısal nitelik taşıyan daire toplantılarındaki konumunu belirlemek için.

HSK üyeliğinde asıl/yedek ayrımını ve yargı yoluna açıklık durumunu kontrol etmek.

Güncel yapıda asıl/yedek üye ayrımı yoktur ve HSK'nın sadece 'meslekten çıkarma' cezasına karşı yargı yolu açıktır.

Seçeneklerdeki çeldirici ifadelerin (tüm cezalara yargı yolunun açık olması veya yedek üye varlığı) anayasaya uygunluğunu doğrulamak için.

Key Concept

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun Yapısı ve İşleyişi (2017 Değişiklikleri)

Question 5Question →

$1982$ Anayasası uyarınca Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun ( $HSK$ ) yapısı, üyelerinin seçimi ve işleyiş usulü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nda yapılan üye seçimlerinde, ikinci oylamada üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu sağlanamadığı takdirde, en çok oyu alan iki aday arasında kura çekimi yapılarak seçim tamamlanır.

Kurulun başkanı olan Adalet Bakanı, dairelerin çalışmalarına bizzat katılır ve disiplin işlemlerinde oy hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilecek yedi üyeden ikisi Yargıtay, ikisi Danıştay üyeleri arasından gizli oyla belirlenir.

Cumhurbaşkanı tarafından seçilen dört üyenin tamamı, birinci sınıfa ayrılmış adli yargı hâkim ve savcıları arasından belirlenmek zorundadır.

Kurulun meslekten çıkarma cezası dışındaki tüm kararlarına karşı, ilgililer tarafından idari yargı mercilerine başvurulabilir.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nda yapılan üye seçimlerinde, ikinci oylamada üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu sağlanamadığı takdirde, en çok oyu alan iki aday arasında kura çekimi yapılarak seçim tamamlanır.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi'ndeki seçimlerde ikinci turda nitelikli çoğunluk (

3/5

) sağlanamadığında kura usulüne başvurulması doğrudur.

Seçim sürecinde TBMM Genel Kurulu'nda yapılan oylamalarda, adayların belirlenmesi ve seçilmesi için kademeli bir nitelikli çoğunluk sistemi öngörülmüştür. İkinci turda üye tamsayısının beşte üçü olan

360

milletvekilinin oyu alınamazsa, süreç kura usulü ile kesin olarak sonuçlandırılır.

Step-by-Step Solution

Kurulun üye yapısının analiz edilmesi

HSK

13

üyeden oluşur; Adalet Bakanı başkan, Adalet Bakan Yardımcısı tabii üyedir. Kalan

11

üyenin

7

'si TBMM,

4

'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Anayasal dağılımı belirlemek, seçici organların yetki sınırlarını anlamayı sağlar.

TBMM seçim prosedüründeki nitelikli çoğunlukların incelenmesi

Birinci turda üye tamsayısının

2/3

(

400

oy), ikinci turda ise

3/5

(

360

oy) çoğunluğu aranır. Bu aşamalar sonuçsuz kalırsa kura çekilir.

TBMM'nin üye seçimindeki özel ve kademeli oylama usulü, konunun en teknik kısmıdır.

Kurulun çalışma düzeni ve yargı denetiminin değerlendirilmesi

Kurul iki daire halinde çalışır; Adalet Bakanı dairelere katılmaz ve sadece meslekten çıkarma kararlarına karşı yargı yolu açıktır.

Hatalı seçenekleri elemek için Kurulun işleyişine dair istisnai kuralların bilinmesi gerekir.

Key Concept

HSK'nın 2017 Değişiklikleri Sonrası Yapısı ve TBMM Seçim Usulü

Hints

TBMM'nin üye seçerken kullandığı 'uzlaşma aranması' ilkesini ve bu uzlaşma sağlanamadığında başvurulan son yöntemi hatırlayın.

Practice More

HSK üyelerinin görev sürelerini ve bir üyenin kaç kez seçilebileceğine dair anayasal düzenlemeyi tekrar gözden geçirin.

Estimated Time:2m 0s

Question 6Question →

1982 Anayasası’nda düzenlenen “mahkemelerin bağımsızlığı” ve “hâkimlik ve savcılık teminatı” ilkeleri, yargı organlarının herhangi bir dış etki altında kalmadan adalet dağıtmasını amaçlar. Bu çerçevede, hâkim ve savcıların özlük hakları ve mesleki statüleri anayasal güvence altına alınmıştır. Buna göre, hâkim ve savcıların anayasal statüsüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hâkimler ve savcılar, kural olarak

65

yaşını dolduruncaya kadar görev yaparlar; ancak kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından kendileri istemedikçe de emekliye sevk edilebilirler.

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması, o mahkemede görev yapan hâkim ve savcıların aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun bırakılmasına hiçbir şekilde gerekçe teşkil edemez.

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz.

Hâkimler ve savcılar, idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar; ancak bu durum onların yargısal faaliyetlerine müdahale edilebileceği anlamına gelmez.

Mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişi ve yargılama usulleri, kuvvetler ayrılığı ve mahkemelerin bağımsızlığı ilkelerine uygun olarak ancak kanunla düzenlenir.

Show answer & explanation

Answer: Hâkimler ve savcılar, kural olarak $65$ yaşını dolduruncaya kadar görev yaparlar; ancak kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından kendileri istemedikçe de emekliye sevk edilebilirler.

Answer

Hâkimlerin ve savcıların hizmet gerekleri doğrultusunda rızaları dışında emekliye sevk edilebileceği ifadesi yanlıştır.

Doğru cevap, hâkim ve savcıların rızaları dışında emekliye sevk edilebileceğini iddia eden ifadedir. 1982 Anayasası'nın 139. maddesine göre hâkimler ve savcılar azledilemez ve kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamazlar. 'Hizmet gerekleri' veya 'kamu yararı' gibi idari esneklik sağlayan kavramlar, yargı mensuplarının mesleki teminatını ortadan kaldırmak için kullanılamaz. Emekliliğin tek istisnası sağlık kurulu raporuyla görev yapamayacağının kesinleşmesidir; diğer ayrılma biçimleri ise ancak ağır disiplin veya ceza hukuku yaptırımlarıyla mümkündür.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 139. maddesindeki 'Hâkimlik ve savcılık teminatı' hükmünü analiz etme

Hâkim ve savcıların azledilemeyeceği ve kendileri istemedikçe

65

yaşından önce emekliye ayrılamayacağı kuralı tespit edilir.

Anayasal güvencenin sınırlarını ve kapsamını belirlemek için temel kuralın bilinmesi gerekir.

Emeklilik ve görevden uzaklaştırma kurallarının istisnalarını inceleme

İstisnaların sadece; sağlık durumu, meslekten çıkarmayı gerektiren mahkumiyet veya disiplin cezası (meslekten çıkarma) olduğu görülür.

Kuralın hangi durumlarda esnetilebileceğini belirleyerek hatalı gerekçeleri ayıklamak gerekir.

İdari mülahazaların (hizmet gerekleri, kamu yararı vb.) yargı teminatı üzerindeki etkisini değerlendirme

Hizmet gerekleri veya idari tasarrufların, hâkimlerin rızası dışında emekli edilmesine yasal veya anayasal dayanak oluşturmadığı saptanır.

Yürütme organına ait 'hizmet gereği' kavramının yargı bağımsızlığına sızmasını engellemek için bu ayrım kritiktir.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı (Anayasa Madde 139)

Estimated Time:2m 0s

Question 7Question →

Demokratik hukuk devletinin en temel gereklerinden biri, yargı yetkisinin bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılmasıdır. Yargı organlarının dış müdahalelerden korunması ve yargı mensuplarının statüsünün güvence altına alınması amacıyla anayasal düzeyde çeşitli kurallar öngörülmüştür.

Bu güvencelerin uygulanması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken geçerlidir?

Türkiye Büyük Millet Meclisi, kamuoyunda infial yaratan ve görülmekte olan önemli ceza davalarının esası hakkında meclis araştırması komisyonu kurarak yargı sürecine müdahil olmadan bilgi toplayabilir.

Hâkim ve savcıların meslekte kalmalarının uygun olmadığına dair ihraç kararları, Adalet Bakanının teklifi üzerine doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından idari bir tasarrufla verilir.

Bir mahkemenin veya kadronun hukuki bir düzenleme ile tamamen kaldırılması durumunda dahi, o mahkemede görev yapan hâkim ve savcılar aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun bırakılamazlar.

Yargıtay ve Danıştay başkanlıkları, içtihat tutarlılığını sağlamak ve hukuki öngörülebilirliği artırmak amacıyla ilk derece mahkemesi hâkimlerine davaların esasıyla ilgili bağlayıcı genelge gönderebilir.

Hâkimler ve savcılar, kendi rızaları bulunmasa dahi, Adalet Bakanlığının idari bir kararıyla altmış yaşını doldurduklarında resen emekliye sevk edilebilirler.

Show answer & explanation

Answer: Bir mahkemenin veya kadronun hukuki bir düzenleme ile tamamen kaldırılması durumunda dahi, o mahkemede görev yapan hâkim ve savcılar aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun bırakılamazlar.

Answer

Anayasa'nın hâkimlik ve savcılık teminatını düzenleyen kuralına göre; hâkimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamaz ve bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar. Kadronun kaldırılması durumunda bile özlük haklarının korunması, yargı bağımsızlığını idarenin olası gizli yaptırımlarına karşı koruyan en önemli anayasal zırhtır.

Step-by-Step Solution

Hâkimlik ve savcılık teminatının Anayasa'daki istisnasız koruma alanlarını incelemek.

Hâkimler ve savcıların azlolunamayacağı, 65 yaşından önce zorla emekli edilemeyeceği ve kadroları kaldırılsa dahi özlük haklarından mahrum bırakılamayacakları tespit edilir.

Soruda anayasal güvencelerin doğrudan bir uygulamasının sorulması.

Kuvvetler ayrılığı bağlamında yasama ve yürütmenin yargı üzerindeki sınırlarını değerlendirmek.

Görülmekte olan davalara ilişkin TBMM'nin görüşme yapamayacağı ve yürütme organının (veya yüksek yargının) alt derece mahkemelerine davaların esasıyla ilgili genelge/emir gönderemeyeceği doğrulanır.

Çeldirici seçeneklerde yer alan meclis araştırması ve genelge gönderme iddialarının elenmesi.

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) görev ve yetkilerini hatırlamak.

İhraç veya meslekte kalmanın uygun olmaması gibi kararların Cumhurbaşkanı veya Adalet Bakanı tarafından değil, doğrudan HSK tarafından verildiği sonucuna varılır.

Yürütme organına yargısal özlük hakları konusunda atfedilen yanlış yetkilerin tespit edilmesi.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatı ile Mahkemelerin Bağımsızlığı İlkesi

Question 8Question →

1982 Anayasası'na göre, adli yargının en üst dereceli temyiz mercii olan Yargıtay'ın kurumsal yapısı ve bünyesindeki üst düzey makamların belirlenme usulleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yargıtay üyelerinin bir kısmı Cumhurbaşkanı tarafından, bir kısmı ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Yargıtay Birinci Başkanı, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından Yargıtay üyeleri arasından dört yıl için atanır.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından göstereceği adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay, idari mahkemelerce verilen karar ve hükümlerin son inceleme mercii olarak görev yapar.

Yargıtay üyelerinin tamamı, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından gizli oyla seçilir.

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından göstereceği adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Answer

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirlediği adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Anayasa'nın 154. maddesine göre, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından gizli oyla belirleyeceği beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilmektedir. Bu usul, Yargıtay'ın diğer yönetim kadrolarından farklı olarak doğrudan Cumhurbaşkanı'nın onayını içerir.

Step-by-Step Solution

Yargıtay'ın üye seçim yetkisini belirle.

Tüm üyeler Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.

Anayasa'nın 154. maddesi uyarınca adli yargı bağımsızlığını korumak için üyeler HSK tarafından belirlenir.

Yargıtay Birinci Başkanı'nın seçim usulünü incele.

Genel Kurul kendi üyeleri arasından salt çoğunlukla seçer.

Yüksek mahkemenin kendi başkanını seçmesi yargı bağımsızlığının bir gereğidir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı seçimindeki özel usulü analiz et.

Genel Kurul aday gösterir, Cumhurbaşkanı seçer.

Başsavcılık makamı devlet adına iddia makamı olduğu için yürütmenin başı ile yargı organı arasında paylaşımlı bir yetki öngörülmüştür.

Key Concept

Yargıtay'ın Kuruluşu ve Üst Düzey Yönetiminin Belirlenmesi

Hints

Yargıtay'ın adli yargı mercii olduğunu ve üyelerinin tamamının aynı kurul tarafından seçildiğini hatırlayın.

Practice More

Danıştay'ın üye seçim usulü ile Yargıtay'ınkini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak aradaki farkları pekiştirebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 9Question →

Anayasal düzlemde yargı erkinin, yasama ve yürütme organlarının müdahalelerine karşı korunması 'mahkemelerin bağımsızlığı', yargı mensuplarının kişisel statülerinin güvence altına alınması ise 'hâkimlik ve savcılık teminatı' ile sağlanmıştır. Bu güvencelerin kapsamı ve istisnaları, demokratik hukuk devletinde kuvvetler ayrılığı ilkesinin katı yansımalarındandır.

Mevcut anayasal normlar ve yargısal işleyiş dikkate alındığında, devlet organlarının veya idarenin aşağıdaki işlemlerinden hangisi söz konusu anayasal güvenceleri (mahkemelerin bağımsızlığı veya hâkimlik teminatı) ihlal eden bir eylem niteliği taşımaz?

Bir mahkemenin veya kadronun kanunla kaldırılması üzerine, o mahkemede görev yapan bir hâkimin aylık ve ödeneklerinden yoksun bırakılmamak kaydıyla, kendi talebi olmaksızın başka bir adli yargı çevresine atanması

Görülmekte olan bir davada kamu vicdanını rahatlatmak amacıyla, idari makamların ilgili mahkemeye sadece tavsiye niteliğinde ve hukuken bağlayıcı olmayan telkinlerde bulunması

Yasama organının, yargı sürecinin yavaş işlediği gerekçesiyle derdest bir davanın esasına yönelik TBMM Genel Kurulunda görüşme açması ve mahkemeyi hızlandırmaya yönelik karar alması

Yürütme organının, kamu maliyesine ciddi külfet getireceği tespit edilen kesinleşmiş bir yargı kararının infazını, bütçe kanununa koyacağı özel bir hükümle belirli bir süre geciktirmesi

Hakkında yürütülen disiplin soruşturması henüz kesinleşmemiş bir savcının, salt görev yaptığı bölgedeki 'savcılık kadrosunun kaldırılması' gerekçe gösterilerek meslekten çıkarılması

Show answer & explanation

Answer: Bir mahkemenin veya kadronun kanunla kaldırılması üzerine, o mahkemede görev yapan bir hâkimin aylık ve ödeneklerinden yoksun bırakılmamak kaydıyla, kendi talebi olmaksızın başka bir adli yargı çevresine atanması

Answer

Mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda hâkimin mali hakları korunduğu sürece rızası dışında başka bir yere atanması anayasal güvenceleri ihlal etmez; çünkü Türk anayasal sisteminde hâkimler için 'coğrafi teminat' bulunmamaktadır.

1982 Anayasası'nın 139. maddesi hâkim ve savcıların azlolunamayacağını, kendileri istemedikçe 65 yaşından önce emekliye ayrılamayacağını ve bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa aylık ve ödeneklerinden yoksun kılınamayacağını emreder. Ancak anayasal düzenimizde yargı mensuplarının her koşulda aynı yerde görev yapmasını garanti eden 'coğrafi teminat' müessesesi yer almaz. Dolayısıyla, kadrosu kaldırılan bir hâkimin özlük haklarına dokunulmadan başka bir bölgeye zorunlu atamasının yapılması, anayasal güvencelerin ihlali değil, adli teşkilatlanmanın doğal bir sonucudur.

Step-by-Step Solution

Seçeneklerdeki idari ve yasama eylemlerinin Anayasa'nın 138. (Mahkemelerin Bağımsızlığı) ve 139. (Hâkimlik ve Savcılık Teminatı) maddeleriyle uygunluğunu analiz et.

Tavsiye verme, derdest dava hakkında Meclis'te görüşme yapma, yargı kararını bütçe gerekçesiyle erteleme ve kadro kalktı diye meslekten çıkarma eylemlerinin tamamı Anayasa'nın açık hükümlerine aykırıdır.

Anayasa mahkemelere her türlü müdahaleyi (tavsiye dahi olsa) ve kararların geciktirilmesini mutlak olarak yasaklamıştır.

Hâkimlik teminatının istisnalarını ve 'coğrafi teminat' kavramını değerlendir.

1982 Anayasası'nda yargı mensupları için azlolunmama, 65 yaşından önce emekliye sevk edilmeme ve maaştan yoksun bırakılmama garantisi (maddi teminat) vardır, ancak görev yerinin değişmemesini sağlayan 'coğrafi teminat' yoktur.

Bu nedenle Hâkimler ve Savcılar Kurulu, bir mahkeme kaldırıldığında o mahkemedeki hâkimi, aylık ve ödeneklerini korumak şartıyla rızası olmadan başka bir yargı çevresine (ile/ilçeye) atayabilir.

Key Concept

Hâkimlik Teminatı Kapsamı ve Coğrafi Teminatın Bulunmaması

Question 10Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile Hâkimler ve Savcılar Kurulunun ( $HSK$ ) yapısı, organları ve işleyişi kapsamlı bir şekilde yeniden düzenlenmiştir.

Buna göre, yeni anayasal düzenlemeler çerçevesinde Hâkimler ve Savcılar Kurulu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Adalet Bakanı Kurulun başkanı olup, idari ve yargısal uyumu sağlamak amacıyla gerekli gördüğü istisnai durumlarda Kurulun daire çalışmalarına bizzat katılarak daireye başkanlık edebilir.

2010

anayasa değişikliği ile

22

asıl üye ve

3

daire şeklinde yapılandırılan Kurul,

2017

değişikliği sonrasında

13

asıl üyeden oluşacak ve

2

daire hâlinde çalışacak şekilde yeniden tasarlanmıştır.

Kurulun tabii üyesi sıfatını taşıyan Adalet Bakanlığı ilgili Bakan Yardımcısı ile Kurul Başkanı olan Adalet Bakanı dışındaki

11

üyenin seçimi, Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanı arasında paylaştırılmıştır.

Kurulun meslekten çıkarma cezasına ilişkin kararlarına karşı yargı denetimi açık tutulmuşken, dairelerin veya Genel Kurulun verdiği diğer tüm disiplin kararları yargı denetimi dışındadır.

Kurulun idari işleyişini yürüten Genel Sekreter, Kurulun birinci sınıf hâkim ve savcılar arasından belirlediği üç aday içerisinden Kurul Başkanı sıfatıyla Adalet Bakanı tarafından atanır.

Show answer & explanation

Answer: Adalet Bakanı Kurulun başkanı olup, idari ve yargısal uyumu sağlamak amacıyla gerekli gördüğü istisnai durumlarda Kurulun daire çalışmalarına bizzat katılarak daireye başkanlık edebilir.

Answer

Adalet Bakanının istisnai durumlarda Kurulun daire çalışmalarına katılarak başkanlık edebileceğini savunan ifade yanlıştır.

1982

Anayasası'nın

159

. maddesine göre Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (

HSK

) başkanı Adalet Bakanıdır. Ancak yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı ilkesinin bir gereği olarak aynı maddede "Kurul Başkanı dairelerin çalışmalarına katılmaz." şeklinde mutlak bir yasak öngörülmüştür. Bakanın idari bir gerekçeyle veya istisnai bir durum bahanesiyle daire toplantılarına katılması veya oy kullanması anayasal olarak mümkün değildir. Bu kural, yürütme organının yargı mensuplarının disiplin ve özlük dosyalarının görüşüldüğü dar kapsamlı daire toplantılarına doğrudan etkisini engellemek için getirilmiştir.

Step-by-Step Solution

Seçeneklerdeki HSK yapısal kurallarının 2017 Anayasa değişikliklerine uygunluğunu analiz et.

Üye sayısı (13), daire sayısı (2), yargı denetimi istisnası ve üye seçimi kuralları doğrulanır.

Soruda 2017 sonrası güncel mevzuata dair detaylı bir bilgi taraması yapılması istenmektedir.

Adalet Bakanının (Kurul Başkanı) görev ve yetki sınırlarını Anayasa'nın 159. maddesi kapsamında değerlendir.

Başkanın Kurulun genel işleyişinden sorumlu olduğu ancak dairelerin spesifik karar alma süreçlerinden yalıtıldığı tespit edilir.

Daireler doğrudan hakim ve savcıların dosyalarını (atama, disiplin vb.) incelediğinden, yürütme erki mensubu olan Bakanın bu çalışmalara katılması yargı bağımsızlığını zedeleyeceği için anayasal olarak yasaklanmıştır.

Yanlış olan önermeyi tespit et.

Bakanın daire çalışmalarına katılabileceğini iddia eden seçeneğin Anayasa'nın açık metnine aykırı olduğu belirlenir.

Anayasa'da 'Kurul Başkanı dairelerin çalışmalarına katılmaz.' hükmü istisnasız ve mutlaktır.

Key Concept

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun 2017 Sonrası Yapısı ve Başkanın Yetki Sınırları

Estimated Time:1m 30s

Question 11Question →

1982 Anayasası’nın 152. maddesinde düzenlenen "itiraz yolu" (somut norm denetimi) mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.

Anayasa Mahkemesi, kendisine bir mahkeme tarafından itiraz yoluyla intikal eden başvuruyu en geç altmış gün içinde kesin olarak karara bağlamak zorundadır.

Özel hukuk uyuşmazlıklarına bakmakla görevli olan bir hakem kurulu, uyuşmazlıkta uygulanacak kanun hükmünün anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir.

Anayasa Mahkemesi beş ay içinde kararını vermezse, yerel mahkeme davanın görülmesini Anayasa Mahkemesi kararını açıklayana kadar süresiz olarak durdurur.

İtiraz yoluna başvurulabilmesi için, itiraza konu olan kanun hükmünün yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en fazla altmış gün geçmiş olması gerekir.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün anayasaya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.

Answer

Doğru ifade, Anayasa'nın 152. maddesinin son fıkrasında yer alan 10 yıl kuralıdır. Anayasa Mahkemesi, bir kanun hükmünün anayasaya aykırılığı iddiasını esastan inceleyip reddederse, bu karar Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren 10 yıl boyunca aynı hüküm hakkında tekrar itiraz yoluna başvurulamaz. Bu kural, anayasa yargısının istikrarını korumayı amaçlar.

Step-by-Step Solution

İtiraz yolu (somut norm denetimi) şartlarını gözden geçirmek.

Görülmekte olan bir davanın bulunması, uygulanacak bir normun varlığı ve mahkemenin bu normu anayasaya aykırı bulması veya iddianın ciddi bulunması gerekir.

Anayasa'nın 152. maddesi somut norm denetiminin usulünü bu şartlara bağlamıştır.

Karar sürelerini ve yetkili mercileri kontrol etmek.

Süre 5 aydır ve başvuru sadece 'mahkemeler' tarafından yapılabilir.

Anayasal terminolojideki 'mahkeme' kavramı, bağımsız yargı organlarını kapsar, hakem kurullarını dışarıda bırakır.

Verilen red kararının gelecekteki başvurulara etkisini analiz etmek.

AYM işin esasına girip başvuruyu reddederse, 10 yıllık bir 'başvuru yasağı' süresi başlar.

Yargı ekonomisi ve hukuki istikrar gereği, aynı hükmün sürekli denetime tabi tutulması engellenmiştir.

Key Concept

İtiraz Yolu (Somut Norm Denetimi) Usul ve Süreleri

Practice More

İtiraz yolunda Anayasa Mahkemesi'nin 'ret' kararı ile 'iptal' kararının yerel mahkemedeki davaya etkilerini karşılaştırınız.

Estimated Time:1m 15s

Question 12Question →

$1982$ Anayasası'nda yer alan düzenlemeler ve $2017$ yılı anayasa değişiklikleri dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesinin kuruluşu, üye kompozisyonu ve seçim usulleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yapılacak üye seçiminde; ilk oylamada üye tamsayısının üçte iki, ikinci oylamada ise üye tamsayısının salt çoğunluğu aranır.

Cumhurbaşkanı; üç üyeyi Yargıtay, iki üyeyi ise Danıştay Genel Kurullarınca kendi başkan ve üyeleri arasından gösterilecek üçer aday arasından seçer.

Türkiye Büyük Millet Meclisi; bir üyeyi Sayıştay Genel Kurulu, iki üyeyi ise baro başkanlarının göstereceği adaylar arasından seçmekle yetkilidir.

Cumhurbaşkanı tarafından doğrudan seçilecek üyeler arasında yer alan serbest avukatların ve üst kademe yöneticilerinin, mesleklerinde en az yirmi yıl fiilen çalışmış olmaları şarttır.

Anayasa Mahkemesi üyeliğine seçilebilmek için tüm adayların, seçim tarihindeki yaşları itibarıyla kırk beş yaşını doldurmuş olmaları anayasal bir zorunluluktur.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi; bir üyeyi Sayıştay Genel Kurulu, iki üyeyi ise baro başkanlarının göstereceği adaylar arasından seçmekle yetkilidir.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin üye seçimindeki kontenjan dağılımı; iki üyenin Sayıştay'dan, bir üyenin ise baro başkanlarının adayları arasından seçilmesi şeklindedir.

Anayasa Mahkemesi'ne TBMM tarafından seçilecek üyelerin dağılımında; Sayıştay Genel Kurulu'na

2

üyelik, baro başkanlarına ise

1

üyelik kontenjanı ayrılmıştır. Seçenekte bu sayıların yer değiştirilerek verilmesi (1 Sayıştay, 2 Baro) hukuken yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin toplam üye sayısını ve seçen makamları belirle.

Mahkeme

15

üyeden oluşur.

12

üyeyi Cumhurbaşkanı,

3

üyeyi TBMM seçer.

2017

anayasa değişiklikleri ile askeri yargıdan gelen üyeler çıkarılmış ve üye sayısı

15

olarak sabitlenmiştir.

TBMM'ye tanınan seçim kontenjanlarını incele.

TBMM'ye ayrılan

3

üyeden

2

'si Sayıştay Genel Kurulu,

1

'i ise baro başkanları tarafından gösterilen adaylar arasından seçilir.

Yasama organının yargı üzerindeki sınırlı seçim yetkisinin dağılımı anayasal olarak bu şekilde oranlanmıştır.

Cumhurbaşkanı'nın doğrudan ve adaylı seçim yetkilerini kontrol et.

Cumhurbaşkanı

12

üyenin

8

'ini aday listeleri üzerinden (

3

Yargıtay,

2

Danıştay,

3

YÖK),

4

'ünü ise doğrudan (avukat, üst yönetici, hâkim/savcı, raportör) seçer.

Yürütme organının yüksek yargı kompozisyonundaki belirleyici rolü bu şekilde detaylandırılmıştır.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Kompozisyonu ve Seçim Kotaları

Question 13Question →

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda yer alan 'Mahkemelerin bağımsızlığı' ve 'Hâkimlik ve savcılık teminatı' ilkeleri dikkate alındığında, yargı organının işleyişi ve mensuplarının anayasal statüsüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez, genelge gönderemez.

Yasama Meclisinde, görülmekte olan bir davanın içeriği veya yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili herhangi bir görüşme yapılamaz ve beyanda bulunulamaz.

Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar mahkeme kararlarını hiçbir surette değiştiremezler.

Hâkimler ve savcılar, bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, kendileri istemedikçe aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar.

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda, o mahkemede görev yapan hâkim ve savcıların rızası olmaksızın başka bir yer veya göreve atanmaları hâkimlik teminatının bir gereği olarak yasaktır.

Show answer & explanation

Answer: Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda, o mahkemede görev yapan hâkim ve savcıların rızası olmaksızın başka bir yer veya göreve atanmaları hâkimlik teminatının bir gereği olarak yasaktır.

Answer

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması durumunda hâkim ve savcıların rızası olmaksızın atanmalarının yasak olduğu ifadesi yanlıştır; zira anayasal teminat özlük haklarını korur, yer değişikliğini tamamen yasaklamaz.

Hâkimlik ve savcılık teminatı, 1982 Anayasası'nın 139. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre hâkimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamaz ve bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamazlar. Ancak Anayasa, mahkemesi kaldırılan bir hâkimin rızası dışında başka bir yere atanmasını yasaklamamıştır. Türkiye'de 'coğrafi teminat' tartışılan bir konu olsa da mevcut anayasal metinde bu yönde mutlak bir koruma bulunmamaktadır; HSK kadro gerekliliklerine göre atama yapabilir.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 138. maddesindeki 'Mahkemelerin Bağımsızlığı' hükümlerini analiz et.

Emir ve talimat yasağı, meclis kısıtlamaları ve kararların bağlayıcılığı ilkelerinin anayasaya uygun olduğu görülür.

Yargı yetkisinin hiçbir organın etkisi altında kalmadan kullanılması gerektiğini teyit etmek için.

Anayasa'nın 139. maddesindeki 'Hâkimlik ve Savcılık Teminatı' hükümlerini analiz et.

Hâkimlerin azlolunamayacağı, yaş sınırından önce emekliye sevk edilemeyeceği ve kadro kaldırılsa bile mali haklarının korunduğu görülür.

Teminatın kapsamının (mali ve özlük haklar) ve istisnalarının belirlenmesi için.

Teminatın 'coğrafi' mi yoksa 'mali/statüsel' mi olduğunu değerlendir.

Anayasa'da 'kadro kaldırılması' durumunda özlük haklarından yoksun bırakılma yasağı varken, başka bir yere atanma konusunda mutlak bir 'rıza' şartı (coğrafi teminat) bulunmadığı anlaşılır.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) atama ve nakil yetkileri ile anayasal güvenceler arasındaki sınırı belirlemek için.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatının Kapsamı

Practice More

Hâkimlik teminatının istisnaları (suçtan hüküm giyme, sağlık sorunları, unsuitability) ile HSK'nın bu konudaki yetkilerini inceleyiniz.

Estimated Time:1m 15s

Question 14Question →

Bir kişi hakkında yürütülen ceza yargılamasında, savunma hakkının kısıtlandığı ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle yerel mahkeme kararına karşı istinaf ve temyiz kanun yollarına başvurulmuştur. Yargıtay'ın onama kararı 10 Şubat 2026 tarihinde ilgiliye tebliğ edilmiştir. Bu durumda Anayasa Mahkemesine yapılacak bireysel başvuru ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Başvuru, nihai kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde, tüm olağan kanun yolları tüketildikten sonra yapılmalıdır.

Başvuru, Yargıtay kararının verildiği tarihten itibaren 60 gün içinde doğrudan yapılabilir.

Bireysel başvuru kapsamında sadece Anayasa'da yer alan haklar ileri sürülebilir, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamı dışındadır.

Yerel mahkeme kararı kesinleşmeden, hak ihlalinin telafisi imkansız olduğu gerekçesiyle doğrudan başvuru yapılabilir.

İhlale neden olan durumun doğrudan bir kanun hükmünden kaynaklanması halinde, ilgili kanun hükmünün iptali istemiyle bireysel başvuru yoluna gidilebilir.

Show answer & explanation

Answer: Başvuru, nihai kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde, tüm olağan kanun yolları tüketildikten sonra yapılmalıdır.

Answer

Başvuru, nihai kararın tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde, tüm olağan kanun yolları tüketildikten sonra yapılmalıdır.

Anayasa'nın 148. maddesi ve 6216 sayılı Kanun uyarınca, bireysel başvuru yapılabilmesi için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması ve nihai kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde başvurulması gerekir. Senaryoda Yargıtay onama kararı ile yollar tüketilmiştir ve tebliğ tarihi esas alınarak 30 gün içinde başvuru hakkı doğmuştur.

Step-by-Step Solution

Kanun yollarının tüketilip tüketilmediğinin kontrolü

Yargıtay onama kararı ile tüm olağan kanun yolları tüketilmiştir.

Bireysel başvuru ikincil bir yoldur ve ancak diğer kanun yolları tüketilince açılabilir.

Başvuru süresinin hesaplanması

Tebliğ tarihi olan 10 Şubat 2026'dan itibaren 30 günlük hak düşürücü süre başlar.

6216 sayılı Kanun uyarınca başvuru süresi nihai kararın tebliğinden itibaren 30 gündür.

Konu bakımından yetkinin değerlendirilmesi

Adil yargılanma hakkı hem Anayasa hem de AİHS ortak alanında yer aldığı için başvuruya uygundur.

Bireysel başvuru ancak her iki metinde de ortaklaşa korunan haklar için yapılabilir.

Key Concept

Bireysel Başvuru Şartları ve Süresi

Estimated Time:1m 30s

Question 15Question →

1982 Anayasası'nın mevcut hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesinin "Yüce Divan" sıfatıyla yürüttüğü yargı yetkisinin kapsamı düşünüldüğünde; aşağıdaki makam sahiplerinden hangisinin görev suçlarından dolayı bu mahkemede yargılanması mümkün değildir?

Bakan yardımcıları

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı

Genelkurmay Başkanı

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı

Cumhurbaşkanı yardımcıları

Show answer & explanation

Answer: Bakan yardımcıları

Answer

Bakan yardımcıları, Anayasa Mahkemesinde Yüce Divan sıfatıyla yargılanacak makamlar arasında yer almaz.

Bakan yardımcıları, 1982 Anayasası uyarınca Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yargılayabileceği kişiler arasında sayılmamıştır. Bu makam sahipleri görev suçlarından dolayı genel mahkemelerde yargılanırlar.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 148. maddesinde düzenlenen Yüce Divan kapsamındaki kişilerin listelenmesi.

Listede Cumhurbaşkanı, yardımcıları, bakanlar, yüksek yargı organlarının başkan ve üyeleri, Başsavcılar, HSK ve Sayıştay üyeleri ile belirli askeri komutanlar yer alır.

Yüce Divan yetkisi anayasal düzeyde sınırlı (tahdidi) olarak belirlenmiştir.

Seçeneklerdeki makamların 2010 ve 2017 anayasa değişiklikleri sonrası statülerinin kontrol edilmesi.

TBMM Başkanı ve Genelkurmay Başkanı gibi makamların listeye eklendiği, ancak bakan yardımcılarının eklenmediği görülür.

Bakan yardımcıları üst düzey kamu görevlisi olmalarına rağmen anayasal olarak bu özel yargı yoluna tabi kılınmamışlardır.

Key Concept

Yüce Divan'ın Kişi Bakımından Yetki Alanı

Estimated Time:50s

Question 16Question →

1982 Anayasası uyarınca, anayasa değişikliklerinin yargısal denetimi ve bu denetimin kapsamı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa değişiklikleri sadece şekil bakımından denetlenebilir; bu denetim ise teklif ve oylama çoğunluğu ile ivedilikle görüşülemeyeceği şartına uyulup uyulmadığı hususlarıyla sınırlıdır.

Anayasa değişikliklerinin hem şekil hem de esas bakımından denetlenebilmesi için Cumhurbaşkanı tarafından Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren 60 gün içinde dava açılması gerekir.

Anayasa Mahkemesi, anayasa değişikliklerinin şekil yönünden anayasaya aykırılığına ilişkin kararını toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğu ile verir.

Bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak olan anayasa değişikliği hükmünü anayasaya aykırı bulursa, bu hükmün iptali için 'itiraz yolu' ile Anayasa Mahkemesine başvurabilir.

TBMM üye tamsayısının beşte biri, anayasa değişikliklerinin esasına yönelik iptal davasını Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren 10 gün içinde açma yetkisine sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa değişiklikleri sadece şekil bakımından denetlenebilir; bu denetim ise teklif ve oylama çoğunluğu ile ivedilikle görüşülemeyeceği şartına uyulup uyulmadığı hususlarıyla sınırlıdır.

Answer

Anayasa'nın 148. maddesine göre, anayasa değişiklikleri yalnızca şekil bakımından denetlenebilir. Bu denetim; teklif çoğunluğu, oylama çoğunluğu ve ivedilikle görüşme yasağına uyulup uyulmadığı hususları ile sınırlandırılmıştır. Bu ifade anayasanın güncel metniyle tam uyumludur.

Step-by-Step Solution

Anayasa değişikliğinin denetim türünü belirleme

Sadece şekil bakımından denetim yapılabilir.

1982 Anayasası 148. madde uyarınca anayasa değişikliklerinin esas bakımından denetimi yasaklanmıştır.

Şekil denetiminin sınırlarını tespit etme

Teklif çoğunluğu, oylama çoğunluğu ve ivedilikle görüşme yasağı.

Anayasa koyucu, yargısal aktivizmi engellemek için şekil denetimini bu üç unsurla sınırlamıştır.

Dava açma yetkisi ve süresini kontrol etme

Cumhurbaşkanı veya üye tamsayısının 1/5'i tarafından 10 gün içinde.

Anayasa değişikliklerinde şekil denetimi için özel ve kısa bir hak düşürücü süre öngörülmüştür.

Key Concept

Anayasa Değişikliklerinin Şekil Denetimi

Question 17Question →

1982 Anayasası’na göre, kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü’nün anayasaya uygunluk denetimi (soyut norm denetimi) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Siyasi parti grupları, kanunların hem şekil hem de esas bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde doğrudan iptal davası açma yetkisine sahiptir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hem şekil hem de esas bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla dava açma süresi, Resmi Gazete'de yayımlanmalarından başlayarak altmış gündür.

Anayasa değişikliklerinin anayasaya uygunluk denetimi; Resmi Gazete'de yayımlanmalarından itibaren on gün içinde hem şekil hem de esas bakımından yapılabilir.

Kanunların şekil bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davası, Resmi Gazete'de yayımlanma tarihinden itibaren altmış gün içinde açılmalıdır.

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi; teklif ve oylama çoğunluğu ile ivedilikle görüşülemeyeceği şartına uyulup uyulmadığı hususlarını kapsar.

Show answer & explanation

Answer: Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hem şekil hem de esas bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla dava açma süresi, Resmi Gazete'de yayımlanmalarından başlayarak altmış gündür.

Answer

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin hem şekil hem de esas bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla dava açma süresi, Resmi Gazete'de yayımlanmalarından başlayarak altmış gündür.

Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ve TBMM İçtüzüğü için Anayasa'da kanunlarda olduğu gibi özel bir 10 günlük şekil denetimi süresi öngörülmemiştir. Bu nedenle, Anayasa'nın 151. maddesindeki genel kural gereği, bu normların hem şekil hem de esas bakımından denetimi için dava açma süresi Resmi Gazete'de yayımlandıkları tarihten itibaren 60 gündür.

Step-by-Step Solution

Norm türüne göre dava açma sürelerini ayrıştırın.

Kanun ve anayasa değişikliklerinde şekil denetimi süresi 10 gün, diğer tüm durumlarda (esas denetimi, CBK ve İçtüzük denetimi) süre 60 gündür.

Anayasa'nın 148. maddesi şekil denetimi için özel istisnalar öngörmüştür.

Dava açmaya yetkili özneleri kontrol edin.

Şekil denetimi sadece Cumhurbaşkanı veya 1/5 milletvekili tarafından istenebilir; siyasi parti gruplarının şekil denetimi yetkisi yoktur.

Yetki kuralları norm hiyerarşisinin korunması için sınırlı tutulmuştur.

Doğru önermeyi tespit edin.

Cumhurbaşkanlığı kararnameleri için 10 günlük kısıtlama bulunmadığından, her iki denetim türü için de 60 günlük sürenin geçerli olduğu sonucuna varılır.

Metinde 'kanun' ve 'anayasa değişikliği' ifadeleri geçmediği sürece 10 günlük kısıtlama uygulanmaz.

Key Concept

Soyut Norm Denetiminde Süre ve Yetki Farklılıkları

Practice More

Somut norm denetimi (itiraz yolu) ile soyut norm denetimi arasındaki süre farklarını ve itiraz yolundaki 10 yıllık başvuru yasağını tekrar edin.

Estimated Time:1m 45s

Question 18Question →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile askeri yargının kaldırılmasına paralel olarak Anayasa Mahkemesinin üye yapısı ve seçim usulü önemli ölçüde değişmiştir.

Güncel anayasal düzenlemeler dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçimi ve kompozisyonuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun, bir üyeyi ise baro başkanlarının kendi aralarından gösterecekleri üçer aday içinden seçer.

Cumhurbaşkanı; üç üyeyi Danıştay, iki üyeyi ise Yargıtay Genel Kurullarınca kendi başkan ve üyeleri arasından gösterilecek adaylar arasından seçer.

Anayasa Mahkemesi üyeleri on yıl için seçilirler ve görev süresi biten bir üye, Genel Kurulun salt çoğunluğunun kararıyla bir kez daha seçilebilir.

Cumhurbaşkanı; üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar ve birinci sınıf hakim-savcılar arasından toplam yedi üyeyi herhangi bir aday gösterme şartı olmaksızın doğrudan seçer.

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yapılacak üye seçiminde; birinci oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu, ikinci oylamada ise beşte üç çoğunluk aranır.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun, bir üyeyi ise baro başkanlarının kendi aralarından gösterecekleri üçer aday içinden seçer.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun, bir üyeyi ise baro başkanlarının göstereceği adaylar arasından seçer.

Anayasa'nın güncel

146

. maddesi uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından, bir üyeyi ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından gösterecekleri üçer aday içinden gizli oyla seçer. Bu ifade anayasal metnin birebir karşılığıdır.

Step-by-Step Solution

Toplam üye sayısını ve genel dağılımı belirle.

2017

değişikliği ile üye sayısı

17

'den

15

'e düşürülmüştür.

Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'nden gelen 2 üyeliğin kaldırılması sonucu sayı güncellenmiştir.

TBMM'nin seçim yetkisini analiz et.

TBMM toplam

3

üye seçer. Bunlardan

2

'si Sayıştay'dan,

1

'i baro başkanlarının aday gösterdiği serbest avukatlardan gelir.

Anayasa'nın

146

. maddesi TBMM'ye bu sınırlı ve adaylı seçim yetkisini tanımıştır.

Cumhurbaşkanının seçim yetkisini ve kontenjanları kontrol et.

Cumhurbaşkanı

12

üye seçer:

3

Yargıtay,

2

Danıştay, en az

2

YÖK (öğretim üyesi) ve

5

doğrudan (avukat, yönetici, hakim/savcı, raportör).

Yargısal kökenli üyeler ile idari/akademik kökenli üyeler arasındaki denge bu kotalarla korunur.

Görev süresi ve yeniden seçilme kuralını doğrula.

Üyeler

12

yıl için seçilir. Bir kimse iki defa seçilemez.

Mahkemenin bağımsızlığını ve üyelerin tarafsızlığını korumak adına 'tek dönem' kuralı getirilmiştir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesinin Üye Kompozisyonu ve Seçim Kotası

Practice More

Anayasa Mahkemesi üyeliği için gerekli olan asgari yaş şartı (

45

) ve üyeliğin sona erme hallerini (yaş haddi:

65

) gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 45s

Question 19Question →

1982 Anayasası’na göre, adli yargı kolunun en üst dereceli inceleme ve temyiz mercii olan Yargıtay’ın kuruluşu, üyelerinin seçimi ve görevleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yargıtay üyelerinin tamamı, birinci sınıfa ayrılmış adli yargı hâkim ve Cumhuriyet savcıları arasından Hâkimler ve Savcılar Kurulunca seçilir.

Yargıtay Birinci Başkanı, kendi üyeleri arasından Yargıtay Genel Kurulunca üye tam sayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Genel Kurulunun kendi üyeleri arasından belirleyeceği beş aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından dört yıl için seçilir.

Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşüncesini bildirmek Yargıtay'ın asli görev ve yetkileri arasındadır.

Yargıtay, adli yargı mahkemelerince verilen ve kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir.

Show answer & explanation

Answer: Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşüncesini bildirmek Yargıtay'ın asli görev ve yetkileri arasındadır.

Answer

Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşüncesini bildirmek Yargıtay'ın değil, Danıştay'ın görevleri arasındadır.

Doğru cevap olan ifade Danıştay'ın görev alanına giren bir hususu belirtmektedir. 1982 Anayasası m. 155 uyarınca, kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşüncesini bildirmek idari yargı mercii olan Danıştay'ın görevidir; adli yargı mercii olan Yargıtay'ın böyle bir yetkisi bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

Yargıtay üyelerinin seçim usulünü değerlendir

Anayasa m. 154 uyarınca üyelerin tamamı HSK tarafından seçilir.

Üye seçimindeki yetkili merciyi doğrulamak.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın atanma sürecini analiz et

Yargıtay Genel Kurulunca sunulan 5 aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Yürütme ve yargı arasındaki bu özel atama usulünü kontrol etmek.

Yargıtay ve Danıştay görev alanlarını karşılaştır

İmtiyaz sözleşmeleri ve idari uyuşmazlıklar Danıştay'ın (m. 155), adli uyuşmazlıklar Yargıtay'ın (m. 154) alanıdır.

Temyiz mercilerinin görev sınırlarını belirlemek.

Key Concept

Yargıtay'ın Üye Seçimi ve Görev Alanı Ayrımı

Practice More

Danıştay üyelerinin seçim usulü ile Yargıtay üyelerinin seçim usulü arasındaki 'Cumhurbaşkanı kontenjanı' farkını inceleyiniz.

Estimated Time:1m 50s

Question 20Question →

1982 Anayasası uyarınca normların anayasaya uygunluk denetimi (soyut ve somut norm denetimi) mekanizmaları ile ilgili aşağıda yer alan bilgilerden hangisi doğrudur?

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi; Cumhurbaşkanı veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekilleri tarafından, kanunun yayımlandığı tarihten itibaren 10 gün içinde istenebilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü’nün hem şekil hem de esas bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla doğrudan iptal davası açma yetkisi sadece TBMM Başkanı ve Meclis Başkanlık Divanı'na aittir.

Bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmünü sadece şekil yönünden Anayasa'ya aykırı bularak itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir.

Anayasa Mahkemesinin bir kanunun esası hakkında verdiği ret kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren beş yıl geçmedikçe, aynı kanun hükmünün Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.

Anayasa değişikliklerinin şekil yönünden denetimi; Cumhurbaşkanı, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu veya üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekilleri tarafından talep edilebilir.

Show answer & explanation

Answer: Kanunların şekil bakımından denetlenmesi; Cumhurbaşkanı veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekilleri tarafından, kanunun yayımlandığı tarihten itibaren 10 gün içinde istenebilir.

Answer

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi yetkisi sadece Cumhurbaşkanı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekillerine ait olup, bu davanın kanunun yayımlandığı tarihten itibaren 10 gün içinde açılması gerekmektedir.

Doğru ifade, kanunların şekil bakımından denetimine ilişkindir. 1982 Anayasası'na göre kanunların şekil bozukluğu iddiasıyla iptali; sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından, kanun yayımlandıktan sonraki 10 gün içinde talep edilebilir. Bu, Anayasa'nın 148. ve 150. maddelerinin birleşimidir.

Step-by-Step Solution

Normların denetim türlerini ve sürelerini analiz et.

Kanunlar için şekil denetimi süresi 10 gün, esas denetimi süresi 60 gündür.

Anayasa'nın 148. maddesindeki süre sınırlarını belirlemek için gereklidir.

Dava açmaya yetkili özneleri kontrol et.

Şekil bakımından iptal davası açma yetkisi kısıtlıdır; siyasi parti grupları kanun ve anayasa değişikliğinin şekil denetimi için dava açamaz.

Yetki kurallarındaki istisnaları (siyasi parti gruplarının şekil denetimindeki yetkisizliği) ayırt etmek için gereklidir.

Somut norm denetimi (itiraz yolu) sınırlarını değerlendir.

İtiraz yolunda sadece kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, o da sadece esas yönünden denetlenebilir.

Somut norm denetimi ile soyut norm denetimi arasındaki kapsam farkını belirlemek için gereklidir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi'nin norm denetimi yetkisi, süreleri ve dava açmaya yetkili organlar arasındaki farklar.

Practice More

İptal davası ve itiraz yolu arasındaki farkları, özellikle yetkili özneler ve süreler üzerinden tablo yaparak çalışmanız kalıcılığı artıracaktır.

Estimated Time:2m 30s

Page 1 / 7Next

Yargı

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept