Purin Yıkımı ve Ürik Asit

3 yaşında bir kız çocuk, bebeklik döneminden itibaren tekrarlayan otitis media ve akciğer enfeksiyonları nedeniyle değerlendiriliyor. Laboratuvar incelemelerinde lenfopeni (özellikle T lenfosit azlığı) ve normal immünoglobulin düzeyleri saptanıyor. Biyokimyasal analizde serum ürik asit düzeyinin $1.2$ mg/dL (Normal: $3.0 - 7.0$ mg/dL) olduğu, idrarda ise inozin ve guanozin atılımının belirgin derecede arttığı saptanıyor. Bu klinik ve laboratuvar bulgularına yol açan enzim eksikliği aşağıdakilerden hangisidir?

Nörolojik gelişim geriliği ve dirençli nöbetleri olan üç aylık bir bebeğin fizik muayenesinde lens dislokasyonu (ektopyia lentis) saptanmıştır. Yapılan laboratuvar tetkiklerinde serum ürik asit düzeyinin $0.3$ mg/dL (Normal: $3.0 - 7.0$ mg/dL) olduğu, idrarla ksantin ve sülfit metabolitlerinin atılımının ise belirgin şekilde arttığı belirlenmiştir. Bu kombine enzim eksikliği tablosuna, ilgili enzimlerin yapısında ortak olarak bulunan bir bileşenin sentez kusurunun neden olduğu bilinmektedir.

Buna göre, bu hastadaki klinik ve laboratuvar bulgularının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

İnsanlarda pürin nükleotidlerinin (adenin ve guanin) katabolizması sırasında pürin halkasının parçalanmadan ulaştığı, plazmada çözünürlüğü düşük olan ve idrarla atılan nihai son ürün aşağıdakilerden hangisidir?

İnsanlarda pürin katabolizmasının son basamaklarını katalizleyen ksantin oksidoredüktaz (XOR) enzimi, ksantin dehidrogenaz (XDH) ve ksantin oksidaz (XO) olmak üzere iki farklı katalitik formda bulunabilir.

Bu enzimin yapısal ve fonksiyonel özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$8$ aylık bir bebek, doğumundan itibaren tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, kronik diyare ve gelişme geriliği şikayetleriyle getirilmiştir. Laboratuvar incelemelerinde ciddi lenfopeni saptanmış ve ağır kombine immün yetmezlik (SCID) tanısı konulmuştur. Biyokimyasal analizlerde hastanın eritrositlerinde $dATP$ düzeyinin normalin $100$ katı kadar arttığı ve bu durumun ribonükleotid redüktaz enzimini inhibe ederek DNA sentezini bozduğu belirlenmiştir. Bu hastada aşağıdaki enzimlerden hangisinin eksikliği söz konusudur?

İnsanlarda pürin nükleotidlerinin katabolizması sürecinde, hem inozin hem de guanozin'den riboz-1-fosfat ayrılarak serbest pürin bazlarının oluşumunu katalizleyen ve eksikliği T-hücre fonksiyon bozukluğuna bağlı hücresel immün yetmezlik tablosu ile karakterize olan enzim aşağıdakilerden hangisidir?

$50$ yaşında erkek hasta, sağ ayak başparmağında ani gelişen şiddetli ağrı, şişlik ve kızarıklık şikayetleri ile acil servise başvuruyor. Yapılan fizik muayenede ilk metatarsofalangeal eklemde belirgin enflamasyon bulguları saptanıyor. Hastanın öyküsünden son $24$ saat içinde yüksek miktarda alkol tükettiği öğreniliyor. Laboratuvar tetkiklerinde serum ürik asit düzeyi $9.5$ mg/dL (Normal: $3.0-7.0$ mg/dL) ve kan laktat düzeyinin normalin üzerinde olduğu belirleniyor.

Bu hastada alkol tüketimine bağlı olarak gelişen hiperlaktateminin ürik asit yüksekliğine yol açan temel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$60$ yaşında, kronik diyare nedeniyle bikarbonat kaybı ve buna bağlı asidik idrar (pH: $5.0$) gelişen bir hastada, üriner sistemde radyo-lüsent (röntgen filminde görülmeyen) taşlar saptanmıştır. Yapılan biyokimyasal analizlerde bu taşların pürin katabolizmasının son ürününe ait olduğu belirlenmiştir.

Bu hastada taş oluşumunu kolaylaştıran temel biyokimyasal mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Yüksek dozda fruktoz içeren solüsyonların hızlı intravenöz infüzyonu veya diyetle aşırı fruktoz alımı sonrasında, hepatositlerde ATP ve inorganik fosfat ($P_i$) seviyelerinin hızla düşmesine paralel olarak plazma ürik asit seviyelerinde belirgin bir artış (hiperürisemi) gözlenmektedir. Bu klinik tablonun ortaya çıkmasında rol oynayan temel biyokimyasal mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

55 yaşında bir erkek hasta, sağ ayak başparmağında ani gelişen şiddetli ağrı, şişlik ve kızarıklık şikayetiyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenede podagra saptanan hastanın laboratuvar incelemesinde serum ürik asit düzeyi $9.2 \text{ mg/dL}$ olarak ölçülüyor. Hastaya tedavi amacıyla pürin yıkım yolağındaki son basamakları katalizleyen ksantin oksidaz enzimini inhibe eden allopurinol başlanıyor. Buna göre, ksantin oksidaz enzimi pürin yıkımında aşağıdaki dönüşümlerden hangisini doğrudan katalizler?

Hepatomegali, ağır açlık hipoglisemisi, hiperlaktatemi ve hiperlipidemi bulguları ile izlenen bir çocuk hastada serum ürik asit düzeyleri belirgin olarak yüksek saptanmıştır. Tip 1 glikojen depo hastalığı (Von Gierke) tanısı alan bu hastada, pürinlerin de novo sentez hızındaki artışa bağlı olarak ürik asit üretiminin artmasından sorumlu temel biyokimyasal mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

İnsanlarda pürin nükleotidlerinin yıkım süreci sonucunda pürin halkası parçalanmadan ürik asit oluşur. Bu sürecin son iki basamağını katalizleyen ksantin oksidaz enziminin vücuttaki doku dağılımı dikkate alındığında; pürinlerin ürik aside kadar yıkımının esas olarak gerçekleştiği doku ve organ çifti aşağıdakilerden hangisidir?

İnsanlarda pürin nükleotidlerinin yıkım süreci ve bu süreçte görev alan enzimlerin özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

4 yaşında bir çocuk, tekrarlayan viral enfeksiyonlar ve nörolojik gelişme geriliği şikayetleriyle getirilmiştir. Yapılan tetkiklerinde hücresel immünite yetersizliği (T-lenfosit düşüklüğü) saptanırken, humoral immünite (B-lenfosit ve antikor düzeyleri) normal bulunmuştur. Biyokimyasal analizlerde ise serum ürik asit düzeyinin ileri derecede düşük olduğu izlenmiştir. Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre, aşağıdaki enzimlerden hangisinin eksikliği en olası tanıdır?

Pürin nükleotid metabolizmasında adenozin; düşük hücre içi konsantrasyonlarda öncelikle kurtarılma (salvage) yoluna girerek adenozin kinaz aracılığıyla AMP'ye dönüştürülürken, iskemi veya doku hasarı gibi durumlarda konsantrasyonu arttığında yıkım yoluna (inozin yönüne) kaymaktadır. Bazal koşullarda adenozinin yıkılmak yerine kurtarılmasını sağlayan bu 'metabolik anahtarlama' (switching) mekanizmasının temel biyokimyasal nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Pürin nükleotid katabolizması sırasında, serbest pürin bazı olan guaninden amino grubunun uzaklaştırılarak (deaminasyon) ksantin oluşumunu sağlayan enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Tekrarlayan ciddi enfeksiyonlar ve lenfopeni nedeniyle değerlendirilen bir yenidoğanda pürin yıkım yolağında görevli adenozin deaminaz (ADA) enziminin eksik olduğu saptanmıştır. Bu enzim eksikliğinin immün yetmezliğe (SCID) yol açan temel hücresel mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

İnsanlarda pürin katabolizmasının son ürünü ürik asit iken, diğer birçok memelide ürik asit "urat oksidaz" enzimi aracılığıyla suda daha çözünür bir moleküle dönüştürülerek atılır. Klinik pratikte şiddetli hiperürisemi ve tümör lizis sendromu tedavisinde kullanılan rasburikaz da aynı mekanizma ile etki etmektedir. Buna göre, urat oksidaz enziminin etkisiyle ürik asitten oluşan bu suda çözünür son ürün aşağıdakilerden hangisidir?

Yapılan rutin kontrollerinde serum ürik asit düzeyi $0.8$ mg/dL (Normal: $3.0-7.0$ mg/dL) olarak saptanan ve idrar analizinde yüksek miktarda ksantin kristallerine rastlanan bir hastada, aşağıdaki pürin metabolizması enzimlerinden hangisinin eksikliği en olasıdır?

Pürin nükleotidlerinin katabolizması sırasında hipoksantinin ksantine ve ksantinin ürik aside oksidasyonunu gerçekleştiren; yapısında molibden ($Mo$), $FAD$ ve demir-sülfür ($Fe-S$) merkezleri bulunduran enzim aşağıdakilerden hangisidir?