Onkoloji

$62$ yaşında erkek hasta, $45$ paket-yıl sigara öyküsü ile son $3$ aydır devam eden öksürük, iştahsızlık ve $8$ kg kilo kaybı şikayetleriyle başvuruyor. Hasta son haftalarda özellikle el ve ayak bileklerinde belirginleşen sızlayıcı tarzda kemik ağrısı ve şişlikten yakınıyor. Fizik muayenede her iki el parmaklarında çomaklaşma (clubbing) ve distal ekstremitelerde palpasyonla hassasiyet saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde serum kalsiyum, sodyum ve potasyum düzeyleri normal sınırlarda saptanmıştır. Akciğer grafisinde sağ akciğer alt lob periferinde $4$ cm çapında nodüler kitle izleniyor.

Bu klinik tablo için en olası paraneoplastik tanı ve bu tabloyla en sık ilişkili akciğer kanseri tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Akciğer kanseri tanısıyla sisplatin içeren bir kemoterapi rejimi planlanan bir hastada, bu ilacın en önemli doz kısıtlayıcı yan etkisi olan nefrotoksisiteyi önlemek amacıyla uygulanması gereken temel strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Kanser immünoterapisinde kullanılan immün kontrol noktası inhibitörlerinin etki gösterdiği evreler ve anatomik bölgeler farklılık göstermektedir. **T-hücre aktivasyonunun 'priming' (başlatma) evresinde, sekonder lenfoid organlarda (lenf nodları) $CTLA-4$ molekülünü bloke ederek T-hücre yanıtını indükleyen ajan aşağıdakilerden hangisidir?**

$62$ yaşında kadın hasta, $40$ paket-yıl sigara öyküsü mevcut. Son $2$ haftadır giderek artan dengesizlik, baş dönmesi ve gözlerinde kontrol edemediği hızlı hareketler şikayetiyle başvuruyor. Nörolojik muayenesinde her yöne konjuge, kaotik, aritmik ve hızlı göz hareketleri (opsoklonus) ile birlikte ekstremitelerde miyoklonik sıçramalar ve belirgin trunkal ataksi saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde serum sodyum: $138\ mEq/L$, kalsiyum: $9.4\ mg/dL$ ve glukoz: $105\ mg/dL$ ölçülüyor. Çekilen toraks bilgisayarlı tomografisinde sol hiler bölgede mediastinal lenfadenopatilerin eşlik ettiği $2.5\ cm$ çapında kitle izleniyor. Bu hastadaki klinik tablodan sorumlu olması en olası paraneoplastik antikor aşağıdakilerden hangisidir?

$58$ yaşında küçük hücreli akciğer kanseri tanısı alan bir hastaya vinkristin, adriamisin ve siklofosfamid kombinasyon tedavisi başlanmıştır. Tedavinin ikinci haftasında hastada yaygın karın ağrısı, şiddetli kabızlık ve ellerde parestezi şikayetleri gelişiyor. Fizik muayenede bağırsak sesleri hipoaktif olarak saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde hemoglobin $11.8 g/dL$, lökosit $6.500/mm^3$ ve trombosit $220.000/mm^3$ bulunuyor. Bu klinik tablodan sorumlu olması en muhtemel kemoterapötik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

$62$ yaşında erkek hasta, son $3$ ayda $12$ kg kayıp ve epigastrik bölgede dolgunluk hissi şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan fizik muayenede göbek çevresinde ele gelen sert, ağrısız ve fikse bir nodül saptanıyor. Bu hastada 'Sister Mary Joseph nodülü' olarak tanımlanan bu klinik bulgunun en olası primer kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Güncel onkoloji pratiğinde yaygın olarak kullanılan hedefe yönelik tedaviler ve immün kontrol noktası inhibitörlerinin ($İKNİ$) farmakolojik, yapısal ve klinik özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

65 yaşında erkek hasta, son üç aydır kollarında ve bacaklarında yer değiştiren kızarıklık, şişlik ve ağrılı sertlikler şikayetiyle başvuruyor. Özgeçmişinde bilinen bir kronik hastalık öyküsü bulunmuyor. Fizik muayenede sağ ön kolda ve sol uyluk iç yüzünde yüzeyel ven traseleri boyunca eritemli, palpasyonla hassas ve kordon benzeri lezyonlar saptanıyor. Hastanın sorgulamasında son 6 ayda 8 kg istemsiz kilo kaybı ve künt vasıflı epigastrik ağrı tariflediği öğreniliyor. Bu hastadaki klinik tablo ile ilişkili olma olasılığı en yüksek olan malignite aşağıdakilerden hangisidir?

İnsan Papilloma Virüsü (HPV) tip 16 ve 18 gibi yüksek riskli tiplerin serviks kanseri patogenezinde rol oynayan onkojenik etkileri ve moleküler karsinogenez mekanizmaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İmmün kontrol noktası inhibitörlerinin farmakolojik özellikleri ve reseptör etkileşimleri değerlendirildiğinde, anti-$PD-1$ antikorları (örn. pembrolizumab, nivolumab) ile anti-$PD-L1$ antikorları (örn. atezolizumab, durvalumab) arasındaki temel mekanistik fark aşağıdakilerden hangisidir?

Akut lenfoblastik lösemi ($ALL$) tanısıyla kemoterapi alan $18$ yaşında bir hastada, tedavinin $5.$ gününde ani gelişen şiddetli epigastrik ağrı ve kusma şikayetleri ortaya çıkıyor. Laboratuvar incelemesinde serum amilaz ve lipaz düzeyleri normalin üst sınırının $4$ katı yüksek bulunuyor. Bu klinik tabloya (akut pankreatit) neden olma olasılığı en yüksek olan kemoterapötik ajan aşağıdakilerden hangisidir?

Moleküler karsinogenez sürecinde hücrelerin replikatif senesansı aşarak ölümsüzlük kazanması için telomer boyunun korunması temel bir gerekliliktir. Somatik hücrelerin çoğunda baskılanmış olan telomeraz enziminin katalitik alt birimini kodlayan $TERT$ geninin yeniden aktivasyonu, insan kanserlerinin yaklaşık %90'ında görülür. Son yıllarda yapılan çalışmalar, bu aktivasyonun en yaygın mekanizmasının $TERT$ geninin protein kodlamayan promotör bölgesindeki spesifik nokta mutasyonları (özellikle $-124$ ve $-146$ bp bölgelerinde) olduğunu göstermiştir. Bu mutasyonlar, yeni $ETS$ transkripsiyon faktörü bağlanma bölgeleri oluşturarak genin aşırı ekspresyonuna yol açar.

Buna göre, $TERT$ promotör mutasyonlarının en yüksek prevalansla (yaklaşık %60-80 oranında) saptandığı malignite aşağıdakilerden hangisidir?

$67$ yaşında erkek hasta, son iki haftadır sabahları uyanmakta zorluk, konfüzyon ve soğuk terleme şikayetleri ile acil servise getiriliyor. Özgeçmişinde $35$ paket-yıl sigara öyküsü bulunan hastanın fizik muayenesinde sağ bazalde solunum seslerinde azalma saptanıyor. Acil serviste yapılan tetkiklerinde plazma glukoz düzeyi $42 \text{ mg/dL}$ olarak ölçülüyor. Hastada saptanan diğer laboratuvar bulguları şu şekildedir:

- Serum İnsülin: $<2 \text{ μU/mL}$ (Düşük)
- C-peptid: $0.2 \text{ ng/mL}$ (Düşük)
- Proinsülin: Düşük
- Büyüme Hormonu (GH): Düşük

Çekilen toraks BT'de plevral yerleşimli $14 \text{ cm}$ çapında, heterojen iç yapıda, düzgün sınırlı mezenşimal kitle izleniyor. Karaciğer ve diğer abdominal organlar normal olarak değerlendiriliyor.

Bu hastadaki hipoglisemi tablosundan sorumlu en muhtemel paraneoplastik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$60$ yaşında küçük hücreli dışı akciğer kanseri nedeniyle yüksek doz siklofosfamid içeren kemoterapi rejimi başlanan hastada, tedavinin $2.$ gününde halsizlik, bulantı ve konfüzyon gelişiyor. Laboratuvar incelemesinde serum sodyumu $118$ $mEq/L$, serum osmolalitesi $245$ $mOsm/kg$, idrar sodyumu $60$ $mEq/L$ ve idrar osmolalitesi $450$ $mOsm/kg$ saptanıyor. Fizik muayenesinde hastanın övolemik olduğu ve ödeminin bulunmadığı gözleniyor. Bu hastadaki hiponatremi tablosundan sorumlu olan en olası mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Yüksek riskli Human Papilloma Virus (HPV) enfeksiyonlarında karsinogenez süreci, viral onkoproteinlerin konak hücrenin tümör baskılayıcı gen ürünleri ile etkileşime girmesiyle tetiklenir. Bu süreçte rol oynayan HPV E7 onkoproteininin temel moleküler hedefi ve bu etkileşimin hücre döngüsü üzerindeki sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Geçmeyen sırt ağrısı şikayetiyle başvuran 48 yaşındaki kadın hastanın çekilen manyetik rezonans görüntülemesinde (MRG) torakal vertebralarda çok sayıda litik lezyon izlenmiştir. Fizik muayenesinde özellik saptanmayan, meme muayenesi ve mamografisi normal olarak değerlendirilen hastanın vertebra biyopsisinde adenokarsinom metastazı saptanmıştır.

Tümör dokusuna uygulanan immünohistokimyasal inceleme sonuçları aşağıdaki gibidir:

Bu bulgulara göre, primer tümör odağı açısından en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$50$ yaşında kadın hasta, yakın bir arkadaşına meme kanseri tanısı konulması üzerine endişelenerek polikliniğe başvuruyor. Hiçbir şikayeti olmayan hasta; "kapsamlı bir tarama" yapılması amacıyla CEA, CA $125$ ve CA $15-3$ gibi tümör belirteçlerinin bakılmasını talep ediyor. Özgeçmişinde $10$ paket-yıl sigara öyküsü bulunan ve $5$ yıl önce sigarayı bırakan hastanın fizik muayenesi ve rutin laboratuvar tetkikleri normaldir. Bu hasta için güncel tarama kılavuzları ışığında en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Onkoloji pratiğinde immün kontrol noktası inhibitörlerinin ($İKNİ$) etki mekanizmaları ve immün ilişkili yan etkilerin ($irAE$) yönetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sağ koltuk altında ağrısız kitle şikayetiyle polikliniğe başvuran $52$ yaşındaki kadın hastanın muayenesinde sağ aksiller bölgede $4 \text{ cm}$ çapında, sert ve fikse lenfadenopati saptanmıştır. Yapılan lenf nodu biyopsisi adenokarsinom metastazı ile uyumlu gelmiştir. Primer odağı belirlemek için istenen bilateral mamografi ve meme ultrasonografisi normal sonuçlanan bu hastada, tanısal sürece aşağıdakilerden hangisiyle devam edilmesi en uygundur?

58 yaşında erkek hasta, son iki haftadır artan halsizlik, kabızlık, sık idrara çıkma ve bilinç bulanıklığı şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Öyküsünden 35 paket-yıl sigara kullandığı öğreniliyor. Fizik muayenede cilt turgoru ve tonusu azalmış, mukozalar kuru olarak saptanıyor. Laboratuvar incelemelerinde serum kalsiyum düzeyi 14.2 mg/dL, fosfor düzeyi 1.9 mg/dL ve parathormon (PTH) düzeyi < 5 pg/mL (baskılanmış) olarak bulunuyor. Toraks bilgisayarlı tomografisinde sağ hiler bölgede 4 cm çapında santral yerleşimli kitle izleniyor. Tüm vücut kemik sintigrafisinde metastaz saptanmıyor. Bu klinik tabloya neden olması en muhtemel akciğer malignitesi histolojik alt tipi ve altta yatan patofizyolojik mekanizma aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?