Mikoloji

İnvaziv pulmoner aspergillozis riski taşıyan immünsüpresif bir hastada, solunum yoluyla alınan *Aspergillus fumigatus* konidialarının çimlenerek (germinasyon) doku invazyonu yapabilen hif formuna dönüşmesini engellemek amacıyla, bu konidiaların alveol düzeyinde fagositozundan ve temizlenmesinden sorumlu olan temel doğal bağışıklık hücresi aşağıdakilerden hangisidir?

$60$ yaşında, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) nedeniyle uzun süredir sistemik kortikosteroid kullanan bir hastada ateş, baş ağrısı ve ense sertliği gelişiyor. Beyin omurilik sıvısının (BOS) kuş yemli (Bird Seed / Niger Seed) agara yapılan ekiminde koyu kahverengi-siyah renkli koloniler ürediği saptanmıştır. Bu klinik tabloya neden olan en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde (YYBÜ) izlenen, santral venöz kateter aracılığıyla total parenteral nütrisyon (TPN) alan prematüre bir bebekte sepsis tablosu gelişmiştir. Kan kültüründen elde edilen izolatın mısır unu - Tween 80 agardaki mikroskobik incelemesinde; hifler boyunca tek tek veya küçük gruplar halinde dizilen blastokonidyumlar ve uç kısımlarda karakteristik "adaçayı çalısı" (sagebrush) görünümü oluşturan pseudohif yapıları saptanmıştır. Bu klinik tablo ve laboratuvar bulgularıyla tanımlanan etken için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hematolojik malignitesi olan ve nötropenik fazda ateş yüksekliği saptanan bir hastanın kan kültüründen maya mantarı izole edilmiştir. Etkenin laboratuvar incelemesinde şu bulgular saptanmıştır:

- Sabouraud Dekstroz Agar: Krem renkli, pürüzsüz koloniler
- CHROMAgar: Metalik koyu mavi koloniler
- Mısır unlu agar (Dalmau yöntemi): Psödohiflerin seyri boyunca tek tek veya küçük gruplar halinde dizilmiş blastokonidiyumlar
- Biyokimyasal testler: Sükroz ve maltoz asimilasyonu pozitif

Bu mikroorganizma ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İndüksiyon kemoterapisi sonrası pansitopeni tablosuyla takip edilen bir hastada, geniş spektrumlu antibiyotik tedavisine yanıt vermeyen dirençli ateş ve öksürük gelişmiştir. Çekilen toraks bilgisayarlı tomografisinde akciğerde kavitasyonlu lezyon saptanması üzerine yapılan bronkoalveoler lavaj (BAL) örneğinin doğrudan mikroskobik incelemesinde $15-20 \mu m$ çapında, septasız ve dik açılı dallanma gösteren hif yapıları izlenmiştir. Laboratuvar kültüründe üretilen küf mantarının mikroskobik incelemesinde ise bir vezikül etrafından radyal olarak yayılan silindirik sporangiumlar (merosporangium) saptanmıştır.

Bu hastada saptanan bulgular ışığında, en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Bir yatılı ilkokulda çok sayıda öğrencide; saçlı deride geniş, kepekli, saçların cilt hizasından kırılmasıyla karakterize dairesel alopesi alanları (gray-patch tinea capitis) saptanmıştır. Yapılan fizik muayenede lezyonların Wood lambası altında parlak yeşil floresans verdiği görülmüştür. Saç tellerinin mikroskobik incelemesinde ektotriks yerleşimli küçük sporlar izlenmiş; kültürde ise $2$-$3$ haftada üreyen, koloni arkası (reverse) hafif şeftali/somon renginde olan bir mantar izole edilmiştir. Bu mantarın mikroskobik incelemesinde hifler üzerinde çok nadir görülen, şekilsiz ve abortif makrokonidiler saptanmıştır. Bu salgına neden olan enfeksiyon etkeni aşağıdakilerden hangisidir?

Bir laboratuvar kazası sonrası, toprak kaynaklı bir mantar etkenine maruz kalan teknisyende yüksek ateş ve göğüs ağrısı şikayetleri gelişmiştir. Mantarın $25^{\circ}C$'deki kültüründe septalı hiflerin fragmantasyonu sonucu oluşan, aerodinamik özellikleri nedeniyle havada kolayca asılı kalabilen dikdörtgen yapılı artrokonidyumlar saptanmıştır. Bu mantarın hastadan alınan biyopsi örneklerinde görülmesi beklenen morfolojik formu aşağıdakilerden hangisidir?

Ayak bölgesinde yavaş ilerleyen, ağrısız şişlik, multipl sinüs ağızları ve bu sinüslerden granül (tane) çıkışıyla karakterize misetoma tablosunda; etkenin bir mantar olduğunu aktinomisetlerden (bakteri) ayırt etmek için kullanılan en güvenilir mikroskobik özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Doku örneklerinin mikroskobik incelemesinde görülen hiflerin geniş çaplı ve bölmesiz (aseptat) olduğu saptanmıştır. Bu mantar etkenini Aspergillus türlerinden ayıran diğer bir tipik morfolojik özellik aşağıdakilerden hangisidir?

$28$ yaşında HIV pozitif ($CD4^+$ hücre sayısı: $40/mm^3$) erkek hasta, iki haftadır giderek artan şiddetli baş ağrısı ve konfüzyon şikayetiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenede ense sertliği saptanıyor. Beyin omurilik sıvısı (BOS) analizinde açılış basıncı $300$ $mmH_2O$, protein $110$ $mg/dL$, glukoz $25$ $mg/dL$ ve hücre sayısı $60/mm^3$ (%$85$ lenfosit) olarak bulunuyor. BOS örneğinin mikroskobik incelemesinde çini mürekkebi ile boyanan kapsüllü maya hücreleri izleniyor.

Bu etkenin laboratuvar tanısında virülansla ilişkili fenol oksidaz enzim aktivitesini saptamak amacıyla kullanılan spesifik besiyeri aşağıdakilerden hangisidir?

28 yaşında, daha önceden bilinen bir hastalık öyküsü olmayan erkek hasta; son 1 aydır giderek artan efor dispnesi, kuru öksürük ve kilo kaybı şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenede yaygın servikal lenfadenopati ve oral kandidiyazis saptanıyor. Akciğer tomografisinde bilateral yaygın buzlu cam dansiteleri izleniyor. Hastanın laboratuvar tetkiklerinde HIV pozitifliği ve CD4+ T lenfosit sayısı $145/\text{mm}^3$ olarak saptanıyor. Bronkoalveoler lavaj (BAL) örneğinin Gomori Methenamine Silver (GMS) boyamasında "ezilmiş ping-pong topu" görünümünde kistik yapılar izleniyor. Bu klinik tabloya neden olan etken ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Mantar hücre membranının temel sterolü olan ergosterole doğrudan bağlanarak membranda iyon kanalları (sulu porlar) oluşturan ve bu yolla hücre içi $K^+$ ve $Mg^{2+}$ gibi katyonların dışarı sızmasına yol açarak fungisidal etki gösteren antifungal ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşında kadın hasta, $6$ ay önce gerçekleştirilen renal transplantasyon sonrası takrolimus ve mikofenolat mofetil tedavisi almaktadır. Son $2$ haftadır giderek artan efor dispnesi ve balgam çıkarmadığı kuru öksürük şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenede takipneik ($24$/dakika) izlenen hastanın akciğer oskültasyonu doğal saptanıyor. Laboratuvar incelemesinde; $PaO_2: 58$ mmHg (oda havasında), $LDH: 580$ U/L (N: $<250$) olarak ölçülüyor. Yüksek çözünürlüklü akciğer tomografisinde (HRCT) bilateral perihiler dağılımlı, yaygın "buzlu cam" dansiteleri izleniyor. Bu hastada en olası etken olan mikroorganizma ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İnvaziv pulmoner aspergilloz (İPA) patogenezi, klinik özellikleri ve laboratuvar tanısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

HIV pozitif bir hastanın oral kandidiyazis lezyonlarından izole edilen maya mantarı, germ tüp testi pozitif sonuç vermiş ve kromojenik agarda (CHROMAgar) koyu yeşil koloniler oluşturmuştur. Yapılan ileri incelemede etkenin $45^{\circ}C$ sıcaklıkta üreme göstermediği saptanmıştır. Bu etken ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$40$ yaşında, böbrek transplantasyonu sonrası immünsüpresif tedavi alan bir hastada ateş, şiddetli baş ağrısı ve ense sertliği gelişiyor. Beyin omurilik sıvısının (BOS) çini mürekkebi (India Ink) ile yapılan direkt mikroskopik incelemesinde, siyah zemin üzerinde geniş, şeffaf bir kapsülle çevrili maya hücreleri görülüyor. Bu klinik tabloya neden olan en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Akut miyeloid lösemi tanısıyla kemoterapi alan ve nötropenik dönemde gelişen yaygın invaziv fungal enfeksiyon nedeniyle Amfoterisin B tedavisi başlanan bir hastada, tedavinin $7.$ gününde klinik tabloda düzelme saptanmamış ve kan kültürlerinde maya mantarı üremeye devam etmiştir. Bu izolatın Amfoterisin B'ye karşı intrinsik (doğal) dirençli olma olasılığı en yüksek olan Candida türü aşağıdakilerden hangisidir?

Dermatofitlerin neden olduğu onikomikoz tedavisinde sistemik yolla kullanılan bir antifungal ilacın, mantar hücre membranında skualen epoksidaz enzimini inhibe ettiği bilinmektedir. Bu ilacın mantar hücresindeki etkisi sonucunda ortaya çıkan aşağıdaki durumlardan hangisi, ilacın 'fungusidal' etkisinden birincil derecede sorumludur?

$28$ yaşında bir erkek hasta, özellikle ayak parmak aralarında ve inguinal bölgesinde şiddetli kaşıntı ve kızarıklık şikayetiyle dermatoloji polikliniğine başvuruyor. Fizik muayenede her iki inguinal bölgede kenarları belirgin, skuamlı ve eritemli lezyonlar saptanıyor. Alınan deri kazıntılarının $\%10$ potasyum hidroksit ($KOH$) ile hazırlanan direkt preparatında hiyalin septalı hifler görülüyor. Sabouraud dekstroz agar ($SDA$) besiyerinde yapılan kültürde, yüzeyi kadifemsi ve sarı-yeşil renkte koloniler ürüyor. Mikroskobik incelemede; kalın ve düz duvarlı, $2$-$4$ hücreli, tokmak benzeri makrokonidiyumların $2$’li veya $3$’lü kümeler halinde bulunduğu; ancak mikrokonidiyumların hiç oluşmadığı saptanıyor.

Bu hastadaki klinik tabloya neden olan en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Sistemik mikoz etkenleri, doğada ve laboratuvarda oda ısısında ($25^\circ C$) küf (hif) formunda bulunurken, insan vücudunda veya $37^\circ C$’deki özel besiyerlerinde maya formuna dönüşürler. Bu grupta yer alan mantarlardan hangisi, doku örneklerinde tipik olarak 'geniş tabanlı tomurcuklanan' kalın duvarlı maya hücreleri şeklinde izlenir?