Sinir Sistemi Patolojisi

Atriyal fibrilasyon tanılı $68$ yaşında kadın hasta, ani gelişen sol hemipleji ve afazi tablosuyla acil servise getiriliyor. Yapılan radyolojik tetkiklerde sağ orta serebral arter ($MCA$) sulama alanında embolik kökenli akut iskemik enfarkt saptanıyor. Hastanın yatışının $48$. saatinde nörolojik durumunda ani bir kötüleşme izleniyor ve çekilen kontrol kraniyal bilgisayarlı tomografide ($BT$), daha önce iskemik olan bölge içerisinde yaygın peteşiyal kanamalar ve hematom oluşumu (hemorajik transformasyon) saptanıyor. Bu olguda iskemik enfarktın hemorajik karaktere dönüşmesinin altında yatan temel patofizyolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşında bir kadın hasta, ailesi tarafından son $1$ yıl içinde gelişen belirgin davranış değişiklikleri, sosyal olarak uygunsuz hareketler, empati kaybı ve hiperoralite (ağza yabancı cisim alma) şikayetleriyle polikliniğe getiriliyor. Yapılan nörogörüntülemede frontal ve temporal loblarda belirgin asimetrik atrofi izleniyor. Alınan beyin biyopsisi örneğinde saptanan nöronal inklüzyonların immünhistokimyasal incelemesinde hiperfosforile Tau ve $TDP-43$ proteinleri için negatif sonuç alınmıştır. Bu hastanın patolojik tanısında izlenen inklüzyon cisimciklerinin temel bileşeni olan protein aşağıdakilerden hangisidir?

$52$ yaşında, geçmişinde uzun yıllar profesyonel Amerikan futbolu oynamış olan bir hasta; giderek artan irritabilite, bellek kaybı, depresif ruh hali ve impuls kontrol güçlüğü şikayetleriyle getirilmiştir. Nöropsikiyatrik değerlendirmede kognitif fonksiyonlarda belirgin yıkım saptanmıştır. Bu klinik tabloya neden olan kronik travmatik beyin hasarı sürecinde, histopatolojik olarak saptanması en karakteristik ve patognomonik olan bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

$78$ yaşında kadın hasta, son $3$ yıldır belirginleşen ilerleyici unutkanlık ve tanıdık yerleri bulamama şikayetleri ile başvuruyor. Yapılan nöropatolojik incelemede hipokampal piramidal nöronlarda intraselüler yerleşimli, gümüş boyası ile "alev benzeri" görünüm veren nörofibriler yumaklar saptanıyor. Bu patolojik yapıların oluşumundan sorumlu olan hiperfosforile protein aşağıdakilerden hangisidir?

Doğum sonrası fizik muayenesinde kafa yapısı ve kafa çevresi normal saptanan bir bebekte, kraniyal transillüminasyon testinde tüm kafatasında yaygın ışık geçirgenliği (parlama) izleniyor. Kraniyal görüntülemede serebral hemisferlerin yerini sıvı dolu bir boşluğun aldığı, ancak talamus, beyin sapı ve serebellumun büyük oranda korunduğu saptanıyor. Bu bebekte saptanan malformasyonun gelişiminden sorumlu en olası mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$65$ yaşında bir erkek hasta; ani başlayan yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı, fotofobi ve konfüzyon şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde ense sertliği ve pozitif Kernig belirtisi saptanıyor. Yapılan lomber ponksiyon incelemesinde; beyin omurilik sıvısında ($BOS$) basınç artışı, $2500/mm^3$ lökosit (çoğunluğu nötrofil), protein düzeyinde belirgin artış ve glukoz düzeyinde belirgin azalma saptanıyor. Bu hastanın beyin incelemesinde saptanması en olası morfolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

Sol hemisferde geniş bir enfarkt alanı saptanan ve nörolojik semptomların başlangıcından yaklaşık $60$ saat sonra hayatını kaybeden bir hastanın postmortem beyin incelemesinde, enfarkt bölgesinde aşağıdakilerden hangisinin görülmesi en olasıdır?

Sol temporal lobda yer kaplayan bir kitlesi olan hastada, kafa içi basınç artışına bağlı olarak sol unkusun tentorial açıklıktan aşağı doğru herniye olduğu gözlenmiştir. Bu patolojik süreçte, tentoriumun serbest kenarı ile herniye olan doku arasında sıkışan damarsal yapılar ve bunların klinik/patolojik sonuçları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisinin gelişmesi en olasıdır?

$67$ yaşında erkek hasta, son $1$ yıldır ellerinde titreme ve yürümede güçlük şikayetleri ile getiriliyor. Fizik muayenesinde "para sayar" tarzda istirahat tremoru, bradikinezi ve "dişli çark" rijidetesi saptanıyor. Bu hastanın mezensefalon kesitlerinde substantia nigra'daki pigmente nöronlarda görülen karakteristik eozinofilik inklüzyonların (Lewy cisimcikleri) temel bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?

22 yaşında bir erkek basketbolcu, maç sırasında temporal bölgeye aldığı sert bir darbe sonrası kısa süreli bilinç kaybı yaşıyor. Yaklaşık 2 saat boyunca kendisini iyi hisseden ('lucid interval') ancak sonrasında aniden fenalaşan hastada; sağ pupilde dilatasyon, ışık refleksinde kayıp ve sol tarafta hemiparez gelişiyor. Acil cerrahi girişim öncesi yapılan değerlendirmede kafa içi basıncının hızla arttığı ve unkal herniasyon tablosunun geliştiği saptanıyor. Bu hastada herniasyona bağlı olarak beyin sapında (orta beyin ve pons) gözlenmesi en muhtemel sekonder vasküler patolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

Nöromiyelitis optika ($NMO$), klinik seyri ve tutulum yerleri açısından Multipl Skleroz ($MS$) ile benzerlikler gösterse de, patogenezinde hümoral immünitenin baskın olması morfolojik farklılıklara yol açar.

$NMO$ lezyonlarını $MS$ plaklarından ayıran en karakteristik immünhistokimyasal ve histopatolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

$35$ yaşında, $AIDS$ tanısı ile takip edilen bir hasta, son birkaç haftadır giderek kötüleşen konfüzyon ve kognitif gerileme şikayetleriyle başvuruyor. Yapılan kraniyal $MRG$ incelemesinde periventriküler beyaz cevherde sinyal artışı ve epandimal yüzeylerde düzensizlik saptanıyor. Hastadan alınan beyin biyopsisi örneğinin mikroskobik incelemesinde; epandimal ve subepandimal bölgelerde belirgin şekilde büyümüş ($sitomegali$) hücreler izleniyor. Bu hücrelerin nükleuslarında çevresi berrak bir halo ile çevrili, büyük, bazofilik intranükleer inklüzyon cisimcikleri saptanıyor. Bu morfolojik bulgular aşağıdaki enfeksiyon etkenlerinden hangisi ile en uyumludur?

Kontrolsüz diabetes mellitusu olan ve rinoserebral enfeksiyon tablosuyla başvuran bir hastanın beyin dokusu örneklerinde; damarları infiltre eden, geniş açılı ($90^{\circ}$) dallanmalar yapan, düzensiz ve septasız hif yapıları gözlenmektedir. Bu morfolojik bulgular aşağıdaki etkenlerden hangisi için karakteristiktir?

Serebrovasküler bir olay sonucunda gelişen akut iskemik hasarda, ışık mikroskobunda nöron sitoplazmasının yoğun eozinofilik boyanması ve nükleer piknoz (kırmızı nöron görünümü) ile karakterize değişiklikler tipik olarak iskemiden ne kadar süre sonra görülmeye başlar?

$19$ yaşında bir üniversite öğrencisi, bir gölde yüzdükten $5$ gün sonra şiddetli frontal baş ağrısı, bulantı, kusma ve koku duyusunda bozukluk ($parozmi$) şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenesinde ense sertliği ve $39,5^\circ C$ ateş saptanıyor. BOS incelemesinde yoğun nötrofilik lökositoz, artmış protein ve düşük glukoz saptanmasına rağmen Gram boyama ve rutin bakteriyel kültürlerde üreme izlenmiyor. Hastanın klinik durumu hızla kötüleşiyor ve yatışının $2$. gününde eksitus oluyor. Bu hastanın otopsisinde beyin parankiminde saptanması en olası histopatolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

$75$ yaşında bir hasta, şiddetli kusma ve diyareye bağlı dehidratasyon sonrası gelişen derin hipotansiyon tablosuyla acil servise getiriliyor. Yapılan $MR$ görüntülemede, her iki serebral hemisferde, parieto-oksipital bölgede orta ve arka serebral arter sulama alanlarının en uç noktalarının birleştiği bölgelerde bilateral, kama şeklinde enfarkt alanları saptanıyor.

Bu hastadaki nörolojik tablodan sorumlu olan en olası mekanizma ve lezyon yerleşimi aşağıdakilerden hangisidir?

$72$ yaşında kadın hasta, son $3$ yıldır ilerleyici yakın hafıza kaybı, kelime haznesinde daralma ve zaman oryantasyon bozukluğu ile getirilmiştir. Hastanın nöropatolojik incelemesinde neokortekste ekstrasellüler yerleşimli amiloid plakları (senil plaklar) saptanmıştır. Bu plakların ana bileşeni olan $A\beta$ ($A$-beta) peptidinin oluşumuyla sonuçlanan amiloidojenik yolakta, Amiloid Prekürsör Proteini (APP) aşağıdaki enzimlerden hangisi tarafından ilk olarak kesilir?

Alzheimer hastalığı tanısı ile takip edilen 79 yaşındaki kadın hastanın otopsisinde, hipokampus CA1 bölgesi piramidal nöronlarında nörofibriler yumaklar ve senil plaklara ek olarak; sitoplazmada yerleşmiş, eozinofilik, çubuk (rod) benzeri, parlak inklüzyonlar dikkati çekmiştir. Bu yapıların elektron mikroskobik incelemesinde parakristalin (kafes benzeri) bir düzenlenme gösterdiği saptanmıştır.

Tanımlanan bu patolojik bulgunun (Hirano cisimciği) ana yapısal bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?

$55$ yaşında erkek hasta, son $1,5$ yıldır giderek artan apati, empati kaybı ve sosyal uygunsuz davranışlar gibi kişilik değişiklikleri nedeniyle getirilmiştir. Takibinde yutma güçlüğü ve konuşma bozukluğu eklenen hastanın nörolojik muayenesinde dilde fasikülasyonlar ve distal kaslarda atrofi ile birlikte asimetrik güç kaybı saptanmıştır. Aile öyküsünde benzer yaşlarda başlayan demans ve motor nöron hastalığı hikayesi mevcuttur. Patolojik incelemede motor nöronlarda $TDP-43$ pozitif inklüzyonlara ek olarak, serebellum granüler tabakasında $p62$ pozitif ancak $TDP-43$ negatif olan karakteristik inklüzyonlar saptanmıştır.

Bu klinik ve patolojik tablo için en olası genetik neden aşağıdakilerden hangisidir?

$65$ yaşında erkek hasta, sağ frontal lobda yer alan büyük bir meningiyom nedeniyle takip edilmektedir. Hasta, sabah saatlerinde aniden gelişen sol bacakta belirgin motor güç kaybı ve idrarını tutamama şikayetiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde sol bacakta kas gücü $1/5$, sol kolda ise $4/5$ olarak saptanıyor. Babinski refleksi solda pozitiftir. Kraniyal görüntülemede sağ singulat girusun falks serebri altına doğru yer değiştirdiği saptanıyor. Bu hastada izlenen bacak felci ve inkontinans bulgularının ortaya çıkmasına neden olan en olası patolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?