All practice questions

8734 questions

Question 501Question

Türkiye'deki limanların gelişimi üzerinde yer şekilleri, hinterlant genişliği ve iç kesimlerle olan ulaşım bağlantıları (özellikle demiryolu) belirleyici bir rol oynamaktadır.

Aşağıda Türkiye haritasında numaralandırılarak gösterilen limanlar ile bu limanların ulaşım ve coğrafi özelliklerine ait açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

I numaralı merkez (Trabzon Limanı)
II numaralı merkez (Samsun Limanı)
III numaralı merkez (Antalya Limanı)
IV numaralı merkez (Mersin Limanı)

Matches

Show answer & explanation

Answer

I numaralı merkez Trabzon Limanı karayolu geçitleri ve demiryolu eksikliğiyle, II numaralı merkez Samsun Limanı Canik Dağları ve demiryolu bağlantısıyla, III numaralı merkez Antalya Limanı Batı Toroslar ve demiryolu eksikliğiyle, IV numaralı merkez Mersin Limanı ise Gülek Boğazı ve gelişmiş demiryolu/konteyner limanı özellikleriyle eşleşmektedir.
Eşleştirmede; Trabzon Limanı'nın yüksek Doğu Karadeniz Dağları nedeniyle demiryolunun bulunmayışı ancak geçitlerle transit ticarete katkı sağlaması; Samsun Limanı'nın Canik Dağları'nın alçak olması sayesinde demiryolu bağlantısı olması; Antalya Limanı'nın karstik ve dağlık Batı Toroslar nedeniyle demiryolu bağlantısından mahrum kalması ve Mersin Limanı'nın Gülek Boğazı sayesinde İç Anadolu demiryolu hattına bağlanarak ülkenin en büyük konteyner limanlarından biri haline gelmesi coğrafi gerçeklerle tam uyumludur.

Step-by-Step Solution

1
Harita üzerindeki I, II, III ve IV numaralı merkezlerin hangi liman kentlerine karşılık geldiğini tespit edin.
I numaralı alan Trabzon, II numaralı alan Samsun, III numaralı alan Antalya ve IV numaralı alan Mersin'dir.
Limanların coğrafi konumlarını doğru saptamak, art bölge (hinterlant) ve yer şekilleri özelliklerini analiz etmek için ilk adımdır.
2
Limanların demiryolu bağlantı durumlarını ve bunların gerisindeki dağ sıralarının uzanışıyla ilişkisini değerlendirin.
Samsun (II) ve Mersin (IV) limanlarının demiryolu bağlantısı mevcutken; Trabzon (I) ve Antalya (III) limanlarının dağlık engeller nedeniyle demiryolu ağına bağlantısı yoktur.
Türkiye'de dağların kıyıya paralel ve yakın uzandığı alanlarda (Doğu Karadeniz ve Batı Toroslar gibi) demiryolu yapım maliyetleri çok yüksek olduğundan kıyı ile iç kesimler arasında bu bağ kurulamamıştır.
3
Limanların hinterlant (art bölge) genişliği ve ulaşımdaki rollerini (karayolu geçitleri, transit taşımacılık) karşılaştırarak doğru tanımlarla eşleştirin.
Trabzon Zigana/Kop geçitleriyle transit ticarete, Samsun Canik Dağları'nın alçak yapısıyla demiryoluna ve geniş hinterlanda, Antalya Toroslar nedeniyle dar hinterlanda ve demiryolu eksikliğine, Mersin ise Gülek Boğazı ve geniş demiryolu hattıyla büyük konteyner ticaretine bağlanır.
Ulaşım ağlarının çeşitliliği ve yer şekillerinin sağladığı kolaylıklar, limanların ticari kapasitesini ve etki alanını doğrudan belirler.

Key Concept

Türkiye'de yer şekillerinin ulaşım ağları ve liman hinterlantları üzerindeki etkisi
Estimated Time:2m 0s
Question 502Question

Aşağıda sol sütunda Yeni Lisan Hareketi'nin temel dil ilkeleri, sağ sütunda ise bu ilkelerin edebî metinlerdeki yansımaların�� gösteren örnek durumlar verilmiştir. Bu ilkeleri ve ilgili örnekleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Arapça ve Farsça dil bilgisi kurallarına göre yapılan tamlamaların kullanılmaması
Arapça ve Farsça kelimelerin kendi dillerindeki kurallara göre değil, Türkçedeki kurallara göre çoğul yapılması
Türkçeye girmiş ve konuşma dilinde halkın benimsediği yabancı kelimelerin dilde korunması
Yazı dilinde İstanbul konuşma dilinin ortak ölçünlü dil olarak kabul edilmesi

Matches

Show answer & explanation

Answer

Arapça ve Farsça dil bilgisi kurallarına göre yapılan tamlamaların kullanılmaması ilkesi "hüsn-i hat" yerine "güzel yazı" denmesiyle; kelimelerin Türk��e kurallara göre çoğul yapılması ilkesi "memurin" yerine "memurlar" kullanılmasıyla; halkın benimsediği yabancı kelimelerin dilde korunması ilkesi "kitap", "kalem" kelimelerinin tasfiye edilmemesiyle; İstanbul konuşma dilinin esas alınması ilkesi ise yazı dilinde diğer Türk lehçelerinden ve yerel ağızlardan kaçınılmasıyla eşleşmektedir.
Eşleştirmelerin tamamı Yeni Lisan beyannamesinin dilde sadeleşme için getirdiği kuralların somut dil pratikleriyle uyumunu yansıtmaktadır. Arapça/Farsça tamlamaların atılması 'hüsn-i hat' yerine 'güzel yazı' kullanılmasıyla; yabancı çoğul biçimlerinin elenmesi 'memurin' yerine 'memurlar' denmesiyle; konuşma diline yerleşen kelimelerin korunması 'kitap, kalem, zaman' gibi kelimelerin tasfiye edilmemesiyle; yazı dilinin standardizasyonu ise yerel ağız ve diğer Türk lehçelerinden kelime alınmaması ilkesiyle örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Sol sütundaki ilk ilkeyi inceleyin.
Arapça ve Farsça dil bilgisi kurallarına (özellikle tamlamalara) karşı çıkıldığını belirleyin.
Yeni Lisan Hareketi'nin en belirgin kurallarından biri yabancı tamlama kalıplarını dilden atmaktır.
2
Bu ilkeyi sağ sütundaki örneklerle karşılaştırın.
"Hüsn-i hat" ve "derd-i maişet" gibi Farsça tamlamaların yerine Türkçe tamlama yapılarının önerildiğini görerek ilk çifti oluşturun.
Yabancı kurallarla yapılan tamlamaların bırakılmasının somut örneği bu yapılardır.
3
Sol sütundaki ikinci ilkeyi analiz edin.
Yabancı kelimelerin Türkçe kurallarla çoğul yapılması kuralını ele alın.
Yeni Lisan'a göre dilimize giren yabancı kelimeler kendi dillerindeki kurallara göre değil, Türkçe çoğul ekiyle çekimlenmelidir.
4
Bu ilkeye uygun örneği sağ sütundan seçin.
Arapça çoğul eki alan "memurin" yerine Türkçe çoğul eki alan "memurlar" sözcüğünün tercih edilmesiyle bu ilkeyi eşleştirin.
Yabancı kelimelere Türkçe ek getirilmesi bu ilkenin doğrudan uygulamasıdır.
5
Sol sütundaki üçüncü ilkeyi değerlendirin.
Halkın diline yerleşmiş kelimelerin korunması ilkesini inceleyin.
Yeni Lisan Hareketi tasfiyeci bir hareket değildir; konuşma dilinde karşılığı bulunmayan veya yerleşmiş yabancı kelimeleri korur.
6
Bu ilkeye uyan örneği tespit edin.
"Kitap", "kalem" ve "zaman" gibi kökeni yabancı olan ama dilde yerleşmiş kelimelerin korunmasıyla eşleştirin.
Tasfiyeciliğe karşı duruşun ve yaşayan Türkçenin savunulmasının örneği budur.
7
Sol sütundaki son ilkeyi sağda kalan son örnekle eşleştirin.
İstanbul konuşma dilinin esas alınması ilkesi ile diğer lehçelerden ve ağızlardan kaçınılması örneğini eşleştirin.
İstanbul Türkçesini temel alan Yeni Lisan, diğer Türk lehçelerinden kelime almanın dilde kafa karışıklığı yaratacağını savunmuştur.

Key Concept

Yeni Lisan Hareketi'nin Sadeleşme Kuralları ve Uygulama Alanları
Estimated Time:1m 30s
Question 503Question

Aşağıda verilen kişilik değerlendirme yöntemlerini, bu yöntemlerin temel özellikleri ve tanımlarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Rorschach Mürekkep Lekesi Testi
Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri (MMPI)
Yapılandırılmış Görüşme (Mülakat)
Derecelendirme Ölçekleri

Matches

Show answer & explanation

Answer

Rorschach Mürekkep Lekesi Testi'nin projektif ve bilinç dışı analiz yapan tanımıyla; Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri'nin (MMPI) doğru-yanlış tipi standart sorular içeren kağıt-kalem testi tanımıyla; Yapılandırılmış Görüşme'nin yüz yüze sözel iletişim ve öznel risk vurgulayan tanımıyla; Derecelendirme Ölçekleri'nin ise uzman gözlemiyle sayısal işaretleme yapılan tanımıyla eşleşmesi gerekir.
Kişiliğin ölçülmesinde kullanılan testlerin yapısı gereği Rorschach bilinç dışını hedefleyen yapılandırılmamış (projektif) yapısıyla; MMPI kişilik özelliklerini doğru-yanlış biçimindeki yapılandırılmış sorularla ölçen kağıt-kalem (objektif) yapısıyla; görüşme yüz yüze sözel etkileşimiyle; derecelendirme ölçeği ise gözlemcinin sayısal derecelendirme yapmasıyla eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Projektif (yansıtıcı) ve objektif (nesnel) değerlendirme araçlarının kuramsal farklarını ve hedef kitlelerini analiz etmek.
Rorschach'ın bilinç dışı ve yapılandırılmamış uyarıcılar içerdiğini; MMPI ve derecelendirme ölçeklerinin ise standart kurallara sahip nesnel ölçümler olduğunu ayırt ederiz.
Yöntemlerin temel yaklaşım farklarını kavramak, doğru eşleştirmenin zeminini oluşturur.
2
Her yöntemin tanımında geçen ayırt edici anahtar kavramları (mürekkep lekesi, doğru-yanlış envanteri, sözel etkileşim, sayısal derecelendirme) belirleyip eşleştirmek.
Mürekkep lekeleri Rorschach ile, doğru-yanlış puanlamalı envanter MMPI ile, yüz yüze sözel iletişim görüşmeyle, sayısal derece işaretleme ise derecelendirme ölçeğiyle eşleşir.
Yöntemlerin pratik uygulama biçimleri ile tanımlarındaki kavramlar arasında doğrudan mantıksal bağ kurmak doğru sonuca ulaşmayı sağlar.

Key Concept

Kişiliğin Ölçülmesi ve Değerlendirilmesinde Kullanılan Projektif ve Objektif Yöntemler
Estimated Time:2m 0s
Question 504Question

Dört Halife Dönemi'nde (632-661) meydana gelen idari, siyasi ve dini gelişmeleri gösteren aşağıdaki olayları, kronolojik olarak geçmişten günümüze (en eskiden en yeniye) doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Kronolojik sıralama geçmişten günümüze sırasıyla; Kur'an'ın kitap haline getirilmesi (Hz. Ebubekir), Divan teşkilatının kurulması (Hz. Ömer), Kıbrıs'ın vergiye bağlanması (Hz. Osman) ve Hakem Olayı (Hz. Ali) şeklindedir.
Olayların kronolojik sırası, Dört Halife'nin halifelik sıralamasına paraleldir. Hz. Ebubekir (Kur'an'ın kitaplaşması), Hz. Ömer (Divan teşkilatı), Hz. Osman (İlk donanma ve Kıbrıs) ve Hz. Ali (Hakem Olayı) sırası tarihsel olarak doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
İlk halife Hz. Ebubekir dönemi gelişmesini belirleme
Yemame Savaşı sonrasında Kur'an-ı Kerim'in mushaf haline getirilmesi kronolojide ilk sırada yer alır.
Hz. Ebubekir 632-634 yılları arasında görev yapmış ilk halifedir.
2
İkinci halife Hz. Ömer dönemi gelişmesini belirleme
Genişleyen sınırlarda devlet otoritesini ve düzenini korumak amacıyla Divan teşkilatının kurulması ikinci sırada yer alır.
Hz. Ömer 634-644 yılları arasında görev yapmış ikinci halifedir.
3
Üçüncü halife Hz. Osman dönemi gelişmesini belirleme
Suriye Valisi Muaviye liderliğinde ilk İslam donanmasının oluşturulup Akdeniz'de Kıbrıs'ın vergiye bağlanması üçüncü sırada yer alır.
Hz. Osman 644-656 yılları arasında görev yapmış üçüncü halifedir.
4
Dördüncü halife Hz. Ali dönemi gelişmesini belirleme
Sıffin Savaşı sonrası Hakem Olayı'nın yaşanması dördüncü (son) sırada yer alır.
Hz. Ali 656-661 yılları arasında görev yapmış dördüncü ve son halifedir.

Key Concept

Dört Halife Dönemi'nin kronolojik seyri ve halifelerin gerçekleştirdiği temel askeri, idari ve dini faaliyetler.
Estimated Time:2m 0s
Question 505Question

Malazgirt Savaşı'ndan sonra Anadolu'da kurulan Danişmentliler, Saltuklular, Mengücekliler ve Artuklular gibi ilk Türk beylikleri; bir yandan Gürcü, Bizans ve Haçlı saldırılarına karşı mücadele ederek fethettikleri bölgeleri korumu��, diğer yandan da cami, medrese, darüşşifa ve kervansaray gibi eserler inşa ederek buralara Türkçe isimler vermişlerdir.

Bu bilgilere dayanarak, Anadolu'da kurulan ilk Türk beylikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Show answer & explanation

Answer: Anadolu'nun hem dış saldırılara karşı savunulmasında hem de imar faaliyetleriyle Türk-İslam kimliği kazanmasında rol oynadıkları

Answer

Anadolu'nun hem dış saldırılara karşı savunulmasında hem de imar faaliyetleriyle Türk-İslam kimliği kazanmasında rol oynadıkları
Paragrafta ilk Türk beyliklerinin askerî mücadeleleriyle fethettikleri bölgeleri korudukları (savunma) ve cami, medrese, darüşşifa gibi eserler inşa edip Türkçe isimler verdikleri (imar ve Türk-İslam kimliği kazandırma) belirtilmiştir. Bu iki unsur birleştirildiğinde, beyliklerin Anadolu'nun hem dış saldırılara karşı savunulmasında hem de imar faaliyetleriyle Türk-İslam kimliği kazanmasında rol oynadıkları sonucuna ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
Paragraftaki askerî faaliyetleri analiz etmek.
Beyliklerin Gürcü, Bizans ve Haçlı saldır��larına karşı mücadele ettiği ve fethedilen toprakları koruduğu görülür. Bu durum Anadolu'nun dış saldırılara karşı savunulduğunu gösterir.
Beyliklerin ��stlendiği askerî koruma rolünü belirlemek için.
2
Paragraftaki kültürel ve bayındırlık (imar) faaliyetlerini incelemek.
Cami, medrese, darüşşifa gibi kalıcı eserlerin yapılması ve yerleşim yerlerine Türkçe isimler verilmesi, Anadolu'nun imar edildiğini ve bölgeye Türk-İslam kimliği kazandırıldığını kanıtlar.
Kültürel ve mimari dönüşümün boyutunu anlamak için.
3
Elde edilen sonuçları seçeneklerle karşılaştırıp doğru senteze ulaşmak.
Beyliklerin hem askerî savunma (koruma) hem de kültürel/mimari (imar ve kimlik kazandırma) faaliyetlerini bir arada sunan yargın��n doğru olduğu tespit edilir.
Paragrafın ana fikrini en kapsamlı şekilde yansıtan seçeneği bulmak için.

Key Concept

İlk Türk Beyliklerinin Anadolu'nun Türkleşme ve İslamlaşma sürecindeki imar ve savunma faaliyetleri

Alternative Method

Paragraftaki anahtar kelimeleri gruplandırarak da çözüme ulaşılabilir: 'mücadele etmek, korumak' -> savunma; 'cami, medrese, darüşşifa, kervansaray inşa etmek' -> imar/kültür. Bu iki grubu karşılayan tek seçeneğin doğru cevap olduğu rahatlıkla görülecektir.
Estimated Time:1m 30s
Question 506Question

Bir nöropsikoloji çalışmasında, heyecan ve korku uyandıran tehlikeli bir durum karşısında organizmanın kalp atış hızının artması, göz bebeklerinin büyümesi ve sindirim faaliyetlerinin yavaşlaması gibi fizyolojik değişimler incelenmiştir. Tehlikeli durum ortadan kalktıktan sonra ise organizmanın sakinleştiği, kalp atışının yavaşladığı ve vücudun tekrar denge durumuna (homeostazis) döndüğü gözlenmiştir. Buna göre, organizmada gerçekleşen fizyolojik değişimler ve bunları denetleyen sinir sistemi bölümleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Tehlike anında vücudu acil eyleme hazırlayarak enerji harcanmasını artıran sempatik sinir sistemi, tehlike sonrasında ise vücudu dinlenme durumuna getiren parasempatik sinir sistemi etkindir.

Answer

Tehlike anında vücudu acil eyleme hazırlayarak enerji harcanmasını artıran sempatik sinir sistemi, tehlike sonrasında ise vücudu dinlenme durumuna getiren parasempatik sinir sistemi etkindir.
Tehlike anında sempatik sinir sisteminin etkinleşerek vücudu acil eyleme hazırladığı, tehlike geçtikten sonra ise parasempatik sinir sisteminin devreye girerek vücudu tekrar sakinleştirip denge durumuna getirdiği bilgisi biyolojik psikolojinin temel ilkelerindendir.

Step-by-Step Solution

1
Soruda verilen senaryodaki fizyolojik değişimlerin (kalp atışının hızlanması, göz bebeklerinin büyümesi) hangi sinir sistemi bölümüyle ilişkili olduğunu belirleme.
Bu değişimler, organizmayı tehlike ve acil durumlara hazırlayan otonom sinir sisteminin sempatik bölümünün aktivasyonuyla gerçekleşir.
Sempatik sinir sistemi tehlike anında enerji harcanmasını artırır ve vücudu 'savaş veya kaç' tepkisine hazırlar.
2
Tehlike geçtikten sonra organizmanın sakinleşmesi ve homeostaziye (denge durumu) dönmesini sağlayan yapıyı belirleme.
Bu dengeleme ve yavaşlatma işlevi otonom sinir sisteminin parasempatik bölümü tarafından gerçekleştirilir.
Parasempatik sinir sistemi organizmayı dinlenme ve enerji tasarrufu moduna geri getirir.
3
Seçenekleri analiz ederek sempatik ve parasempatik sinir sistemlerinin bu zıt (antagonist) işlevlerini doğru açıklayan ifadeyi bulma.
Sempatik sistemin tehlike anında enerji harcamasını artırdığını, parasempatik sistemin ise tehlike sonrasında vücudu dinlenme durumuna getirdiğini belirten ifadenin doğru olduğu sonucuna ulaşılır.
Bu ifade, otonom sinir sisteminin temel çalışma prensibini akademik düzeyde tam olarak yansıtmaktadır.

Key Concept

Otonom Sinir Sisteminin (Sempatik ve Parasempatik) İşlevleri ve Davranış üzerindeki Biyolojik Etkileri
Estimated Time:2m 0s
Question 507Question

İslam kültür ve medeniyetinin idari, mali ve bilimsel alanlardaki kurumsallaşma faaliyetleri dikkate alındığında, aşağıda verilen gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Sıralama; Medine Vesikası'nın düzenlenmesi, Divan ve Beytülmal teşkilatlarının kurulması, ilk İslam parasının basılması ve bürokrasinin Arapçalaşması, son olarak da Beytülhikme'nin kurulması şeklinde olmalıdır.
Doğru sıralama; İslam tarihinin ana dönemlerinin (Peygamberlik Dönemi, Dört Halife Dönemi, Emeviler ve Abbasiler) kronolojik sırasına tam uyum göstermektedir. Bu doğrultuda Medine Vesikası, Divan teşkilatı, ilk İslam parası ve Beytülhikme sıralaması geçmişten günümüze doğru kronolojik gelişimi yansıtır.

Step-by-Step Solution

1
İlk kurumsal adımı belirlemek için seçeneklerdeki gelişmelerin ait olduğu dönemleri saptamak
Medine Vesikası'nın düzenlenmesi Hz. Muhammed dönemine (622) aittir ve en erken gelişmedir.
İslam devletinin kuruluşu ve ilk hukuki yapısının oluşumu bu vesika ile gerçekleşmiştir.
2
İkinci sıradaki gelişmeyi belirlemek
Divan ve Beytülmal'in sistemli hale getirilmesi Hz. Ömer dönemine (634-644) aittir.
Fetihlerle genişleyen sınırları yönetebilmek amacıyla kurulan askeri ve mali teşkilatlanma, Hz. Muhammed döneminden sonradır.
3
Üçüncü sıradaki gelişmeyi belirlemek
İlk İslam dinarının basılması ve bürokrasinin Arapçalaşması Emeviler dönemine (Abdülmelik b. Mervan - 685-705) aittir.
Emevilerin merkeziyetçi ve millileştirme politikaları, Dört Halife dönemini takip eden süreçte hayata geçirilmiştir.
4
Son sıradaki gelişmeyi belirlemek
Beytülhikme'nin akademileşmesi ve faaliyete geçmesi Abbasiler dönemine (9. yüzyıl) aittir.
Tercüme faaliyetleri ve geniş çaplı bilim akademisinin kurulması, Emeviler sonrasındaki Abbasi altın çağında gerçekleşmiştir.

Key Concept

İslam medeniyetinde kurumsallaşma, mali bağımsızlık ve bilimsel gelişim evreleri
Estimated Time:2m 0s
Question 508Question

Bir piyanist, konser sırasında daha önce defalarca çaldığı zor bir eseri, notalara bakmaksızın ve parmakları adeta kendiliğinden hareket ediyormuşçasına hatasız bir şekilde icra etmektedir. Konser sonrasında kendisiyle röportaj yapan bir gazeteciye, bu eseri ilk kez lisedeki müzik öğretmeninin emeklilik töreninde çaldığını ve o gün salondaki herkesin ayakta alkışladığını heyecanla anlatmıştır. Gazetecinin eserin teknik yapısına dair sorduğu bir soru üzerine ise eserin 'romantik dönem armoni kurallarına göre bestelendiğini' belirtmiştir.

Buna göre, piyanistin gerçekleştirdiği zihinsel ve motor eylemlerle ilişkili olan;

I. Eseri piyanoda icra etmesi,
II. Emeklilik törenindeki konseri ve alkışları hatırlaması,
III. Eserin romantik dönem armoni kurallarına göre bestelendiğini bilmesi

durumlarında sırasıyla işe koşulan uzun süreli bellek türleri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: İşlemsel bellek - Anısal bellek - Anlamsal bellek

Answer

İşlemsel bellek - Anısal bellek - Anlamsal bellek
İşlemsel bellek, bir eylemin nasıl gerçekleştirileceğine dair motor becerileri içerir; dolayısıyla piyanistin eseri piyanoda icra etmesi işlemsel bellekle açıklanır. Anısal bellek, bireysel ve otobiyografik geçmiş yaşantıları kapsar; bu doğrultuda piyanistin okul törenindeki anısını ve alkışları hatırlaması anısal bellekle açıklanır. Anlamsal bellek ise dil, kavramlar, kurallar ve genel olgusal bilgileri içerir; piyanistin armoni kuralları hakkındaki teorik bilgisi anlamsal bellekle açıklanır. Dolayısıyla doğru sıralama 'İşlemsel bellek - Anısal bellek - Anlamsal bellek' şeklindedir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci öncüldeki eylemin hangi bellek türüne ait olduğunu belirleme
Piyanistin notalara bakmadan, motor becerilerini kullanarak eseri icra etmesi, 'nasıl yapılacağı' bilinen motor ve bilişsel becerilerin depolandığı işlemsel bellek (procedural memory) kapsamındadır.
Yüzme, bisiklete binme veya enstrüman çalma gibi otomatikleşmiş motor beceriler işlemsel bellekte saklanır.
2
İkinci öncüldeki durumun hangi bellek türüne ait olduğunu belirleme
Piyanistin lisedeki emeklilik törenini ve oradaki alkışları hatırlaması, bireyin yaşamı boyunca başından geçen kişisel olay ve deneyimlerin depolandığı anısal bellek (episodic memory) kapsamındadır.
Zaman ve mekân bağlamı olan, kişisel geçmişe dair hatıralar anısal bellekte tutulur.
3
Üçüncü öncüldeki bilginin hangi bellek türüne ait olduğunu belirleme
Piyanistin eserin 'romantik dönem armoni kurallarına göre bestelendiğini' bilmesi; genel doğrular, kavramlar, kurallar ve olgusal bilgilerin saklandığı anlamsal bellek (semantic memory) kapsamındadır.
Kişisel deneyimlerden bağımsız, dünyaya dair genel kültür ve akademik bilgiler anlamsal belleğe kaydedilir.

Key Concept

Uzun süreli belleğin alt dalları olan anısal, anlamsal ve işlemsel bellek türlerinin işlevsel farkları.
Estimated Time:2m 0s
Question 509Question

20. yüzyıl felsefesinde öne çıkan çağdaş felsefi akımların temsilcilerine ait kurucu tezler ile bu tezlerin felsefi açıklamaları aşağıda verilmiştir. Sol sütundaki tezleri, sağ sütundaki en uygun açıklamalarıyla nasıl eşleştirirsiniz?

Click a left item, then click its matching right item

Items

Edmund Husserl'in yönelimsellik tezi
Jean-Paul Sartre'ın kendisi-için-varlık kavrayışı
Rudolf Carnap'ın metafiziksel önermelerin anlamsızlığı iddiası

Matches

Show answer & explanation

Answer

Edmund Husserl'in yönelimsellik tezi 'Zihnin her zaman bir nesneye dönük olduğunu...' ifadesiyle, Jean-Paul Sartre'ın kendisi-için-varlık kavrayışı 'İnsanın belirlenmiş bir özle doğmadığını...' ifadesiyle, Rudolf Carnap'ın metafiziksel önermelerin anlamsızlığı iddiası ise 'Mantıksal çözümlemeye tabi tutulamayan...' ifadesiyle eşleşir.
Edmund Husserl'in yönelimsellik tezi zihnin nesneye dönüklüğünü, Jean-Paul Sartre'ın kendisi-için-varlık kavrayışı insanın özünü kendi eylemleriyle inşa etmesini, Rudolf Carnap'ın metafiziksel önermelerin anlamsızlığı iddiası ise doğrulanabilirlik ilkesi gereği olgusal karşılığı olmayan ifadelerin bilgi değeri taşımamasını açıklar. Bu tanımlamalar akımların kurucu tezleriyle tam uyum göstermektedir.

Step-by-Step Solution

1
Husserl'in yönelimsellik kavramını analiz etmek.
Yönelimsellik, bilincin daima bir nesneye yönelik olması durumunu ifade ettiğinden, bu kavram zihnin nesneye dönüklüğünü açıklayan ifadeyle eşleşir.
Fenomenolojinin kurucu ilkesi olan yönelimselliğin tanımını doğru belirlemek.
2
Sartre'ın kendisi-için-varlık kavramını analiz etmek.
Kendisi-için-varlık, insanın önceden belirlenmiş bir özü olmadığını ve özgürce kendi özünü yarattığını belirttiğinden, insanın kendi özünü inşa etmesine dair açıklamayla eşleşir.
Varoluşçuluğun (egzistansiyalizm) insana yüklediği özgürlük ve sorumluluk rolünü saptamak.
3
Carnap'ın metafizik eleştirisini analiz etmek.
Carnap'ın metafizik önermelerin anlamsızlığı tezi, doğrulanabilirlik ölçütüne dayanarak olgusal dünyada karşılığı olmayan ifadelerin anlamsızlığını savunduğundan, mantıksal çözümleme ve olgusal doğrulanabilirlikle ilgili açıklamayla eşleşir.
Mantıkçı pozitivizmin temel doğrulanabilirlik ve metafizik karşıtlığı tezini belirlemek.

Key Concept

20. Yüzyıl Felsefesi akımlarının (Fenomenoloji, Varoluşçuluk, Mantıkçı Pozitivizm) temel tezleri ve kavramları.
Question 510Question

Jeopolitik analizlerde bir ülkenin uluslararası alandaki konumunu ve gücünü belirleyen faktörler; fiziki coğrafya şartlarına bağlı olan ve uzun vadede değişmeyen (statik) unsurlar ile beşerî, ekonomik, siyasi ve askeri gelişmelere bağlı olarak zamanla değişen (dinamik) unsurlar şeklinde sınıflandırılır.

Buna göre, Türkiye'nin aşağıdaki özelliklerinden hangisi jeopolitiğin değişen (dinamik) unsurları içerisinde yer alır?

Show answer & explanation

Answer: Uluslararası enerji nakil hatlarının geçiş güzergâhında yer alarak küresel enerji güvenliğinde transit ve merkez ülke konumunu güçlendirmesi

Answer

Uluslararası enerji nakil hatlarının geçiş güzergâhında yer alarak küresel enerji güvenliğinde transit ve merkez ülke konumunu güçlendirmesi
Doğru yanıt, Türkiye'nin enerji nakil hatlarındaki transit ve merkez rolünü belirten seçenektir. Enerji projeleri, uluslararası anlaşmalar, siyasi ve ekonomik ilişkiler zaman içinde değişebilen nitelikte olduğu için jeopolitiğin değişen (dinamik) unsurları arasında yer alır.

Step-by-Step Solution

1
Jeopolitiğin statik (değişmeyen) ve dinamik (değişen) unsurlarının tanımını ve kapsamını hatırlamak.
Statik unsurlar fiziki coğrafya (yer şekilleri, boğazlar, iklim, konum vb.) özellikleridir; dinamik unsurlar ise beşerî, ekonomik, siyasi ve askeri değerlerdir.
Soruda istenen 'değişen (dinamik) unsuru' doğru tespit edebilmek için bu sınıflandırma temel alınmalıdır.
2
Seçeneklerde verilen Türkiye'nin jeopolitik özelliklerini bu sınıflandırmaya göre tek tek analiz etmek.
Boğazlar, yer şekilleri, orta kuşak konumu ve yarımada olma özellikleri fiziki coğrafya unsurlarıdır. Uluslararası enerji hatlarındaki konum ise ekonomik ve siyasi ilişkilere bağlıdır.
Her bir özelliğin kökenini (doğal/fiziki vs. beşerî/ekonomik/siyasi) ayırt etmek doğru seçeneğe ulaşmayı sağlar.
3
Siyasi kararlar, boru hatları anlaşmaları ve ekonomik ortaklıkların zaman içinde değişebilirliğini değerlendirmek.
Enerji projeleri ve ortaklıkları dinamik bir süreçtir, anlaşmalar yenilenebilir veya güzergâhlar değişebilir, bu nedenle jeopolitiğin değişen unsurları kapsamındadır.
Doğru yanıtın neden dinamik olduğunu netleştirerek çözümü tamamlamak.

Key Concept

Türkiye'nin Jeopolitiğinde Değişen ve Değişmeyen Unsurlar
Estimated Time:1m 30s
Question 511Question

Yeni Lisan Hareketi, Türk edebiyatı tarihinde dilde sadeleşme düşüncesini teorik bir çerçeveye oturtan ve bunu başarıyla uygulayan ilk hareket olarak kabul edilir. Tanzimat Dönemi'nde de Şinasi, Namık Kemal ve Ahmet Mithat Efendi gibi isimler dilde sadeleşmeyi savunmuş, hatta bu doğrultuda yazılar kaleme almış olmalarına rağmen dilde kalıcı bir sadeleşme sağlayamamışlardır.

Buna göre, Yeni Lisan Hareketi'ni Tanzimat Dönemi'ndeki dil çalışmalarından ayıran ve onu dilde sadeleşme konusunda başarıya ulaştıran temel etken aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Arapça ve Farsça kuralların dilden atılması, İstanbul Türkçesinin esas alınması gibi somut, sistemli ve kurallara bağlı bir programı tavizsiz bir şekilde uygulamaya koyması

Answer

Yeni Lisan Hareketi'ni Tanzimat'tan ayıran temel fark, dilde sadeleşmeyi kişisel bir temenni olmaktan çıkarıp Arapça-Farsça gramer kurallarının kaldırılması ve İstanbul konuşma dilinin yazı dili yapılması gibi net, somut ve sistemli kurallara bağlayarak ortak bir program halinde kararlılıkla uygulamış olmasıdır.
Yeni Lisan Hareketi'nin başarısı, Tanzimat Dönemi'ndeki dağınık ve kişisel sadeleşme çabalarının aksine; yabancı gramer kurallarının kaldırılması ve İstanbul konuşma dilinin yazı dili yapılması gibi somut, sistemli ve net kuralları olan toplu bir programı uygulamaya koymuş olmasından kaynaklanmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Tanzimat Dönemi dil çalışmaları ile Yeni Lisan Hareketi arasındaki farkı tespit etmek için iki dönemin sadeleşme yaklaşımlarını analiz edin.
Tanzimat sanatçılarının dilde sadeleşmeyi savunmalarına rağmen bunu bireysel girişimlerle sınırlı tuttukları ve dil bilgisi yapısına müdahale eden sistemli bir program geliştiremedikleri saptanır.
Tanzimatçılar ile Yeni Lisan arasındaki yöntemsel farkı belirlemek.
2
Yeni Lisan Hareketi'nin dil ilkelerini ve Genç Kalemler dergisindeki bildiriyi inceleyin.
Hareketin; Arapça ve Farsça gramer kurallarının dilden atılması, tamlamaların kaldırılması ve İstanbul Türkçesinin esas alınması gibi son derece somut, kurallı ve ortaklaşa savunulan bir programı hayata geçirdiği görülür.
Harekete kalıcı başarıyı getiren etkenleri saptamak.
3
İki dönem arasındaki farkları kıyaslayarak doğru sonuca ulaşın.
Sadeleşmeyi sistemli ve kurallara bağlı bir programla uygulamanın Yeni Lisan'ın kalıcı başarıya ulaşmasını sağlayan temel etken olduğu belirlenir.
Doğru seçeneği teyit etmek.

Key Concept

Yeni Lisan Hareketi'nin dilde sadeleşme ilkeleri ve bu ilkelerin sistemli yapısı
Estimated Time:2m 0s
Question 512Question

Asya Hun Devleti'nde MÖ 58 yılında yaşanan taht mücadelesi ve ekonomik sıkıntılar sırasında Hakan Ho-han-yeh, devletin kurtuluşunu Çin egemenliğine girmekte görmüş ve bu teklifi kurultaya sunmuştur. Kardeşi Çiçi ise bu öneriyi "ataların töresine aykırı, utanç verici ve alçakça" olarak nitelendirerek reddetmiştir. Kurultayda yapılan hararetli tartışmalar sonucunda Çiçi'nin görüşü benimsenmiş ve Hunlar ikiye bölünmüştür.

Bu tarihsel gelişme ve kurultayda yaşanan tartışmalar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Show answer & explanation

Answer: Türk devletlerinde bağımsızlığın, her türlü maddi ve ekonomik çıkarın üstünde tutulan kutsal bir değer olarak görüldüğüne

Answer

Türk devletlerinde bağımsızlığın, her türlü maddi ve ekonomik çıkarın üstünde tutulan kutsal bir değer olarak görüldüğü
Çiçi'nin Çin egemenliğine girmeyi 'utanç verici' bularak reddetmesi ve kurultayın bağımsızlıkçı tavrı benimsemesi, Türk devlet geleneğinde bağımsızlığın (istiklal) ekonomik refah ve maddi çıkarlardan üstün tutulan kutsal bir değer olduğunu kanıtlamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Paragraftaki temel çatışmanın tespit edilmesi
Ho-han-yeh'in ekonomik gerekçelerle Çin himayesini istemesi, Çiçi'nin ise bağımsızlığı savunarak bu teklifi reddetmesi belirlenmiştir.
Soruyu çözmek için kurultaydaki tartışmanın özü olan 'ekonomik bağımlılık' ile 'siyasi bağıms��zlık' arasındaki mücadeleyi anlamak gerekir.
2
Kurultay kararının ve Çiçi'nin argümanının değerlendirilmesi
Çiçi'nin bu durumu atalar töresine aykırı ve utanç verici bulması, kurultayın da bu bağımsızlıkçı fikri benimseyerek ikiye bölünmeyi göze alması analiz edilmiştir.
Kurultay kararı, Türklerin bağımsızlık (istiklal) karakterinin ekonomik refaha feda edilemeyeceğinin en somut göstergesidir.
3
Seçeneklerin elenmesi ve doğru yargıya ulaşılması
Bağımsızlığın her şeyin üstünde tutulduğunu belirten ifadenin doğru cevap olduğu saptanmış, diğer kavramsal ve metodolojik hatalar barındıran seçenekler elenmiştir.
Tarihsel gerçekliğe uygun ve paragraftaki ana düşünceyle örtüşen tek çıkarımın bu olması nedeniyle doğru seçeneğe ulaşılmıştır.

Key Concept

İlk Türk devletlerinde bağımsızlık (istiklal) anlayışı, kurultayın yapısı ve Asya Hun Devleti'nin bölünme süreci.
Estimated Time:2m 0s
Question 513Question

Türkiye'de tarım topraklarının verimliliğini artırmak ve üretimde sürekliliği sağlamak amacıyla kurak ve yarı kurak bölgelerde sulama projeleri (GAP, KOP vb.) hayata geçirilmektedir. Bu projelerin uygulandığı alanlarda nadas yöntemiyle ayrılan toprak miktarı azalırken, birim alandan alınan verim ve yetiştirilen ürün çeşitliliği belirgin şekilde artmaktadır.

Haritada numaralandırılarak gösterilen alanların hangisinde, sulama olanaklarının artırılarak nadas alanlarının daraltılması ve buna bağlı ürün çeşitliliğinin artırılması hedefinin uygulandığı söylenemez?

Show answer & explanation

Answer: II numaralı alan

Answer

II numaralı alan (Doğu Karadeniz kıyı kuşağı)
II numaralı alan olarak gösterilen Doğu Karadeniz kıyı kuşağında Karadeniz iklimi etkilidir. Bu iklim tipinde her mevsim yağışlı ve nemli bir hava hâkim olduğundan toprakta nem açığı oluşmaz ve nadas yöntemine ihtiyaç duyulmaz. Dolayısıyla bu alanda sulama projeleriyle nadas alanlarını azaltma gibi bir hedef bulunmamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Haritada işaretlenen alanların iklim ve yağış rejimlerini analiz etme
I, III, IV ve V numaralı alanlar yarı kurak veya kurak iklim özelliklerine sahipken; II numaralı alan (Doğu Karadeniz) her mevsim yağı��lı ve nemli bir Karadeniz iklimine sahiptir.
Tarımda nadas uygulaması, kuraklık ve sulama yetersizliği nedeniyle toprağın bir yıl ekilip bir yıl dinlendirilmesi yöntemidir. Bu nedenle nemli bölgelerde nadasa ihtiyaç duyulmaz.
2
Bölgesel sulama projelerinin (GAP, KOP vb.) amaçları ile nadas arasındaki ilişkiyi değerlendirme
Konya Ovası (III) ve Şanlıurfa (IV) gibi kurak alanlarda KOP ve GAP projeleriyle sulama yaygınlaştırılarak nadas alanları azaltılmaya çalışılır. Ergene Yöresi (I) ve Teke Platosu (V) gibi alanlarda da sulama imkanları nadası azaltır. Ancak Doğu Karadeniz'de (II) yüksek yağıştan dolayı zaten nadas uygulanmadığı için bu alanda sulamayla nadası azaltma hedefi bulunmaz.
Soruda istenen, sulama projeleriyle nadasın azaltılması ve ürün çeşitliliğinin artırılması hedefinin hangi alanda öncelikli olmadığını bulmaktır.

Key Concept

Türkiye'de tarımda nadas yöntemi ile iklim (yağış rejimi) ve sulama projeleri arasındaki ilişki.
Estimated Time:2m 0s
Question 514Question

İnsan davranışlarının ve fizyolojik süreçlerinin biyolojik temellerini oluşturan çeşitli sinir ve endokrin sistemi yapıları bulunmaktadır. Buna göre, sol sütunda verilen biyolojik yapıları sağ sütunda verilen işlevleriyle doğru şekilde nasıl eşleştirirsiniz?

Click a left item, then click its matching right item

Items

Somatik sinir sistemi
Talamus
Böbrek üstü bezleri (Adrenal bezler)
Wernicke alanı

Matches

Show answer & explanation

Answer

Somatik sinir sistemi ile iskelet kaslarının istemli kontrolü; talamus ile koku dışındaki duyuların sınıflandırılması; böbrek üstü bezleri ile duygusal durumlarda salgılanan hormonlarla vücudun acil duruma hazırlanması; Wernicke alanı ile de kelimelerin anlamlandırılması eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede; istemli iskelet kası kontrolü somatik sinir sistemine, koku hariç duyusal sınıflandırma talamusa, stres hormonları salgılama böbrek üstü bezlerine ve kelimelerin zihinsel anlamlandırılması ise Wernicke alanına karşılık gelmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Somatik sinir sisteminin temel işlevini belirleme.
Somatik sinir sistemi, çevresel sinir sisteminin istemli hareketlerden ve duyusal aktarımdan sorumlu kısmıdır. Bu nedenle iskelet kaslarının kontrolü ve duyusal uyarıların iletimi işleviyle eşleşir.
Organizmanın bilinçli kas aktivitelerini yöneten sistemin ayırt edilmesi gerekir.
2
Talamusun duyusal süreçlerdeki rolünü analiz etme.
Talamus, koku dışındaki tüm duyusal bilgilerin beyin kabuğuna ulaşmadan önce uğradığı, sınıflandırıldığı ve ilgili loblara aktarıldığı bir kapı görevi görür.
Merkezi sinir sistemindeki duyusal ara istasyonun işlevini saptamak önemlidir.
3
Böbrek üstü bezlerinin hormonal etkilerini saptama.
Böbrek üstü bezleri, korku ve heyecan anında adrenalin salgılayarak kalp atışını hızlandırır ve metabolik düzeyde vücudu acil durum tepkilerine hazır hale getirir.
Davranışın hormonal temelleri ile acil durum tepkileri arasındaki ilişkinin kurulması gerekir.
4
Wernicke alanının bilişsel dil işlevini tanımlama.
Wernicke alanı, dilsel uyaranların (işitilen veya okunan kelimelerin) anlamlandırılması ve kavramsal düzeyde işlenmesinden sorumludur.
Beyin kabuğundaki dil merkezinin işlevsel sınırlarını belirlemek son adımı tamamlar.

Key Concept

Davranışın Biyolojik Temelleri
Estimated Time:2m 0s
Question 515Question

Millî Edebiyat Dönemi hikâye ve romanları; ele aldıkları temalar, sosyal meseleler ve karakter kadrolarıyla Türk edebiyatında gerçekçi yönelimin güçlendiği bir dönemi temsil eder. Aşağıda verilen Millî Edebiyat Dönemi romanlarını karşılarında yer alan ilgili konu ve temalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Sodom ve Gomore
Dikmen Yıldızı
Kiralık Konak
Çalıkuşu

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sodom ve Gomore eseri mütareke dönemi İstanbul'undaki ahlaki çöküşü anlatan açıklamayla; Dikmen Yıldızı eseri Ankara'da Yıldız'ın mücadelesini anlatan açıklamayla; Kiralık Konak eseri üç farklı nesil üzerinden kuşak çatışmasını anlatan açıklamayla; Çalıkuşu eseri ise Feride'nin Anadolu kasabalarındaki öğretmenlik mücadelesini anlatan açıklamayla eşleşmelidir.
Yapılan eşleştirmede Sodom ve Gomore; işgal İstanbul'unun yozlaşmış ortamını Necdet ve Leyla üzerinden aktaran açıklamayla, Dikmen Yıldızı; Ankara'da geçen vatansever Yıldız'ın mücadelesiyle, Kiralık Konak; üç kuşağın değer çatışmasıyla, Çalıkuşu ise Feride'nin Anadolu kasabalarındaki öğretmenlik serüveniyle doğru biçimde eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Eserlerin yazarlarını ve temel yönelimlerini tespit etme.
Sodom ve Gomore ile Kiralık Konak Yakup Kadri Karaosmanoğlu'na; Dikmen Yıldızı Aka Gündüz'e; Çalıkuşu ise Reşat Nuri Güntekin'e aittir.
Eşleştirme sürecinde yazar ve eser bağlamını doğru kurmak için ilk olarak bu bilgiler hatırlanmalıdır.
2
Eserlerin karakter kadrolarını ve mekânlarını analiz etme.
Necdet ve Leyla karakterleri Sodom ve Gomore'de; Yıldız karakteri Dikmen Yıldızı'nda; Naim Efendi ve Seniha Kiralık Konak'ta; Feride ise Çalıkuşu'nda yer almaktadır.
Karakter eşleştirmesi, doğru temanın ve eserin belirlenmesinde en net ayırt edici adımdır.
3
Eserlerin tematik içeriklerini açıklamalarla eşleştirme.
Sodom ve Gomore'nin işgal İstanbul'unu, Dikmen Yıldızı'nın Millî Mücadele Ankara'sını, Kiralık Konak'ın kuşak çatışmasını, Çalıkuşu'nun ise Anadolu'da öğretmenliği anlattığı belirlenir ve eşleştirme tamamlanır.
Her eserin Türk edebiyatındaki sosyolojik ve tematik karşılığı bu sayede netleşmiş olur.

Key Concept

Millî Edebiyat Dönemi romanlarının yazar, karakter, mekân ve tema düzeyinde çözümlenmesi.
Question 516Question

Büyük Selçuklu Devleti'nde hükümdarın erkek çocukları olan melikler, yönetim tecrübesi kazanmaları amacıyla eyaletlere vali olarak gönderilmişlerdir. Meliklerin yanına ise askeri, idari ve hukuki alanlarda eğitim almalarını ve denetlenmelerini sağlamak üzere 'atabey' adı verilen deneyimli devlet adamları tayin edilmiştir. Selçuklu merkezî otoritesinin zayıfladığı dönemlerde, bu atabeyler meliklerin tahta geçme iddialarını kendi çıkarları doğrultusunda desteklemiş ve hatta görev yaptıkları bölgelerde bağımsızlıklarını ilan ederek yeni siyasi hanedanlar kurmuşlardır.

Buna göre, Büyük Selçuklu Devleti'ndeki atabeylik uygulaması ve meliklerin eyaletlere gönderilmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi SÖYLENEMEZ?

Show answer & explanation

Answer: Atabeylik kurumunun, meliklerin yetkilerini kontrol altında tutarak veraset sisteminden kaynaklanan taht mücadelelerinin yaşanmasını kesin olarak engellediği

Answer

Atabeylik kurumunun, meliklerin yetkilerini kontrol altında tutarak veraset sisteminden kaynaklanan taht mücadelelerinin yaşanmasını kesin olarak engellediği ifadesi söylenemez.
Atabeylik sistemi, meliklerin yönetim tecrübesi kazanmasını sağlayan bir kurum olsa da veraset sisteminden kaynaklanan taht mücadelelerini kesin olarak engellememiştir. Aksine, merkezî gücün zayıfladığı dönemlerde atabeyler kendi himayelerindeki melikleri tahta geçirmek için mücadelelere dahil olmuş, bu da taht kavgalarını daha karmaşık hale getirmiştir. Bu nedenle bu yargı söylenemez.

Step-by-Step Solution

1
Metinde verilen atabeylik sistemi ve meliklerin eyaletlere gönderilmesiyle ilgili bilgileri analiz etme.
Meliklerin tecr��be kazanması için eyaletlere gönderildiği, atabeylerin ise onları eğittiği ancak devlet zayıflayınca bağımsızlık ilan ettikleri tespit edilir.
Sorunun kökünde yer alan olgusal bilgileri ve neden-sonuç ilişkilerini doğru belirlemek için bu adım gereklidir.
2
Atabeylik sisteminin veraset sistemi ve taht mücadeleleri üzerindeki etkisini değerlendirme.
Atabeylerin taht kavgalarını engellemediği, aksine merkezî otorite zayıfladığında meliklerin taht iddialarını kendi çıkarları doğrultusunda destekleyerek mücadeleleri artırdığı görülür.
Atabeylik kurumunun taht mücadelelerini 'kesin olarak engellediği' yönündeki yargının tarihsel gerçeklerle çeliştiğini ortaya koymak için bu değerlendirme yapılır.
3
Seçenekleri analiz ederek hangisinin metinle ve tarihsel gerçeklerle çeliştiğini (söylenemez olduğunu) saptama.
Atabeyliğin taht kavgalarını kesin olarak engellediğini savunan seçeneğin yanlış olduğu, diğer seçeneklerin ise söylenebilir olduğu belirlenir.
Soruda istenen 'söylenemez' olan tek yanlış yargıyı bulup doğru cevaba ulaşmak için seçeneklerin elenmesi gerekir.

Key Concept

Büyük Selçuklu Devleti'nde idari yapı, atabeylik sistemi ve merkezî otorite ilişkisi
Question 517Question

Hz. Ömer Dönemi'nde gerçekleştirilen fetihlerle İslam Devleti'nin sınırları Suriye, Irak, İran ve Mısır'ı içine alacak şekilde genişlemiştir. Bu süreçte askeri gücün korunması, fetihlerin sürekliliğinin sağlanması ve merkezi otoritenin uzak eyaletlerde tesis edilmesi amacıyla Basra, Kûfe ve Fustat gibi büyük ordugâh şehirleri (emsâr) inşa edilmiştir.

Bu uygulamanın amaçları ve sonuçları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisinin bu ordugâh şehirlerinin kurulmasının hedeflerinden biri olduğu söylenemez?

Show answer & explanation

Answer: Arap milliyetçiliğine dayalı mevali politikasını sistemleştirerek saltanata dayalı bir hanedan yönetiminin altyapısını oluşturmak

Answer

Arap milliyet��iliğine dayalı mevali politikasını sistemleştirerek saltanata dayalı bir hanedan yönetiminin altyapısını oluşturmak
Ordugâh şehirlerinin kurulması, Hz. Ömer Dönemi'nde askeri gücü ve disiplini korumak, fetihleri lojistik olarak desteklemek ve eyaletlerde asayişi sağlamak amacıyla yapılmış kurumsal bir reformdur. Arap milliyetçiliğini esas alan mevali politikası ve saltanata dayalı hanedan yönetimi ise Emeviler döneminde ortaya çıkmış uygulamalardır. Bu nedenle bu durum ordugâh kentlerinin hedefleri arasında yer alamaz.

Step-by-Step Solution

1
Dört Halife Dönemi'ndeki (özellikle Hz. Ömer dönemi) kurumsallaşma faaliyetlerinin amaçlarını analiz etmek
Basra, Kûfe ve Fustat gibi ordugâh şehirlerinin sınır güvenliği, askeri disiplin, fetihlerin devamlılığı ve merkezi otoriteyi koruma amacıyla kurulduğu tespit edilir.
Öncülde verilen ordugâh kentlerinin kuruluş gerekçeleriyle tarihsel gerçekleri eşleştirmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki ifadelerin Dört Halife Dönemi'nin genel karakteri ve sonraki dönemlerin politikalarıyla uyumunu karşılaştırmak
Mevali politikası ve saltanat uygulamasının Emeviler Dönemi'ne ait gelişmeler olduğu belirlenir.
Dönemler arası anakronizmi önlemek ve ordugâh kentlerinin hedefleri arasında yer alamayacak unsuru saptamak için bu analiz gereklidir.

Key Concept

Ordugâh Şehirlerinin (Emsâr) Kurulma Amaçları ve Dönemsel Özellikler
Question 518Question

Türkiye, coğrafi konumu itibarıyla kıtalar arası geçi�� yolları üzerinde bulunması ve bölgesel üretim-tüketim dengeleri nedeniyle canlı bir taşımacılık sektörüne sahiptir. Ülke sınırlarında gerçekleşen ulaşım faaliyetlerine ilişkin şu iki durum gözlemlenmiştir:

I. Avrupa ülkelerinden yüklenen ticari malların, Kapıkule Sınır Kapısı'ndan giriş yapıp Türkiye kara yollarını katettikten sonra Habur Sınır Kapısı üzerinden Irak'a ulaştırılması.
II. İç Anadolu Bölgesi'ndeki tarım alanlarında üretilen tahıl ürünlerinin, demir yolu hattı kullanılarak Doğu Anadolu'daki büyük kentlerin un fabrikalarına ve tüketim merkezlerine sevk edilmesi.

Buna g��re, bu iki durumun temsil ettiği taşımacılık ve ticaret türleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru eşleştirilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Transit taşımacılık - İç ticaret

Answer

Transit taşımacılık - İç ticaret
Doğru eşleştirmede; ilk durumda yabancı ülkeler arasında taşınan malların sadece Türkiye topraklarını yol olarak kullanması 'transit taşımacılık' olarak tanımlanır. İkinci durumda ise ülke sınırları içindeki bölgeler arası tarım ürünü sevkiyatı 'iç ticaret' faaliyetidir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci durumun analiz edilmesi
Avrupa'dan gelip Irak'a giden yüklerin Türkiye topraklarını sadece bir geçiş yolu olarak kullanması, Türkiye'nin coğrafi konumundan kaynaklanan bir 'transit taşımacılık' faaliyetidir.
Transit taşımacılıkta mallar başlangıç ve varış ülkeleri dışındaki üçüncü bir ��lkenin sınırlarından gümrüksüz veya özel rejimlerle sadece geçiş yapar.
2
İkinci durumun analiz edilmesi
��ç Anadolu'da üretilen tahılların Doğu Anadolu'ya taşınması, ülke sınırları içerisinde gerçekleşen bir mal hareketi olduğundan 'iç ticaret' kapsamında yer alır.
Ülke sınırları içerisindeki bölgeler arası mal ve hizmet alım satımı iç ticareti oluşturur.
3
Eşleştirmenin birleştirilmesi
Birinci durum transit taşımacılık, ikinci durum ise iç ticarettir.
Her iki kavramın doğru sırayla bir araya getirilmesi gerekir.

Key Concept

Transit taşımacılık ile iç ticaret arasındaki farklar ve Türkiye'nin lojistik konumu
Question 519Question

Türkiye Selçuklu Devleti'nin siyasi tarihinde meydana gelen aşağıdaki gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralamasını belirleyiniz.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Türkiye Selçuklu Devleti siyasi tarihindeki gelişmeler sırasıyla; başkentin Konya'ya taşınması (1097), Miryokefalon Savaşı (1176), Sudak Deniz Seferi (1224) ve Kösedağ Savaşı (1243) şeklinde olmalıdır.
Doğru kronolojik sıralama, devletin kuruluş ve Haçlı baskısı altındaki ilk yıllarından (başkentin 1097'de taşınması), yükselme dönemindeki askeri başarılara (1176 Miryokefalon ve 1224 Sudak Seferi) ve nihayetinde yıkılış sürecini başlatan Moğol istilasına (1243 Kösedağ) doğru ilerlemektedir.

Step-by-Step Solution

1
Başkentin İznik'ten Konya'ya taşınması olayının tarihi ve döneminin tespit edilmesi
I. Kılıç Arslan döneminde, I. Haçlı Seferi'nin baskısıyla 1097 yılında gerçekleşmiştir.
Kronolojik sıralamadaki ilk halkayı belirlemek amacıyla en erken tarihi bulmak gerekir.
2
Miryokefalon Savaşı'nın tarihinin ve öneminin belirlenmesi
II. Kılıç Arslan döneminde Bizans'a karşı 1176 yılında kazanılmıştır.
Anadolu'daki Bizans tehdidinin kırıldığı bu dönüm noktasının kronolojideki yerini saptamak.
3
Sudak Deniz Seferi'nin tarihinin tespit edilmesi
I. Alâeddin Keykubad döneminde Kırım'ın Sudak limanına 1224 yılında deniz aşırı sefer düzenlenmiştir.
Devletin zirve dönemi olan 13. yüzyılın ilk yarısındaki ticari ve askeri gelişmeyi sıralamaya dahil etmek.
4
Kösedağ Savaşı'nın tarihinin ve sonucunun belirlenmesi
II. Gıyaseddin Keyhüsrev döneminde Moğollara (İlhanlılar) karşı 1243 yılında kaybedilmiştir.
Devletin çöküş sürecini başlatan bu en son kronolojik olayı sıralamanın sonuna yerleştirmek.
5
Tarihlerin kronolojik olarak geçmişten günümüze sıralanması
Sıralama; İznik'ten Konya'ya taşınma (1097) -> Miryokefalon Savaşı (1176) -> Sudak Seferi (1224) -> Kösedağ Savaşı (1243) şeklindedir.
Olayların oluş sırasına göre nihai doğru dizilimi elde etmek.

Key Concept

Türkiye Selçuklu Devleti Siyasi Tarihi Kronolojisi
Question 520Question

Üç lise öğrencisi çağdaş felsefe akımlarının temel kabulleri üzerine bir tartışma yürütmektedir:

* Ahmet: Bir nesnenin gerçekte ne olduğunu tam anlamıyla kavramak istiyorsak, ona dair önceden edindiğimiz tüm felsefi kabulleri, inançları ve toplumsal yargıları geçici olarak askıya almalıyız. Zihnimizin nesneye yöneldiği o saf anı yakalayarak, nesnenin bilincimize kendisini doğrudan açan özsel yapısına ulaşabiliriz.
* Burak: Duyusal deneyimlerle test edilemeyen ve olgusal karşılığı bulunmayan her türlü önerme bilgi dışıdır. Felsefenin esas görevi, bilimsel önermelerin dilini mantıksal çözümlemelerle netleştirmek ve anlamsız metafiziksel ifadeleri ayıklamaktır.
* Canan: İnsanın dışındaki varlıkların özü varoluşlarından önce gelir; örneğin bir masa üretilmeden önce zihinde tasarlanır. Ancak insan i��in durum tam tersidir; o önce var olur, ardından kendi özgür eylemleri ve tercihleriyle kendi kimliğini ve özünü inşa eder.

Buna göre; Ahmet, Burak ve Canan’ın savunduğu görüşlerin temsil ettiği 20. yüzyıl felsefe akımları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Fenomenoloji - Mantıkçı pozitivizm - Varoluşçuluk

Answer

Fenomenoloji - Mantıkçı pozitivizm - Varoluşçuluk
Nesnenin özünü kavramak amacıyla ön yargı ve bilgileri askıya almaktan bahseden görüş fenomenolojinin 'paranteze alma' yöntemine; olgusal doğrulama ve dil çözümlemesini öne çıkararak metafiziksel önermeleri reddeden görüş mantıkçı pozitivizme; insanın önceden belirlenmiş bir özü olmadığını ve bu özü kendi seçimleriyle kurduğunu belirten görüş ise varoluşçuluğa aittir. Dolayısıyla doğru sıralama fenomenoloji, mantıkçı pozitivizm ve varoluşçuluk şeklinde olmalıdır.

Step-by-Step Solution

1
Ahmet'in ifadesinin felsefi analizinin yapılması
Fenomenoloji akımı
Ahmet'in nesnenin özüne ulaşmak için her türlü ön yargıyı askıya almaktan (paranteze almaktan) bahsettiği görüşü Edmund Husserl'in fenomenolojisiyle doğrudan ilişkilidir.
2
Burak'ın ifadesinin felsefi analizinin yapılması
Mantıkçı pozitivizm akımı
Burak'ın metafiziği dışlayarak olgusal doğrulanabilirliği ve bilimsel dilin mantıksal analizini savunduğu görüşü mantıkçı pozitivizm akımıyla eşleşir.
3
Canan'ın ifadesinin felsefi analizinin yapılması
Varoluşçuluk akımı
Canan'ın insanın kendi özünü özgür eylemleri ve tercihleriyle sonradan yarattığı yönündeki görüşleri Jean-Paul Sartre'ın varoluşçuluğunu yansıtır.
4
Belirlenen akımların sıraya konularak doğru seçeneğin saptanması
Fenomenoloji - Mantıkçı pozitivizm - Varoluşçuluk sıralaması elde edilir.
Her üç öğrencinin savunduğu akımların sırasıyla eşleştirilmesiyle doğru sonuca ulaşılır.

Key Concept

20. Yüzyıl Çağdaş Felsefe Akımlarının (Fenomenoloji, Mantıkçı Pozitivizm, Varoluşçuluk) Kurucu İlkeleri
Estimated Time:2m 0s
PreviousPage 26 / 437Next
All practice questions — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin