Milli Edebiyat

Milli Mücadele Dönemi’ni ve bu dönemin yarattığı toplumsal ruh halini konu edinen romanda, İzmir'in işgaliyle başlayan acılı sürece paralel olarak nişanlısının şehit düştüğü haberiyle sarsılan genç bir kadının, tüm acılarına rağmen Anadolu'da Milli Mücadele'ye ve yaralı askerlerin tedavisine kendini adaması anlatılır. Anadolu insanının bağımsızlık azmini ve fedakarlığını temsil eden 'Yıldız' karakterinin merkezde olduğu bu eser, Kurtuluş Savaşı'nı destansı bir hava içinde ele alır.

Bu parçada söz edilen eser ve yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Milli Edebiyat Dönemi roman ve hikâyeciliği, Anadolu coğrafyasına ve memleket gerçeklerine yönelişin Türk edebiyatındaki en belirgin dönemidir.

Aşağıda verilen eserleri, karşılarında yer alan doğru tematik veya içeriksel açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Necdet, nişanlısı Leyla’nın işgal kuvvetleri subaylarıyla kurduğu yakın ilişkileri ve çevresindeki insanların sergilediği ahlaki yozlaşmayı büyük bir üzüntüyle izler. Onun gözünde bu şehir, mütareke günlerinin getirdiği çöküntüyle adeta kutsal kitaplarda lanetlenen kentleri andırmaktadır. Anadolu’da yürütülen mücadeleye karşı duyarsız kalan bu çevrelerin karşısında Necdet, zamanla kendi içindeki milli uyanışı gerçekleştirecektir.

Bu parçada özetlenen tematik yapı ve karakter dünyası, aşağıdaki Milli Edebiyat Dönemi eserlerinin hangisinde ele alınmıştır?

Milli Edebiyat Dönemi Türk edebiyatında roman ve hikâye türünün gelişim çizgisini gösteren aşağıdaki eserleri, ilk yayımlanma (kitaplaşma veya tefrika) tarihlerine göre kronolojik olarak eskiden yeniye doğru sıralayınız.

Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun Kiralık Konak romanından alınan aşağıdaki parçayı okuyunuz:

'Naim Efendi, kendi kendine: «Garip şey!» diyordu, «Biz ne idik, ne olduk? Bir zamanlar bu konağın içinde ne kadar ağırbaşlı, ne kadar terbiyeli bir hayat vardı! Şimdi bu gürültü, bu kahkahalar, bu hafiflik nereden çıktı? Gençler artık ne büyüklerini sayıyorlar ne de eski adabı dinliyorlar. Herkes kendi havasında, herkes kendi keyfinde...»'

Bu parçadan hareketle Kiralık Konak romanıyla ilgili aşa��ıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

Milli Edebiyat Dönemi romanlarında öne çıkan karakterler, eserin ana temasını ve dönemin zihniyetini temsil eden sembolik özellikler taşırlar. Buna göre, sol sütunda verilen roman karakterlerini sağ sütundaki temsil ettikleri temel izlekler / toplumsal roller ile doğru şekilde eşleştiriniz.

İkinci Meşrutiyet’in ilanını takip eden yıllarda Babıali çevrelerinde gazetecilik yapan Ahmet Kerim’in gözünden; ��ttihat ve Terakki Cemiyeti ile muhalif Hürriyet ve İtilaf Fırkası arasındaki sert siyasi mücadeleleri, dönemin basın kavgalarını ve bireyin bu kaos ortamındaki çıkmazını konu edinen Milli Edebiyat Dönemi romanı aşağıdakilerden hangisidir?

Milli Edebiyat Dönemi romanlarında "idealist öğretmen" tipi sıklıkla işlenen motiflerden biridir. Bu romanlardan birinde, geleneksel medrese eğitiminden yetiştiği hâlde bu sistemin yozlaşmışlığına isyan edip muallim mektebine geçen ve ardından Anadolu'nun Sarıova kasabasına tayin edilerek cehalet ve bağnazlıkla savaşan Şahin Bey'in mücadelesi anlatılır. Eser, din sömürüsü yapan çevrelerin ve işgal yıllarındaki iş birlikçilerin gerçek yüzünü ortaya koyması bakımından döneminin önemli bir tezli romanıdır.

Bu parçada sözü edilen eser ve yazarı aşağıdakilerin hangisinde bir arada verilmiştir?

Halide Edip Adıvar'ın Millî Mücadele dönemini doğrudan yansıtan ve Türk edebiyatının bu temadaki ilk romanlarından biri kabul edilen *Ateşten Gömlek* eserinin olay örgüsünü dikkate alarak aşağıdaki gelişmeleri kronolojik olarak sıralayınız.

Aşağıda sol sütunda Yeni Lisan Hareketi'nin temel dil ilkeleri, sağ sütunda ise bu ilkelerin edebî metinlerdeki yansımaların�� gösteren örnek durumlar verilmiştir. Bu ilkeleri ve ilgili örnekleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Yeni Lisan Hareketi, Türk edebiyatı tarihinde dilde sadeleşme düşüncesini teorik bir çerçeveye oturtan ve bunu başarıyla uygulayan ilk hareket olarak kabul edilir. Tanzimat Dönemi'nde de Şinasi, Namık Kemal ve Ahmet Mithat Efendi gibi isimler dilde sadeleşmeyi savunmuş, hatta bu doğrultuda yazılar kaleme almış olmalarına rağmen dilde kalıcı bir sadeleşme sağlayamamışlardır.

Buna göre, Yeni Lisan Hareketi'ni Tanzimat Dönemi'ndeki dil çalışmalarından ayıran ve onu dilde sadeleşme konusunda başarıya ulaştıran temel etken aşağıdakilerden hangisidir?

Millî Edebiyat Dönemi hikâye ve romanları; ele aldıkları temalar, sosyal meseleler ve karakter kadrolarıyla Türk edebiyatında gerçekçi yönelimin güçlendiği bir dönemi temsil eder. Aşağıda verilen Millî Edebiyat Dönemi romanlarını karşılarında yer alan ilgili konu ve temalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Yeni Lisan hareketinin ve Millî Edebiyat akımının oluşum sürecinde yaşanan aşağıdaki gelişmelerin kronolojik olarak ilkten sona doğru sıralaması nasıl olmalıdır?

Milli Edebiyat Dönemi tiyatro hayatının ve Darülbedayi'nin önemli şahsiyetleri ile bu şahsiyetlerin Türk tiyatro tarihindeki rollerini ve eserlerini doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Yeni Lisan Hareketi'nin Türk yazı dilini sadeleştirmek ve millîleştirmek amacıyla belirlediği temel ilkeler ile bu ilkelerin edebi ve fiili uygulamalarını gösteren örnek durumları eşleştiriniz.

1914 yılında kurulan Darülbedayi, Türk tiyatrosunun kurumsallaşmasında ve gelişiminde çok önemli bir dönüm noktasıdır. Bu kurumun sahneye koyduğu eserler tiyatro tarihimiz açısından büyük öneme sahiptir.

Buna göre, Darülbedayi sahnesinde gösterime giren ilk telif (yerli) tiyatro eseri ve bu eserin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Yeni Lisan makalesinde Ömer Seyfettin, Türk dilinin tarihsel süreçteki gelişimini ve uğradığı bozulmaları ele alırken geçmişteki bazı edebi yönelimlerin dil konusundaki adımlarını değerlendirir. Yazar, bu dönem sanatçılarının dilde sadeleşme ihtiyacını hissetmelerini ve bu yönde samimi bir niyet taşımalarını takdir eder; ancak sistemli bir dil programından yoksun olmaları, teoride savundukları sadeliği eserlerinde uygulayamamaları ve Arapça-Farsça kuralları kullanmaya devam etmeleri nedeniyle onları hedeflerine ulaşamamakla eleştirir.

Bu parçada sözü edilen ve Yeni Lisan yazarları tarafından 'niyetleri olumlu, yöntemleri yetersiz' bulunarak eleştirilen edebi dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Milli Edebiyat Dönemi'nde tiyatronun kurumsallaşmasında Darülbedayi önemli bir basamaktır. Bu dönem tiyatrosunda yazarlar hem telif eserlerle hem de başarılı adaptasyonlarla sahne hayatının gelişimine katkıda bulunmuşlardır. Aşağıdaki sol sütunda yer alan tiyatro yazarlarını sağ sütunda verilen önemli eserleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Türk edebiyatında dilde sadeleşme düşüncesinin gelişimini ve Millî Edebiyat akımının doğuşunu hazırlayan aşağıdaki yayınların/eserlerin yayımlanma kronolojisini geçmişten günümüze doğru sıralayınız.

Genç Kalemler dergisinde yayımlanan Yeni Lisan makalesiyle başlayan hareket; dilde sadeleşmeyi, Arapça ve Farsça dil bilgisi kuralları ile bu kurallara göre yapılan tamlamaların terk edilmesini ve İstanbul Türkçesinin ortak yazı dili olarak benimsenmesini savunmuştur. Bu doğrultuda Servet-i Fünun ve Fecr-i Âti dönemlerindeki ağır, yapay ve süslü dil anlayışına cephe almıştır.

Buna göre, aşağıdaki parçalardan hangisi Yeni Lisan Hareketi'nin dil ve üslup ilkelerine aykırı bir biçimde kaleme alınmıştır?