Tanzimat Edebiyatı

Aşağıdaki Tanzimat Dönemi Türk edebiyatına ait roman ve hikaye türündeki eserleri, yayımlanma (ilk baskı) tarihlerine göre kronolojik olarak eskiden yeniye doğru sıralayınız.

Hasan Asaf’ın 1895 yılında Malumat gazetesinde yayımlanan bir manzumesindeki 'abes' (عب��) ve 'muktebes' (مقتبس) kelimelerinin kafiyeli kabul edilip edilmeyeceği üzerine başlayan tartışma, Türk edebiyatında eski-yeni mücadelesinin en hararetli kırılma noktalarından biri olmuştur. Recaizade Mahmut Ekrem, bu tartışmada yeni edebiyat cephesinin kuramsal öncülüğünü üstlenerek 'kafiye kulak içindir' tezini savunmuş ve bu görüş Servet-i Fünun topluluğunun da estetik temellerini hazırlamıştır.

Buna göre, Recaizade Mahmut Ekrem’in 'kafiye kulak içindir' teziyle savunduğu temel estetik yönelim ve bu yönelimin Tanzimat II. Dönem Türk şiirindeki yansıması aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak açıklanm��ştır?

Tanzimat II. Dönem Türk edebiyatı, sanatçıların kaleme aldığı mukaddimeler (önsözler) ve teorik yazılar aracılığıyla yeni edebi yönelimlerin sistemleştirildiği bir dönemdir. Sanat��ıların estetik anlayışlarını ortaya koydukları bu metinlerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Tanzimat Dönemi Türk şiiri, hem biçimsel hem de tematik açıdan ciddi bir dönüşümün ve Doğu-Batı çatışmasının izlerini taşır. Bu dönem şairleri, geleneksel ile modern arasında farklı estetik ve felsefi tutumlar geliştirmişlerdir.

Aşağıda verilen Tanzimat Dönemi şiirlerinden alınmış beyit ve bent örneklerini, bu şiirlerin temsil ettiği estetik, felsefi veya tematik dönüşümü açıklayan ifadelerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Tanzimat Dönemi Türk romanı ve hikayesinin gelişim sürecinde kilometre taşı niteliği taşıyan aşağıdaki edebi gelişmeleri ve eserlerin yayımlanma tarihlerini göz önünde bulundurarak, kronolojik olarak en eskiden en yeniye doğru sıralayınız.

Tanzimat Dönemi Türk romanında anlatıcının konumu ve kurgu tekniği, dönemler ve yazarlar arasında belirgin farklılıklar gösterir. Tanzimat I. Dönemi'nde yaygın olan ve anlatıcının olay akışını keserek okuyucuya ahlaki veya ansiklopedik bilgiler aktardığı "meddah" tarzı anlatım, II. Dönem'den itibaren yerini Batı tarzı nesnel bir anlatıcıya bırakmaya başlamıştır. Ancak bu genel eğilimin dışına çıkan sıra dışı bir örnekte; I. Dönem'in üretken yazarı, natüralist roman yöntemini denediğini belirterek bizzat kendisini yazar kimliğiyle romanın içine bir karakter olarak yerleştirir. Eserin kurmaca şahıslarıyla görüşmeler yapar, onların mektuplarını inceler ve romanı yazma sürecini de olay örgüsünün bir parçası haline getirerek Türk edebiyatındaki ilk deneysel "üstkurmaca" örneğini verir.

Bu parçada söz�� edilen yazar ve eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Tanzimat Dönemi Türk tiyatrosunun gelişim seyri göz önünde bulundurulduğunda, aşağıda verilen eserlerin ilk yay��mlanma (kitap ya da gazete tefrikası şeklinde basılma) tarihlerine göre kronolojik olarak eskiden yeniye doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Tanzimat Dönemi Türk edebiyatı, Osmanlı Devleti’nin Batılılaşma yönelimiyle başlattığı modernleşme hamlelerinin kültürel ve estetik alandaki en önemli tezahürüdür. Bu edebiyatın doğuşunda rol oynayan tarihsel koşullar, hazırlık evresi ve genel özellikleri dikkate alındığında;

I. Tercüme Odası (Babıali Tercüme Odası) ve Encümen-i Daniş gibi kurumlar, Batı düşünce yapısının ve edebiyatının Türk aydınları tarafından tanınmasında kurucu birer okul vazifesi görmüştür.
II. İlk dönem sanatçıları dilde sadeleşmeyi savunarak makalelerinde bu fikri işlemişler ancak yüzyıllık Divan edebiyatı geleneğinin estetik alışkanlıkları ve aruzun getirdiği yapısal zorunluluklar sebebiyle pratikte ağır ve süslü bir dilden tamamen sıyrılamamışlard��r.
III. Tanzimat şiiri, biçimsel açıdan bütünüyle Klasik Fransız şiirinin (sone, terzarima vb.) kurallarını benimsemiş olsa da içerik yönünden vatan, hürriyet, adalet gibi toplumsal temaları ilk kez edebiyata kazandırmıştır.
IV. Yeni türlerin ilk örneklerinde (roman, hikaye, tiyatro), Batılı kurgu tekniklerinden ziyade meddah, Karagöz ve halk hikayeciliği gibi geleneksel anlatı kalıplarının etkisi ve anlatıcının araya girerek bilgi vermesi gibi teknik kusurlar görülmektedir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Aşağıdaki sol sütunda verilen Tanzimat I. Dönem Türk edebiyatı şiirlerinden alınmış beyit ve bentleri, sağ sütunda verilen ve bu dizelerin biçim, içerik ve izlek özelliklerini çözümleyen edebi analizlerle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Tanzimat Dönemi öğretici metinleri ve gazetecilik faaliyetleri, Osmanlı entelektüelinin Batılılaşma programını halka yayma ve yeni bir kamuoyu (efkâr-ı umumiye) oluşturma çabasının en somut ürünüd��r. I. Dönem'de Şinasi, Namık Kemal ve Ziya Paşa gibi isimler gazeteyi toplumu eğitmede bir okul olarak görürken; II. Dönem'de değişen siyasi koşullar öğretici metinlerin yönün�� estetik ve teorik tartışmalara (eleştiri, edebiyat teorisi) kaydırmıştır. Ancak bu süreçte türlerin gelişimi, yayın organlarının çizgisi ve yazarların savundukları görüşler arasında karmaşık ilişkiler mevcuttur.

Bu parçadan hareketle Tanzimat Dönemi öğretici metinleri ve gazeteciliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Aşağıda Tanzimat Dönemi Türk edebiyatına ait iki farklı şiir kesiti verilmiştir:

I. Metin:
*Görüp ahkâm-ı asrı ağlarız inşâd-ı hürriyetle*
*Halâs etmek ne müşküldür bu devleti bu milletle*

*Ne efsunkâr imişsin ey didâr-ı hürriyet*
*Esîr-i aşk��n olduk gerçi kurtulduk esâretten*

II. Metin:
*Eyvah! Ne yer, ne yar kaldı,*
*Gönlüm dolu ah ü zar kaldı.*
*Şimdi buradaydı, gitti elden,*
*Gitti ebede gelip ezelden.*

Bu metinler ve temsil ettikleri edebi dönemler/anlayışlar göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Tanzimat II. Dönem edebiyatında bireysel temaların ağırlık kazanmasıyla birlikte ölüm, metafizik ve aşk gibi konular şiirin merkezine yerleşmiştir. Bu dönemde özellikle eşinin vefatı üzerine kaleme aldığı *Makber* adlı şiiriyle tanınan ve edebiyatımızda 'Şair-i Azam' olarak anılan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Tanzimat I. Dönem sanatçıları edebiyatı toplumu eğitmek, sosyal aksaklıkları dile getirmek ve halka yeni fikirler aşılamak için bir araç olarak görmüşlerdir. Tanzimat II. Dönem sanatçıları ise değişen siyasi ve sosyal koşulların da etkisiyle "sanat sanat içindir" ilkesine yönelmiş, estetik değeri ve bireysel duyarlılıkları ön plana çıkaran bir edebi çizgi benimsemişlerdir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Tanzimat II. Dönem sanatçılarının edebi anlayışını veya bu anlayış doğrultusunda verdikleri eserlerin özelliklerini yansıtan bir durum değildir?

Aşağıda sol sütunda verilen Tanzimat II. Dönem sanatçılarını, sağ sütunda verilen kendileriyle özdeşleşmiş meşhur eserleriyle eşleştiriniz.

Aşağıda sol sütunda verilen Tanzimat II. Dönem sanatçılarını, sağ sütunda yer alan ve bu sanatçıların edebi yönelimleri ile eserlerini açıklayan ifadelerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Tanzimat II. Dönem Türk edebiyatı sanatçıları, eserlerinde realizm ve romantizm akımlarından etkilenmiş ve bireysel temalara yönelmişlerdir. Buna göre, aşağıda verilen sanatçıları edebiyatımızda önemli yeri olan bu eserleriyle eşleştiriniz.

Tanzimat ikinci dönem sanatçılarından olan yazar, edebiyatımızda realizm ve natüralizmin ilk örneklerinden birini vermiştir. Antalya'nın Kaş ilçesine bağlı Beymelek köyünde geçen olayları, köylülerin günlük konuşma dili ve ağız özellikleriyle aktardığı Karabibik adlı uzun hikaye/roman tarzındaki eseriyle tanınan bu sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Tanzimat II. Dönem sanatçıları, devrin siyasi koşullarının da etkisiyle toplumsal konulardan uzaklaşarak bireysel temalara yönelmişlerdir. Şiirde estetik kaygı ön plana çıkarken roman ve hikâyede gözlemci ve bilimci yaklaşımlar (realizm ve natüralizm) ağırlık kazanmıştır. Bu dönemde yazılan bir eser; kıskançlık temasını ele alışı, kahramanların psikolojik tahlillerine yer verişi ve nat��ralizmin determinist ilkelerini yansıtması bakımından Türk edebiyatının ilk psikolojik roman denemesi kabul edilir.

Bu parçada sözü edilen edebi özellikler ve ilk psikolojik roman denemesi niteliği aşağıdaki eserlerden hangisine aittir?

Ne gam pür-âteş-i hevle olsa da gavgâ-yı hürriyet
Kaçar mı merd olan bir cân için meydân-ı gayretten

Tanzimat Dönemi şiir anlayışı göz önüne alındığında, Namık Kemal'in 'Hürriyet Kasidesi'nden alınan bu beyitle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Tanzimat Dönemi Türk şiirindeki sanat anlayışlarının gelişimini gösteren aşağıdaki parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla hangi kavramlar getirilmelidir?