Dizilerin Uygulamaları ve Problemler

15 questions

Question 1Question

Bir sporcu antrenmanının ilk günü 1212 dakika koşmuş ve sonraki her gün günlük koşu süresini bir önceki güne göre 44 dakika artırmıştır.

Buna göre, bu sporcu antrenmanının 1010. günü kaç dakika koşmuştur?

Show answer & explanation

Answer: 4848

Answer

48 dakika
Doğru cevaba ulaşmak için aritmetik dizi modeli kurulur. İlk gün koşu süresi ilk terim a1=12a_1 = 12 ve her gün yapılan artış miktarı ortak fark d=4d = 4 olarak belirlenir. Aritmetik dizinin genel terim formülü an=a1+(n1)da_n = a_1 + (n-1) \cdot d şeklindedir. Sporcunun 1010. günkü koşu süresi a10a_{10} terimi ile temsil edilir. Formülde değerler yerine yazıldığında a10=12+(101)4=12+94=48a_{10} = 12 + (10-1) \cdot 4 = 12 + 9 \cdot 4 = 48 dakika bulunur. Bu durum doğru seçenekte sunulmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Problemi bir aritmetik dizi olarak modelleme.
İlk terim a1=12a_1 = 12 ve ortak fark d=4d = 4 olarak belirlenir.
Sporcu her gün sabit bir miktarda artış yaptığı için günlük koşu süreleri bir aritmetik dizi oluşturur.
2
1010. günkü koşu süresini temsil eden terimi belirleme.
Aritmetik dizinin genel terim formülü an=a1+(n1)da_n = a_1 + (n-1) \cdot d olup, 1010. gün için a10=a1+9da_{10} = a_1 + 9d formülü kurulur.
1010. güne ulaşmak için ilk güne 99 kez günlük artış miktarı eklenmelidir.
3
Değerleri yerine yazarak sonucu hesaplama.
a10=12+94=48a_{10} = 12 + 9 \cdot 4 = 48 dakika bulunur.
Aritmetik işlemler tamamlanarak dizinin 1010. teriminin sayısal değerine ulaşılır.

Key Concept

Aritmetik dizilerin gerçek hayat uygulamalarında genel teriminin bulunması
Estimated Time:1m 0s
Question 2Question

Bir biyoloji laboratuvarında A ve B tüplerindeki bakteri popülasyonları gözlemlenmektedir. A tüpündeki bakteri sayısının her saatin sonundaki değerleri bir geometrik dizi oluşturmaktadır. Bu dizinin 3. terimi 1210412 \cdot 10^4 ve 6. terimi 9610496 \cdot 10^4 olarak ölçülmüştür. B tüpündeki bakteri sayısının her saatin sonundaki değerleri ise bir aritmetik dizi oluşturmaktadır. Bu dizinin ilk 8 teriminin toplamı 8810488 \cdot 10^4 ve 4. terimi 1010410 \cdot 10^4 olarak belirlenmiştir. Buna göre, A tüpündeki bakteri sayısının B tüpündeki bakteri sayısının 4 katı olduğu saatin sonunda, B tüpündeki bakteri sayısı kaç adet 10410^4'tür?

Show answer & explanation

Answer: 12

Answer

A tüpündeki bakteri sayısının B tüpündeki bakteri sayısının 4 katı olduğu saatin sonunda, B tüpündeki bakteri sayısı 12 adet 10410^4'tür.
A tüpündeki bakteri sayısı geometrik dizi (an=31042n1a_n = 3 \cdot 10^4 \cdot 2^{n-1}) ve B tüpündeki bakteri sayısı aritmetik dizi (bn=(2n+2)104b_n = (2n + 2) \cdot 10^4) kurallarına uyar. an=4bna_n = 4 \cdot b_n eşitliğinden n=5n = 5 saati elde edilir. 5. saatin sonunda B tüpünde 1210412 \cdot 10^4 bakteri bulunur.

Step-by-Step Solution

1
A tüpünün geometrik dizisi (an)(a_n) için ortak çarpanı ve ilk terimi belirlemek.
a3=a1r2=12104a_3 = a_1 \cdot r^2 = 12 \cdot 10^4 ve a6=a1r5=96104a_6 = a_1 \cdot r^5 = 96 \cdot 10^4 eşitliklerinden r3=8    r=2r^3 = 8 \implies r = 2 bulunur. Buradan a1=3104a_1 = 3 \cdot 10^4 elde edilir. Genel terim an=31042n1a_n = 3 \cdot 10^4 \cdot 2^{n-1} olur.
Geometrik dizinin her bir saatin sonundaki değerlerini bulmak için genel terim formülünü oluşturmamız gerekir.
2
B tüpünün aritmetik dizisi (bn)(b_n) için ortak farkı ve ilk terimi belirlemek.
b4=b1+3d=10104b_4 = b_1 + 3d = 10 \cdot 10^4 ve S8=4(2b1+7d)=88104    2b1+7d=22104S_8 = 4(2b_1 + 7d) = 88 \cdot 10^4 \implies 2b_1 + 7d = 22 \cdot 10^4 denklem sistemi çözüldüğünde d=2104d = 2 \cdot 10^4 ve b1=4104b_1 = 4 \cdot 10^4 bulunur. Genel terim bn=(2n+2)104b_n = (2n + 2) \cdot 10^4 olur.
Aritmetik dizinin her saatin sonundaki değerlerini hesaplayabilmek için ortak farkı ve ilk terimi bulmamız gerekir.
3
an=4bna_n = 4 \cdot b_n denklemini çözerek nn değerini bulmak.
31042n1=4(2n+2)104    32n1=8(n+1)    32n4=n+13 \cdot 10^4 \cdot 2^{n-1} = 4 \cdot (2n + 2) \cdot 10^4 \implies 3 \cdot 2^{n-1} = 8(n + 1) \implies 3 \cdot 2^{n-4} = n + 1 denklemini sağlayan pozitif tam sayı n=5n = 5 olarak bulunur.
İki popülasyon arasındaki oran şartını sağlayan saati belirlemek.
4
n=5n = 5 için B tüpündeki bakteri sayısını hesaplamak.
b5=(25+2)104=12104b_5 = (2 \cdot 5 + 2) \cdot 10^4 = 12 \cdot 10^4 bulunur.
İstenen saatin sonundaki bakteri miktarını bulmak.

Key Concept

Aritmetik ve geometrik dizilerin genel terim formülleri, toplam formülleri ve gerçek hayat problemlerine uygulanması.
Question 3Question

Bir kenar uzunluğu 32 cm32\text{ cm} olan kare biçimindeki bir kartonun kenar orta noktaları birleştirilerek yeni bir kare elde ediliyor. Daha sonra elde edilen bu yeni karenin de kenar orta noktaları birleştirilerek bir sonraki kare elde ediliyor ve bu işlem benzer şekilde devam ettiriliyor.

Elde edilen nn. karenin çevresi CnC_n santimetre, alanı ise AnA_n santimetrekare ile gösterilmektedir.

Buna göre, CnAnC_n \geq A_n koşulunu sağlayan en küçük nn pozitif tam sayısı kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 7

Answer

Koşulu sağlayan en küçük pozitif tam sayı değeri 7'dir.
Soruda istenen CnAnC_n \geq A_n koşulu, geometrik dizinin kuralları uygulanıp genel terimler çıkarıldığında 215n2211n2^{\frac{15-n}{2}} \geq 2^{11-n} eşitsizliğine indirgenir. Bu üslü eşitsizlik çözüldüğünde n7n \geq 7 elde edilir ve en küçük pozitif tam sayı değeri olan 7 cevabına ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
Genel kenar uzunluğu dizisini oluşturma
sn=211n2s_n = 2^{\frac{11-n}{2}}
Karenin orta noktalarının birleştirilmesiyle elde edilen yeni karenin kenar uzunluğu her seferinde 22\frac{\sqrt{2}}{2} oranında azalır ve bu bir geometrik dizi belirtir.
2
CnC_n çevre dizisinin genel terimini bulma
Cn=215n2C_n = 2^{\frac{15-n}{2}}
Karenin çevresi bir kenar uzunluğunun 4 katına eşittir.
3
AnA_n alan dizisinin genel terimini bulma
An=211nA_n = 2^{11-n}
Karenin alanı bir kenar uzunluğunun karesine eşittir.
4
CnAnC_n \geq A_n eşitsizliğini çözerek en küçük nn değerini bulma
n7n \geq 7 olduğundan en küçük n=7n = 7
Üslü eşitsizliğin tabanı 1'den büyük olduğu için üslerin eşitsizliği doğrudan çözülür.

Key Concept

Geometrik dizilerin genel terimlerinin gerçek hayat ve geometri problemlerinde modellenmesi ve üslü eşitsizlikler yardımıyla çözülmesi.
Estimated Time:2m 30s
Question 4Question

Aslı ve Banu, aynı gün birer birikim hesabı açarak para biriktirmeye başlamışlardır.

* Aslı, ilk ay hesabına 100 TL100\text{ TL} yatırmış ve takip eden her ay, bir önceki ay yatırdığı miktardan 20 TL20\text{ TL} daha fazla para yatırmıştır.
* Banu, ilk ay hesabına 10 TL10\text{ TL} yatırmış ve takip eden her ay, bir önceki ay yatırdığı miktarın 22 katı kadar para yatırmıştır.

Buna göre, her iki arkadaşın hesaplarında biriken toplam para miktarı göz önüne alındığında, kaçıncı ayın sonunda Banu'nun hesabındaki toplam para miktarı ilk kez Aslı'nınkinden fazla olur?

Show answer & explanation

Answer: 7

Answer

Banu'nun biriken parasının Aslı'nın biriken parasını ilk kez geçtiği ay 7. aydır.
Yapılan hesaplamalarda Aslı'nın biriken toplam parası 10n2+90n10n^2 + 90n, Banu'nun biriken toplam parası ise 10(2n1)10(2^n - 1) olarak bulunmuştur. n=7n = 7 değeri için Banu'nun toplam parası (1270 TL1270\text{ TL}), Aslı'nın toplam parasından (1120 TL1120\text{ TL}) ilk kez daha fazla olmaktadır. Bu yüzden 7 değeri doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Aslı'nın her ay yatırdığı para miktarlarının oluşturduğu aritmetik dizinin genel terimini ve nn ay sonunda biriken toplam para miktarını veren SA(n)S_A(n) formülünü yazınız.
Aslı'nın ödemeleri ilk terimi a1=100a_1 = 100 ve ortak farkı d=20d = 20 olan bir aritmetik dizidir. nn. terim: an=100+(n1)20=20n+80a_n = 100 + (n-1)20 = 20n + 80. İlk nn terim toplamı: SA(n)=n2(a1+an)=n2(100+20n+80)=10n2+90nS_A(n) = \frac{n}{2}(a_1 + a_n) = \frac{n}{2}(100 + 20n + 80) = 10n^2 + 90n.
Toplam birikimi bulabilmek için aritmetik dizi toplam formülünün oluşturulması gerekir.
2
Banu'nun her ay yatırdığı para miktarlarının oluşturduğu geometrik dizinin genel terimini ve nn ay sonunda biriken toplam para miktarını veren SB(n)S_B(n) formülünü yazınız.
Banu'nun ödemeleri ilk terimi b1=10b_1 = 10 ve ortak çarpanı r=2r = 2 olan bir geometrik dizidir. İlk nn terim toplamı: SB(n)=b1rn1r1=102n121=10(2n1)S_B(n) = b_1 \frac{r^n - 1}{r - 1} = 10 \frac{2^n - 1}{2 - 1} = 10(2^n - 1).
Banu'nun toplam birikimini ifade etmek için geometrik dizi toplam formülü kullanılmalıdır.
3
Banu'nun birikiminin Aslı'nın birikiminden fazla olmasını sağlayan en küçük nn pozitif tam sayısını belirlemek için SB(n)>SA(n)S_B(n) > S_A(n) eşitsizliğini çözünüz.
10(2n1)>10n2+90n    2n1>n2+9n10(2^n - 1) > 10n^2 + 90n \implies 2^n - 1 > n^2 + 9n. Değerleri denersek: n=6n = 6 için 261=632^6 - 1 = 63 ve 62+9(6)=906^2 + 9(6) = 90 olup 63>9063 > 90 sağlanmaz. n=7n = 7 için 271=1272^7 - 1 = 127 ve 72+9(7)=1127^2 + 9(7) = 112 olup 127>112127 > 112 sağlanır.
Eşitsizliğin her iki tarafı sadeleştirilerek deneme yöntemiyle en küçük nn tam sayısı tespit edilir.

Key Concept

Gerçek hayat problemlerinde aritmetik ve geometrik dizilerin ilk n terim toplamı formüllerinin uygulanması ve karşılaştırılması.
Question 5Question

Bir teknoloji ��irketi, yeni piyasaya sürdüğü bir akıllı cihazın haftalık satış adetlerini incelemektedir. Cihazın satışa sunulduğu ilk hafta belirli sayıda satış yapılmış ve sonraki her hafta satılan cihaz sayısı bir önceki haftaya göre sabit bir oranda artarak geometrik bir dizi oluşturmuştur. Bu cihazın ilk 4 haftada satılan toplam adedi, ilk 2 haftada satılan toplam adedinin 10 katıdır. Cihazın 5. haftadaki satış adedi, ilk haftadaki satış adedinden 2400 fazla olduğuna göre, bu cihaz ilk hafta kaç adet satılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: 30

Answer

Cihazın ilk hafta satılan adedi 30'dur.
Cihazın haftalık satışları geometrik bir dizi oluşturduğu için ilk 4 haftalık toplam satışın ilk 2 haftalık toplam satışa oranı kullanılarak ortak çarpan r=3r = 3 olarak belirlenir. Daha sonra, 5. hafta ile 1. hafta arasındaki fark denkleminde ortak çarpan yerine yazıldığında ilk hafta satılan cihaz sayısı a1=30a_1 = 30 olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1
Geometrik dizinin genel terim ve ilk nn terim toplamı formüllerini tanımlamak.
Sn=a1rn1r1S_n = a_1 \cdot \frac{r^n - 1}{r - 1} ve an=a1rn1a_n = a_1 \cdot r^{n-1}
Problemi çözmek için haftalık toplam satışları ve belirli bir haftadaki satışı matematiksel olarak ifade etmek gerekir.
2
İlk 4 haftalık toplam satışın ilk 2 haftalık toplam satış��n 10 katı olduğu bilgisini denkleme dökmek.
a1r41r1=10a1r21r1a_1 \cdot \frac{r^4 - 1}{r - 1} = 10 \cdot a_1 \cdot \frac{r^2 - 1}{r - 1}
Ortak çarpan rr değerini belirleyebilmek için toplam terim formüllerini oranlamak gerekir.
3
Elde edilen denklemi sadeleştirip iki kare farkı özdeşliği kullanarak ortak çarpanı çözmek.
r2+1=10r2=9r=3r^2 + 1 = 10 \Rightarrow r^2 = 9 \Rightarrow r = 3
a1a_1 ve r1r-1 terimleri sadeleştirildikten sonra r41r^4-1 ifadesi (r21)(r2+1)(r^2-1)(r^2+1) şeklinde açılarak rr değeri kolayca bulunur.
4
5. hafta satışı ile 1. hafta satışı arasındaki farkı kullanarak ilk terimi veren denklemi kurmak.
a5a1=2400a1(r41)=2400a_5 - a_1 = 2400 \Rightarrow a_1(r^4 - 1) = 2400
İlk hafta satılan cihaz miktarını (a1a_1) bulmak için verilen fark bilgisinden yararlanılır.
5
r=3r = 3 değerini yerine yazarak ilk terimi hesaplamak.
80a1=2400a1=3080 \cdot a_1 = 2400 \Rightarrow a_1 = 30
Bulunan ortak çarpan denklemde yerine yazılarak bilinmeyen ilk terim elde edilir.

Key Concept

Geometrik dizi toplamı ve terimleri arasındaki ilişki ile gerçek hayat problemlerinin modellenmesi.
Estimated Time:2m 30s
Question 6Question

Bir sanayi bölgesinde üretim yapan A ve B fabrikalarının yıllık üretim miktarlarıyla ilgili aşağıdakiler bilinmektedir:

* A fabrikasının yıllık üretim miktarı bir aritmetik dizinin, B fabrikasının yıllık üretim miktarı ise bir geometrik dizinin terimleriyle modellenmektedir.
* Her iki fabrikanın da 1. yıldaki üretim miktarları birbirine e��it ve 6464 bin adettir.
* A fabrikasının 2. yıldaki üretim miktarı ile B fabrikasının 2. yıldaki üretim miktarı birbirine eşittir.
* A fabrikasının 5. yıldaki üretim miktarı ile B fabrikasının 3. yıldaki üretim miktarı birbirine eşittir.

Buna göre, B fabrikasının 4. yıldaki üretim miktarı, A fabrikasının ilk 4 yıldaki toplam üretim miktarından kaç bin adet fazladır?

Show answer & explanation

Answer: 704

Answer

704
Doğru seçenekte belirtilen değer, B fabrikasının 4. yıldaki üretim miktarı (17281728 bin adet) ile A fabrikasının ilk 4 yıldaki toplam üretim miktarı (10241024 bin adet) arasındaki net fark olan 704704 bin adeti ifade etmektedir. Kurulan aritmetik ve geometrik dizi denklemleri çözüldüğünde dizilerin parametreleri tek anlamlı şekilde r=3r=3 ve d=128d=128 olarak saptanır.

Step-by-Step Solution

1
Aritmetik ve geometrik dizilerin genel terim formülleri yazılır.
Aritmetik dizi için an=a1+(n1)da_n = a_1 + (n-1)d ve geometrik dizi için bn=b1rn1b_n = b_1 \cdot r^{n-1} formülleri kullanılır. Burada a1=b1=64a_1 = b_1 = 64 olarak verilmiştir.
Dizilerin sonraki terimlerini ilk terim cinsinden ifade edebilmek için.
2
Fabrikaların üretim miktarlarındaki eşitliklerden denklem sistemi kurulur.
a2=b2    64+d=64r    d=64(r1)a_2 = b_2 \implies 64 + d = 64r \implies d = 64(r-1) ve a5=b3    64+4d=64r2a_5 = b_3 \implies 64 + 4d = 64r^2 denklemleri elde edilir.
Soruda verilen ikinci ve üçüncü yıl eşitliklerini matematiksel ifadelere dönüştürmek için.
3
Birinci denklemdeki dd değeri ikinci denklemde yerine yazılarak ortak çarpan rr çözülür.
64+4(64(r1))=64r2    1+4r4=r2    r24r+3=064 + 4(64(r-1)) = 64r^2 \implies 1 + 4r - 4 = r^2 \implies r^2 - 4r + 3 = 0 denklemi elde edilir. Bu denklemin çarpanları (r3)(r1)=0(r-3)(r-1) = 0 olup, diziler sabit olmadığından (r1r \neq 1) ortak çarpan r=3r = 3 olarak bulunur.
İki bilinmeyenli denklem sistemini tek bilinmeyene indirgeyerek çözmek için.
4
Dizinin ortak farkı dd hesaplanır.
d=64(31)=128d = 64(3-1) = 128 olarak bulunur.
Aritmetik dizinin terimlerini ve toplamını hesaplamak için gerekli olan ortak fark değerini bulmak amacıyla.
5
B fabrikasının 4. yıldaki üretim miktarı ile A fabrikasının ilk 4 yıldaki toplam üretim miktarı hesaplanır.
B'nin 4. yıl üretimi: b4=6433=1728b_4 = 64 \cdot 3^3 = 1728 bin adet. A'nın ilk 4 yıldaki toplam üretimi: S4=42[2(64)+3(128)]=2[128+384]=1024S_4 = \frac{4}{2}[2(64) + 3(128)] = 2[128 + 384] = 1024 bin adet.
İstenen farkı hesaplamak amacıyla her iki değerin büyüklüğünü belirlemek için.
6
Hesaplanan üretim değerleri arasındaki fark bulunur.
17281024=7041728 - 1024 = 704 bin adet olarak fark elde edilir.
Soruda istenen nihai fazlalık miktarını bulmak için.

Key Concept

Gerçek hayat problemlerinde aritmetik ve geometrik dizi modellerinin kurulması, terim ilişkilerinin saptanması ve dizi toplam formüllerinin doğru uygulanması.

Alternative Method

Formül kullanmaksızın terimler tek tek yazılabilir. a1=64a_1 = 64 ve d=128d = 128 bulunduktan sonra A fabrikasının ilk 4 yıl üretimi sırasıyla 6464, 192192, 320320 ve 448448 olur. Bunların toplamı doğrudan 64+192+320+448=102464 + 192 + 320 + 448 = 1024 olarak toplanabilir. Benzer şekilde geometrik dizinin 4. terimi de adım adım b1=64    b2=192    b3=576    b4=1728b_1 = 64 \implies b_2 = 192 \implies b_3 = 576 \implies b_4 = 1728 şeklinde ardışık olarak 3 ile çarpılarak bulunabilir. Buradan fark 17281024=7041728 - 1024 = 704 elde edilir.
Estimated Time:2m 30s
Question 7Question

Bir su kuyusu açma firması, kuyunun ilk 11 metresini kazmak için 1200 TL1200\text{ TL} ücret almaktadır. Sonraki her 11 metrelik kazı işlemi için alınan ücret, bir önceki metrenin ücretine göre sabit bir miktar artmaktadır.

Bu kuyunun sadece 10.10\text{.} metresini kazmanın ücreti 2100 TL2100\text{ TL} olduğuna göre, toplam 1515 metre derinliğinde bir kuyu açtırmak isteyen bir kişinin ödeyeceği toplam tutar kaç TL\text{TL}'dir?

Show answer & explanation

Answer: 2850028500

Answer

Toplam ödenecek tutar 28500 TL28500\text{ TL}'dir.
Ortak farkı d=100d = 100 olan aritmetik dizinin ilk 15 teriminin toplamı S15=28500S_{15} = 28500 olarak elde edilir.

Step-by-Step Solution

1
Kuyu kazma işleminde her metreye ait ücretlerin oluşturduğu diziyi tanımlamak.
a1=1200a_1 = 1200 ve a10=2100a_{10} = 2100 olan bir aritmetik dizi elde edilir.
Ücret artışı her metre için sabit olduğundan bu kurgu bir aritmetik dizi belirtir.
2
Dizinin genel terim formülünü kullanarak ortak farkı (dd) hesaplamak.
a10=a1+9d    2100=1200+9d    9d=900    d=100 TLa_{10} = a_1 + 9d \implies 2100 = 1200 + 9d \implies 9d = 900 \implies d = 100\text{ TL} olarak bulunur.
Aritmetik dizide terimler arasındaki geçişi sağlayan ortak farkı bulmak için.
3
İlk 15 terimin toplamı olan S15S_{15} değerini hesaplamak.
S15=152[2a1+14d]=15a1+157d=151200+15700=18000+10500=28500 TLS_{15} = \frac{15}{2} \cdot [2a_1 + 14d] = 15 \cdot a_1 + 15 \cdot 7d = 15 \cdot 1200 + 15 \cdot 700 = 18000 + 10500 = 28500\text{ TL} bulunur.
15 metre derinliğindeki kuyu için ödenecek toplam tutarı elde etmek için.

Key Concept

Aritmetik dizilerde genel terim ve ilk n terim toplamı formüllerinin gerçek hayat problemlerine uygulanması.
Question 8Question

Bir dijital içerik üreticisi, kanalında her hafta bir önceki haftadan daha fazla video yayınlamayı planlamaktadır. İlk hafta 44 video yayınlayan bu üretici, takip eden her hafta yayınladığı video sayısını bir önceki haftaya göre sabit bir sayıda artırmıştır.

Bu üreticinin ilk 66 haftada yayınladığı toplam video sayısı, ilk 33 haftada yayınladığı toplam video sayısının 33 katından 1212 fazladır.

Buna göre, üreticinin 1010. haftada yayınladığı video sayısı kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 40

Answer

Üreticinin 10. haftada yayınladığı video sayısı 40'tır.
Dizinin ilk terimi a1=4a_1 = 4 ve ortak farkı dd olarak alındığında, ilk 66 ve ilk 33 haftadaki toplam video sayıları sırasıyla S6=24+15dS_6 = 24 + 15d ve S3=12+3dS_3 = 12 + 3d olur. S6=3S3+12S_6 = 3S_3 + 12 eşitliğinden d=4d = 4 bulunur. Buradan 10. haftadaki video sayısı a10=4+9(4)=40a_{10} = 4 + 9(4) = 40 olarak doğru bir şekilde hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1
Adım 1: Haftalık yayınlanan video sayısının bir aritmetik dizi oluşturduğunu belirleme.
Sonuç: İlk terim a1=4a_1 = 4 ve ortak fark dd olarak alınır. Genel terim an=a1+(n1)da_n = a_1 + (n-1)d ve ilk nn terim toplamı Sn=n2[2a1+(n1)d]S_n = \frac{n}{2}[2a_1 + (n-1)d] şeklindedir.
Neden: Her hafta yayınlanan video sayısı bir önceki haftaya göre sabit bir miktarda artmaktadır.
2
Adım 2: İlk 66 ve ilk 33 haftadaki toplam video sayılarını ortak fark dd cinsinden yazma.
Sonuç: S6=3(8+5d)=24+15dS_6 = 3(8 + 5d) = 24 + 15d ve S3=32(8+2d)=12+3dS_3 = \frac{3}{2}(8 + 2d) = 12 + 3d elde edilir.
Neden: Soruda verilen toplam video sayıları arasındaki ilişkiyi kullanarak dd bilinmeyenini bulmak hedeflenmektedir.
3
Adım 3: Verilen bağıntıyı kullanarak dd ortak farkını bulma.
Sonuç: 24+15d=3(12+3d)+12    24+15d=48+9d    6d=24    d=424 + 15d = 3(12 + 3d) + 12 \implies 24 + 15d = 48 + 9d \implies 6d = 24 \implies d = 4 bulunur.
Neden: İlk 66 haftalık toplamın, ilk 33 haftalık toplamın 33 katından 1212 fazla olduğu bilgisi eşitlik olarak kurulur.
4
Adım 4: 10. haftada yayınlanan video sayısını (a10a_{10}) hesaplama.
Sonuç: a10=a1+9d=4+9(4)=40a_{10} = a_1 + 9d = 4 + 9(4) = 40 olarak elde edilir.
Neden: Üreticinin sadece 10. haftada yayınladığı video sayısı dizinin 10. terimi olan a10a_{10}'a eşittir.

Key Concept

Aritmetik dizilerde genel terim ve ilk n terim toplamı formüllerinin gerçek hayat problemlerinde uygulanması.
Estimated Time:2m 0s
Question 9Question

Bir çevre koruma derneği, bir bölgeyi ağaçlandırmak amacıyla bir kampanya başlatmıştır. Kampanyanın ilk ayında sahaya 2020 adet fidan dikilmiştir. Dernek, her sonraki ay dikilen fidan sayısını bir önceki aya göre sabit bir miktarda artırmayı hedeflemektedir. Kampanya planına göre, 1010. ayda dikilen fidan sayısı ile ilk ay dikilen fidan sayısının toplamı 130130'dur. Buna göre, bu kampanyanın ilk 1515 ayında dikilen toplam fidan sayısı kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 1350

Answer

İlk 15 ayda dikilen toplam fidan sayısı 1350'dir.
Kampanyanın ilk ayındaki fidan sayısı a1=20a_1 = 20 olarak verilmiştir. Her ay dikilen fidan sayısı sabit bir ortak farkla (dd) arttığı için bu durum bir aritmetik dizi belirtir. 1010. aydaki fidan sayısı a10=a1+9da_{10} = a_1 + 9d olur. Soruda verilen a10+a1=130a_{10} + a_1 = 130 eşitliği kullanılarak 20+9d+20=130    9d=90    d=1020 + 9d + 20 = 130 \implies 9d = 90 \implies d = 10 elde edilir. İlk 1515 ayda dikilen toplam fidan sayısı S15=152(2a1+14d)S_{15} = \frac{15}{2}(2a_1 + 14d) formülüyle hesaplanır. Değerler yerine konulduğunda S15=152(40+140)=15×90=1350S_{15} = \frac{15}{2}(40 + 140) = 15 \times 90 = 1350 bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Problemdeki verileri aritmetik dizi terimleri cinsinden ifade etme.
a1=20a_1 = 20 ve a10+a1=130a_{10} + a_1 = 130 olarak yazılır.
Soruda fidan sayısının her ay sabit bir miktarda arttığı belirtildiği için bu artış bir aritmetik dizi oluşturur.
2
Dizinin ortak farkını (dd) bulma.
a10=a1+9da_{10} = a_1 + 9d yazılır. Buradan (a1+9d)+a1=130    2a1+9d=130(a_1 + 9d) + a_1 = 130 \implies 2a_1 + 9d = 130 elde edilir. a1=20a_1 = 20 değeri yerine yazıldığında: 2(20)+9d=130    40+9d=130    9d=90    d=102(20) + 9d = 130 \implies 40 + 9d = 130 \implies 9d = 90 \implies d = 10 bulunur.
Toplam fidan sayısını hesaplayabilmek için dizinin ortak farkını (aylık artış miktarını) bulmamız gerekir.
3
İlk 15 ayda dikilen toplam fidan sayısını (S15S_{15}) hesaplama.
S15=152[2a1+14d]S_{15} = \frac{15}{2} \cdot [2a_1 + 14d] formülü kullanılır. Değerler yerine yazıldığında: S15=152[2(20)+14(10)]=152[40+140]=152180=1590=1350S_{15} = \frac{15}{2} \cdot [2(20) + 14(10)] = \frac{15}{2} \cdot [40 + 140] = \frac{15}{2} \cdot 180 = 15 \cdot 90 = 1350 bulunur.
Aritmetik dizide ilk nn terim toplamı formülü Sn=n2[2a1+(n1)d]S_n = \frac{n}{2}[2a_1 + (n-1)d] olduğu için ilk 15 ayın toplamı bu formülle elde edilir.

Key Concept

Aritmetik dizilerde genel terim ve ilk n terim toplamı formüllerinin gerçek hayat problemlerine uygulanması.
Estimated Time:2m 0s
Question 10Question

Bir güneş enerjisi santralinde, panellerin tozlanması sebebiyle üretilen günlük elektrik enerjisi miktarı her gün bir önceki güne göre sabit bir oranda azalmaktadır. Bu santralde 1. gün üretilen elektrik enerjisi miktarı 640 kWh640\text{ kWh}, 4. gün üretilen elektrik enerjisi miktarı ise 270 kWh270\text{ kWh} olarak ölçülmüştür. Buna göre, bu santralde ilk 3 günde üretilen toplam elektrik enerjisi miktarı kaç kWh\text{kWh}'tir?

Show answer & explanation

Answer: 1480

Answer

Santralde ilk 3 günde üretilen toplam elektrik enerjisi miktarı 1480 kWh'tir.
Santralin günlük elektrik üretimi geometrik bir dizi oluşturmaktadır. Birinci terimi 640 ve dördüncü terimi 270 olan bu dizinin ortak oranı 3/4'tür. İkinci terim 480 ve üçüncü terim 360 olup, ilk üç günün toplamı 1480 olarak elde edilir.

Step-by-Step Solution

1
Tozlanma nedeniyle üretimin sabit bir oranda azalması durumunu geometrik dizi olarak modellemek amacıyla birinci günün üretimini birinci terim (a1=640a_1 = 640) ve dördüncü günün üretimini dördüncü terim (a4=270a_4 = 270) olarak belirlemek.
a1=640a_1 = 640 ve a4=270a_4 = 270 değerleri elde edilir.
Soruda verilen günlere ait üretim miktarlarını dizinin terimleriyle ilişkilendirmek.
2
Geometrik dizinin terimleri arasındaki a4=a1r3a_4 = a_1 \cdot r^3 ilişkisini kullanarak dizinin ortak oranını (rr) hesaplamak. 270=640r3    r3=270640=2764270 = 640 \cdot r^3 \implies r^3 = \frac{270}{640} = \frac{27}{64} eşitliğinden her iki tarafın küp kökü alınır.
r=34r = \frac{3}{4} olarak bulunur.
Sonraki günlerin üretim miktarlarını hesaplayabilmek için ortak çarpanı (azalış oranını) tespit etmek.
3
Bulunan ortak oran yardımıyla 2. ve 3. günlerin üretim miktarlarını bulup ilk 3 günün toplamını hesaplamak. a2=64034=480 kWha_2 = 640 \cdot \frac{3}{4} = 480\text{ kWh}, a3=48034=360 kWha_3 = 480 \cdot \frac{3}{4} = 360\text{ kWh} değerleri hesaplanır. İlk üç günün toplamı S3=640+480+360S_3 = 640 + 480 + 360 şeklinde toplanır.
S3=1480 kWhS_3 = 1480\text{ kWh} elde edilir.
İlk 3 günde üretilen toplam elektrik enerjisi miktarını bulmak.

Key Concept

Geometrik dizilerin günlük hayattaki azalış/artış problemlerine uygulanması ve ilk n terim toplamının bulunması.
Question 11Question

Bir öğrenci, yaz tatilinde okuduğu bir kitabın ilk gününden itibaren her gün bir önceki güne göre sabit sayıda sayfa fazla okuyarak bir aritmetik dizi oluşturmuştur. Öğrencinin bu kitaptan 4. gün ve 10. gün okuduğu toplam sayfa sayısı 2424'tür. Bu öğrenci ilk 8 günde toplam 7676 sayfa okuduğuna göre, kitabın ilk günü okuduğu sayfa sayısı aşağ��dakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 6

Answer

Kitabın ilk günü okunan sayfa sayısı 6'dır.
Doğru cevap olan 6 değeri, aritmetik dizinin genel terim ve ilk n terim toplam formüllerinin doğru bir şekilde kurulup iki bilinmeyenli denklem sisteminin çözülmesiyle elde edilir.

Step-by-Step Solution

1
Aritmetik dizinin genel terim formülünü (an=a1+(n1)da_n = a_1 + (n-1)d) kullanarak 4. ve 10. terimleri a1a_1 (ilk terim) ve dd (ortak fark) cinsinden yazalım.
a4=a1+3da_4 = a_1 + 3d ve a10=a1+9da_{10} = a_1 + 9d olur. Buradan a4+a10=2a1+12d=24a_4 + a_{10} = 2a_1 + 12d = 24 ve sadeleştirildiğinde a1+6d=12a_1 + 6d = 12 denklemi elde edilir.
Verilen günlerdeki sayfa sayılarını dizinin ortak parametreleri cinsinden ifade etmek.
2
Aritmetik dizinin ilk nn terim toplamı formülünü (Sn=n2(2a1+(n1)d)S_n = \frac{n}{2}(2a_1 + (n-1)d)) kullanarak ilk 8 günün toplamını yazalım.
S8=82(2a1+7d)=4(2a1+7d)=76    2a1+7d=19S_8 = \frac{8}{2}(2a_1 + 7d) = 4(2a_1 + 7d) = 76 \implies 2a_1 + 7d = 19 denklemi elde edilir.
Toplam sayfa sayısı bilgisini a1a_1 ve dd parametrelerine bağlı ikinci bir denkleme dönüştürmek.
3
Elde edilen iki bilinmeyenli denklem sistemini yok etme yöntemiyle çözelim.
Birinci denklem 22 ile çarpılırsa 2a1+12d=242a_1 + 12d = 24 olur. Bu denklemden 2a1+7d=192a_1 + 7d = 19 denklemi çıkarıldığında 5d=5    d=15d = 5 \implies d = 1 bulunur. d=1d = 1 değeri a1+6d=12a_1 + 6d = 12 denkleminde yerine yazıldığında a1+6=12    a1=6a_1 + 6 = 12 \implies a_1 = 6 elde edilir.
İlk gün okunan sayfa sayısı olan a1a_1 değerine ulaşmak.

Key Concept

Aritmetik dizinin genel terim ve ilk n terim toplamı formüllerinin gerçek hayat problemlerine uygulanması

Alternative Method

Aritmetik ortalama özelliğini kullanarak a4+a10=2a7=24    a7=12a_4 + a_{10} = 2a_7 = 24 \implies a_7 = 12 doğrudan bulunabilir. İlk 8 terimin toplamı S8=4(a1+a8)=76    a1+a8=19S_8 = 4(a_1 + a_8) = 76 \implies a_1 + a_8 = 19 olur. a8=a7+d=12+da_8 = a_7 + d = 12 + d olduğundan a1+d=7a_1 + d = 7 elde edilir. a7=a1+6d=12a_7 = a_1 + 6d = 12 denklemi ile ortak çözülerek a1=6a_1 = 6 değerine ulaşılır.
Estimated Time:2m 0s
Question 12Question

Bir hasta, tedavisi için her günün başında vücuduna 64 mg64\text{ mg} etken madde içeren bir ilaç almaktadır. Vücuttaki bu etken maddenin her günün sonunda yarısı (%50\%50'si) parçalanarak vücuttan atılmaktadır.

Buna göre, hastanın 5. günün başında (5. dozu aldıktan hemen sonra) vücudunda bulunan toplam etken madde miktarı kaç miligramdır?

Show answer & explanation

Answer: 124

Answer

Hastanın 5. gün��n başında vücudunda biriken toplam etken madde miktarı 124 miligramdır.
Hastanın her gün aldığı doz ve vücutta kalan miktar geometrik bir dizi toplamı oluşturur. 5. günün başındaki toplam miktar, ilk terimi 6464 ve ortak çarpanı 12\frac{1}{2} olan geometrik dizinin ilk 5 teriminin toplamına eşit olup 124 mg124\text{ mg} olarak elde edilir.

Step-by-Step Solution

1
İlk günün başlangıcındaki ve sonundaki ilaç miktarlarını belirlemek.
1. günün başında vücutta 64 mg64\text{ mg} etken madde vardır ve günün sonunda bunun yarısı olan 32 mg32\text{ mg} kalır.
Dizinin başlangıç terimini ve bir sonraki güne devreden miktarı hesaplamak için gereklidir.
2
Günlük birikimleri ardışık olarak hesaplamak.
2. gün��n başında 64+32=96 mg64 + 32 = 96\text{ mg} olur ve günün sonunda yarısı (48 mg48\text{ mg}) kalır. 3. günün başında 64+48=112 mg64 + 48 = 112\text{ mg} olur ve günün sonunda yarısı (56 mg56\text{ mg}) kalır. 4. günün başında 64+56=120 mg64 + 56 = 120\text{ mg} olur ve günün sonunda yarısı (60 mg60\text{ mg}) kalır. 5. günün başında ise 64+60=124 mg64 + 60 = 124\text{ mg} olur.
Her gün başında yeni doz eklendiği ve her gün sonunda yarıya düştüğü için bu süreç tekrarlanır.
3
Geometrik seri toplamı formülüyle sonucu doğrulamak.
an=641(1/2)n11/2a_n = 64 \cdot \frac{1 - (1/2)^n}{1 - 1/2} formülünde n=5n = 5 yazılarak a5=128(11/32)=124 mga_5 = 128 \cdot (1 - 1/32) = 124\text{ mg} bulunur.
Sürecin geometrik bir seri toplamı olduğunu matematiksel olarak doğrulamak için kullanılır.

Key Concept

Geometrik Dizi ve Problemleri (Geometrik Seri Toplamı)
Estimated Time:2m 0s
Question 13Question

Bir teknoloji firması, yeni geliştirdiği bir yapay zekâ modelinin işlem hızını her gün bir önceki güne göre belirli bir oranda artırmaktadır. Modelin nn. gündeki işlem hızı ana_n (GFLOPSGFLOPS cinsinden) dizisi ile modellenmiştir.

Bu dizinin ardışık terimleri arasında her n1n \ge 1 pozitif tam sayısı için,
log2(an+1)log2(an)=1\log_2(a_{n+1}) - \log_2(a_n) = 1
bağıntısı bulunmaktadır.

Modelin 1. günkü işlem hızı 4 GFLOPS4\text{ GFLOPS} olduğuna göre, işlem hızının ilk kez 1024 GFLOPS1024\text{ GFLOPS} değerine ulaştığı gün bu sürecin kaçıncı gün��dür?

Show answer & explanation

Answer: 9

Answer

Modelin işlem hızının ilk kez 1024 GFLOPS1024\text{ GFLOPS} değerine ulaştığı gün geliştirme sürecinin 9. günüdür.
Logaritmik bağıntıdan dizinin ardışık terimlerinin oranı olan ortak çarpan r=2r = 2 olarak elde edilir. İlk terimi a1=4a_1 = 4 olan geometrik dizinin genel terimi an=2n+1a_n = 2^{n+1} şeklinde bulunur. Bu genel terim 10241024 değerine eşitlendiğinde 2n+1=2102^{n+1} = 2^{10} eşitliğinden n=9n = 9 bulunur. Dolayısıyla işlem hızının ilk kez 1024 GFLOPS1024\text{ GFLOPS} değerine ulaştığı gün sürecin 9. günüdür.

Step-by-Step Solution

1
Verilen logaritmik bağıntıyı düzenleyerek dizinin ardışık terimleri arasındaki oranı bulunuz.
log2(an+1)log2(an)=1    log2(an+1an)=1    an+1an=21=2\log_2(a_{n+1}) - \log_2(a_n) = 1 \implies \log_2\left(\frac{a_{n+1}}{a_n}\right) = 1 \implies \frac{a_{n+1}}{a_n} = 2^1 = 2
Logaritmanın çıkarma özelliği (logb(x)logb(y)=logb(x/y)\log_b(x) - \log_b(y) = \log_b(x/y)) kullanılarak ardışık terimlerin oranı elde edilir.
2
Dizinin türünü belirleyip genel terim formülünü yazınız.
Ardışık terimlerin oranı sabit ve 22 olduğundan, ana_n dizisi ortak çarpanı r=2r = 2 olan geometrik bir dizidir. Genel terimi: an=a1rn1=42n1a_n = a_1 \cdot r^{n-1} = 4 \cdot 2^{n-1}
İlk terimi a1a_1 ve ortak çarpanı rr olan bir geometrik dizinin genel terimi an=a1rn1a_n = a_1 \cdot r^{n-1} formülüyle tanımlanır.
3
Genel terimi üslü sayı kuralları ile düzenleyip an=1024a_n = 1024 denklemini çözünüz.
an=222n1=2n+1a_n = 2^2 \cdot 2^{n-1} = 2^{n+1}
2n+1=1024    2n+1=210    n+1=10    n=92^{n+1} = 1024 \implies 2^{n+1} = 2^{10} \implies n + 1 = 10 \implies n = 9
İşlem hızının 1024 GFLOPS1024\text{ GFLOPS} değerine ulaştığı günü bulmak için genel terim bu değere eşitlenir.

Key Concept

Logaritma özellikleri yardımıyla geometrik dizinin ortak çarpanını belirleme ve geometrik dizi genel terimini gerçek hayat problemlerinde uygulama.
Question 14Question

Bir kargo dağıtım merkezinde, açılışın yapıldığı birinci gün 120120 adet paket dağıtılmıştır. Bu merkezde dağıtılan günlük paket sayısı, her gün bir önceki güne göre sabit bir sayıda artarak bir aritmetik dizi oluşturmaktadır. Bu dağıtım merkezinde ilk 1010 günde dağıtılan toplam paket sayısı, ilk 66 günde dağıtılan toplam paket sayısının 22 katından 6060 fazladır. Buna göre, bu dağıtım merkezinde açılışın 1515. gününde kaç adet paket dağıtılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: 400

Answer

Açılışın 15. gününde dağıtılan paket sayısı 400 adettir.
Aritmetik dizi toplam formülü Sn=n2[2a1+(n1)d]S_n = \frac{n}{2}[2a_1 + (n-1)d] kullanılarak ilk 10 ve ilk 6 günün toplamları ortak fark olan dd cinsinden yazılır. Elde edilen ifadeler S10=2S6+60S_{10} = 2 \cdot S_6 + 60 denkleminde yerine konulduğunda d=20d = 20 olarak bulunur. 15. gündeki paket sayısı olan a15a_{15} ise genel terim formülü a15=a1+14da_{15} = a_1 + 14d yardımıyla 120+1420=400120 + 14 \cdot 20 = 400 olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1
Aritmetik dizinin genel terim ve toplam formüllerini tanımlama
a1=120a_1 = 120 olup ilk nn terim toplamı Sn=n2[2a1+(n1)d]S_n = \frac{n}{2}[2a_1 + (n-1)d] ve genel terim an=a1+(n1)da_n = a_1 + (n-1)d şeklindedir.
Günlük artış miktarı sabit olduğundan süreç bir aritmetik dizi belirtir.
2
İlk 10 gün ve ilk 6 gün dağıtılan toplam paket sayılarını ortak fark cinsinden ifade etme
S10=1200+45dS_{10} = 1200 + 45d ve S6=720+15dS_6 = 720 + 15d
Soruda verilen toplam ilişkisini çözmek için bu ifadeleri ortak fark olan dd cinsinden yazmamız gerekir.
3
Verilen denklem yardımıyla ortak farkı hesaplama
1200+45d=2(720+15d)+6015d=300d=201200 + 45d = 2(720 + 15d) + 60 \Rightarrow 15d = 300 \Rightarrow d = 20
İlk 10 günde dağıtılan paket sayısının, ilk 6 gündekinin 2 katından 60 fazla olduğu bilgisi kullanılarak denklem çözülür.
4
Ortak fark ve ilk terim yardımıyla 15. gün değerini bulma
a15=120+14(20)=400a_{15} = 120 + 14(20) = 400
Aritmetik dizinin 15. terimi olan a15a_{15} değerini bulmak için genel terim formülü uygulanır.

Key Concept

Aritmetik dizilerde genel terim ve ilk n terim toplamı formüllerinin gerçek hayat problemlerine uygulanması.
Question 15Question

Bir belediye, başlattığı çevre temizliği ve geri dönüşüm projesinin ilk ayında 160160 ton plastik atık toplamıştır. Proje kapsamında her ay toplanan plastik atık miktarı, bir önceki aya göre sabit bir oranda artmıştır.

Bu proje kapsamında ilk 33 ayda toplanan toplam plastik atık miktarı 760760 ton olduğuna göre, projenin 55. ayında toplanan plastik atık miktarı kaç tondur?

Show answer & explanation

Answer: 810

Answer

810 ton
Geri dönüşüm projesinde toplanan plastik atık miktarı geometrik bir dizi oluşturmaktadır. İlk ay toplanan miktar a1=160a_1 = 160 ve ilk üç ayda toplanan toplam miktar S3=a1(1+r+r2)=760S_3 = a_1(1 + r + r^2) = 760 olarak veriliyor. Buradan 1+r+r2=4,751 + r + r^2 = 4,75 elde edilir. Bu ikinci dereceden denklem çözüldüğünde, ortak çarpanın pozitif olması gerektiğinden (r>0r > 0) ortak çarpan r=1,5r = 1,5 bulunur. Projenin 5. ayında toplanan miktar ise a5=a1r4=160(1,5)4=810a_5 = a_1 \cdot r^4 = 160 \cdot (1,5)^4 = 810 ton olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1
İlk ay toplanan atık miktarını ve ilk 3 ayın toplamını veren denklemi yazın.
a1=160a_1 = 160 ve S3=a1+a2+a3=760S_3 = a_1 + a_2 + a_3 = 760 ton
Toplanan atık miktarı geometrik dizi oluşturduğu için terimleri ortak çarpan rr cinsinden ifade etmeliyiz.
2
Ortak çarpan rr değerini bulmak için denklemi çözün.
160(1+r+r2)=760    1+r+r2=4,75    4r2+4r15=0160(1 + r + r^2) = 760 \implies 1 + r + r^2 = 4,75 \implies 4r^2 + 4r - 15 = 0 denkleminden r=1,5r = 1,5 bulunur.
Atık miktarı sürekli arttığı için ortak çarpan pozitif (r>0r > 0) olmalıdır.
3
Projenin 5. ayında toplanan atık miktarını hesaplayın.
a5=a1r4=160(1,5)4=810a_5 = a_1 \cdot r^4 = 160 \cdot (1,5)^4 = 810 ton
Geometrik dizinin genel terim formülü an=a1rn1a_n = a_1 \cdot r^{n-1} olduğundan, 5. terim için n=5n=5 yazılır.

Key Concept

Geometrik dizilerin gerçek hayat problemlerine uygulanması ve geometrik dizi toplam formülü.
Dizilerin Uygulamaları ve Problemler Practice Questions — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin