Cümlede Anlam

192 soru

Soru 81Soru

Bir çevirmenin, kaynak metne sadık kalma kaygısıyla sözcükleri birebir aktarmaya çalışması ---- bir çeviriyle sonuçlanabilir; ancak metnin ruhunu ve kültürel bağlamını göz ardı etmesi, ortaya çıkan eserin okuyucuda ---- bir yankı uyandırmasına yol açar.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: biçimsel olarak doğru - yapay

Cevap

biçimsel olarak doğru - yapay
Kaynak metne kelimesi kelimesine bağlı kalma çabası teknik ve biçimsel açıdan doğru bir çeviri üretebilir; fakat eserin ruhunu ve kültürel arka planını taşımadığı için bu çeviri okuyucuda yapay bir his uyandıracaktır. Bu iki ifade cümlenin mantıksal yapısını kusursuz biçimde tamamlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yapısını ve anlam ilişkilerini analiz etme
Cümlenin 'ancak' bağlacıyla iki karşıt duruma bölündüğü ve ikinci bölümün olumsuz bir nitelik barındırması gerektiği saptandı.
Zıtlık belirten bağlaçlar ve anlam yönü, boşluklara gelecek kelimelerin olumlu/olumsuz dengesini kurmamıza yardımcı olur.
2
İlk boşluk için seçeneklerin ilk kelimelerini değerlendirme
Kelimesi kelimesine (birebir) yapılan çevirilerin özgün, akıcı veya nitelikli olamayacağı, yalnızca 'biçimsel olarak doğru' veya 'anlaşılır' (kısmen) olabileceği belirlendi.
Çeviri yöntemlerinin doğası gereği birebir çevirinin oluşturabileceği etkiyi doğru saptamak gerekir.
3
İkinci boşluğu anlam akışına göre tamamlama
Ruhu ve kültürel bağlamı eksik kalmış bir eserin okurda ancak 'yapay' bir yankı uyandırabileceği kesinleştirildi.
Çevirinin doğallıktan uzak kalacağını ifade eden kelime ile cümle anlamca tamamlanır.

Anahtar Kavram

Cümle düzeyinde anlam bütünlüğü kurma ve bağlama uygun sözcük seçimi
Soru 82Soru

Klasik Türk müziğinin en önemli temsilcilerinden biri olan sanatçı, yirmi yılı aşkın süredir üzerinde çalıştığı ve geçmiş dönemin unutulmaya yüz tutmuş bestelerini derlediği albümünü nihayet geçen hafta müzikseverlerle buluşturdu.

Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sanatçı, geçen hafta dinleyicilere sunduğu albümü için yirmi yılı aşkın bir süre çalışma yürütmüştür.

Cevap

Sanatçı, geçen hafta dinleyicilere sunduğu albümü için yirmi yılı aşkın bir süre çalışma yürütmüştür.
Cümlede sanatçının albüm üzerinde yirmi yılı aşkın bir süredir çalıştığı ve bu çalışmayı geçen hafta müzikseverlerle buluşturduğu doğrudan belirtilmektedir. Dolayısıyla, sanatçının geçen hafta dinleyicilere sunduğu albümü için yirmi yılı aşkın bir süre çalışma yürüttüğü yargısı kesinlikle doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüldeki temel zaman ifadelerini ve eylemleri belirleme
Sanatçının albüm üzerinde 'yirmi yılı aşkın süredir çalıştığı' ve albümün 'geçen hafta' müzikseverlerle buluştuğu tespit edilir.
Cümleden çıkarılacak kesin yargının temel dayanağını oluşturmak.
2
Seçenekleri öncüldeki bilgilerle karşılaştırıp öznel veya aşırı yorum içeren ifadeleri eleme
Sanatçının müzik kariyerinin süresi, ilk albümü olup olmadığı veya eserlerin tamamen unutulduğu gibi öncülde bulunmayan yargılar elenir.
Sadece cümlede verilen nesnel bilgilerle sınırlı kalmayı sağlamak.
3
Doğrudan eşleşen yargıyı tespit etme
Sanatçının albüm için yirmi yılı aşkın süre çalıştığı ve albümün geçen hafta yayımlandığı yargısı kesin olarak doğrulanır.
Doğru seçeneğe ulaşmak.

Anahtar Kavram

Cümleden Çıkarılabilecek Kesin Yargı
Soru 83Soru

Akdeniz’in batısında, yaklaşık 2200 metre derinlikte yürütülen su altı araştırmalarında keşfedilen ve MÖ 4. yüzyıla tarihlenen batık, Antik Çağ’da deniz ticareti yollarının sanılandan çok daha erken dönemlerde açık denizlere kaydığını kanıtlamaktadır.

Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Antik Çağ’da deniz ticareti yollarının açık denizlere ne zaman yöneldiğine dair geçmişteki kabullerin hatalı olduğu anlaşılmıştır.

Cevap

Antik Çağ’da deniz ticareti yollarının açık denizlere ne zaman yöneldiğine dair geçmişteki kabullerin hatalı olduğu yargısı kesin olarak çıkarılır.
Verilen cümlede geçen 'deniz ticareti yollarının sanılandan çok daha erken dönemlerde açık denizlere kaydığını kanıtlamaktadır' ifadesi, bu konuda daha önceden var olan tahminlerin veya kabullerin doğru olmadığını, yani hatalı olduğunu kesin olarak gösterir. Dolayısıyla, geçmişteki kabullerin hatalı olduğu yargısı cümlenin kendisinden doğrudan çıkarılabilen tek kesin sonuçtur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki anahtar ifadeleri saptamak.
'sanılandan çok daha erken dönemlerde' ve 'açık denizlere kaydığını kanıtlamaktadır' ifadeleri temel çıkarım noktaları olarak belirlenmiştir.
Kesin yargı sorularında cümlenin sunduğu sınırların dışına çıkmamak için odaklanılacak anahtar ifadelerin doğru seçilmesi gerekir.
2
Belirlenen anahtar ifadelerin mantıksal sonucunu değerlendirmek.
'Sanılandan daha erken kayması', açık deniz ticaretinin başlangıç zamanına dair önceki tahminlerin/kabullerin yanlış çıktığı sonucunu doğurur.
Cümledeki 'sanılan' ifadesi geçmişteki tahminleri, 'erken kaydığını kanıtlamaktadır' ifadesi ise bu tahminlerin yanlışlığını ortaya koyar.
3
Seçenekleri analiz ederek cümlenin sınırlarını aşan yorumları elemektir.
İlk kez, tamamı, kıyı ticaretinin sona ermesi veya araştırmanın amacı gibi ifadeleri içeren seçenekler elenmiş ve geçmişteki kabullerin hatalı olduğunu belirten seçenek doğru olarak belirlenmiştir.
Seçeneklerdeki aşırı genellemeleri ve cümlede yer almayan amaç/süreç yorumlarını tespit ederek elemek, kesin yargıya ulaşmanın en güvenli yoludur.

Anahtar Kavram

Cümleden çıkarılabilecek kesin yargıyı bulurken cümlenin sınırları dışına çıkmadan, özellikle karşılaştırma ve olasılık bildiren ifadelere dikkat ederek doğrudan cümlenin mantıksal sonucuna ulaşmak.
Soru 84Soru

"Bilimsel ilerleme, doğruların üst üste yı��ılmasıyla değil, yanlış olduğu kanıtlanan varsayımların elenmesi ve böylece gerçeğe giden yoldaki pürüzlerin temizlenmesiyle gerçekleşir."

Bu cümleyle anlamca en yakın olan cümle aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bilimin gelişimi, doğru kabul edilen bilgilerin niceliksel olarak artmasından ziyade, hatalı hipotezlerin tasfiye edilmesiyle hakikate yaklaşılması esasına dayanır.

Cevap

Bilimin gelişimi, doğru kabul edilen bilgilerin niceliksel olarak artmasından ziyade, hatalı hipotezlerin tasfiye edilmesiyle hakikate yaklaşılması esasına dayanır.
Doğru olan seçenek, öncüldeki cümlenin anlamını bütünüyle karşılamaktadır. Öncüldeki 'doğruların üst üste yığılmasıyla değil' yargısı 'doğru kabul edilen bilgilerin niceliksel olarak artmasından ziyade' şeklinde; 'yanlış olduğu kanıtlanan varsayımların elenmesi' yargısı 'hatalı hipotezlerin tasfiye edilmesiyle' şeklinde; 'gerçeğe giden yoldaki pürüzlerin temizlenmesi' ise 'hakikate yaklaşılması' şeklinde anlamca bire bir karşılanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Öncül cümleyi anlam ögelerine ayırma
Cümle iki temel ögeden oluşmaktadır: Bilimsel ilerlemenin doğruların birikmesiyle olmadığı (olumsuz yargı) ve yanlış varsayımların elenerek gerçeğe giden yoldaki engellerin kaldırılmasıyla gerçekleştiği (olumlu yargı).
Cümlenin ana fikrini ve sınırlarını tam olarak belirlemek için.
2
Seçeneklerdeki kavramsal karşılıkları inceleme
Seçeneklerdeki 'doğru kabul edilen bilgilerin niceliksel olarak artması' ifadesi 'doğruların üst üste yığılması'na, 'hatalı hipotezlerin tasfiye edilmesi' ifadesi 'yanlış olduğu kanıtlanan varsayımların elenmesi'ne, 'hakikate yaklaşılması' ise 'gerçeğe giden yoldaki pürüzlerin temizlenmesi'ne karşılık gelmektedir.
Eş anlamlı ve yakın anlamlı sözcük gruplarını tespit ederek semantik örtüşmeyi doğrulamak için.
3
Çeldiricileri eleme ve doğru seçeneği belirleme
Diğer seçenekler ya anlamı daraltmakta, ya amaç-sonuç ilişkisine çevirmekte ya da konuyu yazım üslubuna kaydırmaktadır. Doğru yargı, öncüldeki düşünceyi bütünüyle ve aynı anlam ilişkisiyle yansıtmaktadır.
Çeldiricilerin neden elendiğini netleştirip doğru cevaptan emin olmak için.

Anahtar Kavram

Cümlede yakın anlamlılığı belirlerken anlam ögelerinin eksiksiz eşleşmesi ve yargı yönünün korunması esastır.
Soru 85Soru

Yukarıdaki numaralanmış sözcük gruplarını anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sanatın asıl amacı, insan ruhundaki gizli duyguları gün ışığına çıkarmaktır.
Verilen sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak şekilde bir araya getirildiğinde, 'Sanatın asıl amacı' ifadesi özne, 'insan ruhundaki gizli duyguları' belirtili nesne grubu, 'gün ışığına' dolaylı tümleç ve 'çıkarmaktır' yüklem olarak işlev görür. Bu doğrultuda kurulan doğru cümle 'Sanatın asıl amacı, insan ruhundaki gizli duyguları gün ışığına çıkarmaktır.' şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemin Belirlenmesi
Cümlenin yargı bildiren yüklemi 'çıkarmaktır.' ifadesidir ve cümlenin en sonuna yerleştirilmelidir.
Türkçe dil bilgisinde kurallı cümlelerin yüklemi sonda yer alır.
2
Öznenin Belirlenmesi
Cümlenin öznesi 'Sanatın asıl amacı,' kelime grubudur ve cümlenin en başına yerleştirilmelidir.
Özne, cümlede bildirilen işi veya durumu üzerine alan temel öge olup genellikle cümlenin başında bulunur.
3
Sıfat Tamlamasının Kurulması
'insan ruhundaki' sıfatı ile 'gizli duyguları' ismi bir araya getirilerek 'insan ruhundaki gizli duyguları' tamlaması oluşturulur.
Sıfat-fiil ve sıfat niteliğindeki kelimeler, niteledikleri isimlerden önce gelir.
4
Deyim Ögesinin Yükleme Bağlanması
'gün ışığına' ifadesi yüklem olan 'çıkarmaktır' kelimesinin hemen öncesine getirilerek 'gün ışığına çıkarmaktır' şeklinde birleştirilir.
Anlamca kaynaşmış birleşik fiil veya deyim oluşturan yapılar cümle içinde birbirinden ayrılmaz.

Anahtar Kavram

Cümle Oluşturma (Sözcük Sıralama)
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 86Soru

İnsan beyni, dış dünyadan gelen karmaşık uyarıcıları doğrudan kaydetmek yerine, bunları önceden sahip olduğu şemalar doğrultusunda ----; bu durum algısal süreçleri hızlandırsa da bazen nesnel gerçekliğin ---- yol açan hatalara neden olabilir.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: yapılandırır - çarpıtılmas��na

Cevap

yapılandırır - çarpıtılmasına
Doğru yanıt olan seçenekteki sözcükler yerleştirildiğinde cümle; beynin dışarıdan gelen bilgileri doğrudan almak yerine kendi iç şemalarıyla yapılandırdığını, bu durumun işlem hızını artırsa da nesnel gerçekliğin çarpıtılması gibi algısal hatalara neden olabileceğini anlatarak tam bir mantık ve anlam tutarlılığı sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin ilk kısmındaki 'doğrudan kaydetmek yerine' ifadesi ve 'şemalar doğrultusunda' ipucu analiz edilir.
İlk boşluğa gelmesi gereken sözcüğün, doğrudan kopyalama veya yansıtma dışındaki aktif bir zihinsel işlemi (düzenleme, şekillendirme vb.) ifade etmesi gerektiği belirlenir.
Zihnin bilgiyi doğrudan almayıp kendi şemalarına uydurarak işleme sürecini anlamlandırmak için.
2
Cümlenin ikinci kısmındaki 'hızlandırsa da bazen... hatalara neden olabilir' ifadesindeki karşıtlık ilişkisi incelenir.
İkinci boşluğa gelecek sözcüğün 'hata' kelimesiyle uyumlu, olumsuz bir sonuç bildirmesi gerektiği tespit edilir. Nesnel gerçekliğin bozulması veya çarpıtılması yönünde bir kelime aranmalıdır.
Boşluğun bağlı olduğu yan cümlecikteki olumsuz sonuç (hata) ilişkisini kurmak için.
3
Bulunan anlam ilişkileri doğrultusunda seçenekler elenir.
İlk boşluk için 'yapılandırır' ve ikinci boşluk için 'çarpıtılmasına' sözcüklerinin yer aldığı seçeneğin cümlenin anlam bütünlüğünü ve dil bilgisel uyumunu eksiksiz sağladığı görülür.
En mantıklı ve dil bilgisel olarak tutarlı seçeneği kesinleştirmek için.

Anahtar Kavram

Cümle Tamamlama (Boşluk Doldurma)

İpuçları

1
Cümlenin başındaki 'doğrudan kaydetmek yerine' ifadesine dikkat edin. Bu, beynin bilgiyi pasif bir şekilde almadığını gösterir.
2
Cümlenin sonundaki 'hatalara neden olabilir' ifadesi, ikinci boşluğa nesnel gerçeklikle ilgili olumsuz bir durumun getirilmesi gerektiğini işaret eder.
3
Seçeneklerde ilk boşluk için beynin bilgiyi işleyip düzenlemesini belirten, ikinci boşluk için ise nesnel gerçekliğin bozulmasını ifade eden sözcük çiftini bulun.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 87Soru

I. sözlü gelenek,
II. aktarmada en önemli köprü olan
III. toplumsal belleğin korunmasını
IV. geçmişin kültürel mirasını gelecek nesillere
V. ve yeniden üretilmesini sağlar.

Yukarıdaki numaralanmış sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralandığında hangisi baştan üçüncü olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I

Cevap

I numaralı sözcük grubu
Cümlenin doğru sıralaması 'Geçmişin kültürel mirasını gelecek nesillere aktarmada en önemli köprü olan sözlü gelenek, toplumsal belleğin korunmasını ve yeniden üretilmesini sağlar.' şeklindedir (IV - II - I - III - V). Bu sıralamada I numaralı grup baştan üçüncü sırada yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yüklemini ve ana yargısını içeren grubu belirleme.
Yüklem olan 've yeniden üretilmesini sağlar.' ifadesinin V numaralı grupta yer aldığı ve bu grubun cümlenin sonunda bulunması gerektiği belirlenir.
Türkçe cümle yapısında kurallı cümlelerin yüklemi sonda yer alır.
2
Özne ve özneyi niteleyen sıfat fiil gruplarını tespit ederek mantıksal sıraya koyma.
IV numaralı 'geçmişin kültürel mirasını gelecek nesillere' ifadesinin, II numaralı 'aktarmada en önemli köprü olan' ifadesiyle bağlanarak bir sıfat fiil grubu oluşturduğu ve bu grubun I numaralı 'sözlü gelenek' öznesini nitelediği tespit edilir: 'geçmişin kültürel mirasını gelecek nesillere aktarmada en önemli köprü olan sözlü gelenek...' (IV - II - I).
Özneyi niteleyen sıfat öbekleri Türkçede niteledikleri isimden önce gelir.
3
Kalan grupları yükleme bağlayarak cümleyi tamamlama.
III numaralı 'toplumsal belleğin korunmasını' ifadesinin V numaralı 've yeniden üretilmesini sağlar' yüklemiyle birleşerek nesne grubunu oluşturduğu belirlenir (III - V).
Cümledeki nesneler yüklemden hemen önce gelerek cümlenin anlam bütünlüğünü sağlar.
4
Cümlenin tam sırasını oluşturup baştan üçüncü ögeyi bulma.
Cümlenin doğru sıralaması IV - II - I - III - V şeklindedir. Bu sıralamaya göre baştan üçüncü öge I numaralı gruptur.
Sıralama kontrol edildiğinde cümlenin 'Geçmişin kültürel mirasını gelecek nesillere aktarmada en önemli köprü olan sözlü gelenek, toplumsal belleğin korunmasını ve yeniden üretilmesini sağlar.' şeklinde anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturduğu görülür.

Anahtar Kavram

Kurallı ve anlamlı cümle oluştururken yüklem, özne ve nesne gruplarının Türkçe dil bilgisi kurallarına göre doğru sıralanması.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 88Soru

Yukarıdaki numaralanmış sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturacak şekilde sıralandığında doğru sıralama nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sözcük grupları 'bir dilin söz varlığı - o dili konuşan toplumun - tarih boyunca etkileşimde bulunduğu - medeniyetlerin izlerini - taşır.' şeklinde sıralanmalıdır.
Anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturulduğunda cümlenin yapısı 'Bir dilin söz varlığı o dili konuşan toplumun tarih boyunca etkileşimde bulunduğu medeniyetlerin izlerini taşır.' şeklinde kurulur. Bu yapıda özne en başta, yüklem en sonda yer alır ve aradaki niteleyici öbekler dil bilgisi kurallarına uygun olarak birbirini tamamlar.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi belirleyerek cümlenin sonunu saptama
'taşır.' sözcüğü yüklemdir ve cümlenin sonunda bulunmalıdır.
Türkçede kurallı cümlelerin sonunda yüklem yer alır.
2
Cümlenin öznesini ve başlangıç grubunu belirleme
'bir dilin söz varlığı' cümlenin öznesi olarak en başa yerleştirilmelidir.
Anlam akışını başlatmak ve sonraki işaret sıfatına zemin hazırlamak için ana öge başa gelir.
3
Zamir ve niteleyici öbeklerin bağlantılarını kurma
'o dili konuşan toplumun' grubu özneyi takip etmelidir.
'o' işaret sıfatının gönderme yaptığı 'dil' kavramı ilk grupta tanıtıldığı için bu sıralama zorunludur.
4
Nesne grubunu yükleme bağlama
'tarih boyunca etkileşimde bulunduğu' sıfat-fiil grubu 'medeniyetlerin izlerini' nesnesine bağlanarak 'toplumun ... medeniyetlerin izlerini' tamlamasını tamamlar ve yüklemle birleşir.
Sıfat-fiil grupları niteledikleri isimlerden hemen önce gelerek anlam bütünlüğü sağlar.

Anahtar Kavram

Cümle Oluşturma (Sözcük Sıralama)
Soru 89Soru

Teknolojik gelişmeler, toplumsal yaşamı kökten ----; ancak bu değişimin yönünü belirleyen asıl unsur, insanların bu teknolojiyi hangi amaçla ----.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere anlam akışına göre sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: etkiler - kullandığıdır

Cevap

etkiler - kullandığıdır seçeneğidir.
Doğru yanıt etkiler - kullandığıdır kelimelerinin yer aldığı seçenektir. Teknolojik gelişmelerin toplumsal yaşamı kökten 'etkilemesi' ve bu değişimin yönünü belirleyen asıl unsurun insanların bu teknolojiyi hangi amaçla 'kullandığıdır' şeklinde açıklanması, hem dil bilgisi kurallarına hem de cümledeki karşıtlık bağlacının kurduğu anlam ilişkisine eksiksiz uyum sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk boşluk için seçeneklerdeki kelimelerin cümlenin giriş kısmıyla uyumunu değerlendirme.
etkiler, biçimlendirir ve hızlandırır kelimeleri anlamsal olarak uygun bulunurken, yok eder ve engeller kelimeleri cümlenin genel bağlamına uymamaktadır.
Teknolojik gelişmelerin toplumsal yaşama olan olumlu veya nötr etkilerini betimleyen kelimeleri belirlemek.
2
Cümledeki 'ancak' bağlacını dikkate alarak ikinci boşluğa gelecek kelimenin mantıksal tutarlılığını inceleme.
Ancak bağlacı bir yön değişimi veya koşul sunar. Teknolojik değişimin yönünün, insanların bu teknolojiyi 'kullanma amacına' (kullandığıdır) bağlı olduğu görülür.
Bağlaçların kurduğu karşıtlık veya koşul ilişkisi üzerinden anlam bütünlüğünü tamamlamak.

Anahtar Kavram

Cümle tamamlama sorularında anlamsal bütünlük, dil bilgisi uyumu ve bağlaçların yönlendirici rolü
Tahmini Süre:45s
Soru 90Soru

Gerçek bir sanatçı, eserlerinde anlattığı olaylardan ziyade, bu olayları okuyucuya sunuş biçimiyle kendini kabul ettirir.

Bu c��mleye anlamca en yakın cümle aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sanatçının başarısı, eserinde neyi anlattığına değil, konuyu nasıl dile getirdiğine bağlıdır.

Cevap

Sanatçının başarısı, eserinde neyi anlattığına değil, konuyu nasıl dile getirdiğine bağlıdır.
Doğru cevap olan cümle, özgün cümledeki 'anlattığı olaylardan ziyade' (içerik) ifadesini 'neyi anlattığına değil' sözüyle; 'bu olayları okuyucuya sunuş biçimiyle kendini kabul ettirir' (üslup) ifadesini ise 'konuyu nasıl dile getirdiğine bağlıdır' sözüyle karşılayarak aynı anlamı farklı sözcüklerle ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüldeki cümleyi ögelerine ve anlam katmanlarına ayırma.
Cümlede 'anlattığı olaylar' (içerik) ile 'sunuş biçimi' (üslup/biçim) karşılaştırılmış ve 'sunuş biçiminin' sanatçıyı kabul ettiren (başarılı kılan) temel unsur olduğu belirtilmiştir.
Cümlenin ana fikrini ve iletmek istediği mesajı doğru tespit etmek için.
2
Seçeneklerdeki cümleleri inceleyerek öncüldeki anlamı (üslubun içerikten daha önemli olduğu düşüncesini) eş anlamlı sözcüklerle karşılayan seçeneği bulma.
Sanatçının başarısının neyi anlattığına (içerik) değil, konuyu nasıl dile getirdiğine (üslup) bağlı olduğunu belirten cümle tespit edilir.
Özgün cümleyle tam bir anlam uyumu taşıyan seçeneğe ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Cümlede Anlam - Yakın Anlamlı Cümleler
Soru 91Soru

1970'lerde geliştirilen ve okyanus tabanındaki hidrotermal bacaların çevresinde güneş ışığı olmadan da yaşamın sürdürülebildiğini kanıtlayan kemosentez teorisi, biyoloji dünyasındaki fotosentez odaklı klasik yaşam tanımını değiştirmekle kalmamış; dünya dışı yaşam arayışlarında Jüpiter'in uydusu Europa gibi buzla kaplı gök cisimlerinin de potansiyel barınak olarak görülmesini sağlamıştır.

Bu cümleden yola çıkılarak kemosentez teorisiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine kesin olarak ulaşılabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kemosentez teorisinin geliştirilmesinden önce, canlılığın var olabilmesi için güneş ışı��ına gereksinim duyulduğu yönünde bir bilimsel kabulün bulunduğu.

Cevap

Kemosentez teorisinin geliştirilmesinden önce, canlılığın var olabilmesi için güneş ışığına gereksinim duyulduğu yönünde bir bilimsel kabulün bulunduğu
Cümlede kemosentez teorisinin 'fotosentez odaklı klasik yaşam tanımını değiştirdiği' ve 'güneş ışığı olmadan da yaşamın sürdürülebildiğini kanıtladığı' belirtilmektedir. Buradan hareketle, bu teoriden önce geçerli olan klasik yaşam tanımının fotosenteze (dolayısıyla güneş ışığına) dayalı olduğu ve yaşamın oluşması için güneş ışığının gerekli görüldüğü yönünde bir bilimsel kabulün bulunduğu kesin olarak çıkarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Öncül cümleyi temel yargılarına ayırarak analiz etmek.
Cümle üç ana bilgi sunmaktadır: Kemosentez teorisinin 1970'lerde geliştirilip okyanus tabanında güneş ışığı olmadan yaşamı kanıtladığı; bunun fotosentez odaklı klasik yaşam tanımını değiştirdiği; Europa gibi buzla kaplı gök cisimlerinin potansiyel yaşam alanı görülmesini sağladığı.
Soruda verilen bilgilerin sınırlarını tam olarak belirlemek ve yorum katmadan sadece mevcut verileri kullanmak için.
2
Fotosentez odaklı klasik yaşam tanımının değiştirilmesi ifadesini yorumlamak.
Eğer yeni teori klasik yaşam tanımını değiştirmişse ve bu yeni teori güneş ışığı olmadan da yaşamın olabileceğini kanıtlamışsa, eski klasik tanımın yaşamı fotosenteze (yani güneş ışığına) bağımlı gördüğü sonucu çıkarılır.
Cümledeki 'fotosentez odaklı klasik yaşam tanımını değiştirmekle kalmamış' ifadesinin mantıksal sonucunu tespit etmek için.
3
Seçenekleri bu bilgilerle karşılaştırarak doğruluğu kesin olan seçeneği belirlemek.
Kemosentez teorisinden önce yaşam için güneş ışığının gerekli görüldüğü kabulünün bulunduğu yargısı kesin olarak çıkarılabilir.
Diğer seçeneklerde yer alan aşırı yorum, karşılaştırma veya kesinlik iddialarını eleyerek doğru cevaba ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Cümleden Çıkarılabilecek Kesin Yargı
Soru 92Soru

I. kitap okumak
II. en etkili
III. insanın hayal gücünü
IV. etkinliktir
V. geliştiren

Numaralanmış sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak şekilde sıralandığında doğru sıralama aşağıdakilerden hangisi olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I - III - V - II - IV

Cevap

Doğru sıralama 'I - III - V - II - IV' şeklinde olmalı ve 'Kitap okumak insanın hayal gücünü geliştiren en etkili etkinliktir.' cümlesi elde edilmelidir.
Doğru sıralama olan 'I - III - V - II - IV' dizilimi seçildiğinde, 'Kitap okumak' ifadesi cümlenin öznesi olarak en başta yer alır. 'insanın hayal gücünü geliştiren' sıfat-fiil grubu, 'en etkili etkinliktir' yüklem grubunu niteler. Böylece hem anlamlı hem de kurallı bir cümle kurulmuş olur.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi belirleme
Cümlenin yüklemi ek-fiil almış olan 'etkinliktir' (IV) sözcüğüdür.
Türkçede kurallı cümle oluşturulurken yüklemin sonda yer alması gerekir.
2
Yükleme bağlı olan sıfat tamlamasını bulma
Yüklem olan 'etkinliktir' sözcüğünü niteleyen 'en etkili' (II) grubu belirlenir ve 'en etkili etkinliktir' (II - IV) yapısı kurulur.
Sıfatlar niteledikleri isimlerin hemen solunda yer alır.
3
Özne ve sıfat-fiil grubunu sıraya koyma
Cümlenin öznesi 'kitap okumak' (I) ifadesidir ve en başta olmalıdır. Özneden sonra 'insanın hayal gücünü geliştiren' (III - V) sıfat-fiil grubu gelmelidir.
Kurallı bir cümlede özne genellikle başta bulunur; tamlamalar ve belirteç grupları ise niteledikleri ögelerin öncesinde konumlandırılır.
4
Parçaları birleştirip kontrol etme
Sözcük öbekleri I - III - V - II - IV düzeninde birleştirildiğinde 'Kitap okumak insanın hayal gücünü geliştiren en etkili etkinliktir.' anlamlı yapıs�� teyit edilir.
Tüm ögelerin dil bilgisi ve anlamsal açıdan doğru bağlanıp bağlanmadığı denetlenmelidir.

Anahtar Kavram

Cümle Oluşturma ve Sözdizimi Kuralları
Soru 93Soru

"Gerçek bir öğrenme, yalnızca yeni bilgilerin zihne depolanmasıyla değil, bu bilgilerin günlük yaşamda işlevsel olarak kullanılabilmesiyle gerçekleşir."

Bu cümleye anlamca en yakın cümle aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bilgi, ancak pratik hayatta karşılık bulup uygulandığında gerçek değerine ulaşır.

Cevap

Bilgi, ancak pratik hayatta karşılık bulup uygulandığında gerçek değerine ulaşır.
Doğru seçenek olan ve bilginin pratik hayatta karşılık bulup uygulanmasının önemini vurgulayan ifade, öncüldeki 'bilginin günlük yaşamda işlevsel kullanılması' yargısıyla tam bir anlamdaşlık göstermektedir. Her iki cümlede de teorik bilginin pratik hayattaki değeri üzerinde durulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüldeki cümlenin ana fikrini belirleme
Cümle, öğrenmenin sadece teorik olarak bilgiyi hafızada tutmak (zihne depolamak) olmadığını, bu bilginin pratik fayda sağlayacak şekilde hayata geçirilmesi (işlevsel kullanılması) gerektiğini savunmaktadır.
Yakın anlamlı cümleyi bulmak için önce kaynak cümlenin temel yargısını doğru saptamak gerekir.
2
Seçeneklerdeki temel yargıları öncül cümleyle karşılaştırma
Doğru seçenekte yer alan 'bilginin pratik hayatta karşılık bulup uygulanması' ifadesi, öncüldeki 'günlük yaşamda işlevsel olarak kullanılabilmesi' ifadesini; 'gerçek değerine ulaşması' ifadesi ise 'gerçek bir öğrenmenin gerçekleşmesi' durumunu doğrudan karşılamaktadır.
İki cümle arasındaki anlamsal eşdeğerliği doğrulamak için benzer ifadeleri eşleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Yakın Anlamlı Cümleler (Cümle Eşleştirme)
Soru 94Soru

Bir düşünceyi sadece geçmişten miras kalan kalıplarla savunmaya çalışmak, o düşünceyi yaşatmak bir yana, onun değişen hayat karşısında yenilenerek ayakta kalma kabiliyetini de yok eder.

Bu cümleye anlamca en yakın olan cümle aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelenekselleşmiş şablonlara sığınarak bir fikri koruma gayreti, o fikrin kalıcılığını sağlamadığı gibi, değişen dünyaya uyum sağlayarak kendini tazeleme g��cünü de ortadan kaldırır.

Cevap

Gelenekselleşmiş şablonlara sığınarak bir fikri koruma gayreti, o fikrin kalıcılığını sağlamadığı gibi, değişen dünyaya uyum sağlayarak kendini tazeleme gücünü de ortadan kaldırır.
Gelenekselleşmiş şablonlara sığınarak bir fikri koruma gayretinden bahseden cümle, öncüldeki cümlenin tüm anlam ögelerini eksiksiz şekilde barındırmaktadır. Öncüldeki 'geçmişten miras kalan kalıplarla savunmak' ifadesi 'gelenekselleşmiş şablonlara sığınmak' ile, 'yaşatmak bir yana' ifadesi 'kalıcılığını sağlamadığı gibi' ile ve 'değişen hayat karşısında yenilenerek ayakta kalma kabiliyetini yok etmek' ifadesi ise 'değişen dünyaya uyum sağlayarak kendini tazeleme gücünü ortadan kaldırmak' ile birebir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüldeki cümlenin temel yargılarını ve anlam unsurlarını belirlemek.
Cümlede; bir düşünceyi sadece geçmişten kalan kalıplarla savunmanın (1. unsur), o düşünceyi yaşatmayacağı (2. unsur) ve değişen koşullarda kendini yenileyerek hayatta kalma gücünü yok edeceği (3. unsur) ifade edilmiştir.
Yakın anlamlı cümleyi bulmak için öncelikle verilen cümlenin anlam sınırlarını ve vurguladığı ana fikri doğru çözümlemek gerekir.
2
Seçeneklerdeki cümleleri öncüldeki cümlenin anlam unsurlarıyla karşılaştırmak.
'Gelenekselleşmiş şablonlara sığınarak bir fikri koruma gayreti' ifadesi 1. unsuru, 'o fikrin kalıcılığını sağlamadığı gibi' ifadesi 2. unsuru, 'değişen dünyaya uyum sağlayarak kendini tazeleme gücünü de ortadan kaldırır' ifadesi ise 3. unsuru tam olarak karşılamaktadır.
Öncüldeki ifadelerin eş anlamlı veya yakın anlamlı sözcüklerle ve farklı bir söz dizimiyle yeniden kurulmuş biçimini tespit etmek hedeflenir.
3
Diğer seçeneklerdeki anlam sapmalarını ve çelişkileri belirleyerek doğru seçeneği teyit etmek.
Diğer seçeneklerde ya neden-sonuç/amaç-sonuç ilişkisinin değiştirildiği ya üslup-içerik gibi ilgisiz konulara değinildiği ya da cümlenin sadece bir kısmına odaklanıldığı görülmüştür.
Çeldiricilerin hangi yönlerden yanlış olduğunu belirlemek, doğru cevaba kesin olarak ulaşmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Cümleler Arası Anlam İlişkileri ve Yakın Anlamlılık
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 95Soru

Geleneksel yöntemlerin aksine kimyasal gübre ve pestisit kullanılmadan gerçekleştirilen, ancak ilk yıllarda ürün kaybına yol açtığı gerekçesiyle çiftçiler tarafından çekinceyle karşılanan organik tarım; son dönemde yükselen tüketici bilinci ve devlet destekleri sayesinde geniş alanlarda yaygınlık kazanmıştır.

Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Organik tarımda başlangıçta karşılaşılan ürün kayıpları, çiftçilerin bu yönteme yönelik ilk yaklaşımları üzerinde etkili olmuştur.

Cevap

Organik tarımda başlangıçta karşılaşılan ürün kayıpları, çiftçilerin bu yönteme yönelik ilk yaklaşımları üzerinde etkili olmuştur.
Cümlede geçen 'ilk yıllarda ürün kaybına yol açtığı gerekçesiyle çiftçiler tarafından çekinceyle karşılanan' ifadesi, çiftçilerin başlangıçtaki mesafeli tutumunun doğrudan ilk yıllardaki ürün kaybından kaynaklandığını gösterir. Bu durum, başlangıçta karşılaşılan ürün kayıplarının, çiftçilerin bu yönteme yönelik ilk yaklaşımları üzerinde etkili olduğunu kesin olarak doğrular.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin temel ögelerini ve sunduğu yargıları analiz etmek.
Cümlede organik tarımın kimyasal gübre ve pestisit kullanılmadan yapıldığı, ilk yıllarda ürün kaybına yol açtığı için çiftçilerin çekinceyle yaklaştığı, son dönemde ise tüketici bilinci ve devlet destekleri ile geniş alanlarda yaygınlaştığı belirtilmiştir.
Cümleden çıkarılacak kesin yargının sınırlarını belirlemek ve seçenekleri bu sınırlara göre değerlendirmek için.
2
Seçenekleri cümledeki ifadelerle doğrudan eşleştirmek ve kişisel yorum barındıran veya kesinlik içermeyen yargıları elemek.
Geniş alanlarda yaygınlaşma durumu devlet destekleri ve tüketici bilinciyle ilişkilendirilmiş olsa da birinin yokluğunda diğerinin imkansız olduğu söylenemez. Çekincelerin tamamen kalktığı ya da zaman sıralaması hakkında bilgi bulunmadığı görülür.
Kesin yargı sorularında sadece verilen bilgiye sadık kalınması ve cümlenin dışına çıkılmaması gerektiği için.
3
Neden-sonuç ilişkisini doğrulayarak kesin yargıyı belirlemek.
Çiftçilerin 'çekinceyle karşılaması' durumunun gerekçesi (sebebi) olarak 'ilk yıllarda ürün kaybına yol açması' gösterilmiştir. Dolayısıyla, ilk yıllardaki ürün kayıpları çiftçilerin bu yönteme yaklaşımlarında etkili bir faktör olmuştur.
Cümledeki gerekçelendirme ilişkisinin doğrudan eş anlamlı ifadelerle seçeneklerde aranması gerektiği için.

Anahtar Kavram

Cümleden Kesin Çıkarım Yapma Kuralları
Soru 96Soru

“Bir yazarın, çağının tanığı olmak adına yapıtlarını güncel olayların kurgusal birer belgesi haline getirmesi, onun zamana yenik düşmesini hızlandırmaktan başka bir işe yaramaz.”

Bu cümleye anlamca en yakın cümle aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazınsal üretimlerinde yalnızca içinde yaşadığı dönemin izlerini sürmeyi ve bunları aktarmayı amaçlayan bir sanatçı, yapıtlarının geleceğe ulaşma gücünü zayıflatmış olur.

Cevap

Yazınsal üretimlerinde yalnızca içinde yaşadığı dönemin izlerini sürmeyi ve bunları aktarmayı amaçlayan bir sanatçı, yapıtlarının geleceğe ulaşma gücünü zayıflatmış olur.
Doğru yanıt olan cümlede, yazarın yalnızca kendi döneminin izlerini sürmeye çalışmasının eserinin geleceğe kalma şansını azaltacağı belirtilmektedir. Bu yargı, öncül cümledeki 'çağının tanığı olmak adına güncel olayların belgesi haline getirmek' (yaşadığı dönemin izlerini sürmek) ve 'zamana yenik düşmesini hızlandırmak' (geleceğe ulaşma gücünü zayıflatmak) ifadeleriyle tam olarak aynı anlamı taşımaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Öncül cümleyi temel ögelerine ve anlamsal yapısına göre analiz edin.
Cümledeki ana düşünce: Bir yazarın eserlerini sadece kendi yaşadığı dönemin güncel olaylarını belgeleyecek şekilde sınırlaması, onun kalıcı olmasını engeller (zamana yenik düşürür).
Yakın anlamlı cümleyi bulmak için öncelikle verilen cümlenin iletmek istediği temel mesajı doğru saptamak gerekir.
2
Seçeneklerdeki cümlelerin anlamlarını ve kurdukları mantıksal ilişkileri inceleyin.
Seçeneklerde yer alan ifadeler incelendiğinde, yazınsal üretimlerinde sadece kendi döneminin izlerini sürmeyi ve aktarmayı hedefleyen sanatçıların yapıtlarının geleceğe ulaşma gücünü (kalıcılığını) zayıflatacağını belirten yargının, öncül cümleyle aynı doğrultuda olduğu görülür.
Eş anlamlı sözcükler ve farklı cümle yapıları kullanılarak aynı düşüncenin nasıl ifade edildiğini bulmak gerekir.
3
Doğru ifadedeki eş değer kavramları eşleştirerek doğruluğu kesinleştirin.
'Çağının tanığı olmak / güncel olayların belgesi haline getirmek' kavramları 'yaşadığı dönemin izlerini sürmeyi ve aktarmayı amaçlamak' ile eşleşir. 'Zamana yenik düşmesini hızlandırmak' ise 'geleceğe ulaşma gücünü zayıflatmak' ile örtüşür.
Anlamsal denkliğin tam olarak sağlandığından emin olmak için anahtar kavramların karşılaştırılması şarttır.

Anahtar Kavram

Yakın Anlamlı Cümleler (Cümle Eşleştirme)
Soru 97Soru

19. yüzyılın son çeyreğinde keşfedilen ve Sümer çivi yazısının deşifre edilmesinde kilit rol oynayan çok dilli Urartu yazıtları; o güne kadar yalnızca Asur kaynaklarından takip edilebilen Urartu krallarının kendi ağzından yazılmış ilk yerel belgelerdir.

Bu cümleden yola çıkılarak aşağıdakilerden hangisine kesin olarak ulaşılabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bahsi geçen çok dilli yazıtların keşfine kadar, Urartu hükümdarlarına dair bilgilere yalnızca yerel olmayan kaynaklar aracılığıyla ulaşılabilmekteydi.

Cevap

Çok dilli Urartu yazıtlarının keşfedilmesinden önce, Urartu hükümdarlarına dair bilgilere sadece yerel olmayan (Asur) kaynaklar aracılığıyla ulaşılabildiği yargısı kesin olarak çıkarılır.
Yazıtların Urartu krallarının kendi ağzından yazılmış ilk yerel belgeler olduğu ve o güne kadar kralların yalnızca Asur kaynaklarından takip edilebildiği belirtilmektedir. Asur kaynakları Urartu için dış (yerel olmayan) kaynak niteliğindedir. Dolayısıyla, bu belgelerin keşfine kadar Urartu hükümdarları hakkındaki bilgilerin yalnızca yerel olmayan kaynaklara dayandığı yargısı kesin olarak çıkarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki anahtar ifadeleri belirleme
Keşif zamanı (19. yüzyılın son çeyreği), yazıtların işlevi (Sümer çivi yazısının çözümündeki rolü), yazıtların niteliği (ilk yerel belgeler olması) ve önceki durum (o güne kadar sadece Asur kaynaklarından takip edilebilmesi) netleştirilmiştir.
Kesin yargı çıkarırken cümlenin sınırlarını aşmamak için temel belirleyicileri saptamak gerekir.
2
Öncüller ile seçenekler arasında doğrudan mantıksal bağ kurma
Keşif öncesinde bilgilerin yalnızca Asur kaynaklarından alınabilmesi ve bu yeni yazıtların ilk yerel belge olması, keşif öncesinde yalnızca yerel olmayan (dış) kaynakların mevcut olduğunu kesinleştirir.
Asur kaynakları Urartu'ya göre yerel olmayan kaynaklar sınıfına girdiğinden doğrudan mantıksal bir çıkarım sağlanır.
3
Öznel veya aşırı genelleme içeren yargıları eleme
Belgelerin tamamının o dönemde çözüldüğü, başka hiçbir belgeden yararlanılmadığı veya Asur kaynaklarının içeriği hakkındaki varsayımlar elenmiştir.
Çıkarım sorularında metnin doğrudan söylemediği olasılıklar elenerek kesin yargıya ulaşılır.

Anahtar Kavram

Cümledeki ifadelerden mantıksal sınırları aşmadan kesin yargı üretme
Soru 98Soru

(I) Nörobilim araştırmaları, görüntüleme teknolojilerinde yaşanan hızlı gelişmeler sayesinde son yıllarda insan zihnine dair ezberleri bozan yeni bulgular ortaya koymaktadır. (II) Bilim insanları, karar verme mekanizmalarının arkasında yatan bilişsel süreçleri haritalandırmak amacıyla beyin dalgalarını anlık olarak kaydeden sistemler kullanmaktadır. (III) Elde edilen bu hassas verilerin doğru yorumlanabilmesi, ancak analiz yazılımlarının yeterince gelişmi�� olmasına bağlıdır. (IV) Karmaşık veri setlerinin işlenmesindeki zorluklar, araştırmacıların yapay zekâ tabanlı yeni analiz modelleri geliştirmesini zorunlu kılmaktadır. (V) Teknolojik altyapının yüksek maliyeti sebebiyle birçok laboratuvar, bu alandaki deneysel çalışmalarını sınırlı bir kapsamda yürütmektedir.

Bu parçada numaralanmış cümlelerdeki anlam ilişkileriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. cümlede, deneysel çalışmaların sınırlı kapsamda yürütülmesinin amacı açıklanmıştır.

Cevap

Deneysel çalışmaların sınırlı kapsamda yürütülmesinin amacı açıklanmıştır ifadesi yanlıştır, çünkü ilgili cümlede amaç değil neden bildirilmiştir.
Beşinci cümlede geçen 'teknolojik altyapının yüksek maliyeti sebebiyle' ifadesi, çalışmaların sınırlı kapsamda yürütülmesinin amacını değil, doğrudan nedenini (gerekçesini) belirtmektedir. Bu nedenle bu cümlede amaç-sonuç ilişkisi kurulduğu tespiti yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki cümlelerin anlamsal ilişkilerini tek tek analiz edin.
İlk dört cümlenin sırasıyla neden-sonuç, amaç-sonuç, koşul-sonuç ve neden-sonuç ilişkileri taşıdığı tespit edilir.
Seçeneklerdeki belirlemelerin doğruluğunu denetlemek için her cümlenin yargı gerekçelerini veya hedeflerini ayırt etmek gerekir.
2
Beşinci cümlede geçen 'sebebiyle' ifadesinin cümleye kattığı anlamı değerlendirin.
'Yüksek maliyeti sebebiyle' ifadesinin eylemin gerçekleşme gerekçesini (nedenini) ortaya koyduğu, eylemin henüz gerçekleşmemiş bir amaca yönelik yapılmadığı belirlenir.
Neden-sonuç ile amaç-sonuç arasındaki farkı ayırt ederek yanlış belirlemeyi içeren seçeneği saptamak amaçlanır.

Anahtar Kavram

Cümledeki Neden-Sonuç, Amaç-Sonuç ve Koşul-Sonuç İlişkilerinin Ayırt Edilmesi
Soru 99Soru

Milli Kütüphane arşivinde bulunan ve 15. yüzyıla tarihlenen el yazması eserlerin dijital ortama aktarılması amacıyla üç yıl önce başlatılan proje, bu yılın başında bütçe yetersizliği sebebiyle askıya alınana dek planlanan hedefin yarısından fazlasına ulaştı.

Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milli Kütüphane bünyesindeki 15. yüzyıl el yazmalarını dijitalleştirmeyi amaçlayan çalışma, planlanan hedeflerin tamamına ulaşılamadan kesintiye uğramıştır.

Cevap

Milli Kütüphane bünyesindeki 15. yüzyıl el yazmalarını dijitalleştirmeyi amaçlayan çalışma, planlanan hedeflerin tamamına ulaşılamadan kesintiye uğramıştır.
Doğru yanıt olan seçenek, öncül cümledeki 'planlanan hedefin yarısından fazlasına ulaştı' ve 'askıya alındı' ifadelerinden doğrudan ve kesin olarak çıkarılır. Hedefin tamamına ulaşılamadan çalışmanın kesintiye uğradığı yargısı hiçbir yorum gerektirmeksizin kesin bir bilgi sunar.

Adım Adım Çözüm

1
Öncül cümleyi anlam ögelerine ayırma
Milli Kütüphane'deki 15. yüzyıl el yazmalarını dijital ortama aktarmak için 3 yıl önce bir proje başlatılmıştır. Bu proje, bu yılın başında bütçe sorunu nedeniyle askıya alınmıştır (durdurulmuştur). Durdurulana kadar planlanan hedefin yarısından fazlasına ulaşılmıştır.
Cümleden kesin çıkarım yapabilmek için cümlede verilen bilgilerin sınırlarını net bir şekilde belirlemek gerekir.
2
Seçenekleri cümledeki net bilgilerle karşılaştırma
Projenin askıya alınması onun kesintiye uğradığını, hedefin sadece yarısından fazlasına ulaşılmış olması ise tüm hedeflere (yani %100'e) ulaşılamadığını kesinleştirir.
Yalnızca doğrudan cümlede ifade edilen mantıksal sonuçları doğrulamak ve yorum katmamak gerekir.

Anahtar Kavram

Cümleden Çıkarılabilecek Kesin Yargı
Soru 100Soru

I. bu düşünceleri aktarırken tercih ettiği
II. hayat bulur
III. dile getirdiği düşüncelerden ziyade
IV. sözcüklerin tınısında ve dizilişinde
V. bir yazarın üslubu

Yukarıdaki numaralanmış sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralandığında baştan üçüncü sözcük grubu hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I

Cevap

Sıralama yapıldığında baştan üçüncü sırada yer alan söz grubu 'bu düşünceleri aktarırken tercih ettiği' ifadesidir.
Numaralanmış sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak şekilde sıralandığında doğru sıralama V - III - I - IV - II şeklinde olmaktadır. Bu sıralamayla oluşan cümle şu şekildedir: 'Bir yazarın üslubu, dile getirdiği düşüncelerden ziyade bu düşünceleri aktarırken tercih ettiği sözcüklerin tınısında ve dizilişinde hayat bulur.' Bu durumda baştan üçüncü sırada I numaralı sözcük grubu yer almaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümle oluştururken öncelikle yüklemi (yargı bildiren ifadeyi) belirleyin.
Numaralanmış ifadeler incelendiğinde 'hayat bulur' (II) ifadesi cümlenin yüklemidir ve kurallı bir cümlede en sonda yer almalıdır.
Türkçe dil bilgisi kurallarına göre kurallı cümlelerin yüklemi sonda bulunur.
2
Yüklemin bildirdiği işi veya durumu gerçekleştiren ögeyi (özneyi) tespit edin.
'Hayat bulur' yükleminin öznesi olmaya dil bilgisel ve anlamsal açıdan en uygun ifade 'bir yazarın üslubu' (V) ifadesidir. Bu ifade cümlenin öznesi olarak en başta yer almalıdır.
Kurallı ve anlamlı bir cümlede özne genellikle cümlenin başında yer alır.
3
Kalan ögeleri kendi aralarındaki dil bilgisel ve anlamsal işaretlere göre sıralayın.
III numaralı ifadedeki 'düşüncelerden ziyade' kelime grubu, I numaralı ifadedeki 'bu düşünceleri' işaret sıfatıyla başlayan ifadeye zemin hazırlar. 'bu düşünceleri' ifadesindeki 'bu' işaret sıfatı, kendisinden önce geçen 'düşüncelerden' sözcüğüne atıfta bulunduğu için III numaralı ifade I numaralı ifadeden önce gelmelidir (III - I). I numaralı ifadedeki 'tercih ettiği' sıfat-fiili ise IV numaralı ifadedeki 'sözcüklerin' ismini nitelemektedir. Dolayısıyla I numaralı ifade IV numaralı ifadeden önce gelmelidir (I - IV).
İşaret sıfatları kendilerinden önce geçen kavramlara gönderme yapar; sıfat-fiiller ise niteledikleri isimlerden önce gelir.
4
Belirlenen tüm bu ilişkileri birleştirerek anlamlı ve kurallı cümleyi oluşturun ve baştan üçüncü ögeyi bulun.
Cümlenin doğru sıralaması V - III - I - IV - II şeklinde olur: 'Bir yazarın üslubu (V) dile getirdiği düşüncelerden ziyade (III) bu düşünceleri aktarırken tercih ettiği (I) sözcüklerin tınısında ve dizilişinde (IV) hayat bulur (II).' Bu sıralamaya göre baştan üçüncü sırada I numaralı söz grubu yer almaktadır.
Kurulan cümlenin baştan üçüncü ögesinin tespit edilmesi.

Anahtar Kavram

Cümle Oluşturma (Sözcük Sıralama)
ÖncekiSayfa 5 / 10Sonraki