Cümlede Anlam

192 soru

Soru 101Soru

I. evrensel temaları
II. kendi döneminin sınırlarını aşması
III. özgün bir dille işlemesine bağlıdır
IV. bir yazarın
V. yapıtlarında

Yukarıdaki numaralanmış sözler anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralandığında baştan üçüncü söz aşağıdakilerden hangisi olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

V numaralı söz olan 'yapıtlarında'
Cümle anlamlı ve kurallı bir şekilde sıralandığında 'Bir yazarın (IV) kendi döneminin sınırlarını aşması (II), yapıtlarında (V) evrensel temaları (I) özgün bir dille işlemesine bağlıdır (III)' hâlini alır. Bu durumda baştan üçüncü öge V numaralı 'yapıtlarında' sözü olur.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi belirleme
Cümlenin yüklemi, yargı bildiren ve çekimlenmiş öge olan III numaralı 'özgün bir dille işlemesine bağlıdır' ifadesidir. Kurallı bir cümle oluşturulacağı için bu öge cümlenin sonunda (beşinci sırada) yer almalıdır.
Türkçede kurallı cümlelerde yüklem sonda bulunur.
2
Özne grubunu (özneyi) tespit etme ve cümlenin başına yerleştirme
Geriye kalan sözlerden 'bir yazarın' (IV) ifadesi bir tamlayan durumundadır ve 'kendi döneminin sınırlarını aşması' (II) ifadesindeki iyelik ekiyle (-aşma-s-ı) birleşerek bir isim fiil grubu (özne) oluşturur. Bu durumda cümlenin başı 'Bir yazarın kendi döneminin sınırlarını aşması' (IV - II) şeklinde kurulur.
Yükleme sorulan 'bağlı olan ne?' sorusu özneyi buldurur ve özne genellikle cümlenin başında yer alır.
3
Kalan ögeleri anlamsal ve dil bilgisel olarak bağlama
'yapıtlarında' (V) ve 'evrensel temaları' (I) sözleri, yüklemdeki 'işlemesine' fiilimsi grubuna bağlanır. 'Yapıtlarında evrensel temaları...' (V - I) şeklinde bir dolaylı tümleç ve belirtili nesne sırası oluşturulur.
Bu sözcüklerin yüklemdeki eylemin yönünü ve nesnesini belirtecek şekilde sıralanması gerekir.
4
Cümlenin bütününü birleştirme ve sıralamayı kontrol etme
Tüm ögeler birleştirildiğinde 'Bir yazarın (IV) kendi döneminin sınırlarını aşması (II), yapıtlarında (V) evrensel temaları (I) özgün bir dille işlemesine bağlıdır (III)' cümlesi elde edilir. Bu sıralamada baştan üçüncü sırada V numaralı söz yer alır.
Sıralamanın dil bilgisi kurallarına ve mantığa uygunluğunu doğrulamak için son okuma yapılır.

Anahtar Kavram

Cümle Oluşturma (Sözcük Sıralama)
Soru 102Soru

I. okurun zihninde hazır bulduğu
II. ona dünyayı alışılagelmiş
III. kalıpların dışından görme
IV. gerçek bir sanat yapıtı
V. şablonları yıkarak
VI. olanağı sunar

Yukarıdaki numaralanmış söz grupları anlamlı ve kurallı bir bütün olu��turacak şekilde sıralandığında baştan dördüncü hangisi olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II

Cevap

Doğru sıralama 'IV - I - V - II - III - VI' şeklinde kurulduğundan, baştan dördüncü sırada yer alan grup II numaralı gruptur.
Anlamlı ve kurallı cümle oluşturulduğunda sıralama 'IV - I - V - II - III - VI' şeklinde gerçekleşir. Bu dizilimde yüklem olan grup sonda, özne olan grup başta yer alır. Zarf-fiil öbeği özneden sonra gelir. Belirtili nesne ve sıfat tamlaması içeren grup ise yüklemden hemen önce yer alır. Bu durumda baştan dördüncü grup II numaralı gruptur.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi ve cümlenin ana ögelerini belirleme
Cümlenin yüklemi VI numaralı 'olanağı sunar' ifadesidir. Özne ise IV numaralı 'gerçek bir sanat yapıtı' ifadesidir.
Anlamlı ve kurallı bir cümle oluştururken öncelikle yüklem belirlenerek sona yerleştirilir, ardından özne tespit edilir.
2
Yüklemle ilişkili ögeleri bağlama
III numaralı 'kalıplar��n dışından görme' ifadesi, 'olanağı sunar' yüklemiyle birleşerek 'kalıpların dışından görme olanağı sunar' öbekleşmesini oluşturur.
İsim-fiil grubu yüklemdeki ismin tamlayanı durumundadır.
3
Zarf ve nesne gruplarını birleştirme
II numaralı 'ona dünyayı alışılagelmiş' ifadesi, III numaralı grupla birleşerek 'ona dünyayı alışılagelmiş kalıpların dışından görme' yapısını kurar. I numaralı 'okurun zihninde hazır bulduğu' ifadesi ise V numaralı 'şablonları yıkarak' ile birleşerek zarf-fiil öbeği oluşturur.
Sıfat ve zarf fiil grupları niteledikleri veya tamamladıkları unsurların hemen öncesinde yer almalıdır.
4
Tüm grupları mantıklı bir bütün halinde sıralama
Sıralama 'IV - I - V - II - III - VI' (Gerçek bir sanat yapıtı, okurun zihninde hazır bulduğu şablonları yıkarak ona dünyayı alışılagelmiş kalıpların dışından görme olanağı sunar.) şeklinde tamamlanır ve baştan dördüncü grup II olur.
Özneyle başlayan, zarf tümleçleri ve nesneyle devam eden kurallı ve anlamlı yapı bu sıralamayla sağlanır.

Anahtar Kavram

Cümle Oluşturma (Sözcük Sıralama) Kuralları ve Öge İlişkileri
Soru 103Soru

Bireysel hafıza, geçmişte yaşananları olduğu gibi koruyan durağan bir depo değil; şimdiki zamanın gereksinimlerine göre sürekli ---- ve yeniden ---- dinamik bir süreçtir.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere, düşüncenin akışına göre, sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: biçimlendirilen - inşa edilen

Cevap

biçimlendirilen - inşa edilen
Cümlede bireysel hafızanın durağan bir depo olmadığı, aksine dinamik bir süreç olduğu vurgulanmaktadır. Durağan olmama ve dinamiklik özellikleri, hafızanın sabit kalmayıp şimdiki zamanın gereksinimlerine göre sürekli olarak değiştiğini ve yeniden yapılandırıldığını gösterir. Bu doğrultuda ilk boşluğa hafızanın aktif olarak şekillendiğini ifade eden 'biçimlendirilen', ikinci boşluğa ise bu şekillenmenin yeni bir yapı kazanmasını anlatan 'inşa edilen' sözcükleri getirilmelidir. Bu iki sözcük cümlenin anlamsal bütünlüğünü ve mantıksal akışını eksiksiz tamamlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin ana fikrini ve anahtar kelimelerini belirleme
Cümlede hafızanın 'durağan bir depo değil', aksine 'dinamik bir süreç' olduğu belirtilmiştir. Bu durum, boşluklara gelecek kelimelerin hareket, değişim ve yeniden yapılma anlamı taşıması gerektiğini gösterir.
Cümlenin mantıksal yapısını ve bağlamını kavramak için karşıtlık ve nitelendirme ilişkilerini çözmek gerekir.
2
Boşluklar için seçeneklerdeki sözcük çiftlerini anlamca test etme
Şimdiki zamanın gereksinimlerine göre hafızanın sürekli 'biçimlendirilmesi' ve geçmişin zihinde 'yeniden inşa edilmesi' ifadeleri, dinamik süreç tanımını tam olarak karşılar.
Bağlama en uygun, zıtlığı ve dinamikliği destekleyen sözcük çiftini bulmak.

Anahtar Kavram

Cümlede Anlam İlişkileri ve Bağlamsal Uyum
Soru 104Soru

(I) Buzullardaki erime oranını hassas bir şekilde ölçebilmek amacıyla Grönland'ın iç kesimlerinde yeni bir meteoroloji istasyonu kuruldu. (II) Bölgedeki ekstrem soğuklar ölçüm cihazlarının pillerini hızla tükettiğinden araştırmacılar veri toplama sürecinde ciddi aksaklıklar yaşadı. (III) İstasyonun verileri uydu sistemine düzenli olarak aktarıldığı takdirde küresel iklim modelleri daha yüksek doğrulukla güncellenecektir. (IV) İklim kriziyle mücadelede uluslararası düzeyde ortak politikalar geliştirilmedikçe yerel düzeyde alınan önlemler yetersiz kalmaya mahkûmdur. (V) Sıcaklık art��şının deniz seviyelerine etkisini somutlaştıran bu araştırmanın sonuçları, karar alıcıları harekete geçirmek üzere kamuoyuyla paylaşıldı.

Bu parçada numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. cümlede, bir eylemin hangi gerekçeyle yapıldığı açıklanmıştır.

Cevap

V. cümlede, bir eylemin hangi gerekçeyle yapıldığı açıklanmıştır.
Parçadaki beşinci cümlede geçen '-mek üzere' ifadesi, eylemin hangi hedefe yönelik (amaçla) yapıldığını bildirmektedir. Araştırma sonuçlarının paylaşılması eyleminin amacı 'karar alıcıları harekete geçirmek'tir; dolayısıyla bu cümlede bir amaç-sonuç ilişkisi kurulmuştur. Cümlede eylemin gerekçesi (nedeni) değil, amacı açıklandığı için beşinci cümleyle ilgili gerekçe belirtildiği yargısı söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki cümlelerin yargılarını ve aralarındaki anlam ilişkilerini (neden-sonuç, amaç-sonuç, koşul-sonuç) belirlemek için her cümleyi tek tek inceleyin.
Cümlelerin anlam yapıları çözümlenir.
Seçeneklerdeki iddiaların doğruluğunu test edebilmek için temel veriyi hazırlamak.
2
Birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü cümlelerdeki anlam ilişkilerini sırasıyla doğrulayın.
Birinci cümlede 'ölçebilmek amacıyla' (amaç-sonuç), ikinci cümlede 'pillerini hızla tükettiğinden' (gerekçe/neden-sonuç), üçüncü cümlede 'aktarıldığı takdirde' (koşul-sonuç) ve dördüncü cümlede 'geliştirilmedikçe' (koşul-sonuç) ifadelerinin doğru tanımlandığı görülür.
Yanlış seçenekleri eleyerek doğru cevaba ulaşmak.
3
Beşinci cümleyi ele alarak kullanılan '-mek üzere' edatının kattığı anlamı analiz edin ve seçenekle karşılaştırın.
Bu cümlenin bir neden-sonuç (gerekçe) değil, amaç-sonuç ilişkisi barındırdığı saptanır. Dolayısıyla bu cümleyle ilgili gerekçe tespiti yanlıştır.
Eylemin gerçekleşme amacının gerekçe olarak sunulmasının yanlış olduğunu göstermek ve doğru seçeneği belirlemek.

Anahtar Kavram

Cümleler arasındaki neden-sonuç, amaç-sonuç ve koşul-sonuç ilişkilerinin ayırt edilmesi.
Soru 105Soru

Yazarın, ilk baskısı 2015 yılında yapılan ve sadece çocuk edebiyatı alanındaki eserlerini bir araya getiren antolojisi, bu ay başka bir yayınevi tarafından yeniden yayımlandı.

Bu cümleden çıkarılabilecek kesin yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bahsi geçen antolojide yazarın çocuk edebiyatı d��şındaki türlerde yazdığı eserler bulunmamaktadır.

Cevap

Bahsi geçen antolojide yazarın çocuk edebiyatı dışındaki türlerde yazdığı eserler bulunmamaktadır.
Cümlede antolojinin 'sadece çocuk edebiyatı alanındaki eserleri' bir araya getirdiği açıkça belirtilmiştir. Bu durum, antolojinin içinde çocuk edebiyatı dışındaki türlerde yazılmış herhangi bir eserin bulunamayacağını kesin olarak gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki anahtar sınırlandırıcı ifadeyi tespit edin.
Cümlede 'sadece çocuk edebiyatı alanındaki eserlerini bir araya getiren' ifadesi yer almaktadır.
Kesin yargı sorularında cümlede yer alan sınırlandırıcı kelimeler çıkarılabilecek kesin yargının anahtarını oluşturur.
2
Bu sınırlandırmanın mantıksal sonucunu seçeneklerle karşılaştırın.
Antolojide sadece çocuk edebiyatı eserleri bulunduğuna göre, çocuk edebiyatı dışındaki türlerde yazılmış eserlerin bu antolojide yer alması mümkün değildir.
Cümledeki sınırlandırma bizi doğrudan çocuk edebiyatı dışındaki eserlerin antolojide yer almadığı sonucuna götürür.

Anahtar Kavram

Cümleden Çıkarılabilecek Kesin Yargı

İpuçları

1
Cümledeki 'sadece' kelimesine odaklanın; bu kelime antolojinin kapsamını kesin bir şekilde sınırlandırmaktadır.
2
Yazarın başarı derecesi, diğer kitapları veya geçmişteki tüm yazarlık kariyeri hakkında cümle dışı yorum yapmaktan kaçının.

Daha Fazla Pratik

Cümlelerde geçen 'ilk', 'tek', 'en', 'sadece' gibi sınırlandırıcı veya karşılaştırma bildiren sözcüklere dikkat ederek benzer kesin yargı soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 106Soru

(I) Tarih yazımında sözlü tarih yöntemi, yazılı belgelerin sessiz kaldığı alanlarda sıradan insanların deneyimlerini kayıt altına almak bakımından önemli imkanlar sunar. (II) Araştırmacılar, resmi tarihin göz ardı ettiği toplumsal sınıfların sesini duyurabilmek amacıyla bu yönteme sıklıkla başvururlar. (III) Ancak sözlü kaynaklar, insan hafızasının zamanla zayıflaması ve bireylerin geçmişi kendi lehlerine kurgulama eğilimi taşıması yüzünden bazı öznellik riskleri de barındırır. (IV) Elde edilen sözlü veriler, arşiv belgeleri ve diğer somut kanıtlarla desteklenmediği sürece güvenilir bir tarihsel kaynağa dönüşemez. (V) Nitekim araştırmacıların sadece sözlü anlatılara dayanarak genel çıkarımlar yapması, tarihsel gerçekliğin tek boyutlu ve eksik yorumlanmasına yol açmaktadır.

Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangilerinde sırasıyla amaç-sonuç, neden-sonuç ve koşul-sonuç ilişkileri kurulmuştur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II - III - IV

Cevap

İkinci cümlede amaç-sonuç, üçüncü cümlede neden-sonuç ve dördüncü cümlede koşul-sonuç ilişkisi sırasıyla kurulmuştur.
İkinci cümlede araştırmacıların sözlü tarih yöntemine sıklıkla başvurma hedefleri 'resmi tarihin göz ardı ettiği toplumsal sınıfların sesini duyurabilmek' olarak belirtilmiştir, bu da amaç-sonuç ilişkisidir. Üçüncü cümlede sözlü kaynakların öznellik riskleri barındırmasının gerekçesi 'insan hafızasının zamanla zayıflaması ve bireylerin geçmişi kendi lehlerine kurgulama eğilimi taşıması' olarak sunulmuştur, bu da neden-sonuç ilişkisidir. Dördüncü cümlede ise güvenilir bir tarihsel kaynağa dönüşebilmenin şartı 'arşiv belgeleri ve diğer somut kanıtlarla desteklenmesi' koşuluna bağlanmıştır (koşul-sonuç). Bu durumları sırasıyla karşılayan seçenek doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki cümlelerin yargılarını ve bu yargıların birbirine hangi anlam ilgileriyle bağlandığını çözümlemek.
İkinci cümlede 'amacıyla' edatı ile eylemin gerçekleştirilme hedefi (amaç) bildirilmiştir. Üçüncü cümlede 'yüzünden' edatı ile bir durumun ortaya çıkma gerekçesi (neden) sunulmuştur. Dördüncü cümlede ise '-diği sürece' yapısıyla bir durumun gerçekleşmesinin bağlı olduğu şart (koşul) ifade edilmiştir.
Cümlelerdeki amaç-sonuç, neden-sonuç ve koşul-sonuç ilişkilerini doğru saptayabilmek için anlam yönelimlerini incelemek gerekir.
2
Soruda istenen sıraya (amaç-sonuç, neden-sonuç, koşul-sonuç) uygun cümle numaralarını bir araya getirmek.
Sıralama II, III ve IV şeklinde netleşir.
Seçenekler arasından doğru eşleşmeyi gösteren grubu belirlemek.

Anahtar Kavram

Cümlede Neden-Sonuç, Amaç-Sonuç ve Koşul-Sonuç İlişkileri
Soru 107Soru

Klasik yapıtların zamana ---- başarması, sadece yaratıldıkları dönemin ruhunu taşımalarından değil; her dönemde okuyucuya kendi dünyasından bir şeyler sunabilen ---- bir niteliğe sahip olmalarından ileri gelir.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: direnmeyi - evrensel

Cevap

direnmeyi - evrensel
Klasik yapıtların zamana karşı kalıcı olması 'direnmek' sözcüğüyle ifade edilir. Her dönemde ve çağda okuyucunun kendinden bir şeyler bulabilmesi ise bu yapıtların 'evrensel' bir niteliğe sahip olduğunu gösterir. Bu iki kavramın bir arada sunulduğu 'direnmeyi - evrensel' seçeneği cümleyi anlamsal ve dil bilgisel açıdan en doğru şekilde tamamlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin genel anlamını ve boşlukların çevresindeki ipuçlarını incelemek.
Cümlede klasik yapıtların zamana karşı kalıcılığı ve her dönemdeki okuyucuya hitap edebilmesi konusu ele alınmaktadır.
Boşluklara getirilecek sözcüklerin cümlenin anlamsal bütünlüğü ve mantıksal akışıyla uyumlu olması gerekir.
2
İlk boşluk için 'zamana' yönelimiyle birlikte kullanılabilecek seçenekleri değerlendirmek.
Klasik yapıtların kalıcı olması beklendiğinden 'zamana direnmek' ifadesi anlamca uygundur. Uyum sağlamak, eşlik etmek ya da boyun eğmek ifadeleri yapıtın kalıcılığını ve gücünü tam olarak karşılamaz.
İlk boşluk, eserin zamana karşı gösterdiği direnci veya gücü temsil etmelidir.
3
İkinci boşluk için 'her dönemde okuyucuya kendi dünyasından bir şeyler sunabilen' ifadesini açıklayan kavramı bulmak.
Her çağdaki okuyucuya seslenebilme durumu 'evrensel' sözcüğü ile doğrudan karşılanır. Durağan, yerel, öznel veya güncel kavramları bu geniş kapsamlı anlamsal boyutu karşılayamaz.
İkinci boşluk, tüm zamanlara ve insanlığa hitap etme durumunu nitelemelidir.

Anahtar Kavram

Cümle Tamamlama (Boşluk Doldurma)
Soru 108Soru

Bugüne kadar sadece Antarktika kıtasında yaşayabildiği sanılan imparator penguenlerin, son araştırmalarla birlikte Güney Amerika'nın güney kıyılarında da koloniler kurduğu tespit edildi.

Bu cümleden hareketle imparator penguenler ile ilgili olarak çıkarılabilecek kesin yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İmparator penguenlerin yaşam alanı yalnızca Antarktika kıtasıyla sınırlı değildir.

Cevap

İmparator penguenlerin yaşam alanı yalnızca Antarktika kıtasıyla sınırlı değildir.
Cümlede imparator penguenlerin sadece Antarktika kıtasında yaşayabildiğinin düşünüldüğü, ancak yapılan son araştırmalarla Güney Amerika'nın güney kıyılarında da koloni kurduklarının kanıtlandığı ifade edilmiştir. Buradan hareketle, penguenlerin yaşam alanlarının sadece Antarktika kıtasıyla sınırlı olmadığı kesin olarak anlaşılmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen cümlenin sunduğu bilgileri ve sınırlarını analiz edin.
Cümlede iki temel bilgi verilmektedir: İmparator penguenlerin sadece Antarktika'da yaşayabildiğine inanıldığı (eski kanı) ve son araştırmaların bu penguenlerin Güney Amerika'nın güney kıyılarında da koloniler kurduğunu kanıtladığı (yeni gerçek).
Doğru ve kesin bir çıkarım yapabilmek için cümledeki iddiaların net bir şekilde sınırlandırılması gerekir.
2
Seçenekleri cümledeki bilgilerle karşılaştırarak yorum katmayan doğrudan sonucu belirleyin.
Penguenlerin Güney Amerika kıyılarında da koloni kurduklarının kesin olarak saptanması, onların yaşam alanlarının sadece Antarktika kıtasıyla sınırlı olmadığını gösterir.
Bu çıkarım, cümlede verilen bilgilerin sınırları dışına çıkmadan ulaşılabilecek tek kesin yargıdır.

Anahtar Kavram

Cümleden Çıkarılabilecek Kesin Yargı
Soru 109Soru

Bir sanat yapıtının kalıcılığı, yalnızca ele aldığı konunun ---- belirlenmez; yazarın bu konuyu aktarırken sergilediği ----, yapıta estetik bir değer kazandırarak onu geleceğe taşır.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: çekiciliğiyle - biçem

Cevap

çekiciliğiyle - biçem
Doğru yanıt olan seçenek, cümlenin iki bölümü arasındaki anlam ortaklığını kurallara uygun biçimde tamamlar. İlk kısımda konunun çekiciliğinin tek başına yetmeyeceği, ikinci kısımda ise bu konunun yazar tarafından biçem (yani üslup) ile yoğrularak estetik bir değer kazanıp kalıcı olacağı ifade edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin genel anlamını ve yapısını analiz etme
Cümle, bir sanat yapıtının geleceğe kalması (kalıcılığı) için sadece 'ne anlatıldığının' (konunun) yeterli olmadığını, 'nasıl anlatıldığının' (üslubun/biçemin) da çok önemli olduğunu vurgulamaktadır.
Cümledeki noktalı virgülden sonra gelen 'yazarın bu konuyu aktarırken sergilediği...' ifadesi bizi doğrudan üslup (biçem) kavramına yönlendirir.
2
Boşluklara getirilebilecek alternatifleri eşleştirme
İlk boşluk için konunun niteliğini belirten 'çekicilik', ikinci boşluk için ise anlatım tarzını karşılayan 'biçem' sözcükleri birbiriyle tam uyum sağlamaktadır.
Seçeneklerdeki 'içerik' ve 'tema' kavramları konu ile eş anlamlı veya yakın anlamlı olduğundan elenir; 'gözlem' ve 'kaynak' ise anlatım tarzını karşılamamaktadır.

Anahtar Kavram

Cümle tamamlama sorularında, boşlukların öncesi ve sonrasındaki ipuçlarından yararlanarak cümlenin anlamsal ve yapısal bütünlüğünü (özellikle içerik-üslup ilişkisi gibi temel karşıtlık veya tamamlayıcılık ilişkilerini) sağlayan sözcükleri bulmak.

İpuçları

1
Cümlenin ilk kısmında konudan bahsedildiğine, ikinci kısmında ise bu konunun 'aktarılma biçimine' vurgu yapıldığına dikkat edin.
2
Yazarın konuyu aktarma tarzını niteleyen edebiyat terimini hatırlamaya çalışın. Bu terim 'üslup' sözcüğünün eş anlamlısıdır.
3
Edebiyatta yazarın anlatış yoluna 'biçem' denir. İlk boşluktaki konunun çekici olması gerektiği vurgusuyla birleştiğinde en uygun seçenek ortaya çıkacaktır.

Daha Fazla Pratik

Benzer biçimde içerik ve üslup karşılaştırması yapan diğer ALES cümle tamamlama sorularını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 110Soru

I. sorduğu soruların niteliğiyle
II. karşılaştığı sorunlara
III. getirdiği çözümlerle değil
IV. bilime katkıda bulunur
V. bir bilim insanı
VI. bu sorunları ele alırken

Yukarıda numaralanmış sözler anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralandığında baştan dördüncü hangisi olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: VI

Cevap

VI numaralı söz grubu (bu sorunları ele alırken)
Doğru sıralama 'Bir bilim insanı karşılaştığı sorunlara getirdiği çözümlerle değil, bu sorunları ele alırken sorduğu soruların niteliğiyle bilime katkıda bulunur.' biçimindedir (V - II - III - VI - I - IV). Bu dizilişte baştan dördüncü sırada VI numaralı söz grubu yer almaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemin belirlenmesi
IV numaralı 'bilime katkıda bulunur' ifadesi cümlenin yüklemidir ve sonda yer almalıdır.
Türkçede kurallı cümlelerde yüklem cümlenin sonunda bulunur.
2
Özne ve giriş ögesinin belirlenmesi
V numaralı 'bir bilim insanı' ifadesi cümlenin öznesidir ve cümlenin başında yer almalıdır.
Cümle kurarken eylemi gerçekleştiren veya hakkında açıklama yapılan öge genellikle en başta yer alır.
3
Ögeler arasındaki anlamsal ve dil bilgisel bağların kurulması
II numaralı 'karşılaştığı sorunlara' ifadesinden sonra III numaralı 'getirdiği çözümlerle değil' ifadesi gelmelidir. III numaralı ifadedeki 'değil' edatı, VI numaralı 'bu sorunları ele alırken' ifadesiyle karşıtlık ilişkisi kurarak I numaralı 'sorduğu soruların niteliğiyle' ifadesine bağlanır.
İşaret sıfatları ve zamirleri, kendilerinden önce geçen kavramlara bağlanarak anlam bütünlüğünü sağlar.
4
Cümlenin birleştirilmesi ve baştan dördüncü sözün bulunması
Sıralama V - II - III - VI - I - IV şeklinde gerçekleşir: 'Bir bilim insanı karşılaştığı sorunlara getirdiği çözümlerle değil, bu sorunları ele alırken sorduğu soruların niteliğiyle bilime katkıda bulunur.' Bu sıralamada baştan dördüncü söz grubu VI numaralı ifadedir.
Anlamlı ve kurallı cümle yapısı bu sıralama ile tam olarak sağlanmaktadır.

Anahtar Kavram

Kurallı ve anlamlı bir cümle oluşturmak için sözcük grupları arasındaki anlamsal ve yapısal ilişkileri belirleme.

İpuçları

1
Cümlenin yüklemini bularak sıralamayı sondan başlatmayı deneyin.
2
'Bu sorunları' ifadesindeki işaret sıfatının hangi sözcük grubuna gönderme yaptığına dikkat edin.
3
'değil' edatıyla biten III numaralı ifadenin, kendisinden sonra gelen ve karşıtlık veya alternatif sunan bir yargıyla devam etmesi gerektiğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Farklı edat grupları ve bağlaçlar içeren cümle oluşturma soruları çözerek ögeler arasındaki bağları daha hızlı fark etme becerisi kazanabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcük gruplarını anlamca tamamlayan ekleri ve edatları inceleyin. Örneğin, '-e' yönelme durumu eki alan 'sorunlara' sözcüğü ile 'getirdiği' sıfat-fiili doğrudan birleşir. Benzer şekilde 'değil' edatıyla biten ifade, karşıtlık belirten diğer yargıyla ilişkilendirilerek bütünlük aranır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 111Soru

Tarihsel olayların ---- bir bakış açısıyla ele alınması, geçmişin doğru anlaşılmasını sağlarken; araştırmacının kendi döneminin değer yargılarını geçmişe dayatması, tarihi gerçeklerin ---- neden olur.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: nesnel - çarpıtılmasına

Cevap

İlk boşluğa 'nesnel', ikinci boşluğa ise 'çarpıtılmasına' kelimelerinin getirilmesi gerekir. Bu durum cümlenin anlamsal bütünlüğün�� ve mantıksal akışını kusursuz şekilde sağlar.
Verilen cümlenin ilk kısmında tarihsel olayların doğru anlaşılmasını sağlayan koşul olarak nesnel bir bakış açısı sunulmuş; ikinci kısımda ise bu durumun zıttı olarak, günümüz değer yargılarının geçmişe dayatılmasının tarihi gerçekleri çarpıtacağı belirtilmiştir. Bu durum cümlenin anlamsal dengesini ve neden-sonuç ilişkisini kurar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin ilk kısmındaki olumlu anlam ve bağlam incelenir.
'Geçmişin doğru anlaşılmasını sağlayan' bakış açısının 'nesnel', 'tarafsız' veya 'bütüncül' olması gerektiği belirlenir. Bu durum 'öznel' veya 'taraflı' ifadelerini eler.
Cümlenin ilk yarısı olumlu bir sonuç bildirmektedir.
2
Cümlenin ikinci kısmındaki karşıtlık ve olumsuz bağlam değerlendirilir.
'Araştırmacının kendi döneminin değer yargılarını geçmişe dayatması' olumsuz bir durumdur. Bu durumun tarihi gerçeklerin 'çarpıtılmasına' yol açacağı saptanır.
Cümlenin ikinci yarısında 'dayatma' eyleminin olumsuz sonucu aranmaktadır.
3
Seçeneklerdeki ikililer karşılaştırılarak her iki boşluğu da mantıksal ve dil bilgisel olarak tamamlayan tek seçenek belirlenir.
İlk boşluk için 'nesnel', ikinci boşluk için 'çarpıtılmasına' sözcüklerinin oluşturduğu ikilinin tam uyum sağladığı görülür.
Hem olumlu hem olumsuz bağlam dengesi kurulmuş olur.

Anahtar Kavram

Cümle tamamlamada anlamsal ve mantıksal uyum
Soru 112Soru

17. yüzyılda Felemenkli optik ustaları tarafından yalnızca uzağı görmek amacıyla geliştirilen teleskop, İtalyan gök bilimci Galileo Galilei'nin 1609 yılında yaptığı geliştirmelerle gökyüzü gözlemlerinde ilk kez kullanılmıştır.

Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Galileo'nun 1609 yılındaki çalışmalarından önce teleskop, gök bilimi gözlemlerinde kullanılmamıştır.

Cevap

Galileo'nun 1609 yılındaki çalışmalarından önce teleskop, gök bilimi gözlemlerinde kullanılmamıştır.
Cümlede teleskobun Galileo'nun 1609 yılındaki geliştirmeleri sayesinde gökyüzü gözlemlerinde ilk kez kullanıldığı açıkça belirtilmiştir. Bu durum, söz konusu geliştirmelerden önce teleskobun gök bilimi (gökyüzü) gözlemlerinde kullanılmadığı anlamına gelir. Dolayısıyla, Galileo'nun 1609 yılındaki çalışmalarından önce teleskobun gök bilimi gözlemlerinde kullanılmadığı yargısına kesin olarak ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Öncelikle cümlede verilen temel bilgileri ve sınırlandırmaları belirleyin.
Teleskop 17. yüzyılda Felemenkli ustalarca 'yalnızca uzağı görmek amacıyla' geliştirilmiş, Galileo ise 1609'da geliştirmeler yapmış ve teleskop 'gökyüzü gözlemlerinde ilk kez' bu geliştirmelerle kullanılmıştır.
Kesin yargı sorularında cümlede verilen sınırların dışına çıkmamak gerekir.
2
'İlk kez' ifadesinin mantıksal sonucunu değerlendirin.
Teleskobun gökyüzü gözlemlerinde ilk kez Galileo'nun 1609'daki geliştirmeleriyle kullanılması, bu tarihten ve bu geliştirmelerden önce gökyüzü (gök bilimi) gözlemlerinde hiç kullanılmadığı anlamına gelir.
Bir eylemin veya durumun ilk kez gerçekleştiği an belirtilmişse, o andan önce bu durumun yaşanmadığı kesin bir mantıksal sonuçtur.
3
Seçenekleri bu mantıksal sonuçla karşılaştırarak doğru seçeneğe ulaşın.
Galileo'nun 1609'daki çalışmalarından önce teleskobun gök bilimi gözlemlerinde kullanılmadığını belirten seçenek kesin olarak doğrudur.
Cümledeki ifadelerin eş anlamlı veya yakın anlamlı kelimelerle yeniden kurgulanmış halini bulmak kesin yargı sorularında doğru cevaba götürür.

Anahtar Kavram

Cümleden Çıkarılabilecek Kesin Yargı
Soru 113Soru

Bilimsel araştırmalarda hipotezlerin sürekli test edilmesi bir zaman kaybı olarak görülmemelidir; ---- bu süreç, hatalı varsayımların ayıklanmasını sağlayarak araştırmacıyı ---- sonuçlara ulaştırır.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere, düşüncenin akışına göre sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: çünkü - güvenilir

Cevap

çünkü - güvenilir
Doğru yanıt olan 'çünkü - güvenilir' ifadesi, cümlenin iki bölümü arasındaki neden-sonuç ilişkisini tam olarak kurmakta ve bilimsel yöntemin amacına uygun düşmektedir. İlk bölümdeki 'zaman kaybı görülmemelidir' yargısının gerekçesi 'çünkü' ile açıklanmış, hatalı varsayımlardan arınmanın sonucu ise 'güvenilir' sözcüğüyle nitelenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin ilk ve ikinci kısımları arasındaki anlamsal ilişkiyi belirleme.
İlk kısımda hipotezlerin sürekli test edilmesinin zaman kaybı olmadığı belirtilmiş, ikinci kısımda ise bunun gerekçesi aç��klanmıştır. Dolayısıyla ilk boşluğa neden bildiren bir bağlaç ('çünkü') gelmelidir.
Yargıların birbirine hangi mantıksal bağla bağlandığını tespit etmek doğru seçeneği bulmanın ilk adımıdır.
2
İkinci boşluğa gelebilecek sözcüğün bağlama uygunluğunu değerlendirme.
Hatalı varsayımların ayıklanması, araştırmanın doğruluğunu ve güvenilirliğini artırır. Bu nedenle ikinci boşluğa 'güvenilir' kelimesinin gelmesi anlamsal bütünlüğü sağlar.
Bilimsel bağlamda kullanılan terimlerin ve sıfatların mantıksal tutarlılığını denetlemek gerekir.

Anahtar Kavram

Cümle tamamlama sorularında boşluklara getirilecek sözcüklerin hem dil bilgisel hem de mantıksal/anlamsal açıdan cümleyle tam bir uyum içinde olması gerekir. Özellikle bağlaçların (çünkü, ama, dolayısıyla vb.) cümleye kattığı anlam ilişkileri doğru analiz edilmelidir.
Soru 114Soru

I. eğitime verdiği
II. belirleyen
III. bir toplumun
IV. değerdir
V. gelişmişlik düzeyini
VI. en önemli etken

Yukarıdaki numaralanmış sözcük veya sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralandığında hangisi baştan dördüncü olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: VI

Cevap

VI numaralı sözcük grubu baştan dördüncü sırada yer almalıdır.
Verilen sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturacak şekilde sıralandığında 'Bir toplumun gelişmişlik düzeyini belirleyen en önemli etken, eğitime verdiği değerdir.' cümlesi elde edilir. Bu cümlede sıralama III - V - II - VI - I - IV şeklinde olup, baştan dördüncü sırada VI numaralı 'en önemli etken' ifadesi yer almaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi belirleme
Cümlenin yüklemi ek fiil alan 'değerdir' (IV) ifadesidir ve kurallı cümle yapısı gereğince sonda yer almalıdır.
Türkçede kurallı cümlelerde yüklem sonda yer alır.
2
Yüklemi niteleyen ögeleri bulma
'eğitime verdiği' (I) sıfat-fiil grubu yüklemi niteler ve cümlenin son öbeğini 'eğitime verdiği değerdir' (I - IV) şeklinde oluşturur.
Sıfat-fiiller kendilerinden sonra gelen isimleri niteleyerek sıfat tamlaması kurarlar.
3
Özne ve niteleyicilerini sıralama
'Bir toplumun' (III) ifadesi ile başlayan tamlama sırasıyla 'gelişmişlik düzeyini' (V) ve 'belirleyen' (II) sözcükleriyle birleşerek 'en önemli etken' (VI) özne grubunu oluşturur.
Anlamsal ve dil bilgisel uyuma göre özne grubu 'Bir toplumun gelişmişlik düzeyini belirleyen en önemli etken' şeklinde sıralanmalıdır.
4
Cümlenin tamamını birleştirme ve sırayı tespit etme
Cümle 'Bir toplumun (III) gelişmişlik düzeyini (V) belirleyen (II) en önemli etken (VI), eğitime verdiği (I) değerdir (IV).' şeklinde sıralanır. Bu dizilişte baştan dördüncü öge VI numaralı ifadedir.
Elde edilen tam sıralama III - V - II - VI - I - IV biçimindedir.

Anahtar Kavram

Kurallı ve anlamlı cümle oluşturma kuralları ile öge dizilimi
Soru 115Soru

“Fikirlerin sadece zihinde kalmayıp hayata geçirilmesi, insanın dünyada kalıcı bir değer üretmesinin tek yoludur.”

Bu cümleye anlamca en yakın cümle aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kişinin dünyada iz bırakabilmesi, yalnızca zihinsel tasarılarını pratiğe dökmesiyle mümkündür.

Cevap

Kişinin dünyada iz bırakabilmesi, yalnızca zihinsel tasarılarını pratiğe dökmesiyle mümkündür.
Kök cümledeki 'fikirlerin hayata geçirilmesi' (zihinsel tasarıların pratiğe dökülmesi) ile 'dünyada kalıcı değer üretmek' (dünyada iz bırakabilmek) kavramları arasındaki koşul ilişkisi, doğru seçenekte 'yalnızca ... mümkündür' (tek yoludur) yapısıyla tam olarak karşılanmıştır. Bu nedenle anlamca en yakın yargı budur.

Adım Adım Çözüm

1
Öncelikle verilen kök cümlenin ana fikrini ve anahtar kavramlarını belirlemek gerekir.
Kök cümlede 'fikirlerin hayata geçirilmesi' (eylem) ve 'kalıcı değer üretmenin tek yolu' (zorunlu koşul) kavramları öne çıkmaktadır.
Cümlenin iletmek istediği asıl düşünceyi netleştirmek, yakın anlamlı seçeneği bulmayı sağlar.
2
Seçeneklerdeki cümleleri inceleyerek kök cümledeki koşul ilişkisini ve kavramları karşılayan ifadeleri aramak gerekir.
Seçenekler incelendiğinde, zihinsel tasarıların pratiğe dökülmesinin (fikirlerin hayata geçirilmesinin), kalıcı iz bırakmanın (değer üretmenin) tek yolu (yalnızca... mümkündür) olarak sunulduğu görülür.
Eş anlamlı sözcükler ve farklı söz dizimiyle aynı anlamı veren cümleyi saptamak hedeflenir.
3
Yanlış seçeneklerin kök cümleden neden ayrıldığını analiz etmek gerekir.
Diğer seçeneklerin ya amaç-sonuç ilişkisi kurduğu, ya sadece üsluba değindiği ya da düşünceyi eksik veya farklı yönde yorumladığı belirlenir.
Çeldiricilerin elenmesiyle doğru cevabın doğruluğu kesinleştirilir.

Anahtar Kavram

Yakın Anlamlı Cümleler (Cümle Eşleştirme)
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 116Soru

1970'li yıllarda Anadolu'nun güneyindeki bazı neolitik yerleşimlerde yürütülen kazılarda ortaya çıkarılan obsidyen aletlerin kimyasal analizleri, bu aletlerin hammaddesinin yüzlerce kilometre kuzeydeki Kapadokya bölgesinden getirildiğini kanıtlayarak bölgedeki ilk yerleşik topluluklar arasında tahmin edilenden çok daha önce sistematik bir takas ağının kurulmuş olduğunu gösterdi.

Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Söz konusu neolitik yerleşimlerdeki takas ilişkilerinin tarihine dair bu çalışmalardan önce de birtakım varsayımlar veya öngörüler bulunmaktadır.

Cevap

S��z konusu neolitik yerleşimlerdeki takas ilişkilerinin tarihine dair bu çalışmalardan önce de birtakım varsayımlar veya öngörüler bulunmaktadır.
Cümledeki 'tahmin edilenden çok daha önce' ifadesi, bu bulgulardan önce de bölgedeki takas ağının kurulma zamanına dair birtakım tahminlerin, varsayımların veya tarihsel öngörülerin mevcut olduğunu mantıksal olarak zorunlu kılar. Önceden yapılmış bir tahmin olmasaydı, yeni bulguların bu tahminden daha eski bir tarihe işaret ettiği yönünde bir karşılaştırma yapılamazdı. Bu nedenle, söz konusu yerleşimlerdeki takas ilişkilerinin tarihine dair bu çalışmalardan önce de birtakım varsayımların bulunduğu yargısı kesin olarak çıkarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki temel bilgileri ve yargıları ayrıştırmak.
1970'lerde güney Anadolu'da neolitik kazılar yapıldığı, bulunan obsidyen aletlerin hammaddesinin kuzeydeki Kapadokya'dan geldiğinin analizlerle kanıtlandığı ve bunun tahmin edilenden çok daha önce kurulmuş sistematik bir takas ağını gösterdiği belirlenir.
Çıkarımın sınırlarını belirlemek amacıyla cümledeki her bir olguyu netleştirmek gerekir.
2
'Tahmin edilenden çok daha önce' ifadesinin mantıksal gerekliliğini sorgulamak.
Bir durumun önceden tahmin edilen tarihten daha eski olduğunu söyleyebilmek için, o durumun tarihine ilişkin geçmişte yapılmış bir tahminin veya kabulün bulunması gerektiği anlaşılır.
Karşılaştırma içeren ifadelerin mantıksal önkoşullarını ortaya çıkarmak kesin yargı sorularında kritik bir yöntemdir.
3
Elde edilen mantıksal sonucu seçeneklerle eşleştirmek.
Takas ilişkilerinin tarihine yönelik önceden yapılmış öngörülerin varlığını belirten ifadenin kesin olarak çıkarılabilecek tek yargı olduğu görülür.
Doğru cevaba ulaşmak ve çeldiricileri kesin bir şekilde elemek için son karşılaştırma yapılır.

Anahtar Kavram

Cümleden çıkarılabilecek kesin yargıyı bulmak için ifadelerin mantıksal önkabullerini belirlemek gerekir.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 117Soru

(I) Küreselleşmeyle birlikte geleneksel sanatların yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılması zorlaşmaktadır. (II) Bu durum, genç kuşakların geleneksel üretim süreçlerinden uzaklaşmasından kaynaklanmaktadır. (III) Kültürel mirası gelecek nesillere aktarmak üzere son yıllarda yerel yönetimler tarafından çeşitli atölyeler düzenleniyor. (IV) Gerekli destek sağlanırsa bu atölyelerin etki alanı daha da genişleyecektir. (V) El sanatlarına ilgi duyan herkes bu atölyelerde ücretsiz eğitim alabilmektedir.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde amaç-sonuç ilişkisi vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III

Cevap

Üçüncü cümle
Üçüncü cümlede yer alan 'Kültürel mirası gelecek nesillere aktarmak üzere...' ifadesindeki '-mak üzere' edat grubu cümleye amaç anlamı kazandırmıştır. Yerel yönetimlerin atölyeler düzenlemesindeki hedef (amaç), kültürel mirası gelecek nesillere aktarmaktır. Bu durum eylemin amacını ve sonucunu net bir şekilde ortaya koyduğundan amaç-sonuç ilişkisi taşımaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki cümlelerin yargılarını ve bu yargılar arasındaki anlamsal bağları inceleyin.
Cümlelerdeki durumlar ve eylemler belirlenir.
Amaç-sonuç ilişkisine sahip olan cümleyi diğerlerinden ayırt etmek için cümlenin anlamsal yapısını çözmek gerekir.
2
Üçüncü cümledeki eylemin hangi hedef doğrultusunda yapıldığını kontrol edin.
Atölyelerin düzenlenmesi (sonuç), kültürel mirası gelecek nesillere aktarmak amacıyla (amaç) yapılmaktadır. '-mak üzere' edatı cümleye amaç anlamı katmıştır.
Amaç-sonuç ilişkisinde eylemin henüz gerçekleşmemiş bir hedefi (amacı) bildirmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Cümlede Amaç-Sonuç İlişkisi
Soru 118Soru

Çocuk edebiyatında ---- bir yaklaşımın benimsenmesi, çocuk okurların metinle kuracağı özgür ilişkiyi ----; çünkü çocuğa kendi doğrularını dayatan bir eser, onda okuma heyecanı uyandırmaktan uzaktır.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere, sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: didaktik - zedeler

Cevap

didaktik - zedeler
Doğru yanıt olan 'didaktik - zedeler' ifadesi cümlenin anlamsal ve mantıksal akışına tam olarak uymaktadır. Cümlenin ikinci kısmında yer alan 'çocuğa kendi doğrularını dayatan' ifadesi, birinci boşluktaki 'didaktik' (öğretici, öğüt verici) yaklaşımı niteler. Bu tür dayatmacı bir yaklaşım, çocukların metinle kuracağı 'özgür ilişkiyi' olumsuz yönde etkileyeceği için ikinci boşluğa da 'zedeler' (zarar verir) sözcüğü getirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin genel anlamını, bağlamını ve ipuçlarını analiz etme.
Cümledeki 'çünkü çocuğa kendi doğrularını dayatan bir eser, onda okuma heyecanı uyandırmaktan uzaktır' ifadesinin gerekçe bildirdiğini ve ilk boşluktaki kavramı açıkladığını belirleme.
Boşluklara gelecek sözcüklerin cümlenin anlamsal bütünlüğünü ve neden-sonuç ilişkisini sağlaması gerekir.
2
İlk boşluğa gelebilecek uygun kavramı tespit etme.
'Kendi doğrularını dayatan' ifadesiyle doğrudan ilişkili olan, öğüt vermeyi ve öğretmeyi amaçlayan 'didaktik' kavramının ilk boşluğa gelmesi gerektiğini saptama.
Dayatmacı ve öğüt verici yaklaşım, çocuk edebiyatında didaktik tarzı niteler.
3
İkinci boşluğa gelebilecek kelimeyi anlam akışına göre belirleme ve seçeneği doğrulama.
Didaktik bir yaklaşımın çocukların 'özgür ilişkisini' olumsuz etkileyeceği bilgisinden hareketle ikinci boşluğa 'zedeler' kelimesinin gelmesi gerektiğini bulma.
'Zedeler' kelimesi, özgür ilişkinin zarar görmesini ve ortadan kalkmasını anlamsal olarak tamamlar.

Anahtar Kavram

Cümle Tamamlama (Boşluk Doldurma)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 119Soru

Klasik Türk müziğinin en önemli çalgılarından biri olan ney, genellikle sazlık kısımlarından özenle seçilen kamışlardan üretilir.

Bu cümleden hareketle aşağıdakilerden hangisine kesin olarak ulaşılabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Klasik Türk müziğinde ney dışında da önemli kabul edilen çalgılar vardır.

Cevap

Klasik Türk müziğinde ney dışında da önemli kabul edilen çalgılar vardır.
Verilen cümlede geçen 'en önemli çalgılardan biri olan ney' ifadesi, neyin tek önemli çalgı olmadığını, Klasik Türk müziğinde ney dışında başka önemli çalgıların da bulunduğunu kesin olarak kanıtlar. Bu doğrultuda, Klasik Türk müziğinde ney dışında da önemli kabul edilen çalgıların olduğunu belirten seçenek kesin olarak doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'en önemli çalgılardan biri' ifadesini analiz etmek.
Bu ifade, birden fazla önemli çalgı olduğunu ve neyin bunlardan sadece bir tanesi olduğunu gösterir.
Kesin çıkarım yapabilmek için sınırlandırıcı veya kapsayıcı ifadelerin anlamını netleştirmek gerekir.
2
Seçenekleri bu analiz doğrultusunda değerlendirmek.
Klasik Türk müziğinde ney dışında da önemli kabul edilen çalgıların bulunduğu yargısına doğrudan ve kesin olarak ulaşılır.
Doğru seçeneğin cümledeki ifadelerle tam olarak örtüşmesi ve kişisel yorum barındırmaması gerekir.

Anahtar Kavram

Cümlede yer alan derecelendirme ve miktar belirten ifadelerden ('en... biri', 'genellikle') kesin anlamlar türetmek.
Tahmini Süre:45s
Soru 120Soru

Yukarıdaki numaralanmış sözcük ve sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturacak biçimde sıralandığında doğru sıralama nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru sıralama 'çeviri - yalnızca bir dildeki sözcüklerin - başka bir dildeki karşılıklarını bulma işi değil - farklı kültürlerin düşünme biçimleri arasında - köprü kurma eylemidir' şeklinde olmalıdır.
Doğru sıralamada, cümlenin öznesi olan 'çeviri' kelimesiyle başlanıp, çevirinin ne olmadığı belirtilmiş ('yalnızca bir dildeki sözcüklerin başka bir dildeki karşılıklarını bulma işi değil') ve ardından çevirinin asıl işlevi açıklanarak ('farklı kültürlerin düşünme biçimleri arasında köprü kurma eylemidir') cümle kurallı ve anlamlı bir şekilde tamamlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi belirlemek
Cümlenin yüklemi olan 'köprü kurma eylemidir' ifadesi son sırada yer almalıdır.
Türkçede kurallı cümlelerde yüklem sonda bulunur. Verilen öbekler içinde yargı bildiren tek ifade 'köprü kurma eylemidir' olduğu için bu öbek cümlenin sonuna yerleştirilir.
2
Özneyi (başlangıç ögesini) belirlemek
Cümlenin öznesi olan 'çeviri' sözcüğü ilk sırada yer almalıdır.
Cümlenin hakkında açıklama yapılan temel ögesi (öznesi) 'çeviri' kelimesidir. Bu nedenle cümlenin başına getirilir.
3
İlk bölümün anlamlı bağlantısını kurmak
'çeviri' öznesinden sonra 'yalnızca bir dildeki sözcüklerin' ve ardından 'başka bir dildeki karşılıklarını bulma işi değil' ifadeleri getirilmelidir.
'Çeviri... yalnızca bir dildeki sözcüklerin başka bir dildeki karşılıklarını bulma işi değil' yapısı dil bilgisi ve anlam yönünden birbirini tamamlar.
4
İkinci bölümün bağlantısını kurmak ve cümleyi tamamlamak
'işi değil' ifadesinden sonra 'farklı kültürlerin düşünme biçimleri arasında' ifadesi gelmeli ve yüklemle birleşmelidir.
'...işi değil, farklı kültürlerin düşünme biçimleri arasında köprü kurma eylemidir' yapısı, 'değil' bağlacıyla bağlanan iki zıt durumu anlamlı bir şekilde birleştirir. Böylece cümlenin doğru sıralaması elde edilir.

Anahtar Kavram

Cümle oluşturmada anlam bütünlüğü, öge dizilimi ve yüklemin konumu.
ÖncekiSayfa 6 / 10Sonraki
Cümlede Anlam Alıştırma Soruları — ALES — Sayfa 6 | Examkin