Cümlede Anlam

192 soru

Soru 121Soru

Ege Bölgesi, bünyesinde barındırdığı asırlık zeytin ağaçları sayesinde Türkiye'deki toplam zeytinyağı üretiminin yarıdan fazlasını tek başına karşılamaktadır.

Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye'de Ege Bölgesi'nin dışında da zeytinyağı üretimi gerçekleştirilmektedir.

Cevap

Türkiye'de Ege Bölgesi'nin dışında da zeytinyağı üretimi gerçekleştirilmektedir.
Doğru seçenek olan 'Türkiye'de Ege Bölgesi'nin dışında da zeytinyağı üretimi gerçekleştirilmektedir' ifadesi, cümledeki 'toplam zeytinyağı üretiminin yarıdan fazlasını karşılamaktadır' bilgisinin doğrudan ve zorunlu bir sonucudur. Bir bölge üretimin tamamını değil de yarıdan fazlasını karşılıyorsa, üretimin geri kalan kısmı kesinlikle o bölgenin dışındaki yerlerde yapılmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki nicel verileri belirlemek
Ege Bölgesi'nin Türkiye'deki toplam zeytinyağı üretiminin yarıdan fazlasını karşıladığı tespit edilir.
Kesin yargıya ulaşmak için cümlede verilen matematiksel sınırları doğru anlamak gerekir.
2
Mantıksal çıkarım yapmak
Toplam üretimin yarıdan fazlası (%50'den fazlası) tek bir bölgede yapılıyorsa, geri kalan kısmın (%50'den azı) başka bölgelerde üretildiği sonucuna ulaşılır.
Toplam üretim %100 olduğuna göre, bir bölgenin tek başına üretimin tamamını karşılamadığı durumlarda diğer bölgelerde de üretimin var olması zorunludur.

Anahtar Kavram

Cümledeki nicel ifadelerden (yarıdan fazlası) yola çıkarak mantıksal çıkarım yapma
Soru 122Soru

Modern dünyada bilginin ---- bir hızla üretilmesi ve her an erişilebilir olması, bireyin bilgiye ulaşma sürecini kolaylaştırsa da ---- bir süzgeçten geçirilmeyen bu veri yoğunluğu, zihinsel bir kirliliğe yol açmaktadır.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere, sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: baş döndürücü - analitik

Cevap

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla 'baş döndürücü' ve 'analitik' sözcükleri getirilmelidir.
Cümlede bilginin son derece hızlı üretildiği ve yayıldığı vurgulanmaktadır. Bu hızı en iyi 'baş döndürücü' ifadesi karşılar. Ayrıca, bu yoğun bilgi akışının zihinsel bir kirlilik yaratmaması için bilginin ayrıştırıcı, sorgulayıcı ve çözümleyici bir yaklaşımla yani 'analitik' bir süzgeçten geçirilmesi gerekir. Bu nedenle 'baş döndürücü - analitik' seçeneği cümleyi anlamca ve mantıkça en doğru şekilde tamamlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin genel anlamını ve bağlamını incelemek.
Cümlede bilginin hızlı üretimi ile bunun yarattığı olumsuz durum (veri yoğunluğu/kirlilik) arasındaki tezatlık belirlenir.
Boşluklara gelecek sözcüklerin cümlenin mantıksal akışına uygun olması gerekir.
2
İlk boşluk için uygun olan sözcükleri değerlendirmek.
Bilginin 'her an erişilebilir olması' ve 'kolayca yayılması' hızı nitelediği için ilk boşluğa 'baş döndürücü' sözcüğü anlamca tam uyum sağlar.
İlk boşluğun anlam akışına uygun kelimeyle tamamlanması yanlış seçenekleri eler.
3
İkinci boşluk için uygun olan sözcükleri değerlendirmek.
Veri yoğunluğunun kirliliğe yol açmasını engellemek için bilginin ayrıştırılması, incelenmesi gerekir. Bu da 'analitik' (çözümleyici) bir süzgeci gerekli kılar.
İkinci boşluktaki süzgeç metaforunun zihinsel bir değerlendirme sürecini (analitik) işaret etmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Cümle tamamlama sorularında anlamsal ve mantıksal uyum ile bağlam ilişkisinin kurulması.
Soru 123Soru

“Bir çevirinin başarısı, kaynak metindeki sözcüklerin hedef dile kelimesi kelimesine aktarılmasında değil; yazarın satır aralarına gizlediği örtük anlamların ve anlatım hususiyetlerinin hedef dilde yeniden var edilmesinde aranmalıdır.”

Bu cümleye anlamca en yakın cümle aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Özgün yapıtın dilsel ögelerini aynen korumaktan ziyade, yazarın metne yüklediği derin anlamları ve kendine has söyleyiş tarzını hedef dile taşıyabilen çeviriler nitelikli kabul edilir.

Cevap

Özgün yapıtın dilsel ögelerini aynen korumaktan ziyade, yazarın metne yüklediği derin anlamları ve kendine has söyleyiş tarzını hedef dile taşıyabilen çeviriler nitelikli kabul edilir.
Doğru yanıt olan seçenek, öncüldeki 'kelimesi kelimesine aktarmama' koşulunu 'dilsel ögeleri aynen korumaktan ziyade' ifadesiyle karşılar. Öncüldeki 'satır aralarına gizlenen örtük anlamlar' metne yüklenen derin anlamlar ile; 'anlatım hususiyetleri' ise kendine has söyleyiş tarzı ile karşılanmıştır. Son olarak öncüldeki 'başarının aranması' ile 'nitelikli kabul edilmesi' ifadeleri anlamca eşleştiğinden bu seçenek öncül cümleye anlamca en yakındır.

Adım Adım Çözüm

1
Öncül cümleyi ögelerine ayırarak ana düşünceyi ve vurgulanan kavramsal ilişkileri belirlemek.
Cümlede çeviri başarısının birebir kelime çevirisine değil; satır aralarındaki örtük anlamların ve anlatım özelliklerinin hedef dilde yeniden üretilmesine bağlı olduğu tespit edilir.
Seçenekleri değerlendirmek için doğru bir anlamsal karşılaştırma temeli oluşturmak.
2
Öncüldeki kavramları eş anlamlılarıyla karşılayan seçeneği aramak.
Dilsel ögeleri aynen korumaktan ziyade ifadesinin 'kelimesi kelimesine aktarmamak', derin anlamların ifadesinin 'örtük anlamlar', kendine has söyleyiş tarzının 'anlatım hususiyetleri' ve nitelikli kabul edilmesinin 'başarının aranması' ile eşleştiği görülür.
Anlamsal denkliği gösteren eşleşmeleri doğrulamak.
3
Yanlış seçeneklerdeki kavramsal sapmaları tespit etmek.
Diğer seçeneklerin birebir aktarımı önermesi, çevirmenin katkısını eklemesi, koşul ilişkisini değiştirmesi veya odağı okuyucuya kaydırması nedeniyle öncülle örtüşmediği belirlenir.
Çeldiricileri mantıksal gerekçelerle eleyerek doğru seçeneğin kesinliğinden emin olmak.

Anahtar Kavram

Cümleler Arası Anlam İlişkileri ve Yakın Anlamlı Cümleler
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 124Soru

(I) Arkeologlar, sık orman örtüsüyle kaplı bölgelerdeki antik yerleşimleri tespit edebilmek amacıyla bölgeyi havadan LIDAR teknolojisiyle taradı. (II) Gönderilen lazer ışınlarının ağaç dallarının arasından süzülerek toprak yüzeyine ulaşıp geri yansıması, zemindeki mikro topografik yapıların haritalandırılmasını sağladı. (III) Yoğun bitki örtüsü nedeniyle çıplak gözle fark edilemeyen yüzlerce höyük ve su kanalı, bu gelişmiş tarama yöntemi sayesinde ilk kez gün yüzüne çıkarıldı. (IV) Elde edilen bu dijital topografya haritaları detaylıca incelenirse bölgedeki antik kentin sınırları daha net çizilebilir. (V) Yeni keşiflerin getireceği arkeolojik verileri doğru yorumlamak, geçmiş uygarlıkların sosyo-ekonomik yapılarını anlamamız için bir zorunluluktur.

Bu parçada numaralanmış cümlelerin anlam ilişkileriyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. cümlede, eylemin hangi amaca yönelik yapıldığı aktarılmıştır.

Cevap

V. cümlede eylemin hangi amaca yönelik yapıldığının aktarıldığını belirten seçenek yanlıştır çünkü bu cümlede amaç-sonuç ilişkisi değil, bir saptama ve gereklilik söz konusudur.
Doğru cevap, beşinci cümlede bir eylemin amacının açıklandığını belirten seçenektir. Beşinci cümlede 'Yeni keşiflerin getireceği arkeolojik verileri doğru yorumlamak, geçmiş uygarlıkların sosyo-ekonomik yapılarını anlamamız için bir zorunluluktur.' ifadesi yer almaktadır. Bu cümlede herhangi bir eylem ve onun yapılma amacı (amaç-sonuç ilişkisi) bulunmamaktadır. Buradaki 'için' edatı amaç bildirmemekte, 'açısından, yönüyle' anlamı katarak bir durumun önemini ve gerekliliğini (saptama/zorunluluk) belirtmektedir. Bu nedenle bu değerlendirme yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki cümleleri sırasıyla okuyarak anlam ilişkilerini (neden-sonuç, amaç-sonuç, koşul-sonuç) tespit edin.
Cümlelerin hangilerinde eylemin gerekçesi, amacı veya şartı olduğunu belirleyin.
Sorudaki şıkların doğruluk derecesini kontrol edebilmek için her cümlenin anlam yapısını çözmemiz gerekir.
2
Birinci cümleyi analiz edin.
'antik yerleşimleri tespit edebilmek amacıyla' ifadesi eylemin hedefini ve amacını gösterir. Bu bir amaç-sonuç cümlesidir.
Birinci cümleyle ilgili seçeneğin doğru olup olmadığını belirlemek.
3
İkinci ve üçüncü cümleleri analiz edin.
İkinci cümlede lazer ışınlarının yansıması, mikro topografik yapıların haritalandırılmasının nedenidir. Üçüncü cümlede de höyük ve kanalların gün yüzüne çıkarılması bu tarama yöntemi sayesinde (nedeniyle) gerçekleşmiştir. İki cümle de neden-sonuç (gerekçe) ilişkisi taşır.
İkinci ve üçüncü cümlelerle ilgili seçeneklerin doğruluğunu teyit etmek.
4
Dördüncü cümleyi analiz edin.
'detaylıca incelenirse' ifadesindeki '-se' eki, sınırların net çizilebilmesinin bir şarta bağlı olduğunu gösterir. Bu bir koşul-sonuç cümlesidir.
Dördüncü cümleyle ilgili seçeneğin doğruluğunu teyit etmek.
5
Beşinci cümleyi analiz edin.
'Yeni keşiflerin getireceği arkeolojik verileri doğru yorumlamak, geçmiş uygarlıkların sosyo-ekonomik yapılarını anlamamız için bir zorunluluktur.' cümlesinde bir eylemin amacı açıklanmamıştır. Buradaki 'için' edatı 'açısından' anlamında kullanılmış olup, sadece bir gereklilik saptaması yapılmıştır.
Yanlış olan değerlendirmeyi (doğru seçeneği) tespit etmek.

Anahtar Kavram

Cümleler Arasındaki Anlam İlişkileri (Neden-Sonuç, Amaç-Sonuç, Koşul-Sonuç)
Soru 125Soru

Edebiyat eleştirisinin temel işlevi, bir yapıtın sadece sanatsal değerini ---- değil; ---- o yapıtın yazıldığı dönemin toplumsal ve kültürel kodlarıyla ilişkisini de açığa çıkaran ---- bir çözümleme sunmaktır.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere, düşüncenin akışına göre sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: saptamak - aynı zamanda - çok boyutlu

Cevap

saptamak - aynı zamanda - çok boyutlu
Doğru yanıt olan 'saptamak - aynı zamanda - çok boyutlu' ifadesi, cümledeki anlam bütünlüğünü ve dil bilgisel kalıbı kusursuz biçimde tamamlar. 'Sadece ... değil, aynı zamanda ... de' yapısı mantıksal akışı kurarken, toplumsal ve kültürel ilişkileri açığa çıkaran analizin 'çok boyutlu' olması ve eleştirinin yapıtın değerini 'saptaması' kavramsal olarak tam bir uyum sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki dil bilgisel kalıbı belirlemek
Cümledeki 'sadece... değil' ve 'de' ifadeleri, cümlenin 'sadece ... değil, aynı zamanda ... de' yapısıyla kurulduğunu göstermektedir.
İlk ve ikinci boşluk arasındaki mantıksal ve yapısal köprüyü doğru kurabilmek.
2
İlk boşluğun anlamsal bağlamını incelemek
Eleştirinin temel işlevi sanatsal değeri 'saptamak' veya 'açıklamak' olabilir; 'sınırlamak' ya da 'küçümsemek' olamaz.
Edebiyat eleştirisinin kavramsal tanımına uygun eylemi bulmak.
3
Son boşluğu cümlenin bütünüyle test etmek
Yazıldığı dönemin toplumsal ve kültürel kodlarını açığa çıkaran bir analiz 'çok boyutlu' olarak nitelenmelidir.
Çözümlemenin derinliğini ve niteliğini doğru kelimeyle tanımlamak.

Anahtar Kavram

Cümle içi anlamsal ve mantıksal uyum ile bağlaç ilişkileri
Soru 126Soru

Kendi k��ltürel sınırlarını aşamayan bir araştırmacının yabancı bir topluluğu tarafsızca çözümlemesi mümkün değildir; zira insan, içine doğduğu dilsel ve toplumsal kozanın sunduğu zihinsel şablonlarla dış dünyayı anlamlandırır.

Bu cümleye anlamca en yakın cümle aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireyin dış gerçekliği algılama biçimi, büyüdüğü çevrenin dil ve kültür yapısı tarafından şekillendirildiğinden, kendi değer dünyasından sıyrılamayan bir uzmanın başka bir kültürü objektif bir yaklaşımla değerlendirmesi imkânsızdır.

Cevap

Bireyin dış gerçekliği algılama biçimi, büyüdüğü çevrenin dil ve kültür yapısı tarafından şekillendirildiğinden, kendi değer dünyasından sıyrılamayan bir uzmanın başka bir kültürü objektif bir yaklaşımla değerlendirmesi imkânsızdır.
Bireyin dış gerçekliği algılama biçiminin doğup büyüdüğü dil ve kültür çevresiyle sınırlandırılmış olması, onun yabancı toplulukları nesnel bir biçimde incelemesini engeller. Doğru seçenekte, öncüldeki 'dilsel ve toplumsal kozanın sunduğu zihinsel şablonlar' ifadesi 'dil ve kültür yapısı tarafından şekillendirilme' ile; 'tarafsızca çözümleyememe' durumu ise 'objektif bir yaklaşımla değerlendirmesinin imkânsız olması' ile tam olarak karşılanmıştır. Yargılar arasındaki neden-sonuç ilişkisi eksiksiz korunmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Öncül cümleyi anlam ögelerine ve mantıksal yapısına göre analiz etmek.
Öncülde iki temel bölüm saptanır: Birincisi sonuç kısmıdır (araştırmacının kendi kültürel sınırlarını aşamaması durumunda yabancı toplumu tarafsız inceleyemeyeceği), ikincisi ise bu durumun gerekçesidir (insanın dış dünyayı içine doğduğu dilsel ve toplumsal kalıplarla yorumlaması).
Cümlenin anlamsal iskeletini ve neden-sonuç bağını netleştirmek.
2
Seçenekleri bu iki öge ve aralarındaki neden-sonuç ilişkisi bakımından değerlendirmek.
Doğru seçenekte 'büyüdüğü çevrenin dil ve kültür yapısı tarafından şekillendirilme' ifadesi gerekçeyi; 'kendi değer dünyasından sıyrılamayan uzmanın başka kültürü objektif değerlendirmesinin imkânsızlığı' ise sonucu tam olarak karşılar.
Eşdeğer anlamı taşıyan yargıyı belirlemek.
3
Çeldirici seçeneklerdeki anlam sapmalarını tespit ederek eleme yapmak.
Diğer seçeneklerde neden-sonuç ilişkisinin amaç-sonuç ilişkisine dönüştürüldüğü, anlam yönünün tersine çevrildiği ya da cümlenin sadece bir kısmının yansıtıldığı görülür.
Hatalı veya eksik yargıları eleyerek doğruluğu kesinleştirmek.

Anahtar Kavram

Yakın Anlamlı Cümleler (Cümle Eşleştirme)
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 127Soru

İlk olarak 1920'lerde yalnızca yüksek irtifa dağcılarının soğuktan korunması amacıyla tasarlanan özel lifli kumaşlar, günümüzde günlük kışlık kıyafet üretiminin temel malzemelerinden biri hâline gelmiştir.

Bu cümleden hareketle söz konusu kumaşlarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine kesin olarak ulaşılabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bahsi geçen lifli kumaşlar, günümüzde ilk tasarım amacının dışındaki alanlarda da kullanılmaktadır.

Cevap

Bahsi geçen lifli kumaşlar, günümüzde ilk tasarım amacının dışındaki alanlarda da kullanılmaktadır.
Verilen cümlede lifli kumaşların ilk olarak 1920'lerde 'yalnızca' dağcıların korunması amacıyla tasarlandığı, ancak günümüzde 'günlük kıyafet' üretiminin temel malzemelerinden biri olduğu belirtilmektedir. Bu iki bilgi birleştirildiğinde, kumaşların günümüzde başlangıçtaki tasarım amacının (sadece dağcılar için olma durumunun) dışındaki alanlarda da kullanıldığı kesin olarak çıkarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüldeki cümlenin temel bileşenlerini ve sınırlayıcı ifadelerini belirleme.
Kumaşların ilk olarak 1920'lerde 'yalnızca' yüksek irtifa dağcılarının soğuktan korunması için tasarlandığı, bugün ise 'günlük kışlık kıyafet' üretiminde temel malzemelerden biri olduğu anlaşılır.
Kesin çıkarım sorularında 'yalnızca' gibi sınırlandırıcı kelimeler mantıksal çıkarımın sınırlarını çizer.
2
Seçenekleri analiz ederek doğrudan cümledeki bilgilerle örtüşen yargıyı tespit etme.
Başlangıçta sadece dağcıların korunması için tasarlanan kumaşın bugün günlük kıyafetlerde de kullanılıyor olması, onun ilk tasarım amacının dışındaki alanlarda da yer bulduğunu kesin olarak kanıtlar.
Ekstra yorum veya varsayıma dayanmayan, sadece cümledeki verilerden mantıksal olarak zorunlu çıkan tek seçeneği bulmak gerekir.

Anahtar Kavram

Cümleden Çıkarılabilecek Kesin Yargı
Soru 128Soru

I. başkalarının ürettiği
II. bilginin doğruluğunu
III. dışına çıkamaz
IV. sorgulamayan
V. bir zihin
VI. kalıpların

Anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturmak için numaralanmış sözler sıralandığında baştan üçüncü ifade hangisi olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

Anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturulduğunda baştan üçüncü sırada yer alan 'bir zihin' ifadesidir.
Verilen söz öbekleri anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak şekilde bir araya getirildiğinde sıralama 'Bilginin doğruluğunu (II) sorgulamayan (IV) bir zihin (V) başkalarının ürettiği (I) kalıpların (VI) dışına çıkamaz (III).' şeklinde olur. Bu durumda baştan üçüncü öge 'bir zihin' ifadesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi belirlemek
Cümlenin yükleminin 'dışına çıkamaz' (III) olduğu saptanır.
Kurallı cümlelerde yüklem sonda yer alır.
2
Özneyi ve bağlı ögeleri gruplandırmak
'Bilginin doğruluğunu sorgulamayan bir zihin' öbeği özne grubunu oluşturur.
Kelime gruplarının kendi içindeki anlamsal ve dil bilgisel bağları korunmalıdır.
3
Kalan ögeleri yüklemle birleştirmek
'başkalarının ürettiği kalıpların' tamlaması yükleme bağlanarak dolaylı tümleç oluşturur.
Cümlenin diğer ögelerinin yüklemle ilişkisi kurulmalıdır.
4
Sıralamayı netleştirmek
Doğru sıralama 'II - IV - V - I - VI - III' şeklindedir. Baştan üçüncü öge 'V' olur.
Tüm parçaların birleştirilmesiyle anlamlı ve kurallı cümle elde edilir.

Anahtar Kavram

Cümle Oluşturma (Sözcük Sıralama)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 129Soru

Klasik yapıtların her çağda yeniden anlamlandırılabilmesi, onların üretildikleri dönemin tarihsel ve toplumsal koşullarıyla ----; aksine, zamanın ve mekânın sınırlarını aşan ---- bir yapıya sahip olduklarını ortaya koyar.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: sınırlı olduğunu göstermez - evrensel

Cevap

sınırlı olduğunu göstermez - evrensel
Klasik yapıtların her çağda yeniden anlamlandırılabilmesi, onların sadece yazıldıkları dönemle kısıtlı kalmadıklarını gösterir. Bu durum, ilk boşluğa 'sınırlı olduğunu göstermez' ifadesinin getirilmesini gerektirir. Cümlenin devamındaki 'aksine' bağlacı, ilk kısımdaki olumsuz yargının tersine bir durumun açıklanacağını bildirir. 'Zamanın ve mekânın sınırlarını aşan' ifadesi doğrudan 'evrensel' kavramını tanımlamaktadır. Dolayısıyla ikinci boşluğa 'evrensel' kelimesi getirilmelidir. Bu iki ifade bir araya geldiğinde cümle anlamsal ve mantıksal olarak tam bir tutarlılık kazanır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin genel anlamını ve boşlukların çevresindeki anahtar kelimeleri analiz etmek.
Cümlede klasik yapıtların her çağda yeniden anlamlandırılabilmesi ile üretildikleri dönem arasındaki ilişki kurulmuş ve 'aksine' bağlacıyla zıtlık belirtilmiştir.
Boşluklara gelecek sözcüklerin cümlenin anlamsal akışını ve mantıksal yapısını bozmaması gerekir.
2
İkinci boşluktan sonra gelen 'zamanın ve mekânın sınırlarını aşan' ifadesinin hangi kavramı tanımladığını belirlemek.
Zaman ve mekân sınırlarını aşmak doğrudan 'evrensel' kavramını tanımlamaktadır.
Bu tanım, seçenekler arasında yer alan 'özgün', 'yerel', 'çağdaş' ve 'dönemsel' kelimelerini eler.
3
'Aksine' bağlacından yola çıkarak ilk boşluktaki olumsuzlamayı ve mantıksal yapıyı kurmak.
İlk boşluğa 'sınırlı olduğunu göstermez' ifadesi getirildiğinde, klasik yapıtların sadece kendi dönemiyle sınırlı kalmadığı, aksine evrensel olduğu yargısı tamamlanır.
Böylece iki yargı arasında 'aksine' bağlacının gerektirdiği karşıtlık ve anlam bütünlüğü tam olarak sağlanmış olur.

Anahtar Kavram

Cümlede Anlam ve Mantıksal Tutarlılık (Boşluk Doldurma)

İpuçları

1
Cümledeki 'aksine' bağlacı, iki taraf arasında bir karşıtlık veya olumsuzlama-olumlama ilişkisi kurmaktadır.
2
İkinci boşluktan hemen önce gelen 'zamanın ve mekânın sınırlarını aşan' ifadesi, Türkçedeki hangi kavramın doğrudan tanımıdır?
3
Klasik yapıtların her çağda okunabilmesi onların kendi dönemleriyle sınırlı kalmadığını gösterir. Zamanı ve mekânı aşan yapıtlar ise evrenseldir.

Daha Fazla Pratik

Benzer mantıksal bağlaçların (oysa, ne var ki, nitekim vb.) cümle tamamlamadaki rollerini incelemek faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 130Soru

“Nitelikli bir eleştiri, yapıtın barındırdığı pürüzleri ifşa etmekle yetinmeyip eserin derinliklerinde uyuyan imkânları gün ışığına çıkararak okura sunmalıdır.”

Bu cümleye anlamca en yakın cümle aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başarılı bir eleştiri yazısı, eserin aksayan yönlerini sergilemenin ötesine geçerek onda örtük halde bulunan sanatsal potansiyeli okuyucu için görünür kılmayı amaçlar.

Cevap

Başarılı bir eleştiri yazısı, eserin aksayan yönlerini sergilemenin ötesine geçerek onda örtük halde bulunan sanatsal potansiyeli okuyucu için görünür kılmayı amaçlar.
Doğru yanıt olan cümlede, öncüldeki 'pürüzleri ifşa etmekle yetinmemek' ifadesi 'aksayan yönlerini sergilemenin ötesine geçmek' şeklinde; 'derinliklerinde uyuyan imkânları gün ışığına çıkarmak' ifadesi ise 'örtük halde bulunan sanatsal potansiyeli görünür kılmak' biçiminde anlamca tam olarak karşılanmıştır. İki yargı da eş değer ifadelerle korunmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüldeki cümlenin temel anlam ögelerini ve aralarındaki mantıksal ilişkiyi analiz etmek.
Cümle iki temel yargı barındırır: 1) Eleştirinin eserdeki kusurları göstermekle kalmaması gerektiği (olumsuz durum sınırlandırması). 2) Eserde gizli duran potansiyeli okura sunması gerektiği (asıl işlev).
Yakın anlamlı cümleyi bulmak için özgün ifadedeki kavramların ve aralarındaki ilişkilerin tam karşılıklarını tespit etmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki ifadelerin özgün cümledeki kavramlarla eşleşip eşleşmediğini kontrol etmek.
Doğru olan seçenekte 'pürüzleri ifşa etmekle yetinmemek' yargısı 'aksayan yönlerini sergilemenin ötesine geçmek' ile, 'derinliklerinde uyuyan imkânları gün ışığına çıkarmak' yargısı ise 'örtük halde bulunan sanatsal potansiyeli görünür kılmak' ile eşleşmektedir.
Eş değer anlamı veren sözcük ve kelime gruplarının semantik uygunluğunu denetlemek seçimin doğruluğunu kesinleştirir.

Anahtar Kavram

Yakın Anlamlı Cümleler
Soru 131Soru

Gelişmekte olan ülkelerdeki yenilenebilir enerji yatırımlarını konu alan son rapor, bu ülkelerdeki rüzgâr enerjisi kurulu gücünün, güneş enerjisine kıyasla son beş yılda daha istikrarlı bir büyüme sergilediğini göstermektedir.

Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelişmekte olan ülkelerde son beş yılda rüzgâr enerjisi kurulu gücünde gerçekleşen artış, güneş enerjisindekine göre daha dengeli bir gelişim göstermiştir.

Cevap

Gelişmekte olan ülkelerde son beş yılda rüzgâr enerjisi kurulu gücünde gerçekleşen artış, güneş enerjisindekine göre daha dengeli bir gelişim göstermiştir.
Doğru yanıt olan seçenek, cümledeki 'rüzgâr enerjisi kurulu gücünün, güneş enerjisine kıyasla son beş yılda daha istikrarlı bir büyüme sergilediği' bilgisini, 'rüzgâr enerjisi kurulu gücünde gerçekleşen artışın, güneş enerjisindekine göre daha dengeli bir gelişim gösterdiği' şeklinde anlamca birebir karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin temel unsurlarını belirleme
Cümle; gelişmekte olan ülkeler, yenilenebilir enerji yatırımları (rüzgâr ve güneş), son beş yıllık dönem ve büyüme istikrarı unsurlarını barındırmaktadır.
Kesin yargıya ulaşmak için cümlede yer alan bilgilerin sınırlarını tam olarak çizmek gerekir.
2
Karşılaştırma ögelerini analiz etme
Rüzgâr enerjisi kurulu gücündeki büyüme ile güneş enerjisi kurulu gücündeki büyüme 'istikrar' (dengeli gelişim) yönünden kıyaslanmıştır.
Cümledeki ana çıkarım ilişkisi bu iki unsur arasındaki kıyaslamaya dayanmaktadır.
3
Seçenekleri cümledeki ifadelerle eşleştirme ve öznel yorumları eleme
Rüzgâr enerjisinin 'daha istikrarlı bir büyüme' sergilemesi, 'daha dengeli bir gelişim göstermesi' anlamına gelir. Diğer seçeneklerdeki maliyet, ilk çalışma olma veya enerji ihtiyacının büyük kısmını karşılama gibi ifadeler cümlede bulunmayan öznel/ekstra bilgilerdir.
Soruda sadece cümlede verilen açık kanıtlara dayanarak doğrudan ve kesin bir çıkarım yapılması hedeflenmiştir.

Anahtar Kavram

Cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargıyı bulmak için kişisel yorumlardan kaçınarak sadece cümledeki ifadelerin eş anlamlı ya da yakın anlamlı karşılıklarına odaklanmak gerekir.
Soru 132Soru

I. doğru yöntemleri
II. başarıya ulaşmak için
III. gerekir
IV. uygulamak
V. sürekli çalışmak değil

Yukarıdaki numaralanmış sözler anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralandığında hangisi baştan üçüncü olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I

Cevap

Roma rakamıyla I ile gösterilen söz grubu
Verilen söz grupları anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak şekilde sıralandığında 'Başarıya ulaşmak için sürekli çalışmak değil doğru yöntemleri uygulamak gerekir.' cümlesi elde edilir. Bu cümlenin öge sıralaması II - V - I - IV - III şeklindedir. Dolayısıyla baştan üçüncü sırada Roma rakamıyla I ile gösterilen 'doğru yöntemleri' söz grubu yer almaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemin belirlenmesi
Cümledeki çekimli fiil olan yüklem 'gerekir' (III) ifadesidir. Kurallı bir cümle oluşturulacağı için bu ifade cümlenin en sonunda (beşinci sırada) yer almalıdır.
Türkçede kurallı cümlelerde yüklem sonda bulunur.
2
Yüklemle ilişkili ögelerin ve fiilimsinin bulunması
'gerekir' yükleminden önce ona bağlı olan 'uygulamak' (IV) fiilimsisi gelmelidir. 'uygulamak' fiilimsinin nesnesi ise 'doğru yöntemleri' (I) ifadesidir. Bu durumda cümlenin son kısmı 'doğru yöntemleri uygulamak gerekir' (I - IV - III) şeklinde oluşur.
Anlamlı ve dil bilgisel olarak uyumlu bir öge dizilişi sağlamak.
3
Geriye kalan sözlerin anlamsal olarak başa yerleştirilmesi
Geriye kalan 'başarıya ulaşmak için' (II) ve 'sürekli çalışmak değil' (V) ifadeleri cümlenin zarf tümleci ve karşılaştırma kısmını oluşturur. Anlamlı bir akış için 'başarıya ulaşmak için sürekli çalışmak değil...' şeklinde başlanmalıdır. Böylece tam sıralama II - V - I - IV - III olur.
Cümlenin başlangıç ve geçiş ögelerini mantıksal sıraya koymak.
4
Sıralamadaki baştan üçüncü ögenin tespit edilmesi
Sıralama II - V - I - IV - III olduğuna göre, baştan üçüncü öge I numaralı 'doğru yöntemleri' ifadesidir.
Soru kökünde istenen sıradaki ögeyi belirlemek.

Anahtar Kavram

Kurallı ve anlamlı cümle oluşturma kuralları ile öge dizilimi

İpuçları

1
Cümle oluşturma sorularında öncelikle yüklemi (genellikle çekimli fiil olan sözcüğü) bularak cümlenin sonuna yerleştirin.
2
Yüklemi bulduktan sonra, yüklemle doğrudan ilişkili olan ögeleri (örneğin nesne veya fiilimsi) belirleyip yüklemin önüne getirin. Bu soruda 'gerekir' yükleminden önce hangi fiilimsinin gelmesi gerektiğini düşünün.
Tahmini Süre:45s
Soru 133Soru

Bursa'da Osmanlı döneminden kalan ve aslına uygun olarak restore edilen tarihi ipek hanı, günümüzde yerli turistlerin yanı sıra özellikle Uzak Doğu'dan gelen yabancı ziyaretçilerin de ilgi odağı haline gelmiştir.

Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hanın, geçmişteki özgün yapısı korunarak bir onarımdan geçtiği

Cevap

Hanın, geçmişteki özgün yapısı korunarak bir onarımdan geçtiği
Cümlede geçen 'aslına uygun olarak restore edilen' ifadesi, tarihi yapının restorasyon sürecinde orijinal (özgün) haline sadık kalındığını gösterir. Restorasyon kelimesinin Türkçe karşılığı 'onarım' olduğundan, hanın geçmişteki özgün yapısı korunarak onarıldığı yargısına kesin olarak ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki anahtar ifadeleri tespit etmek.
Cümlede geçen 'aslına uygun olarak restore edilen' ifadesi, yapının orijinal durumuna sadık kalınarak onarıldığı anlamına gelir.
Kesin yargı sorularında doğru seçenek, cümledeki ifadelerin eş veya yakın anlamlı karşılıklarıyla kurulur.
2
Seçeneklerdeki sınırları aşan ve kişisel yorum barındıran ifadeleri elemek.
'En çok', 'tüm', 'öncesinde ilgi çekmediği' gibi cümlede karşılığı bulunmayan ifadeleri içeren seçenekler elenir.
Cümlede yer almayan sınırlandırıcı kelimeler kesin yargı oluşturamaz.
3
Doğru yargıyı onaylamak.
Hanın özgün yapısının korunarak onarıldığı sonucuna kesin olarak ulaşılır.
Bu yargı, 'aslına uygun olarak restore edilen' kısmının doğrudan ve kesin bir çıkarımıdır.

Anahtar Kavram

Cümleden çıkarılabilecek kesin yargıyı bulma
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 134Soru

I. sonuçların şüpheye yer b��rakmayacak
II. bilimsel araştırmaların güvenilirliği
III. biçimde sunulmasına
IV. verilerin tarafsız bir şekilde
V. analiz edilip
VI. bağlıdır

Yukarıdaki numaralanmış sözcük veya sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralandığında baştan dördüncü hangisi olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I

Cevap

I numaralı grup
Anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturulurken öncelikle yüklem (VI) ve özne (II) belirlenir. Ardından zarf-fiil grubu (IV-V) ile edat/dolaylı tümleç grubu (I-III) mantıksal akışa göre yerleştirilir. 'Bilimsel araştırmaların güvenilirliği, verilerin tarafsız bir şekilde analiz edilip sonuçların şüpheye yer bırakmayacak biçimde sunulmasına bağlıdır.' cümlesi elde edilir. Bu sıralamada baştan dördüncü öge I numaralı 'sonuçların şüpheye yer bırakmayacak' ifadesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yüklemini belirleme
VI numaralı 'bağlıdır' sözcüğü cümlenin yüklemidir ve en sonda yer almalıdır.
Kurallı Türkçe c��mlelerde yüklem cümlenin sonunda bulunur.
2
Özne ve ana ögeleri bulma
II numaralı 'bilimsel araştırmaların güvenilirli��i' grubu cümlenin öznesidir ve cümlenin başında yer almalıdır.
Kurallı cümlelerde özne genellikle cümlenin başında bulunur.
3
Yan cümleleri ve zarf gruplarını bağlama
IV numaralı 'verilerin tarafsız bir şekilde' ifadesi, V numaralı 'analiz edilip' zarf-fiiliyle birleşerek 'verilerin tarafsız bir şekilde analiz edilip' öbeğini oluşturur. I numaralı 'sonuçların şüpheye yer bırakmayacak' ifadesi de III numaralı 'biçimde sunulmasına' grubuna bağlanır.
Zarf-fiil ve sıfat-fiil grupları anlamca bağlı oldukları kelime gruplarını niteler.
4
Tüm parçaları birleştirip tam sıralamayı oluşturma
Cümlenin anlamlı ve kurallı sıralaması 'II - IV - V - I - III - VI' şeklindedir: 'Bilimsel araştırmaların güvenilirliği, verilerin tarafsız bir şekilde analiz edilip sonuçların şüpheye yer bırakmayacak biçimde sunulmasına bağlıdır.' Bu sıralamada baştan dördüncü sırada 'I' numaralı grup yer alır.
Cümle ögelerinin mantıksal ve dil bilgisel uyumu bu sıralamayı gerektirir.

Anahtar Kavram

Kurallı ve anlamlı cümle oluşturmada ögelerin dil bilgisel ve anlamsal ilişkilerine göre sıralanması.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 135Soru

“Bilimsel kuramların kalıcılığı, olguları mutlak bir kesinlikle açıklama iddiasında bulunmalarından ziyade, yeni bulgular ışığ��nda kendi sınırlarını sorgulayabilme ve değişim rüzgarlarına karşı esneyebilme yetenekleriyle doğru orantılıdır.”

Bu cümleye anlamca en yakın cümle aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir bilimsel teorinin geçerliliğini koruması, doğadaki olayları değişmez gerçekler olarak sunmasına değil, karşılaştığı yeni veriler doğrultusunda kendi eksikliklerini eleştirebilme ve kendini güncelleyebilme kapasitesine bağlıdır.

Cevap

Bir bilimsel teorinin geçerliliğini koruması, doğadaki olayları değişmez gerçekler olarak sunmasına değil, karşılaştığı yeni veriler doğrultusunda kendi eksikliklerini eleştirebilme ve kendini güncelleyebilme kapasitesine bağlıdır.
Doğru yanıt olan seçenek, soru kökündeki cümlenin içerdiği anlamsal ögeleri ve bu ögeler arasındaki ilişkiyi tam olarak yansıtmaktadır. Soru kökündeki 'bilimsel kuramların kalıcılığı' ifadesi 'bir bilimsel teorinin geçerliliğini koruması' ile; 'olguları mutlak bir kesinlikle açıklama iddiasında bulunmamak' ifadesi 'doğadaki olayları değişmez gerçekler olarak sunmamak' ile; 'yeni bulgular ışığında kendi sınırlarını sorgulayıp esneyebilmek' ise 'karşılaşılan yeni veriler doğrultusunda eksiklikleri eleştirip kendini güncellemek' ile eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki cümlenin temel yargısını ve kavramsal bileşenlerini tespit etmek.
Cümledeki ana fikir: Bilimsel teorilerin uzun ömürlü (kalıcı) olmasının, kesin doğrular sunmalarına değil, yeni veriler ışığında kendilerini sorgulayıp esnetebilmelerine bağlı olduğudur.
Cümlenin anlamsal iskeletini çıkararak seçeneklerde aranacak eş değer yargıları belirlemek.
2
Seçenekleri, orijinal cümledeki 'kesinlik iddiasından uzak durma' ve 'yeni bulgulara göre kendini güncelleyebilme' koşulları açısından analiz etmek.
Doğru cevapta yer alan 'geçerliliğini koruma', 'değişmez gerçekler olarak sunmama' ve 'yeni verilerle eksikliklerini eleştirip kendini güncelleme' ifadelerinin soru köküyle tamamen eşleştiği görülür.
Orijinal cümledeki anlamı farklı kelimeler ve benzer bir mantıksal kurguyla aktaran ifadeyi saptamak.
3
Çeldiricilerdeki anlam kaymalarını, yanlış amaç-sonuç ilişkilerini ve aşırı yorumları saptayarak elemeleri gerçekleştirmek.
Diğer seçeneklerin mutlak doğruları hedefleme, üslup özelliklerine odaklanma veya yeni verilere karşı direnç gösterme gibi anlamca uzak veya zıt durumları savunduğu belirlenir.
Doğru cevabın doğruluğunu teyit etmek ve çeldiricilerin neden elendiğini netleştirmek.

Anahtar Kavram

Cümleler Arası Anlamsal İlişkiler ve Yakın Anlamlılık
Soru 136Soru

Son yıllarda yürütülen derin deniz araştırmaları kapsamında Mariana Çukuru'nda keşfedilen ve yüksek basınç koşullarına dayanıklı hücresel bir yapıya sahip olan yeni bir denizanası türü, ekstrem ortamlarda yaşamın sınırlarına dair mevcut bazı bilimsel görüşlerin değişmesine yol açmıştır.

Bu cümleden kesin olarak ��ıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mariana Çukuru'nda tespit edilen yeni denizanası türü, ekstrem koşullarda hayatta kalma sınırlarına ilişkin birtakım bilimsel kabullerin değişmesinde rol oynamıştır.

Cevap

Mariana Çukuru'nda tespit edilen yeni denizanası türü, ekstrem koşullarda hayatta kalma sınırlarına ilişkin birtakım bilimsel kabullerin değişmesinde rol oynamıştır.
Doğru seçenek olan yargı, cümledeki 'ekstrem ortamlarda yaşamın sınırlarına dair mevcut bazı bilimsel görüşlerin değişmesine yol açmıştır' ifadesini anlamca tam olarak karşılamaktadır. 'Mevcut bazı bilimsel görüşler' ifadesi 'birtakım bilimsel kabuller' ile, 'değişmesine yol açmıştır' ifadesi ise 'değişmesinde rol oynamıştır' ifadesiyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüldeki cümlenin temel yargılarını ve sınırlandırıcı ifadelerini belirlemek.
Cümlede son yıllarda derin deniz araştırması yapıldığı, yeni bir denizanası türünün keşfedildiği, bu türün hücresel yapısının yüksek basınca dayanıklı olduğu ve bu keşfin ekstrem koşullarda yaşama dair 'mevcut bazı bilimsel görüşleri' değiştirdiği belirlenir.
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu cümledeki kesin bilgilerle karşılaştırmak için temel unsurları ayıklamak gerekir.
2
Seçeneklerde yer alan aşırı genelleme, amaç-sonuç çarpıtması ve öznel yorum içeren ifadeleri elemek.
Tek canlı türü olduğu iddiası, araştırmaların amacının ne olduğu iddiası, keşiften sonra araştırmaların hızlandığı iddiası ve tüm belirsizliklerin ortadan kalktığı iddiası cümlede geçmediği için elenir.
Kesin çıkarım sorularında cümlede yer almayan veya cümleden zorlama yorumlarla çıkarılabilecek olasılıklar elenmelidir.
3
Cümledeki ifadelerin eş anlamlı ya da yakın anlamlılarıyla yeniden yapılandırılmış halini bulmak.
Cümledeki 'mevcut bazı bilimsel görüşlerin değişmesine yol açmıştır' ifadesinin, doğru seçenekteki 'birtakım bilimsel kabullerin değişmesinde rol oynamıştır' ifadesiyle birebir örtüştüğü görülür.
Kesin yargı sorularında doğru seçenek genellikle orijinal cümlenin anlamca farklı kelimelerle yeniden kurulmuş biçimidir.

Anahtar Kavram

Cümleden kesin çıkarım yaparken nesnel ve doğrudan ifadelere bağlı kalma, öznel yorum ve aşırı genellemeden kaçınma.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 137Soru

19. yüzyılın son çeyreğinde Kuzey Amerika'daki kızılçam ormanlarının korunması amacıyla kurulan ilk çevre derneği, bölgede kerestecilik faaliyetlerinin tamamen durdurulmasını sağlayamamış olsa da denetimsiz kesimlerin önüne geçerek orman tahribatını önemli ölçüde azaltmıştır.

Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bahsi geçen çevre derneğinin kuruluşundan sonraki süreçte de bölgedeki ağaç kesim faaliyetleri devam etmiştir.

Cevap

Bahsi geçen çevre derneğinin kuruluşundan sonraki süreçte de bölgedeki ağaç kesim faaliyetlerinin devam etmiş olması
Cümlede derneğin 'kerestecilik faaliyetlerinin tamamen durdurulmasını sağlayamadığı' belirtildiğine göre, derneğin kurulmasından sonra da bölgede kerestecilik yani ağaç kesim faaliyetleri devam etmiştir. Bu durum, kesinlikle ulaşılabilecek tek yargıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Öncül cümlede yer alan 'kerestecilik faaliyetlerinin tamamen durdurulmasını sağlayamamış' ifadesi tespit edilir.
Bu ifade, dernek kurulduktan sonra da kerestecilik faaliyetlerinin tamamen son bulmadığını, yani bir ölçüde sürdüğünü gösterir.
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu test etmek için cümlenin bu temel yargısına odaklanılır.
2
Kerestecilik kavramı ile 'ağaç kesim faaliyetleri' arasındaki eş anlamlılık/yakın anlamlılık ilişkisi kurulur.
Kerestecilik faaliyetlerinin durmaması, ağaç kesim işlemlerinin devam ettiği anlamına gelir.
Cümlede geçen terimlerin seçeneklerde eş anlamlılarıyla karşılanıp karşılanmadığı denetlenir.

Anahtar Kavram

Cümleden kesin çıkarılabilecek yargıyı bulma
Soru 138Soru

I. geleceklerini sağlam
II. yararlanmayan toplumlar
III. temeller üzerine
IV. geçmişin deneyimlerinden
V. kurmakta zorlanırlar

Yukarıdaki numaralanmış sözler anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturacak biçimde sıralandığında baştan üçüncü hangisi olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I

Cevap

Sözler anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturacak şekilde sıralandığında baştan üçüncü sırada I numaralı söz yer alır.
Verilen sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak şekilde bir araya getirildiğinde sıralama 'Geçmişin deneyimlerinden yararlanmayan toplumlar geleceklerini sağlam temeller üzerine kurmakta zorlanırlar.' şeklinde (IV - II - I - III - V) olmaktadır. Bu sıralamada baştan üçüncü sırada yer alan sözcük grubu I numaralı ifadedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yüklemini belirlemek.
Çekimli fiil olan V numaralı 'kurmakta zorlanırlar' sözcük grubu yüklemdir ve kurallı bir cümlede sonda yer almalıdır.
Türkçe cümle yapısında kurallı cümlelerin yüklemi sonda bulunur.
2
Yükleme uygun özneyi belirlemek.
Yüklemde bildirilen eylemi gerçekleştiren özne grubu 'geçmişin deneyimlerinden yararlanmayan toplumlar' olmalıdır. Bu grup IV ve II numaralı ifadelerin birleşmesiyle (IV - II) oluşur.
'Yararlanmayan' fiilimsisi kendisinden önce ayrılma durumu eki (-den) alan 'deneyimlerinden' sözcüğüne bağlanarak sıfat tamlaması kurar.
3
Kalan ögeleri anlamlı bir şekilde özne ile yüklem arasına yerleştirmek.
Geriye kalan I ve III numaralı sözler 'geleceklerini sağlam temeller üzerine' öbeğini oluşturacak biçimde (I - III) sıralanmalıdır.
'Sağlam' sıfatı 'temeller' isminin önüne gelmeli ve 'geleceklerini' nesnesi ile birlikte yüklemi tümlemelidir.
4
Tüm parçaları birleştirerek genel kontrolü yapmak.
Cümlenin doğru sıralaması IV - II - I - III - V şeklindedir: 'Geçmişin deneyimlerinden yararlanmayan toplumlar geleceklerini sağlam temeller üzerine kurmakta zorlanırlar.' Bu sıralamaya göre baştan üçüncü sırada I numaralı ifade bulunur.
Cümlenin hem dil bilgisi kurallarına hem de anlamsal mantığa uygunluğunu teyit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Cümle Oluşturma ve Sözcük Sıralama Mantığı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 139Soru

Antarktika'daki Vostok Gölü'nün buz tabakasının altında milyonlarca yıldır dış dünyadan izole kalmış su kütlesine ulaşmak amacıyla 1989'da başlatılan sondaj çalışmaları, teknik zorluklar ve çevre kirliliği endişeleri nedeniyle ancak 2012 yılında tamamlanabilmiştir.

Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vostok Gölü'ndeki su kütlesine ulaşmak için yürütülen çalışmalar yirmi yılı aşkın bir sürede hedefine ulaşmıştır.

Cevap

Vostok Gölü'ndeki su kütlesine ulaşmak için yürütülen çalışmaların yirmi yılı aşkın bir sürede hedefine ulaştığı yargısı kesin olarak çıkarılır.
Cümlede sondaj çalışmalarının 1989 yılında başladığı ve ancak 2012 yılında tamamlanabildiği belirtilmiştir. 2012 ile 1989 yılları arasındaki 23 yıllık süre, çalışmanın yirmi yılı aşkın bir sürede tamamlandığını nesnel ve kesin olarak gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki zaman ifadelerini belirlemek
Çalışmaların 1989'da başladığı ve 2012'de tamamlandığı tespit edilir.
Çalışmanın toplam süresini bulmak için zaman sınırlarını netleştirmek gerekir.
2
Başlangıç ve bitiş yılları arasındaki farkı hesaplamak
20121989=232012 - 1989 = 23 yıl elde edilir.
Çalışmanın net olarak kaç yıl sürdüğünü ortaya koymak gerekir.
3
Elde edilen süreyi ve diğer nesnel bilgileri seçeneklerle karşılaştırmak
23 yıllık sürenin 'yirmi yılı aşkın bir süre' ifadesiyle doğrudan uyuştuğu görülür.
Cümleden çıkarılabilecek kesin yargının metindeki nesnel verilere dayanıp dayanmadığını doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Cümleden Çıkarılabilecek Kesin Yargı
Soru 140Soru

20. yüzyılın ikinci yarısında Anadolu'daki antik yerleşimlerde yürütülen kurtarma kazıları, baraj yapımı nedeniyle sular altında kalma tehlikesi altındaki taşınabilir eserlerin korunmasını sağlasa da, mimari kalıntıların yerinde korunması hususunda uluslararası koruma standartlarının çok gerisinde kalınmasına yol açmıştır.

Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anadolu'daki antik yerleşimlerde gerçekleştirilen kurtarma kazıları, mimari kalıntıların kendi konumlarında korunmasında uluslararası düzeyde kabul gören kriterlerin altında kalınmasıyla sonuçlanmıştır.

Cevap

Anadolu'daki antik yerleşimlerde gerçekleştirilen kurtarma kazıları, mimari kalıntıların kendi konumlarında korunmasında uluslararası düzeyde kabul gören kriterlerin altında kalınmasıyla sonuçlanmıştır.
Cümlede, gerçekleştirilen kurtarma kazılarının 'mimari kalıntıların yerinde korunması hususunda uluslararası koruma standartlarının çok gerisinde kalınmasına yol açtığı' belirtilmiştir. Bu durum, mimari kalıntıların kendi özgün konumlarında (yerinde) muhafaza edilmesi sürecinde uluslararası düzeyde belirlenmiş standartların (kriterlerin) gerisinde kalındığını (altında kalındığını) doğrudan doğrulamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin sunduğu temel verileri ve sınırları belirlemek.
Cümleden kurtarma kazılarının 20. yüzyılın ikinci yarısında Anadolu'da yapıldığı, baraj tehlikesine karşı taşınabilir eserlerin korunabildiği, ancak mimari kalıntıların yerinde (kendi özgün konumunda) korunmasında uluslararası standartların gerisinde kalındığı belirlenmiştir.
Kesin yargı sorularında yalnızca cümlede açıkça verilen bilgilerin sınırları içinde kalmak gerekir.
2
Seçenekleri analiz ederek doğrudan çıkarılamayan öznel yorumları ve aşırı genellemeleri tespit etmek.
Barajlar öncesindeki kazı durumları, kalıntıların tamamının akıbeti, taşınabilir eserlerin nasıl korunduğu ve başarının ölçütü gibi unsurların cümlede yer almadığı tespit edilmiş ve ilgili seçenekler elenmiştir.
Metinde doğrudan geçmeyen olasılıklar ve yorumlar kesin yargı olamaz.
3
Cümlenin son bölümündeki yargıyı en uygun eş anlamlı ifadelerle karşılayan seçeneği bulmak.
'Yerinde korunması' ifadesinin 'kendi konumlarında korunması', 'uluslararası koruma standartlarının çok gerisinde kalınması' ifadesinin ise 'uluslararası düzeyde kabul gören kriterlerin altında kalınması' şeklinde karşılandığı görülmüştür.
Kesin yargı seçenekleri genellikle ana cümlenin farklı sözcüklerle yeniden kurulmuş biçimidir.

Anahtar Kavram

Cümleden Kesin Yargı Çıkarma
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 7 / 10Sonraki
Cümlede Anlam Alıştırma Soruları — ALES — Sayfa 7 | Examkin