Türkiye'de erozyonu önlemek amacıyla yapılan en temel ve etkili çalışma bitki örtüsünün korunması ve ağaçlandırmadır. Ancak ağaçlandırma faaliyetleri, özellikle Doğu Karadeniz Bölümü gibi sahalarda görülen heyelanları (kütle hareketlerini) engellemede çoğu zaman tek başına yeterli olmamaktadır.
Ağaçlandırma çalışmalarının heyelanları önlemede yetersiz kalmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- Heyelanların, bitki köklerinin ulaştığı derinliğin çok daha altındaki tabakalarda gerçekleşen derin bir kütle hareketi olmasıCevap
- BHeyelan bölgelerinde yağış miktarının ağaçların terleme yoluyla topraktan uzaklaştırabileceği su miktarından çok daha fazla olması
- CHeyelan riskinin en yüksek olduğu kış ve ilkbahar dönemlerinde ağaçların bitki uyku döneminde olması ve su tüketememesi
- DKilli toprakların ağaç köklerinin gelişimine izin vermeyecek kadar yoğun ve havasız bir yapıda olması
- EEğimin fazla olduğu yamaçlarda ağaçların oluşturduğu ağırlığın kütle üzerindeki baskıyı artırarak kaymayı hızlandırması
Cevap
Heyelanların, bitki köklerinin etkili olduğu yüzey tabakasının çok daha altında gerçekleşen derin bir kütle hareketi olması
Doğru cevap, heyelanın oluşum mekanizmasındaki derinlik farkına odaklanmaktadır. Erozyon, toprağın üst kısmının su veya rüzgarla taşınmasıdır ve bitki kökleri bu yüzeyi ağ gibi sararak korur. Ancak heyelan, yer çekimi, eğim ve su doygunluğu etkisiyle toprağın çok derinlerindeki bir 'kayma düzlemi' üzerinde bütün bir kütle olarak hareket etmesidir. Bitki kökleri bu derinlikteki büyük bir kütleyi ana kayaya sabitlemekte yetersiz kalır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Erozyon ve Heyelan Farkı (Derinlik Faktörü)