Examkin

Soru

Zorluk: OrtaErozyon ve Heyelan

Türkiye'nin yer şekillerinin oluşum ve değişim sürecinde dış kuvvetlerin etkisi oldukça fazladır. Bu süreçte etkili olan kütle hareketleri (heyelan) ve toprak süpürülmesi (erozyon) olayları, hem doğal faktörler hem de insan müdahalesi ile şekillenmektedir.

Buna göre, Türkiye'deki erozyon ve heyelan süreçleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Heyelanların oluşumunda eğim ve bol yağışın yanı sıra killi toprak yapısı ve tabakaların yamaç eğimine paralel uzanması temel belirleyicilerdir.
  2. B
    Bitki örtüsünün cılız olduğu eğimli yamaçlarda, yüzey suları ve rüzgarın etkisiyle toprağın verimli üst kısmının taşınması erozyon olarak adlandırılır.
  3. Heyelan riskini tamamen ortadan kaldırmak için yapılan ağaçlandırma çalışmaları, killi tabakaların suya doyarak ağırlaşmasını ve kaymasını önlemede en kesin çözümdür.Cevap
  4. D
    Türkiye'de erozyonun en şiddetli görüldüğü alanlar, bitki örtüsünün fakir ve nadas uygulamasının yaygın olduğu İç Anadolu ile Güneydoğu Anadolu bölgeleridir.
  5. E
    Yamaçların güneşe karşı konumunu ifade eden bakı faktörü, buharlaşma ve toprak nemliliğini etkileyerek heyelan olasılığı üzerinde dolaylı bir rol oynayabilir.

Cevap

Heyelan riskini azaltmak için yapılan ağaçlandırma çalışmalarının en kesin çözüm olduğu ifadesi yanlıştır; çünkü heyelan derin kütle hareketidir ve ağaç kökleri bu derinliğe ulaşamaz.
Ağaçlandırma çalışmaları toprak erozyonunu önlemede hayati bir öneme sahip olsa da, heyelan (kütle hareketleri) konusunda aynı etkiye sahip değildir. Heyelanlar, toprağın derinliklerindeki killi tabakaların aşırı yağışla suya doygun hale gelip kayganlaşması sonucu oluşur. Ağaç kökleri bu kadar derinlere inip koca bir kütleyi yerinde tutamaz. Hatta ağaçların kendisi ek bir ağırlık yaparak veya suyu toprakta tutarak heyelan riskini bazı durumlarda tetikleyebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Erozyon ve heyelan arasındaki temel farkları analiz edin.
Erozyon toprağın üst tabakasının süpürülmesidir, heyelan ise toprağın tabakalarla birlikte kütlece aşağı kaymasıdır.
Soruda her iki süreç hakkındaki ifadelerin doğruluğunu test etmek için bu ayrım gereklidir.
2
Ağaçlandırmanın heyelan üzerindeki etkisini değerlendirin.
Ağaçlandırma erozyon için (yüzey süpürülmesi) etkili bir çözümdür ancak derin tabakalardaki heyelanları durduramaz.
Heyelanlar genellikle killi tabakanın suya doyup kayganlaşmasıyla derinlerde oluşur; ağaç kökleri bu kütleyi tutacak derinliğe inemez.

Anahtar Kavram

Erozyon ve heyelan farkı ile ağaçlandırmanın sınırlı etkisi

İpuçları

1
Erozyon yüzeyseldir, heyelan ise kütlesel bir harekettir.
2
Ağaçlandırmanın hangi olayda (erozyon mu heyelan mı) daha etkili olduğunu düşünün.
3
Karadeniz'de gür ormanlar olmasına rağmen neden hala heyelan olduğunu sorgulayın.

Daha Fazla Pratik

Karadeniz Bölgesi'nde heyelanların neden en çok ilkbahar mevsiminde görüldüğünü araştırabilirsiniz (Kar erimeleri etkisi).
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla

Konular

Erozyon ve Heyelan

Bu konudan daha fazla soru