Soru

Zorluk: KolayErozyon ve Heyelan

Türkiye'de heyelan olaylarının en fazla Karadeniz Bölgesi'nde görülmesinde; yüksek eğim değerleri ve bol yağış miktarı gibi faktörler birincil derecede etkilidir. Ancak arazinin jeolojik ve litolojik yapısı da bu kütle hareketlerini doğrudan tetikleyebilmektedir. Buna göre, aşağıdaki toprak özelliklerinden hangisi heyelan oluşumunu doğrudan kolaylaştıran ve hızlandıran bir etkendir?

  1. Toprağın killi bir yapıya sahip olmasıCevap
  2. B
    Topraktaki kum oranının çok yüksek olması
  3. C
    Toprak içindeki organik madde miktarının fazla olması
  4. D
    Toprağın tuz ve kireç oranının çok yüksek olması
  5. E
    Toprağın sadece volkanik tüflerden oluşması

Cevap

Toprağın killi bir yapıya sahip olması
Heyelanların oluşumunda eğim ve yağışın yanında arazinin killi yapıda olması en kritik faktörlerden biridir. Kil, suyu emdiğinde şişer, ağırlaşır ve geçirimsiz bir tabaka üzerinde kayganlık oluşturarak toprak kütlesinin hareketini başlatır.

Adım Adım Çözüm

1
Heyelanı tetikleyen fiziksel mekanizmayı analiz etmek
Heyelan, bir kütlenin yer çekimi etkisiyle eğim boyunca kaymasıdır.
Kaymanın gerçekleşmesi için sürtünmenin azalması ve kütlenin ağırlaşması gerekir.
2
Litolojik (taş/toprak yapısı) özelliklerin etkisini değerlendirmek
Kil, suyu emdiğinde plastik özellik kazanan ve kayganlaşan bir maddedir.
Karadeniz gibi bol yağışlı bölgelerde kil tabakaları doygun hale gelerek üzerindeki kütleyi taşıyamaz ve kaymasına neden olur.

Anahtar Kavram

Heyelan ve Litolojik Yapı İlişkisi

İpuçları

1
Heyelan olması için toprağın suyu emip 'sabun gibi' kayganlaşması gerekir.
2
Hangi toprak türü suyu tuttuğunda şişer ve bir tabaka oluşturarak üstteki toprağın kaymasına zemin hazırlar?

Daha Fazla Pratik

Karadeniz'de heyelanların neden en çok ilkbaharda (kar erimeleri etkisiyle) görüldüğünü inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla