Türkiye'de dış kuvvetlerin etkisiyle şekillenen yer yüzeyinde, toprağın verimli üst kısmının süpürülmesi (erozyon) ile yer kabuğunun bir parçasının kütle halinde kayması (heyelan) sık görülen doğal süreçlerdir. Bu iki sürecin gelişim şartları ve Türkiye coğrafyasındaki etkileri göz önüne alındığında, aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
- Heyelan olayında yağış ve eğimin yanı sıra killi tabakaların varlığı süreci tetiklerken; erozyonda bitki örtüsünün yoksunluğu ve kuraklık temel etkendir.Cevap
- BTürkiye'de heyelan riskini tamamen ortadan kaldırmak için en etkili ve kesin çözüm, yamaçlardaki bitki örtüsünü ağaçlandırma yoluyla gürleştirmektir.
- CErozyon olayları en şiddetli haliyle Karadeniz Bölgesi'nde görülürken, heyelan olayları sadece İç Anadolu Bölgesi'ndeki düzlüklerde meydana gelir.
- DHeyelan sonucunda toprağın yalnızca en üstündeki organik katman yer değiştirirken, erozyonda ana kaya kütle halinde yerinden oynar.
- EErozyon ve heyelan süreçleri sadece Türkiye'nin matematik konumu nedeniyle oluşan mevsimlik sıcaklık farklarına bağlı birer doğa olayıdır.
Cevap
Heyelan olayında yağış, eğim ve kil gibi faktörler belirleyiciyken, erozyon daha çok bitki örtüsünün zayıflığı ve kuraklıkla ilişkilidir.
Doğru ifade, her iki sürecin de temel faktörlerini doğru şekilde ayırt etmektedir. Heyelan; jeolojik yapı (kil), topoğrafya (eğim) ve iklimin (yağış) birleşimiyle kütlece gerçekleşirken, erozyon; iklimsel kuraklık ve bitki örtüsünün zayıflığı nedeniyle toprağın sadece üst kısmının süpürülmesidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Erozyon (Yüzey Süpürülmesi) ve Heyelan (Kütle Hareketi) Farkı
İpuçları
1
Erozyonun toprağın 'süpürülmesi', heyelanın ise toprağın 'kayması' olduğunu unutmayın.
2
Karadeniz gibi yağışlı ve eğimli yerlerde hangi olayın daha yaygın olduğunu düşünün.
3
Killi toprakların su alarak kayganlaşmasının hangi doğal afet için gerekli olduğunu hatırlayın.
Daha Fazla Pratik
Karadeniz'de yol yapım çalışmalarının (yamaç dengesini bozma) heyelanlar üzerindeki etkisini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s