Türkiye'de dış kuvvetlerin etkisiyle gerçekleşen toprak aşınımı (erozyon) ve yer çekimi etkisiyle oluşan kütle hareketleri (heyelan), yer şekillerinin gelişiminde önemli rol oynar.
Erozyon ve heyelan olaylarının temel özellikleri ve oluşum süreçleri dikkate alındığında, bu iki doğa olayının karşılaştırılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Bitki örtüsü erozyonu önlemede oldukça etkili bir faktörken, heyelan olaylarını her zaman tek başına engelleyemez.Cevap
- BHeyelan olayları sadece bitki örtüsünün tahrip edildiği kurak alanlarda görülürken, erozyon sadece ormanlık alanlarda oluşur.
- CHer iki doğa olayı da yalnızca İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu gibi yer şekillerinin sade olduğu bölgelerde gözlemlenir.
- DErozyon, toprağın ana kaya ile birlikte derin kütleler halinde kaymasıyken; heyelan, toprağın sadece en üst verimli tabakasının süpürülmesidir.
- EEğimli yamaçları tarıma açmak ve tarlaları eğime paralel sürmek her iki olayı da tamamen ortadan kaldıran bir yöntemdir.
Cevap
Bitki örtüsü erozyonu önlemede oldukça etkili bir faktörken, heyelan olaylarını her zaman tek başına engelleyemez.
Erozyon, toprağın verimli üst tabakasının su ve rüzgar gibi dış kuvvetlerle süpürülmesidir. Bitki örtüsü, kökleri sayesinde bu üst tabakayı sabitlediği için erozyona karşı en etkili korunma yöntemidir. Heyelan ise, yer çekimi, dik eğim, aşırı yağış ve tabaka yapısı gibi nedenlerle toprağın ana kaya üzerinden kütle halinde kaymasıdır. Heyelan bazen çok derinden gerçekleştiği için yüzeydeki bitki örtüsü bu kütleyi tutmakta yetersiz kalabilir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Erozyon ve Heyelan Farkı
İpuçları
1
Erozyonun 'süpürülme', heyelanın ise 'kayma' olduğunu düşünün.
2
Hangi olayın Karadeniz'de (yağışlı ve ormanlık), hangisinin İç Anadolu'da (kurak) daha fazla olduğunu hatırlayın.
3
Bitki kökleri yüzeyi mi tutar yoksa yerin derinliklerindeki devasa kaya kütlelerini mi?
Daha Fazla Pratik
Türkiye'de heyelanın en fazla Karadeniz'de görülme nedenlerini (eğim, yağış, killi yapı) araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s