Türkiye'nin Doğu Karadeniz kıyı kuşağında, yer şekillerinin engebeli ve yağış miktarının oldukça yüksek olması nedeniyle heyelan olayları çok sık yaşanmaktadır. Buna karşın, aynı bölgede bitki örtüsünün tahrip edildiği İç Anadolu Bölgesi'ne oranla toprak erozyonunun (toprak süpürülmesinin) daha az şiddetli olduğu gözlemlenmektedir. Doğu Karadeniz'de heyelan riski yüksek olmasına rağmen erozyonun İç Anadolu'ya göre daha az şiddetli olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- Gür ve sık bir bitki örtüsünün varlığıCevap
- BNadasa bırakılan tarım alanlarının geniş yer kaplaması
- CArazinin karstik kayaçlardan oluşması
- DFiziksel (mekanik) ufalanmanın kimyasal çözünmeden daha etkili olması
- EYıllık sıcaklık farklarının fazla olduğu karasal iklimin hüküm sürmesi
Cevap
Gür ve sık bir bitki örtüsünün varlığı, toprağın üst kısmının dış kuvvetlerce süpürülmesini (erozyon) engellerken; killi yapılı derin tabakaların kaymasını (heyelan) durduramadığı için bu iki durum Karadeniz'de bir arada görülür.
Gür ve sık bir bitki örtüsünün varlığı, toprağın üst kısmını dış kuvvetlerin (yağmur, rüzgar) süpürücü etkisinden koruduğu için erozyonun şiddetini azaltır. Karadeniz gibi nemli ve ormanlık alanlarda bitki örtüsü koruyucu bir kalkan görevi görürken, İç Anadolu gibi bitki örtüsünden yoksun sahalarda erozyon çok daha şiddetlidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Bitki Örtüsünün Erozyon ve Heyelan Üzerindeki Farklı Etkisi
İpuçları
1
Erozyon toprağın sadece en üst kısmını etkilerken, heyelan çok daha derinlere iner.
2
Ağaç köklerinin toprağın kaç metre altına kadar inebildiğini ve yüzey toprağını süpürülmekten nasıl koruduğunu düşünün.
3
Karadeniz'in ormanlarla kaplı olması toprağın rüzgar veya yağmurla taşınmasını zorlaştırır, ancak eğimli ve killi arazinin derinlerden kaymasını her zaman engelleyemez.
Daha Fazla Pratik
Heyelan set gölleri ve Türkiye'deki erozyonla mücadele eden kuruluşların (TEMA gibi) çalışmalarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s