Türkiye'de dış kuvvetlerin etkisiyle gerçekleşen toprak aşınımı (erozyon) ve kütle hareketlerinden biri olan heyelan, oluşum mekanizmaları bakımından birbirinden farklılık gösterir.
Buna göre, heyelan olayını erozyondan ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
- AToprağın verimli üst kısmının rüzgar ve sularla süpürülerek taşınması
- BÖzellikle yer şekillerinin sade, iklimin ise kurak olduğu bölgelerde görülmesi
- Toprak ve ana kayanın bir bütün olarak, kütle halinde yamaç aşağı kaymasıCevap
- DSadece bitki örtüsünün tahrip edildiği ve ağaçlandırmanın olmadığı yamaçlarda oluşması
- EAkarsuların denize taşıdığı malzeme miktarının artmasına neden olan en temel süreç olması
Cevap
Heyelanı erozyondan ayıran temel fark, toprak ve ana kayanın bloklar halinde, kütlece yer değiştirmesidir.
Doğru seçenek, heyelanın 'kütle hareketi' olma özelliğine vurgu yapmaktadır. Erozyon, toprağın sadece üst kısmının dış kuvvetlerle yavaşça taşınmasıyken; heyelan, yer çekimi, eğim ve aşırı yağış gibi etkilerle toprağın ana kaya ile birlikte bir bütün olarak aşağı kaymasıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Erozyon ve Heyelan Arasındaki Mekanizma Farkı
İpuçları
1
Erozyon toprağın 'üstünün' yavaşça süpürülmesidir, heyelan ise 'toprağın kendisinin' aniden yer değiştirmesidir.
2
Heyelanı tetikleyen en önemli unsurlar yer çekimi, eğim ve aşırı yağıştır; bitki örtüsü heyelanı durdurmakta her zaman yeterli olmaz.
3
Cevapta 'kütle', 'blok' veya 'tabaka halinde yer değiştirme' gibi ifadeleri arayın.
Daha Fazla Pratik
Türkiye haritası üzerinde Karadeniz ve İç Anadolu bölgelerini karşılaştırarak hangi bölgede hangi olayın daha baskın olduğunu inceleyebilirsiniz.
Alternatif Yöntem
Olayın hızını ve etki derinliğini düşünün: Erozyon yıllar süren yavaş bir süreçtir, heyelan dakikalar içinde gerçekleşen bir kütle değişimidir.
Tahmini Süre:45s