Soru

Zorluk: KolayErozyon ve Heyelan

Türkiye'de toprak erozyonu ve heyelan (kütle hareketleri), oluşum mekanizmaları ve alınacak önlemler bakımından birbirinden farklılık gösteren dış kuvvet olaylarıdır. Buna göre, heyelan riskinin yüksek olduğu dik bir yamaçta, heyelanı önlemek amacıyla yapılan aşağıdaki çalışmalardan hangisinin kalıcı ve etkili bir çözüm sunması beklenemez?

  1. A
    Yamaçlardaki fazla suyu tahliye etmek için drenaj kanallarının açılması
  2. Heyelan riski taşıyan çıplak yamaçların yoğun bir şekilde ağaçlandırılmasıCevap
  3. C
    Yamaç dengesini sağlamak amacıyla dayanıklı istinat duvarlarının inşa edilmesi
  4. D
    Yol yapım çalışmaları sırasında şev (yamaç) eğiminin azaltılması ve dengelenmesi
  5. E
    Killi tabakaların suyla temasını ve kayganlaşmasını önleyecek teknik önlemlerin alınması

Cevap

Heyelan riski taşıyan yamaçların ağaçlandırılması, heyelanı durdurmada kalıcı ve etkili bir çözüm değildir.
Heyelan; eğim, yağış ve killi yapının etkisiyle toprağın kütle halinde kaymasıdır. Ağaçlandırma, toprak erozyonunu (yüzeydeki verimli toprağın rüzgar veya sularla taşınması) önlemede temel çözümdür. Ancak heyelanda kütle çok derinden hareket ettiği için ağaç kökleri bu hareketi durduramaz. Aksine, Karadeniz gibi bölgelerde dik yamaçlara dikilen ağaçlar, yağışla birlikte ağırlaşarak yamaca ek bir yük bindirebilir ve heyelanı tetikleyebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Erozyon ve heyelan arasındaki mekanizma farkını ayırt etme
Erozyon toprağın yüzeyinin (ince tabaka) aşınmasıdır; heyelan ise ana kaya üzerindeki kütlenin bütünüyle kaymasıdır.
Alınacak önlemlerin hangi soruna çözüm sunduğunu belirlemek gerekir.
2
Bitki örtüsünün etkisini değerlendirme
Ağaç kökleri yüzeydeki toprağı tutarak erozyonu önler ancak killi ve derin tabakalardaki kütle kaymasını (heyelanı) engelleyecek derinliğe veya güce sahip değildir.
Toplumda sıkça karşılaşılan 'ağaç heyelanı önler' yanılgısını test etmek ve doğru bilimsel bilgiyi uygulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Heyelan ve Erozyon Arasındaki Farklar

Daha Fazla Pratik

Erozyonun İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'da, heyelanın ise Karadeniz'de neden daha yaygın olduğunu karşılaştıran soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla