Soru

Zorluk: Çok zorKoşullu Olasılık

Bir bakanlığın teftiş kurulunda denetlenen dosyalar; Strateji, Personel ve İdari İşler olmak üzere üç farklı birimden gelmektedir. Kurula gelen dosyaların birimlere göre dağılımı, bu dosyalarda herhangi bir hata bulunma olasılıkları ve hatalı bulunan dosyaların 'kritik hata' sınıfında olma yüzdeleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

BirimDosya DağılımıHata Bulunma OranıHatalı Dosyanın 'Kritik' Olma Oranı
Strateji%40%5%10
Personel%35%4%50
İdari İşler%25%8%75

Kurul tarafından rastgele seçilen bir dosyanın incelenmesi sonucunda dosyanın kritik hata içerdiği tespit edilmiştir.

Buna göre, bu dosyanın Personel birimine ait olma olasılığı kaçtır?

  1. 7/24Cevap
  2. B
    5/24
  3. C
    4/17
  4. D
    5/8
  5. E
    1/12

Cevap

Dosyanın Personel biriminden gelme olasılığı 7/24'tür.
Seçilen dosyanın kritik hata içerdiği bilindiğine göre, bu durumun hangi birimden kaynaklandığını bulmak için Bayes teoremi uygulanır. Her birimin toplam havuz içindeki katkısı (Birim Oranı × Hata Oranı × Kritik Hata Oranı) ayrı ayrı hesaplanır. Personel biriminin katkısı (0.007), toplam kritik hata olasılığına (0.024) oranlandığında sonuç 7/24 bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Olasılıkları tanımla
P(S)=0.40, P(P)=0.35, P(İ)=0.25 (Birim Olasılıkları)
Tablodaki dosya dağılım oranları ondalık sayıya çevrilir.
2
Kesişim olasılıklarını hesapla (Birim ∩ Hata ∩ Kritik)
Strateji: 0.40 × 0.05 × 0.10 = 0.002
Personel: 0.35 × 0.04 × 0.50 = 0.007
İdari: 0.25 × 0.08 × 0.75 = 0.015
Her birimden gelen dosyanın kritik hatalı olma olasılığı: P(Birim) × P(Hata|Birim) × P(Kritik|Hata,Birim)
3
Toplam olasılığı (Örnek Uzay) bul
P(Kritik) = 0.002 + 0.007 + 0.015 = 0.024
Tüm birimlerden gelen kritik hatalı dosya olasılıkları toplanır.
4
Koşullu olasılığı hesapla
P(Personel | Kritik) = 0.007 / 0.024 = 7/24
İstenen durum (Personel'den gelen kritik hata) toplam duruma (Tüm kritik hatalar) bölünür.

Anahtar Kavram

Bayes Teoremi ve Ağaç Diyagramı ile Koşullu Olasılık Hesabı

İpuçları

1
Önce her bir birimden gelen bir dosyanın 'kritik hatalı' olma olasılığını ayrı ayrı hesaplayın.
2
Bir dosyanın Personel biriminden gelip kritik hatalı olma ihtimali: (Personel Yüzdesi) × (Hata Yüzdesi) × (Kritik Hata Yüzdesi) çarpımıdır.
3
Paydaya 'toplam kritik hata olasılığını' (3 birimin toplamı), paya ise sadece 'Personel biriminin kritik hata olasılığını' yazarak oranlayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu, 'kritik hata içermediği bilindiğine göre' koşuluyla çözmeyi deneyin.

Alternatif Yöntem

Ağaç diyagramı çizerek her dalın ucundaki olasılığı (0.002, 0.007, 0.015) bulup görsel olarak oranlayabilirsiniz.
Tahmini Süre:4m 0s
Bu soruyu puanla