Türkiye'de özellikle kalker (kireç taşı) ve jips (alçı taşı) gibi kayaçların yaygın olduğu arazilerde, suların yer altına sızması ve buralarda geniş boşluklar oluşturması beşerî faaliyetleri doğrudan etkilemektedir. Bu durum, bölgede yürütülen mühendislik çalışmaları açısından değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşme ihtimali daha yüksektir?
- Baraj gölü olarak planlanan sahalarda, tabandaki düden ve çatlaklar nedeniyle su tutma kapasitesinin düşük olmasıCevap
- BDelta ovalarının oluşumu için gerekli olan kıta sahanlığı genişliğinin bu kayaçlar tarafından tamamen engellenmesi
- CKarstik şekillerin sadece Akdeniz Bölgesi'nde bulunması sebebiyle İç Anadolu'da yol yapım maliyetlerinin daha düşük olması
- DYer şekillerinin engebeli olmasına bağlı olarak demir yolu ve kara yolu ulaşımında tünel yapım maliyetlerinin kendiliğinden azalması
- ELinyit ve taş kömürü gibi enerji kaynaklarının bu arazilerdeki kimyasal süreçler sayesinde daha zengin rezervlere sahip olması
Cevap
Baraj gölü olarak planlanan sahalarda, tabandaki düden ve çatlaklar nedeniyle su tutma kapasitesinin düşük olması
Karstik arazilerde bulunan kalker ve jips gibi kayaçlar, kimyasal olarak suda kolayca çözünür ve bünyesinde çok sayıda çatlak, düden ve mağara barındırır. Bu durum yer üstündeki suyun hızla yer altına sızmasına yol açar. Mühendislik projelerinde, özellikle baraj inşasında, baraj gölü tabanındaki bu boşluklar suyun tutulmasını engelleyerek ciddi teknik sorunlara ve ekonomik kayıplara neden olur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Karstik Arazilerin Geçirgenliği ve Mühendislik Etkileri
İpuçları
1
Karstik kayaçların en belirgin özelliği suyla temas ettiğinde kolayca çözünmesi ve suyu sızdırmasıdır.
2
Bir barajın temel amacı su biriktirmektir; eğer zemin 'süzgeç' gibi geçirgen bir yapıdaysa bu amaca ulaşmak zorlaşır.
Daha Fazla Pratik
Karstik arazilerde yer altı su seviyesi ve voklüz (karstik kaynak) debilerinin mevsimsel değişimini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s