Examkin

Soru

Zorluk: ZorErozyon ve Heyelan

Türkiye’nin jeomorfolojik gelişiminde litolojik yapı ve tabaka uzanışı, dış kuvvetlerin yarattığı riskleri doğrudan etkilemektedir. Özellikle killi arazilerde, tabakaların yamaç eğimine paralel uzandığı sahalarda uygulanan müdahale yöntemlerinin erozyon ve heyelan süreçleri üzerindeki etkisi farklılık gösterebilir.

Erozyonla mücadele kapsamında planlanan "taraçalama (sekileme)" yönteminin, yukarıda belirtilen fiziki özelliklere sahip bir sahada heyelan riski üzerindeki etkisine dair yapılabilecek en doğru değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Yüzey akışını yavaşlatarak toprağın fiziksel direncini artırır ve heyelanı kesin olarak durdurur.
  2. B
    Bitki örtüsünün gürleşmesine zemin hazırlayarak ağaç köklerinin tabakaları birbirine bağlamasını ve kaymayı önlemesini sağlar.
  3. Basamaklarda biriken suların tabakalar arasına sızmasını artırarak killi yapının kayganlığını artırabilir ve heyelan riskini tetikleyebilir.Cevap
  4. D
    Yamaç eğimini kademeli hale getirdiği için tabakaların eğim yönündeki uzanış etkisini ortadan kaldırır.
  5. E
    Toprağın nemini hızla drene ederek kütle ağırlığının azalmasına ve yamaç dengesinin korunmasına yardımcı olur.

Cevap

Taraçalama uygulaması, basamaklarda suyun birikmesine ve zemine sızmasına neden olduğu için, killi ve tabaka uzanışının eğime paralel olduğu sahalarda heyelan riskini artırabilir.
Basamaklarda biriken suların tabakalar arasına sızmasını artırarak killi yapının kayganlığını artırabilir ifadesi doğrudur; çünkü taraçalama yüzey akışını durdurup suyun zemine sızmasına olanak tanır. Killi tabakalar suyu emdiğinde hacmi genişler ve sürtünme direncini kaybederek kaygan bir zemin (kayma düzlemi) oluşturur. Bu da heyelan riskini doğrudan tetikler.

Adım Adım Çözüm

1
Arazinin litolojik ve yapısal özelliklerinin analiz edilmesi.
Arazinin killi (suyla temas ettiğinde kayganlaşan) ve tabakaların eğime paralel (kaymaya en müsait yapı) olduğu saptanır.
Heyelan riskini belirleyen en temel iki faktör suyun etkisi ve jeolojik yapıdır.
2
Taraçalama (sekileme) yönteminin mekanizmasının incelenmesi.
Taraçalama, eğimli yamaçları basamak haline getirerek yüzey akışını yavaşlatır ve suyun toprak tarafından emilmesini (sızma) sağlar.
Bu yöntem erozyonla mücadelede toprağın süpürülmesini engellemek için kullanılır.
3
Yöntemin heyelan üzerindeki yan etkisinin değerlendirilmesi.
Taraçalarda biriken suyun derinlere sızması, killi tabakaları kayganlaştırarak direnci düşürür ve kütlenin ağırlığını artırır.
Erozyon için olumlu olan 'su tutma' etkisi, heyelan riski olan killi ve eğimli arazilerde tetikleyici bir unsura dönüşür.

Anahtar Kavram

Erozyon ve Heyelan Arasındaki Mekanizma Farklılığı

İpuçları

1
Erozyon toprağın üst kısmının süpürülmesidir, heyelan ise kütle halindeki yer değiştirmedir.
2
Taraçalar (basamaklar) yağmur suyunun akıp gitmesini mi sağlar yoksa olduğu yerde durup toprağa sızmasını mı?
3
Killi tabakalar suyla temas ettiğinde kayganlaşır; taraçalarda biriken suyun bu killi tabakalara ulaşması durumunda ne olacağını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Karadeniz Bölgesi'nde heyelanı önlemek için ağaçlandırmanın neden her zaman çözüm olmadığını araştırınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Erozyon ve Heyelan

Bu konudan daha fazla soru