Examkin

Soru

Zorluk: OrtaKıyı Tipleri ve Şekilleri

Türkiye'nin üç tarafının denizlerle çevrili olması ve farklı jeomorfolojik özelliklere sahip kıyı kuşaklarının bulunması, kıyılarda hem aşındırma hem de biriktirme şekillerinin çeşitlenmesini sağlamıştır. Dalga ve akıntıların enerjisinin azaldığı sığ kıyı kesimlerinde, taşınan materyallerin çökelmesiyle çeşitli biriktirme şekilleri meydana gelmektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye kıyılarında lagün, tombolo ve kıyı oku gibi biriktirme şekillerinin oluşabilmesi için uygun bir ortam hazırlamaz?

  1. A
    Kıta sahanlığının geniş ve kıyı derinliğinin az olması
  2. Kıyı akıntılarının sediment birikimini engelleyecek düzeyde güçlü olmasıCevap
  3. C
    Gelgit (medcezir) genliğinin belirgin düzeyde düşük olması
  4. D
    Dağların kıyı çizgisine dik uzanması ve koy-körfez sayısının fazla olması
  5. E
    Kıyıya ulaştırılan alüvyon ve kum gibi materyal miktarının yeterli olması

Cevap

Kıyı akıntılarının sediment birikimini engelleyecek düzeyde güçlü olması seçeneği, kıyı biriktirme şekillerinin oluşumu için uygun bir ortam sağlamaz.
Kıyı akıntılarının çok güçlü olması, kıyıya taşınan kum ve millerin belirli bir alanda sabit kalıp birikmesini engeller. Biriktirme şekillerinin (tombolo, lagün gibi) oluşabilmesi için akıntıların sedimentleri süpürecek kadar şiddetli olmaması, aksine materyalin çökelmesine izin verecek kadar sakin bir ortamın bulunması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Kıyı biriktirme şekillerinin (lagün, tombolo, kıyı oku) oluşum mantığını analiz et.
Bu şekillerin oluşması için dalga enerjisinin azalması ve suyun sığ (az derin) olması gerekir.
Biriktirme faaliyeti, taşıma gücü azalan dalga ve akıntıların materyali bırakmasıyla gerçekleşir.
2
Verilen seçenekleri kıyı morfolojisi ve hidrografik özellikler açısından değerlendir.
Kıta sahanlığının geniş olması, derinliğin az olması ve gelgitin düşük olması biriktirmeyi destekleyen faktörlerdir.
Sığ ve sakin sular sedimentlerin çökelmesi için en uygun ortamlardır.
3
Akıntıların etkisini sorgula.
Eğer akıntılar çok güçlüyse, dalgaların getirdiği materyaller yerinde duramaz ve açık denize veya başka alanlara taşınır.
Güçlü akıntılar biriktirme değil, süpürme/aşındırma etkisi yaratır; bu da lagün veya tombolo oluşumunu engeller.

Anahtar Kavram

Kıyı Biriktirme Şekillerinin Oluşum Şartları

İpuçları

1
Biriktirme faaliyetinin gerçekleşebilmesi için suyun sığ ve hareketin (akıntı/gelgit) nispeten az olması gerektiğini hatırlayın.
2
Seçeneklerden biri, materyalin kıyıda tutunmasını zorlaştıran bir 'süpürme' etkisi içeriyor.
3
Güçlü akıntılar, tıpkı şiddetli rüzgarların tozu savurması gibi kıyıdaki kumları uzaklaştırır.

Daha Fazla Pratik

Türkiye'deki tombolo (Kapıdağ, Sinop) ve lagün (Terkos, Akyatan) örneklerinin harita üzerindeki konumlarını inceleyerek bu alanların ortak kıyı derinliği özelliklerine göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Mantık yürütme: Seçeneklerin dördü biriktirmeyi 'destekleyen' fiziksel özelliklerken, bir tanesi biriktirmeyi fiziksel olarak 'zorlaştıran' bir dinamik süreçtir.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Kıyı Tipleri ve Şekilleri

Bu konudan daha fazla soru