Soru

Zorluk: KolayErozyon ve Heyelan

Türkiye'de yer şekillerinin engebeli ve eğimli olması, özellikle tarım alanlarında toprak erozyonunu hızlandıran doğal bir faktördür. Ancak insanların araziyi yanlış kullanması ve bitki örtüsüne müdahale etmesi bu süreci daha da şiddetlendirebilmektedir.

Buna göre, eğimli bir arazide yapılan aşağıdaki çalışmalardan hangisinin erozyon riskini artırması beklenir?

  1. A
    Tarlaların eğime dik (enine) yönde sürülmesi
  2. B
    Nadas alanlarının azaltılarak nöbetleşe ekim yöntemine geçilmesi
  3. Toprağın eğim yönünde (yukarıdan aşağıya) paralel sürülmesiCevap
  4. D
    Eğimli yamaçlarda taraçalama (basamaklandırma) yapılması
  5. E
    Mera ve otlaklarda aşırı otlatmanın kontrol altına alınması

Cevap

Toprağın eğim yönünde (yukarıdan aşağıya) paralel sürülmesi, suyun akışını hızlandırarak erozyon riskini artıran hatalı bir uygulamadır.
Toprağın eğim doğrultusunda, yani yukarıdan aşağıya doğru sürülmesi, yağış sularının saban izlerinden hızla akmasına zemin hazırlar. Bu durum, suyun aşındırma gücünü en üst seviyeye çıkararak verimli tarım toprağının (humus tabakası) süpürülmesine ve ciddi erozyona neden olur. Bu nedenle bu uygulama erozyonu azaltmaz, aksine artırır.

Adım Adım Çözüm

1
Eğim ve su akışı arasındaki ilişkiyi analiz etme
Su, yer çekimi etkisiyle eğim boyunca yukarıdan aşağıya doğru akma eğilimindedir.
Erozyonun temel nedeni olan suyun aşındırma gücü, akış hızıyla doğru orantılıdır.
2
Sürme yöntemlerinin suyun yoluna etkisini değerlendirme
Eğim yönünde sürülen tarlada oluşan saban izleri, suyun hızla akması için uygun bir 'oluk' görevi görür.
Su, önüne engel çıkmadığında hız kazanarak toprağı süpürür.
3
Alternatif önlemleri karşılaştırma
Eğime dik sürme, taraçalama ve bitki örtüsünü koruma gibi yöntemlerin tamamı suyun akışını yavaşlatır.
Erozyonla mücadelenin temel prensibi, suyun hızını kesmek ve toprağın yerinde kalmasını sağlamaktır.

Anahtar Kavram

Erozyonu önlemek için tarım arazilerinin eğime dik (enine) sürülmesi ve basamaklandırılması gerekir.

İpuçları

1
Erozyonun şiddetini suyun akış hızı belirler; suyun önünü kesmek mi yoksa ona kanal açmak mı erozyonu artırır?
2
Eğime dik sürmek bir engel oluştururken, eğim yönünde sürmek su için hız yolu oluşturur.

Daha Fazla Pratik

Erozyon ile heyelan arasındaki farkları, özellikle bitki örtüsünün etkisini karşılaştırarak tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla