Türkiye'de dış kuvvetlerin ve kütle hareketlerinin etkisiyle şekillenen yer şekilleri incelendiğinde; toprağın dış etkenlerle süpürülmesi (erozyon) ile arazinin bir yamaç boyunca kayması (heyelan) olaylarının birbirine karıştırıldığı görülmektedir. Bu iki doğa olayının oluşum mekanizmaları ve sonuçları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi erozyon ve heyelanı birbirinden ayıran temel bir farktır?
- Erozyon toprağın sadece en üstündeki verimli tabakanın süpürülmesidir; heyelan ise toprağın ana kaya ile birlikte kütle halinde yer değiştirmesidir.Cevap
- BErozyon sadece kurak ve yarı kurak bölgelerde görülürken; heyelan sadece bol yağış alan eğimli yamaçlarda meydana gelir.
- CAğaçlandırma çalışmaları heyelan riskini tamamen ortadan kaldırırken; erozyonun önlenmesinde bitki örtüsünün herhangi bir etkisi yoktur.
- DErozyon yer kabuğunun ani sarsıntılarıyla tetiklenen bir süreçtir; heyelan ise rüzgarın aşındırma gücüne bağlı olarak yüzyıllar içinde gerçekleşir.
- ETürkiye'de erozyon olayları en fazla Karadeniz Bölgesi'nde yoğunlaşırken; heyelan olayları en çok İç Anadolu Bölgesi'nde görülür.
Cevap
Erozyonun yüzeyel bir süpürülme, heyelanın ise derin ve kütlesel bir yer değiştirme olması temel farktır.
Erozyon, toprağın üst kısmındaki tarımsal açıdan değerli olan verimli katmanın (A horizonu) dış kuvvetler tarafından süpürülmesi sürecidir ve genellikle uzun yıllara yayılan, sinsi bir olaydır. Heyelan ise, yer çekimi, eğim, aşırı yağış ve jeolojik yapı (killi tabaka gibi) etkisiyle, toprağın altındaki ana kaya ile birlikte kütle halinde, aniden aşağı doğru kaymasıdır. Bu durum, olayların etki derinliği ve hızı bakımından temel farkı oluşturur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Erozyon ve Heyelan Arasındaki Mekanizma Farkı
İpuçları
1
Erozyonun toprağın yüzeyindeki süpürülme, heyelanın ise bir yamaç boyunca kütlesel kayma olduğunu hatırlayın.
2
Hangi doğa olayının tarım topraklarını yavaşça incelttiğini, hangisinin binaları veya yolları kütle halinde yuttuğuna odaklanın.
3
Bitki örtüsü ve ağaçlandırmanın hangisinde 'daha etkili' bir önlem olduğunu düşünmek sizi cevaba götürecektir.
Daha Fazla Pratik
Erozyon ve heyelana karşı alınabilecek farklı önlemleri (teraslama, istinat duvarı vb.) içeren bir çalışma yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s