Türkiye'de yer şekillerinin oluşumunda ve değişiminde dış kuvvetlerin etkisi oldukça fazladır. Özellikle eğimin, yağışın ve litolojik yapının uygun olduğu sahalarda heyelan; bitki örtüsünün zayıf ve iklimin kurak olduğu sahalarda ise erozyon şiddetlidir.
Buna göre, erozyon ve heyelan süreçlerinin gelişim mekanizmaları ve bu süreçlere karşı alınabilecek önlemlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- ADoğu Karadeniz'de heyelan frekansının ilkbahar aylarında artması, bölgenin en yüksek yağış değerlerine bu mevsimde ulaşmasından ziyade, sıcaklık artışıyla gerçekleşen kar erimelerinin toprağı suya doyurmasıyla ilgilidir.
- BBitki örtüsünün gürleşmesi toprağın yüzeysel süpürülmesine (erozyon) karşı güçlü bir koruma sağlarken; derin tabakalı heyelanlarda ağaç köklerinin kayma yüzeyine ulaşamaması kütle hareketleri üzerindeki engelleyici etkisini sınırlar.
- Eğimli yamaçlarda yüzeysel akış hızını kesmek ve erozyonu önlemek amacıyla uygulanan sekileme (taraçalama) çalışmaları, toprağın su sızdırma oranını artırdığı için heyelan riski taşıyan killi yamaçlarda da en güvenli çözüm olarak tercih edilmelidir.Cevap
- DKilli topraklar kuru haldeyken erozyona karşı belirli bir direnç sergilese de, suyla temas ettiklerinde plastik özellik kazanarak tabakaların kayması için uygun bir zemin oluşturur.
- EErozyonla mücadelede nadas yerine nöbetleşe ekim ve şeritvari tarım gibi bitkisel önlemler ön plandayken; heyelanı önlemede yamaç denge profilini korumak ve drenaj kanalları inşa etmek gibi teknik önlemler esastır.
Cevap
Eğimli yamaçlarda yüzeysel akış hızını kesmek ve erozyonu önlemek amacıyla uygulanan sekileme (taraçalama) çalışmalarının, toprağın su sızdırma oranını artırdığı için heyelan riski taşıyan killi yamaçlarda da en güvenli çözüm olarak tercih edilmesi gerektiğini belirten ifade yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü sekileme (taraçalama) çalışmaları, suyun toprak altına sızmasını (enfiltrasyon) artırır. Heyelan riskinin yüksek olduğu killi arazilerde toprağın suya doyması ve killi tabakanın kayganlaşması heyelanı tetikleyen temel unsurdur. Bu nedenle, erozyonu önlemede etkili olan taraçalama yöntemi, heyelan bölgelerinde kontrolsüz yapıldığında felakete yol açabilir; yani 'en güvenli çözüm' değildir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Erozyon ve Heyelan Farkları ve Müdahale Stratejileri
Daha Fazla Pratik
Karadeniz'deki heyelan sahaları ile İç Anadolu'daki erozyon sahalarının toprak türlerini ve yıllık yağış rejimlerini karşılaştırarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s