Türkiye'nin jeolojik yapısı ve litolojik özellikleri, karstik yer şekillerinin farklı bölgelerde çeşitlilik göstermesine olanak sağlamıştır. Karstik aşınım ve birikim şekillerinin Türkiye'deki özellikleri ve dağılışı göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlış bir değerlendirmedir?
- AAkdeniz Bölgesi'nde karstlaşmanın çok yaygın olmasında, Toroslar boyunca uzanan kalın ve saf kireç taşı (kalker) tabakaları belirleyici olmuştur.
- BSivas, Erzincan ve Çankırı çevresinde alçı taşı (jips); Çankırı ve Iğdır çevresinde ise kaya tuzu üzerinde gelişen karstik şekillere rastlanmaktadır.
- Türkiye'de obruk oluşumları sadece Akdeniz Bölgesi'nin yüksek platolarındaki kalker tabakalarına has bir durumdur; İç Anadolu gibi alçak ve kurak bölgelerde bu tür karstik aşınım şekillerine rastlanmaz.Cevap
- DTürkiye'nin en büyük karstik aşınım şekilleri olan polyelere (karstik ovalar) daha çok Batı Toroslar üzerinde (Elmalı, Kestel, Korkuteli gibi) rastlanmaktadır.
- EKonya Ovası ve çevresinde son yıllarda artış gösteren obruk oluşumlarında; bölgenin litolojik yapısının yanı sıra yer altı sularının kontrolsüz tüketimi de önemli bir etkendir.
Cevap
Obruk oluşumlarının sadece Akdeniz'e has olduğunu ve İç Anadolu'da görülmediğini belirten seçenek yanlıştır.
Doğru yanıt olan ifade yanlıştır çünkü obruklar sadece Akdeniz Bölgesi'ne has değildir. Konya Kapalı Havzası gibi İç Anadolu topraklarında, yer altı su seviyesinin azalması ve jeolojik yapıya bağlı olarak obruk oluşumları sıklıkla gözlemlenmektedir. Karstik şekiller, çözünebilen kayacın olduğu her yerde (uygun iklim koşullarında) oluşabilir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Karstik Şekillerin Dağılımı ve Litolojik Çeşitlilik
İpuçları
1
Türkiye'deki çözünebilen kayaç türlerini (kalker, jips, kaya tuzu) hatırlayın.
2
Obruk oluşumlarının sadece dağlık alanlarda değil, düz ovalarda da (örneğin Konya'da) meydana gelebileceğini düşünün.
3
Konya'daki Kızören Obruğu'nun yerini ve oluşum şeklini göz önüne getirin.
Daha Fazla Pratik
Karstik aşınım ve birikim şekillerini tablo halinde (Lapya-Dolin-Uvala-Polye hiyerarşisiyle) tekrar etmek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 30s