Examkin

XX. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti

819 soru

Soru 621Soru →

I. Dünya Savaşı'nın çıkışını hazırlayan bloklaşma süreci ve Osmanlı Devleti'nin savaşa giriş aşaması değerlendirildiğinde; savaşın küresel bir boyut kazanmasında genel ve özel nedenlerin kesişimi ile büyük devletlerin askerî-stratejik harekât planları belirleyici olmuştur.

Buna göre, I. Dünya Savaşı'nın başlangıç dinamikleri ve Osmanlı Devleti'nin savaşa dahil olma süreciyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi tarihsel açıdan doğru bir tespittir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Almanya'nın Fransa'yı kısa sürede saf dışı bırakmayı amaçlayan Schlieffen Planı'nın Batı Cephesi'nde (Marne Muharebesi) tıkanması, Berlin yönetiminin Osmanlı Devleti'ni ivedilikle savaşa sokarak Doğu ve Akdeniz havzasında yeni cepheler açılması ve İtilaf güçlerinin bölünmesi stratejisine hız vermesine yol açmıştır.

Cevap

Almanya'nın Schlieffen Planı'nın Batı Cephesi'nde Marne Muharebesi ile kilitlenmesi üzerine, Osmanlı Devleti'nin ivedilikle savaşa sokularak yeni cephelerin açılması ve İtilaf güçlerinin bölünmesi stratejisinin hız kazanması tarihsel açıdan doğru tespittir.
Almanya'nın Schlieffen Planı'nın Marne Muharebesi'nde durdurulması, Batı Cephesi'ni siper savaşına dönüştürmüştür. Almanya, savaşı genişletmek, İtilaf kuvvetlerini bölmek ve özellikle İngiltere'nin Hindistan yolu ile Rusya'nın Karadeniz bağlantısını kesmek için Osmanlı Devleti'nin fiilen savaşa dâhil olmasını en kritik stratejik hamle olarak görmüştür.

Adım Adım Çözüm

1
I. Dünya Savaşı'nın genel stratejik gelişimini ve Schlieffen Planı'nın akıbetini analiz etme
Almanya, Fransa'yı 6 hafta içinde Belçika üzerinden mağlup edip tüm gücüyle Rusya'ya dönmeyi öngören Schlieffen Planı'nı uygulamış; ancak Eylül 1914'te I. Marne Muharebesi'nde durdurularak Batı Cephesi kilitlenmiştir.
Savaşın tek cephede kısa sürede bitmeyeceğinin anlaşılması, Almanya'nın Osmanlı Devleti üzerindeki savaşa girme baskısını artırmasının temel askerî gerekçesidir.
2
Almanya'nın Osmanlı Devleti'ni savaşa çekme amacının altındaki askerî ve jeopolitik nedenleri eşleştirme
Osmanlı'nın savaşa girmesiyle Kafkasya, Çanakkale, Kanal (Süveyş), Irak ve Hicaz-Yemen cepheleri açılmış; İtilaf Devletleri kuvvetlerini bu geniş coğrafyaya dağıtmak zorunda kalmış ve Çarlık Rusyası denizden tamamen abluka altına alınmıştır.
Almanya, Avrupa cephelerindeki ağır baskıyı hafifletmek için Osmanlı coğrafyasının sunduğu jeopolitik imkânları kullanmayı zorunlu görmüştür.
3
Diğer seçeneklerdeki kronolojik, bloklaşma ve diplomatik yanılgıları eleme
Entente Cordiale'de Boğazlar yer almaz (1915 İstanbul Antlaşması'ndadır), İtalya savaş başında tarafsız kalmıştır, Cihad-ı Ekber topyekûn isyan çıkaramamıştır, kapitülasyonların tek taraflı feshine tüm devletler ortak nota ile karşı çıkmıştır.
Her bir çeldirici seçenek, I. Dünya Savaşı dönemi diplomasisi ve Osmanlı dış politikasına dair yaygın kavram yanılgılarını içermektedir.

Anahtar Kavram

I. Dünya Savaşı Askerî Stratejileri, Schlieffen Planı ve Osmanlı Jeopolitiğinin Savaşın Yayılmasındaki Rolü

İpuçları

1
Almanya'nın I. Dünya Savaşı'nın ilk aylarında Batı Cephesi'nde Fransa'yı hızlıca eleme planının başarısızlıkla sonuçlanmasının askerî yansımalarını düşününüz.
2
Osmanlı Devleti'nin savaşa girmesinin Almanya açısından en büyük askerî faydası; İtilaf Devletleri'nin kuvvetlerini Avrupa dışındaki yeni cephelere bölmek zorunda kalmasıdır.
3
Schlieffen Planı'nın Marne'da durmasıyla kilitlenen savaşı açmak isteyen Almanya, Osmanlı'nın Doğu ve Akdeniz havzasında cepheler açmasını hayati bir gereklilik saymıştır.

Daha Fazla Pratik

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda açtığı Taarruz Cepheleri (Kafkas ve Kanal) ile bu cephelerin açılmasında Almanya'nın stratejik hedeflerini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Seçeneklerdeki diplomasi tarihi olgularını kronolojik olarak eleyiniz: 1904 Entente Cordiale Rusya'yı kapsamaz, İtalya 1914'te tarafsız kalmıştır, Cihad-ı Ekber sömürgelerde genel isyan doğurmamıştır, kapitülasyonların feshini müttefikler dahil hiçbir devlet onaylamamıştır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 622Soru →

I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti'nin savunma zaferiyle sonuçlanan Çanakkale Muharebeleri; hem cephe hattındaki taktiksel sevk ve idare kabiliyeti hem de savaşın genel gidişatı üzerindeki stratejik sonuçları bakımından kritik bir dönüm noktası teşkil etmiştir.

Çanakkale Cephesi'nin askerî safhaları, komuta kademesinin rolleri ve savaşın uluslararası sonuçları birlikte değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelibolu Kara Muharebeleri'nde Türk ordusunun kazandığı kesin zafer, Balkanlar'da tereddüt yaşayan Bulgaristan'ın İttifak Bloku yanında savaşa girmesini sağlayarak Osmanlı Devleti ile Almanya arasında kesintisiz kara ve demir yolu ikmal hattının kurulmasını sağlamıştır.

Cevap

Gelibolu Kara Muharebeleri'nde Türk ordusunun kazandığı kesin zafer, Balkanlar'da tereddüt yaşayan Bulgaristan'ın İttifak Bloku yanında savaşa girmesini sağlayarak Osmanlı Devleti ile Almanya arasında kesintisiz kara ve demir yolu ikmal hattının kurulmasını sağlamıştır.
Çanakkale Zaferi'nin en kritik jeopolitik ve askerî sonuçlarından biri, Balkanlar'da beklemekte olan Bulgaristan'ın İttifak Devletleri yanında savaşa girmesidir. Bulgaristan'ın savaşa dahil olmasıyla birlikte Almanya, Avusturya-Macaristan, Bulgaristan ve Osmanlı Devleti arasında kesintisiz bir kara ve demir yolu (Berlin-İstanbul) köprüsü kurulmuş; bu durum Osmanlı Devleti'nin diğer cephelerdeki silah, mühimmat ve teçhizat ikmalini doğrudan kolaylaştırmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Çanakkale Cephesi'nin komuta kademesi ve unvanlarını analiz etme
18 Mart 1915 Boğaz zaferinin baş mimarı ve '18 Mart Kahramanı' unvanına sahip komutan Çanakkale Müstahkem Mevki Komutanı Cevat (Çobanlı) Paşa'dır. Mareşal Otto Liman von Sanders ise deniz muharebesinden sonra kara savunması için teşkil edilen 5. Ordu Komutanlığı'na atanmıştır.
Komutanların görev alanları ve unvanları arasındaki farkın doğru tespit edilmesi gerekir.
2
Mustafa Kemal'in cephedeki askerî rütbe ve görev kronolojisini değerlendirme
Mustafa Kemal Çanakkale Cephesi'ne Tekirdağ'da kurulan 19. Tümen Komutanı (Yarbay) olarak katılmış, Conkbayırı ve Arıburnu'ndaki inisiyatifi sonrası 1 Haziran 1915'te Albaylığa yükselmiş ve Anafartalar Grubu Komutanı olmuştur. Mirliva (General/Paşa) rütbesine ise 1916'da Kafkas Cephesi'ndeki başarıları neticesinde ulaşmıştır.
Mustafa Kemal'in rütbe terfileri ile görev yaptığı cephelerin kronolojik uyumu incelenmelidir.
3
Zaferin uluslararası jeopolitik ve diplomatik sonuçlarını sentezleme
Çanakkale Zaferi ile müttefiklerinden yardım alamayan Çarlık Rusyası ekonomik ve sosyal bunalıma girerek 1917 Bolşevik İhtilali'ne sürüklenmiştir. Ancak Rusya'nın savaştan resmen çekildiği Brest-Litovsk Antlaşması 3 Mart 1918 tarihlidir. Diğer yandan zaferin hemen ardından Bulgaristan İttifak Bloku'na katılmış, Osmanlı Devleti ile Almanya arasında Berlin-İstanbul kesintisiz kara/demir yolu bağlantısı kurularak stratejik ikmal sağlanmıştır.
Savaşın uluslararası sonuçlarının sebep-sonuç ve kronoloji dengesi içinde doğrulanması gerekir.

Anahtar Kavram

Çanakkale Cephesi'nin askerî sevk-idaresi, Mustafa Kemal'in rolü ve zaferin uluslararası stratejik sonuçları (Bulgaristan'ın İttifak'a katılımı ve müttefikler arası lojistik hat)

İpuçları

1
Çanakkale Zaferi'nin Balkan diplomasisi üzerindeki doğrudan etkisini ve İttifak müttefikleri arasındaki coğrafi bağlantıyı düşününüz.
2
Zafer sonrasında hangi Balkan devletinin savaşa girdiğini ve bunun Almanya ile Osmanlı arasındaki askerî-lojistik hatları nasıl etkilediğini değerlendiriniz.
3
Bulgaristan'ın İttifak saflarına katılması sayesinde Berlin-İstanbul kara ve demir yolu hattının kesintisiz açıldığını hatırlayınız.

Daha Fazla Pratik

Çanakkale Zaferi'nin ardından İtilaf Devletleri'nin Osmanlı topraklarını paylaşmak için yaptıkları 1915 Boğazlar (İstanbul) ve Londra Gizli Antlaşmaları'nın maddelerini ve amaçlarını pekiştiriniz.

Alternatif Yöntem

Çelişki eleme yöntemi: 18 Mart Kahramanı unvanının Cevat Paşa'ya ait olması, Mustafa Kemal'in Paşalık rütbesini Kafkas Cephesi'nde alması, Brest-Litovsk Antlaşması'nın 1918 tarihli olması ve İtalya'nın tarafsız kalmayıp İtilaf safında savaşa girmesi gibi temel kronolojik ve kavramsal yanılgılar elendiğinde doğrudan doğru sonuca ulaşılır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 623Soru →

İttifak Devletleri safında savaşa giren Osmanlı Devleti, müttefiki Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'na askeri destek sağlamak ve Rus kuvvetlerinin ilerleyişini durdurmak amacıyla kendi sınırları dışındaki topraklara asker göndermiştir.

Buna göre, Osmanlı ordusunun müttefiklerine destek amacıyla Rusya'ya karşı mücadele ettiği sınır ötesi yardım cephesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Galiçya Cephesi

Cevap

Galiçya Cephesi
Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşı'nda sınırları dışında yer alan müttefiklerine yardım amacıyla Galiçya, Makedonya ve Romanya cephelerine asker göndermiştir. Bu cephelerden Galiçya'da, müttefik Avusturya-Macaristan ordusunu desteklemek üzere Rus kuvvetlerine karşı mücadele edilmiştir. Dolayısıyla doğru cevap Galiçya Cephesi'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda savaştığı cephelerin niteliğini ve hedeflerini analiz etme
Osmanlı cepheleri Taarruz (Kafkas, Kanal), Savunma (Çanakkale, Irak, Suriye-Filistin, Hicaz-Yemen) ve Yardım (Galiçya, Romanya, Makedonya) olarak üçe ayrılır.
Soruda Osmanlı Devleti'nin kendi sınırları dışında müttefiklerine destek olmak amacıyla açtığı yardım cephesi sorulmaktadır.
2
Sınır ötesi yardım cepheleri arasından Avusturya-Macaristan'a destek amacıyla Rusya'ya karşı savaşılan cepheyi belirleme
Galiçya Cephesi'ne 15. Kolordu gönderilmiş ve Rus ordusuna karşı Avusturya-Macaristan birlikleri desteklenmiştir.
Romanya ve Makedonya yardım cepheleri olmakla birlikte, Avusturya-Macaristan'ın kuzeydoğusundaki Rus taarruzlarına karşı doğrudan savaşılan bölge Galiçya'dır.

Anahtar Kavram

I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti'nin Yardım Cepheleri (Galiçya, Romanya, Makedonya)

İpuçları

1
Osmanlı Devleti'nin 'sonu -ya ile biten' cepheleri (Galiçya, Romanya, Makedonya) kendi sınırları dışındaki müttefiklerine yardım amacıyla açılmıştır.
2
Seçeneklerde yer alan cephelerin taarruz, savunma ve yardım kategorilerini düşününüz; sadece biri sınır dışı yardım cephesidir.
3
Avusturya-Macaristan sınırları içerisinde bulunan ve Rus kuvvetlerine karşı 15. Kolordumuzun savaştığı yardım cephesi Galiçya'dır.

Daha Fazla Pratik

Osmanlı Devleti'nin savaştığı diğer yardım cepheleri olan Romanya ve Makedonya cephelerinin amaçlarını ve savaşılan devletleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cephe isimleri kodlama yöntemiyle hatırlanabilir: Taarruz cepheleri 'K' harfiyle başlar (Kafkas, Kanal), Yardım cepheleri '-ya' ekiyle biter (Galiçya, Romanya, Makedonya), geri kalanlar ise Savunma cepheleridir.
Tahmini Süre:45s
Soru 624Soru →

Avrupa'da bloklar arası gerilimin sıcak çatışmaya dönüşmesiyle birlikte Almanya, müttefiki Avusturya-Macaristan ile birlikte İtilaf Devletleri'ne karşı yürüttüğü mücadelede Osmanlı Devleti'ni kendi safında savaşa çekmek için büyük gayret sarf etmiştir.

Almanya'nın Osmanlı Devleti'ni İttifak Bloku'na dahil etme planlarında;
I. Padişahın elinde bulundurduğu halifelik makamının nüfuzunu kullanarak İtilaf sömürgelerindeki kitleleri harekete geçirme,
II. Boğazlar ve Ortadoğu coğrafyasına hâkimiyeti sayesinde İtilaf Devletleri'nin ikmal hatlarını kesip yeni cephelerle Batı Cephesi'ndeki askeri baskıyı hafifletme,
III. Osmanlı'nın sahip olduğu gelişmiş ağır sanayi ve modern silah üretim kapasitesinden faydalanarak cephelerdeki mühimmat ihtiyacını karşılama

amaçlarından hangilerinin belirleyici olduğu savunulabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

I ve II numaralı yargıların birlikte yer aldığı seçenek doğrudur. Almanya, Osmanlı Devleti'nin halifelik makamının dini gücünden ve jeopolitik konumunun sağladığı stratejik üstünlüklerden yararlanarak savaşın yükünü hafifletmeyi hedeflemiş; ancak sanayi altyapısı yetersiz ve dışa bağımlı olan Osmanlı Devleti'nden mühimmat ve ağır sanayi desteği beklentisi içerisine girmemiştir.
I ve II numaralı öncüller doğrudur. Almanya; Osmanlı padişahının İslam dünyasındaki halifelik gücünü (cihat çağrısı) kullanarak İngiltere ve Fransa'nın Müslüman sömürgelerinde (özellikle Hindistan ve Kuzey Afrika) iç isyanlar çıkarmayı hedeflemiştir. Aynı zamanda Osmanlı'nın Boğazlar ve Ortadoğu gibi stratejik coğrafyasını kullanarak Rusya'ya gidecek yardımları engellemek, İngiltere'nin sömürge yollarını tehdit etmek ve yeni cepheler açarak Batı Cephesi'ndeki askeri yükünü hafifletmek istemiştir. Buna karşılık Osmanlı Devleti sanayileşemediği ve gelişmiş bir ağır silah sanayisine sahip olmadığı için Almanya'nın Osmanlı'dan mühimmat ve teknolojik destek beklemesi mümkün değildir; aksine Osmanlı ordusunun silah ve mühimmat ihtiyacı savaş boyunca Almanya tarafından karşılanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Almanya'nın Osmanlı Devleti'ni savaşa sokmak istemesinin dini ve siyasi gerekçelerini değerlendirmek.
I. öncülde belirtilen halifelik makamının cihat gücünden yararlanarak İngiltere ve Fransa'nın sömürgelerindeki Müslümanları ayaklandırma planının Almanya'nın temel hedeflerinden biri olduğu belirlenir.
Almanya, halifenin dini otoritesini İtilaf sömürgelerine karşı psikolojik ve askeri bir koz olarak kullanmak istemiştir.
2
Osmanlı Devleti'nin jeopolitik konumunun savaşın gidişatına etkisini incelemek.
II. öncülde yer alan Boğazlar ve Ortadoğu hâkimiyetiyle Rusya'nın ikmal yollarını kesme ve yeni cepheler açarak Almanya üzerindeki Batı Cephesi baskısını azaltma amacının geçerli olduğu anlaşılır.
Osmanlı'nın savaşa girmesi savaş alanını genişleterek İtilaf Devletleri'nin kuvvetlerini bölmesini sağlamıştır.
3
XX. yüzyıl başlarında Osmanlı Devleti'nin ekonomik ve sanayi durumunu analiz etmek.
III. öncülde öne sürülen gelişmiş ağır sanayi ve silah üretim kapasitesinin Osmanlı'da bulunmadığı, aksine Osmanlı Devleti'nin savaş boyunca Almanya'dan silah, cephane ve mali yardım aldığı tespit edilir.
Osmanlı Devleti Sanayi İnkılabı'nı tamamlayamamış, askeri teçhizat bakımından büyük oranda dışa bağımlı bir yapıdadır.

Anahtar Kavram

Almanya'nın Osmanlı Devleti'ni I. Dünya Savaşı'na çekme stratejisi (Jeopolitik, dini ve demografik etkenler ile Osmanlı Devleti'nin ekonomik gerçekliği)

İpuçları

1
Almanya'nın Osmanlı Devleti'ni kendi safında savaşa çekerek hem Avrupa'daki askeri yükünü hafifletmeyi hem de İtilaf Devletleri'nin sömürgelerini içten sarsmayı amaçladığını hatırlayınız.
2
Osmanlı Devleti'nin İslam dünyasındaki manevi liderliğini (cihat ilanı) ve Boğazlar ile Ortadoğu'daki coğrafi konumunu göz önünde bulundurunuz.
3
Osmanlı Devleti'nin XX. yüzyıl başlarındaki ekonomik ve sanayi durumunu düşününüz; Osmanlı sanayileşmiş ve silah ihraç eden bir devlet miydi, yoksa Almanya'dan askeri yardım alan bir konumda mıydı?

Daha Fazla Pratik

I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti'nin savaşa girmesiyle birlikte İtilaf Devletleri'nin planlarında ve savaşın süresinde meydana gelen değişiklikleri içeren bir soru çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemiyle çözüldüğünde; Osmanlı Devleti'nin sanayileşmemiş olduğu ve ordusunun teçhizat ihtiyacını dahi Almanya'dan karşıladığı bilgisi hatırlandığında, ağır sanayi ve mühimmat üretimini içeren III. öncül doğrudan elenir. Geriye kalan öncüllerden halifeliğin dini gücü (I) ve coğrafi/jeopolitik konumun stratejik etkisi (II) birlikte değerlendirilerek doğru yanıta hızla ulaşılır.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 625Soru →

I. Dünya Savaşı sonrasında Kafkas sınır hattında ortaya çıkan otorite boşluğunu ve işgal tehlikesini engellemek amacıyla teşkilatlanan; kendi parlamentosunu kurup anayasa hazırlayan, geçici bir hükümet gibi hareket eden ve 13 Nisan 1919'da İngiliz kuvvetlerinin baskınıyla meclisi dağıtılarak yöneticileri Malta'ya sürgün edilen ilk yerel direniş örgütlenmesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kars Millî İslam Şûrası (Cenûb-ı Garbî Kafkas Hükûmeti)

Cevap

Kars Millî İslam Şûrası (Cenûb-ı Garbî Kafkas Hükûmet-i Muvakkatesi)
Mondros Mütarekesi sonrasında Türk ordusunun Kafkasya'dan çekilmesi üzerine Kars'ta kurulan Kars Millî İslam Şûrası, Cenûb-ı Garbî Kafkas Hükûmeti adıyla müstakil bir hükümet ve meclis teşkil etmiştir. İlk yerel direniş hükümeti modeli olan bu yapı, 13 Nisan 1919'da İngiliz kuvvetlerinin meclisi basması ve üyelerini Malta'ya sürgün etmesiyle son bulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Tarihsel süreci ve coğrafi konumu çözümleme
Mondros Ateşkesi sonrasında Osmanlı ordusunun 1914 sınırlarına çekilmek zorunda kalmasıyla Kars, Ardahan ve Batum (Elviye-i Selâse) bölgesinde büyük bir otorite boşluğu doğmuş, Ermeni ve Gürcü tehdidi baş göstermiştir.
Soru kökündeki coğrafi ve siyasal şartları belirlemek için gereklidir.
2
Teşkilatın ayırt edici kurumsal niteliklerini belirleme
5 Kasım 1918'de kurulan Kars Millî İslam Şûrası, Ocak 1919'daki Büyük Kars Kongresi ile 'Cenûb-ı Garbî Kafkas Hükûmet-i Muvakkate-i Milliyesi' adını almıştır. 18 maddelik anayasa kabul etmiş, parlamento açmış, bayrak belirlemiş ve bir devlet gibi teşkilatlanmıştır.
Diğer müdafaa-i hukuk cemiyetlerinden farklı olarak doğrudan meclis ve hükümet yapısı kurması ayırt edici temel unsurdur.
3
Teşkilatın akıbetini ve tarihi önemini değerlendirme
13 Nisan 1919'da İngilizler Kars'ı işgal ederek hükümet binasını basmış, meclisi dağıtmış ve Cihangirzade İbrahim Bey başta olmak üzere şûra yöneticilerini tutuklayarak Malta'ya sürgüne göndermiştir.
Soru metnindeki tasfiye sürecini ve Malta sürgünü bilgisini doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Mondros Sonrası Yerel Örgütlenmeler ve Cenûb-ı Garbî Kafkas Hükûmet-i Muvakkate-i Milliyesi

İpuçları

1
Milli Mücadele'nin ilk yerel direniş teşkilatlanması olup Doğu Anadolu ile Kafkasya sınırında kurulmuştur.
2
Sadece bir cemiyet gibi çalışmamış, kendi anayasasını (18 madde) hazırlayarak geçici bir cumhuriyet/hükümet modeli şeklinde örgütlenmiştir.
3
İngilizlerin meclisini basarak Cihangirzade İbrahim Bey gibi liderlerini Malta'ya sürdüğü teşkilat Cenûb-ı Garbî Kafkas Hükûmeti'dir.

Daha Fazla Pratik

Mondros sonrası kurulan cemiyetlerin tüzüklerinde yer alan 'bağımsız devlet kurma' maddelerini (Trakya-Paşaeli ile Cenûb-ı Garbî Kafkas) karşılaştırmalı olarak inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Milli Mücadele döneminde kurulan yararlı cemiyetleri faaliyet gösterdikleri bölgelere (Doğu, Batı, Güney) ve benimsedikleri örgütlenme modellerine (yerel kongre cemiyeti, istihbarat teşkilatı, bağımsız hükümet modeli) göre sınıflandırarak doğrudan sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 626Soru →

10 Ağustos 1920 tarihinde imzalanan Sevr Barış Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin egemenlik haklarını ve Boğazlar üzerindeki yetkilerini tamamen sınırlandıran ağır hükümler içermektedir.

Buna göre Sevr Antlaşması'nda Boğazların statüsü ve yönetimi ile ilgili yer alan düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Boğazlar Komisyonunda hiçbir Türk üyenin yer almaması, komisyonun ayrı bir bütçesi ve özel bayrağının olması

Cevap

Boğazlar Komisyonunda hiçbir Türk üyenin yer almaması, komisyonun ayrı bir bütçesi ve özel bayrağının olması
Sevr Barış Antlaşması'nın ilgili maddelerine göre; Boğazlar barışta ve savaşta tüm devletlerin ticaret ve savaş gemilerine açık tutulacak, yönetimi ise geniş yetkilerle donatılmış uluslararası bir komisyona devredilecektir. Bu komisyonun kendine ait özel bir sancağı (bayrağı), müstakil bir bütçesi ve idari teşkilatı bulunacak; en önemlisi ise bu komisyon bünyesinde hiçbir Türk temsilci yer almayacaktır. Bu durum, Türk milletinin Boğazlar üzerindeki tarihi ve hukuki egemenliğinin yok sayıldığının açık kanıtıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Sevr Antlaşması'nın Boğazlar ile ilgili temel maddesini ve hedefini analiz etme
İtilaf Devletleri'nin Osmanlı Devleti'ni Boğazlar üzerindeki tüm askeri, idari ve mali yetkilerinden mahrum bıraktığı belirlenir.
Sevr Antlaşması Osmanlı Devleti'nin egemenlik sahasını tamamen daraltmayı amaçlamaktadır.
2
Boğazlar Komisyonu'nun teşkilat yapısını ve yetkilerini inceleme
Komisyonun tüzel kişiliğe sahip, kendi bayrağı ve ayrı bütçesi olan, ancak içinde Osmanlı/Türk üyenin kesinlikle yer almadığı bir organ olduğu tespit edilir.
Boğazların uluslararasılaştırılması kisvesi altında Türk egemenliği tamamen tasfiye edilmiştir.
3
Seçenekler arasından bu hukuki ve kurumsal düzenlemeyi tam ifade eden hükmü belirleme
Doğru seçeneğe ulaşılır.
Lozan ve Montrö düzenlemeleri ile Sevr'in öngördüğü Türk üyesiz komisyon yapısı arasındaki fark kavranmalıdır.

Anahtar Kavram

Sevr Antlaşması'nda Boğazlar Statüsü ve Uluslararası Boğazlar Komisyonu

İpuçları

1
Sevr Antlaşması, Osmanlı Devleti'ni Boğazlar yönetiminden tamamen dışlamayı hedeflemiştir.
2
Kurulan komisyonun bağımsız bir devlet gibi kendi sembolleri ve finansal yapısı bulunmaktadır.
3
Lozan'da komisyon başkanı Türk iken, Sevr Antlaşması'nda komisyonda Türk üye dahi bulunmamaktadır.

Daha Fazla Pratik

Lozan Barış Antlaşması ile Sevr Antlaşması'nın Boğazlar maddelerini egemenlik hakları açısından karşılaştıran sorular çözünüz.

Alternatif Yöntem

Antlaşmalar arası karşılaştırma yöntemi: Sevr (Türk üyesiz, bayraklı ve bütçeli uluslararası komisyon) → Lozan (Başkanı Türk olan uluslararası komisyon) → Montrö (Komisyon kaldırıldı, tam Türk egemenliği).
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 627Soru →

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanmasının ardından İtilaf Devletleri, antlaşmanın 7. maddesini gerekçe göstererek Osmanlı topraklarında fiilî işgallere başlamıştır.

Buna göre, mütareke sonrasında Anadolu sınırları içerisinde ilk işgal edilen yer ve bu işgali gerçekleştiren devlet aşağıdakilerden hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dörtyol - Fransa

Cevap

Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan sonra Anadolu sınırları içerisinde ilk işgal edilen yer Fransa tarafından işgal edilen Dörtyol'dur.
Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanmasının ardından Osmanlı Devleti genelinde işgal edilen ilk toprak parçası 3 Kasım 1918'de İngiltere tarafından işgal edilen Musul'dur. Ancak Anadolu coğrafyası sınırları içerisinde işgal edilen ilk yer, Aralık 1918'de Fransızlar tarafından işgal edilen Hatay-Dörtyol'dur. Bu bölgede Fransız işgaline karşı Kara Mehmet Çavuş önderliğinde Anadolu'daki ilk silahlı halk direnişi de başlatılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Mondros Ateşkes Antlaşması sonrası gerçekleşen işgalleri coğrafi kapsamına göre ayırt etmek
İngiltere'nin 3 Kasım 1918'de işgal ettiği Musul, mütareke sonrası işgal edilen ilk Osmanlı toprağıdır fakat Anadolu sınırları dışındadır.
Soru kökünde 'Anadolu sınırları içerisinde' ifadesiyle özel bir coğrafi alan vurgulanmıştır.
2
Anadolu coğrafyasında gerçekleşen ilk işgal hareketini ve ilgili devleti belirlemek
Fransız kuvvetleri Aralık 1918'de Hatay-Dörtyol bölgesine girerek Anadolu'daki ilk işgali gerçekleştirmiştir.
Fransa'nın Dörtyol'u işgali, aynı zamanda Kara Mehmet Çavuş önderliğinde ilk silahlı halk direnişinin başladığı olaydır.

Anahtar Kavram

Mondros Ateşkes Antlaşması sonrası ilk işgaller ve Anadolu'daki ilk işgal sahası

İpuçları

1
Mütareke sonrası işgal edilen ilk Osmanlı toprağı ile Anadolu'daki ilk işgal bölgesinin coğrafi ayrımına dikkat ediniz.
2
Söz konusu bölge, aynı zamanda işgalcilere karşı ilk silahlı halk direnişinin verildiği güney vilayetimiz sınırları içindedir.
3
Kara Mehmet Çavuş'un direniş başlattığı ve Fransız kuvvetlerinin girdiği Hatay'ın ilçesini hatırlayınız.

Daha Fazla Pratik

Mondros Ateşkes Antlaşması sonrasında işgallere karşı kurulan Müdafaa-i Hukuk cemiyetlerini ve bölgesel kongreleri inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Kronolojik ve bölgesel ayrım yaparak; Musul'un Irak coğrafyasında, İzmir'in Mayıs 1919'da Batı Anadolu'da, Dörtyol'un ise Aralık 1918'de Anadolu'daki ilk işgal sahası olduğunu belirleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 628Soru →

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda doğrudan taarruz stratejisi benimsediği Kafkas ve Kanal cephelerinin askerî ve siyasi dinamikleri karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi her iki cephe için de ortak bir nitelik taşır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alman kurmay heyetinin stratejik planlama ve yönlendirmelerinin harekât kararlarının alınmasında belirleyici rol oynaması

Cevap

Alman kurmay heyetinin stratejik planlama ve yönlendirmelerinin harekât kararlarının alınmasında belirleyici rol oynaması
Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nda bizzat taarruz amacıyla açtığı iki cephe Kafkas ve Kanal cepheleridir. Her iki cephenin açılma kararında, stratejik planlamasında ve harekât yönetiminde Osmanlı ordusundaki Alman kurmay heyetinin belirleyici etkisi olmuştur. Almanya; Kafkas Cephesi ile Rusya'nın Avrupa'daki gücünü bölmeyi, Kanal Cephesi ile de İngiltere'nin Süveyş Kanalı üzerindeki hâkimiyetini sarsarak Hindistan sömürge yolunu kesmeyi ve Batı Cephesi'ndeki yükünü hafifletmeyi amaçlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kafkas ve Kanal cephelerinin açılma amaçlarını ve arka planındaki uluslararası stratejiyi analiz etmek
Osmanlı Devleti'nin taarruz cepheleri olan Kafkas ve Kanal cephelerinde, müttefiki Almanya'nın Batı ve Doğu cephelerindeki İtilaf baskısını hafifletme stratejisi belirleyici olmuştur.
Almanya, Kafkas Harekâtı ile Rus ordularını Doğu Avrupa'dan Kafkasya'ya çekmeyi; Kanal Harekâtı ile de İngiltere'nin Süveyş Kanalı bağlantısını kesip İngiliz birliklerini Mısır'a bağlamayı hedeflemiştir.
2
Her iki cephenin gelişim süreçlerindeki bölgesel ve ideolojik farkları ayrıştırmak
Turancılık ideolojisi, Sevk ve İskân Kanunu ve Brest-Litovsk Antlaşması Kafkas Cephesi'ne aitken; Süveyş baskısı, Mısır hedefi ve Suriye-Filistin savunmasına dönüşüm Kanal Cephesi'ne aittir.
Bu özel unsurlar cephelere özgü olup ortak özellik teşkil etmez.
3
Ortak niteliği belirlemek
Alman askerî misyonunun ve kurmay heyetinin (Bronsart von Schellendorf, Kress von Kressenstein vb.) harekât kararları ve stratejik planlamalardaki belirleyici etkisi her iki taarruz cephesinin ortak paydasıdır.
İttifak stratejisi doğrultusunda Osmanlı taarruz cepheleri Alman Genelkurmayı'nın direktif ve planlarıyla şekillendirilmiştir.

Anahtar Kavram

I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı taarruz cephelerinin (Kafkas ve Kanal) açılışında Alman stratejik hedeflerinin belirleyiciliği ve cephelerin karakteristik karşılaştırması

İpuçları

1
Osmanlı Devleti'nin taarruz cephelerini açarken hem kendi hedeflerini hem de İttifak bloku lideri olan müttefikinin genel savaş stratejisini göz önünde bulundurunuz.
2
Seçeneklerde yer alan ideolojik amaçlar (Turancılık), iç güvenlik tedbirleri (Tehcir) ve cephe sonrası savunma hatları (Suriye-Filistin) gibi unsurların bölgesel mi yoksa genel mi olduğunu ayırt ediniz.
3
Kafkasya'da Rusya'yı Doğu'dan meşgul etme ve Mısır'da İngiliz birliklerini Süveyş'e bağlama fikrinin arkasındaki ortak Alman planlamasını hatırlayınız.

Daha Fazla Pratik

Kafkas Cephesi'ni kapatan Brest-Litovsk Antlaşması ile Kanal Cephesi'nin devamı niteliğindeki Suriye-Filistin Cephesi'nin Mondros Ateşkes Antlaşması'na yansımalarını karşılaştıran sorular çözülebilir.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemiyle çözülebilir: Tehcir Kanunu, Turancılık ülküsü ve Brest-Litovsk Antlaşması yalnızca Kafkas Cephesi'ne; Suriye-Filistin savunmasına dönüşüm ise yalnızca Kanal Cephesi'ne aittir. Her iki cephenin açılışındaki dış stratejik etken arandığında Alman askerî heyetinin yönlendirmesi ortak payda olarak kalır.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 629Soru →

Mondros Mütarekesi imzalandığı sırada Yıldırım Orduları Grup Komutanlığı görevini üstlenen Mustafa Kemal Paşa'nın; Katma Muharebesi ile İngiliz ve isyancı birlikleri Halep'in kuzeyinde durdurarak Toros geçitlerini koruma altına aldığı ve böylelikle Anadolu'nun güney sınırlarının (Misak-ı Millî) fiilen belirlenmesinde temel dayanak oluşturan savunma bölgesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Suriye ve Filistin savunma bölgesi

Cevap

Suriye ve Filistin savunma bölgesi
I. Dünya Savaşı'nın son aylarında Mustafa Kemal Paşa, Suriye-Filistin Cephesi'nde 7. Ordu Komutanı olarak görev yapmış ve ardından Yıldırım Orduları Grup Komutanlığı'nı devralmıştır. 26 Ekim 1918'de Halep'in kuzeyinde gerçekleşen Katma Muharebesi ile İngiliz ve isyancı Arap kuvvetlerini durdurmuş, Toros geçitlerini kapatarak Anadolu'nun doğrudan işgalini engellemiştir. 30 Ekim 1918'de Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandığı sırada elde tutulan bu hat, Millî Mücadele'de Misak-ı Millî'nin güney sınırının belirlenmesinde temel askerî dayanak olmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökünde yer alan tarihi gelişmeyi, komutanı ve coğrafi konumu analiz etme
Gelişmenin Mustafa Kemal Paşa'nın 7. Ordu ve Yıldırım Orduları Komutanlığı döneminde Halep'in kuzeyinde yürüttüğü savunma harekâtı (Katma Muharebesi) olduğu tespit edilir.
Mustafa Kemal Paşa'nın I. Dünya Savaşı'ndaki son görev yeri Suriye-Filistin Cephesi'dir ve burada kurduğu hat doğrudan Misak-ı Millî'nin güney sınırını belirlemiştir.
2
Cephe türlerini (savunma ve yardım) ve cereyan eden olayları ayrıştırma
Galiçya ve Makedonya'nın sınır ötesi 'yardım' cepheleri olduğu; Irak ve Hicaz-Yemen'in ise farklı komutanlar ve sahalar (Kut'ül Amare, Medine) ile ilişkili olduğu belirlenir.
Soru doğrudan Osmanlı'nın kendi toprağını savunduğu ve Katma Muharebesi'nin yaşandığı Suriye ve Filistin bölgesini işaret etmektedir.

Anahtar Kavram

I. Dünya Savaşı Savunma Cepheleri ve Suriye-Filistin Cephesi'nin Stratejik Önemi

İpuçları

1
Mustafa Kemal Paşa'nın I. Dünya Savaşı'nda görev yaptığı Çanakkale ve Kafkas dışındaki son cepheyi düşününüz.
2
Mondros Ateşkesi imzalandığında Yıldırım Orduları Grup Komutanlığı bünyesinde Anadolu'nun güney kapısı olan Torosları tutan cepheyi hatırlayınız.
3
Halep'in kuzeyinde Katma mevkiinde savunma hattı kurularak İngilizlerin durdurulduğu ve Misak-ı Millî sınırlarına temel oluşturan cephe Suriye-Filistin Cephesi'dir.

Daha Fazla Pratik

Mustafa Kemal Paşa'nın I. Dünya Savaşı boyunca sırasıyla görev aldığı cepheleri (Çanakkale - Kafkas - Suriye-Filistin) kronolojik ve rütbe/görev bazında pekiştiriniz.

Alternatif Yöntem

Soru kökündeki 'savunma bölgesi' vurgusundan hareketle yardım cepheleri (Galiçya, Makedonya) elenir; ardından 'Yıldırım Orduları', 'Katma Muharebesi' ve 'Toros geçitleri' anahtar kavramları ile doğrudan Suriye-Filistin Cephesi'ne ulaşılır.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 630Soru →

Çanakkale Muharebeleri'nin gerek Boğaz tahkimatının savunulması gerekse Gelibolu Yarımadası'ndaki kara çarpışmaları safhasında ortaya çıkan askeri, stratejik ve kurmay sevk-idare kararlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çanakkale Deniz Muharebeleri sırasında elde edilen 18 Mart zaferinin ardından İtilaf donanması geri çekilmek zorunda kalmış, bu gelişmeyle Rusya'da patlak veren Bolşevik İhtilali sonucunda yeni yönetim Brest-Litovsk Antlaşması'nı imzalayarak henüz kara muharebeleri başlamadan savaştan çekilmiştir.

Cevap

Çanakkale Deniz Muharebeleri sırasında elde edilen 18 Mart zaferinin ardından İtilaf donanmasının çekilmesiyle Rusya'da hemen ihtilal çıktığı ve henüz kara muharebeleri başlamadan Brest-Litovsk Antlaşması'yla Rusya'nın savaştan çekildiği yönündeki ifade tarihsel gerçeklerle bağdaşmaz.
Çanakkale Deniz Zaferi (18 Mart 1915) İtilaf donanmasını durdurmuş, ardından 25 Nisan 1915'te başlayıp Ocak 1916'ya kadar süren kanlı kara muharebeleri yaşanmıştır. Boğazlar kapalı kaldığı için müttefiklerinden askeri ve ekonomik yardım alamayan Çarlık Rusyası'nda kriz derinleşmiş ve 1917 yılında Bolşevik İhtilali patlak vermiştir. Rusya'nın I. Dünya Savaşı'ndan resmen çekilmesini sağlayan Brest-Litovsk Antlaşması ise 3 Mart 1918'de imzalanmıştır. Dolayısıyla Rusya'nın henüz kara muharebeleri başlamadan savaştan çekildiği bilgisi kronolojik ve tarihsel olarak tamamen asılsızdır.

Adım Adım Çözüm

1
Çanakkale Cephesi'nin kara ve deniz muharebeleri safhalarını kronolojik olarak analiz etmek.
18 Mart 1915 Deniz Zaferi'nden sonra İtilaf Devletleri Boğaz'ı karadan geçmek amacıyla 25 Nisan 1915'te Gelibolu Yarımadası'na çıkarma yapmış ve kara muharebeleri Ocak 1916'ya kadar devam etmiştir.
Savaşın seyrini ve aşamalarını netleştirmek için kronolojik sıra zorunludur.
2
Çanakkale Zaferi'nin Çarlık Rusyası üzerindeki etkilerini ve Rusya'nın savaştan çekilme sürecini değerlendirmek.
Çanakkale Boğazı'nın geçilememesi nedeniyle müttefiklerinden yardım alamayan Rusya'da ekonomik ve siyasi buhran derinleşmiş, ancak Bolşevik İhtilali 1917 yılı sonlarında (Ekim Devrimi) meydana gelmiştir.
İhtilalin ve savaştan çekilmenin Çanakkale Muharebeleri'nin hemen ardından değil, 1917-1918 sürecinde gerçekleştiğini belirlemek.
3
Brest-Litovsk Antlaşması'nın tarihini ve kapsamını kontrol etmek.
Sovyet Rusya, 3 Mart 1918'de Brest-Litovsk Antlaşması'nı imzalayarak I. Dünya Savaşı'ndan resmen çekilmiştir.
Antlaşmanın kara muharebeleri başlamadan önce değil, Çanakkale Cephesi'nin tahliyesinden yaklaşık iki yıl sonra yapıldığını doğrulamak.
4
Seçeneklerdeki askeri ve taktiksel bilgilerin doğruluğunu teyit etmek.
Liman von Sanders'in savunma doktrini, Seddülbahir'de Goliath zırhlısının batırılması, Mustafa Kemal'in Anafartalar ve Arıburnu'ndaki sevk-idaresi ve tahliye sonrası birliklerin diğer cephelere kaydırılması bilgileri tarihsel açıdan tamamen doğrudur.
Çeldiricilerin doğruluğunu teyit ederek tek yanlış önermeyi kesinleştirmek.

Anahtar Kavram

Çanakkale Cephesi'nin Askeri Safhaları, Komuta Kademesi Kararları ve Uluslararası Siyasi/Kronolojik Sonuçları

İpuçları

1
Çanakkale Cephesi'nin aşamalarını (Deniz Muharebeleri, Kara Muharebeleri, Tahliye) ve uluslararası sonuçların kronolojisini dikkatle inceleyiniz.
2
Çarlık Rusyası'nda Bolşevik İhtilali'nin gerçekleştiği yıl ile Çanakkale kara muharebelerinin başladığı tarih (1915) arasındaki zaman farkını düşününüz.
3
Rusya'nın I. Dünya Savaşı'ndan ayrıldığı Brest-Litovsk Antlaşması 1918 yılında imzalanmıştır; bu tarih Çanakkale kara muharebelerinden çok sonradır.

Daha Fazla Pratik

Çanakkale Cephesi'nin kapanmasının ardından 16. Kolordu Komutanı olarak Kafkas Cephesi'ne atanan Mustafa Kemal'in Muş ve Bitlis'i Rus işgalinden kurtarması sürecini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Kronolojik eleme yöntemi: 18 Mart 1915 (Deniz Zaferi) -> 25 Nisan 1915 (Kara Çıkarmaları) -> Ocak 1916 (İtilaf Tahliyesi) -> 1917 (Ekim Devrimi) -> 3 Mart 1918 (Brest-Litovsk Antlaşması). Bu sıralama takip edildiğinde 'kara muharebeleri başlamadan Rusya savaştan çekildi' yargısının olanaksızlığı doğrudan ortaya çıkar.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 631Soru →

İngiltere ve Fransa öncülüğündeki müttefik donanma ve kara güçlerinin Boğazlar üzerinden Osmanlı başkentine ulaşmak amacıyla Çanakkale Cephesi'ni açmasında aşağıdakilerden hangisi temel hedeflerden biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Rusya'da yönetimi ele geçiren Bolşeviklerin savaştan çekilmesini önleyerek Çarlık rejimini yeniden kurmak

Cevap

Rusya'da yönetimi ele geçiren Bolşeviklerin savaştan çekilmesini önleyerek Çarlık rejimini yeniden kurmak
Çanakkale Cephesi 1915 yılında açıldığında Rusya'da henüz Çarlık yönetimi bulunmaktaydı ve İtilaf Devletleri'nin amacı bu yönetime yardım ulaştırmaktı. Rusya'da Bolşeviklerin iktidara gelmesi (Ekim Devrimi) 1917 yılında gerçekleşmiştir. Dolayısıyla Bolşeviklerin savaştan çekilmesini önlemek ya da Çarlık rejimini ihya etmek cephenin açılma gerekçesi olamaz; bilakis Çanakkale'de Türk ordusunun kazandığı zafer Rusya'ya yardım gitmesini engelleyerek Bolşevik İhtilali'ne ortam hazırlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Çanakkale Cephesi'nin açılış tarihini ve dönemin siyasi durumunu belirleme
Çanakkale Cephesi 1915 yılında açılmış olup bu tarihte Rusya'da henüz Çarlık rejimi iktidardadır.
Olayların neden ve sonuç ilişkisini kronolojik açıdan doğru konumlandırmak gerekir.
2
İtilaf Devletleri'nin cepheyi açma amaçlarını değerlendirme
İtilaf Devletleri; müttefikleri Çarlık Rusyası'na Boğazlar üzerinden yardım ulaştırmak, Osmanlı Devleti'ni savaş dışı bırakmak ve Balkan devletlerini kendi yanlarına çekmek istemiştir.
Cephenin açılış gerekçeleri dönemin stratejik ihtiyaçlarıyla doğrudan ilişkilidir.
3
Kronolojik çelişki barındıran seçeneği tespit etme
Bolşevik İhtilali 1917 yılında gerçekleşmiştir. Çanakkale Zaferi sonucunda yardım alamayan Çarlık Rusyası çökmüş ve ihtilale zemin hazırlanmıştır. Yani Bolşevik İhtilali cephenin açılma nedeni değil, dolaylı bir sonucudur.
1915'te açılan bir cephenin amacının 1917'deki bir gelişmeyi önlemek olması tarihsel kronolojiye aykırıdır.

Anahtar Kavram

Çanakkale Cephesi'nin açılma nedenleri ve kronolojik sebep-sonuç ilişkileri

İpuçları

1
Seçeneklerde verilen olayların gerçekleşme tarihlerini (1915 ve 1917) göz önünde bulundurunuz.
2
Çanakkale Cephesi açıldığı sırada Rusya'da hangi yönetimin iktidarda olduğunu ve Bolşevik İhtilali'nin ne zaman gerçekleştiğini düşününüz.
3
Bolşevik İhtilali Çanakkale Cephesi'nin açılma nedeni değil, İtilaf Devletleri'nin yardım ulaştıramaması nedeniyle ortaya çıkan bir sonucudur.

Daha Fazla Pratik

Çanakkale Zaferi'nin Bulgaristan'ın savaşa girişi ve Osmanlı-Almanya kara bağlantısı üzerindeki etkilerini pekiştiriniz.

Alternatif Yöntem

Kronolojik eleme yöntemiyle 1915 yılındaki hedefler ile 1917 yılındaki sonuçlar ayrıştırılabilir.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 632Soru →

Osmanlı Devleti'nin egemenliği altındaki toprakların taksim edilmesi amacıyla akdedilen gizli paylaşım antlaşmalarına aşağıdaki devletlerden hangisi taraf olmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Amerika Birleşik Devletleri

Cevap

Amerika Birleşik Devletleri
Amerika Birleşik Devletleri, I. Dünya Savaşı sürecinde Osmanlı topraklarını paylaşmak amacıyla yapılan gizli antlaşmalara (İstanbul, Londra, Sykes-Picot, Petrograd, St. Jean de Maurienne) hiçbir şekilde taraf olmamıştır. Nitekim ABD Başkanı Wilson, 1918 yılında yayımladığı Wilson İlkeleri'nde 'uluslararası diplomasinin açık yürütülmesi ve gizli antlaşmalar yapılmaması' esasını getirmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Gizli antlaşmalara taraf olan İtilaf Devletleri tespit edilir.
İngiltere, Fransa, Çarlık Rusyası ve İtalya'nın gizli paylaşım antlaşmalarına (İstanbul, Londra, Sykes-Picot, Petrograd, St. Jean de Maurienne) imza koyan başlıca devletler olduğu belirlenir.
Osmanlı topraklarının taksimi İtilaf Bloku'nun bu dört büyük devleti arasında planlanmıştır.
2
Seçeneklerde yer alan devletlerin gizli antlaşmalardaki hukuki konumu değerlendirilir.
Amerika Birleşik Devletleri'nin (ABD) bu gizli paylaşım antlaşmalarında yer almadığı, bilakis yayımladığı ilkelerle gizli diplomasiye karşı çıktığı görülür.
Gizli antlaşmalara imza koymayan devlet belirlenerek doğru sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

I. Dünya Savaşı sırasında Osmanlı Devleti'ni paylaşmaya yönelik gizli antlaşmalar yalnızca İngiltere, Fransa, Çarlık Rusyası ve İtalya arasında yapılmıştır; ABD bu antlaşmalarda yer almamıştır.

İpuçları

1
Gizli antlaşmalar sadece Osmanlı topraklarında doğrudan sömürge veya nüfuz alanı kurmak isteyen Avrupalı emperyalist devletler arasında imzalanmıştır.
2
Söz konusu devlet, savaşa girdiğinde yayımladığı barış ilkelerinde açık diplomasiyi savunmuş ve gizli antlaşmalara karşı çıkmıştır.
3
Wilson İlkeleri'ni yayımlayarak gizli antlaşmaları geçersiz sayan ülke doğru cevaptır.

Daha Fazla Pratik

Gizli antlaşmaları 1917 İhtilali sonrası dünya kamuoyuna açıklayarak geçersiz sayan Sovyet Rusya süreci ile gizli antlaşmaların Paris Barış Konferansı'ndaki yansımaları incelenebilir.

Alternatif Yöntem

Gizli antlaşmaların 4 ana Avrupalı aktörü (İngiltere, Fransa, Rusya, İtalya) akılda tutularak, bu grubun dışındaki devlet doğrudan elenebilir.
Tahmini Süre:40s
Soru 633Soru →

I. Dünya Savaşı öncesinde Avrupa'da sömürgecilik yarışı, milliyetçilik hareketleri ve bloklaşmalar genel gerilimi tırmandırmış ve ortamı savaşa hazır hale getirmiştir.

Buna göre, 1914 yılında fitili ateşleyerek I. Dünya Savaşı'nın fiilen başlamasına yol açan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Avusturya-Macaristan veliahdının Saraybosna'da bir Sırp milliyetçisi tarafından öldürülmesi

Cevap

I. Dünya Savaşı'nın fiilen başlamasına yol açan gelişme, Avusturya-Macaristan veliahdının Saraybosna'da bir Sırp milliyetçisi tarafından öldürülmesidir.
I. Dünya Savaşı'nın 'görünen sebebi' veya 'savaşın kıvılcımı' olarak adlandırılan olay, 28 Haziran 1914'te Avusturya-Macaristan veliahdı Arşidük Franz Ferdinand ve eşinin, Bosna'nın başkenti Saraybosna'yı ziyareti sırasında Gavrilo Princip isimli bir Sırp milliyetçisi tarafından öldürülmesidir. Bu olayın ardından Avusturya-Macaristan'ın Sırbistan'a savaş açmasıyla ittifak zincirleri devreye girmiş ve topyekûn savaş başlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
I. Dünya Savaşı'nın genel ve görünen nedenlerini ayırt etme
Sömürgecilik, hammadde arayışı ve milliyetçilik savaşın genel nedenleriyken; savaşın fiili başlangıcını sağlayan olay bir suikasttır.
Savaşın çıkışını hazırlayan derin sebepler ile savaşı başlatan somut kıvılcım olay birbirine karıştırılmamalıdır.
2
Savaşı başlatan olayı tespit etme
28 Haziran 1914'te Avusturya-Macaristan veliahdı Arşidük Franz Ferdinand'ın Saraybosna'da Gavrilo Princip adlı Sırp milliyetçisi tarafından öldürülmesi savaşın fitilini ateşlemiştir.
Bu suikast sonrasında Avusturya-Macaristan Sırbistan'a savaş ilan etmiş ve blokların devreye girmesiyle I. Dünya Savaşı başlamıştır.

Anahtar Kavram

I. Dünya Savaşı'nın Görünen Sebebi ve Başlangıcı (Saraybosna Suikastı)

İpuçları

1
Savaşın ortaya çıkmasında derin ekonomik ve siyasi nedenler etkili olsa da savaşı aniden başlatan olay bir diplomatik suikasttır.
2
Balkanlar'da yaşanan bu olay, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu ile Sırbistan'ı karşı karşıya getirmiştir.
3
Avusturya-Macaristan veliahdı Arşidük Franz Ferdinand'ın Saraybosna ziyareti sırasında öldürülmesi savaşın fitilini ateşlemiştir.

Daha Fazla Pratik

I. Dünya Savaşı'nın başlamasının ardından tarafsızlığını ilan eden Osmanlı Devleti'nin savaşa fiilen girme sürecini (Yavuz ve Midilli olayı) tekrar edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Tarih sorularında 'derin/genel sebepler' (sömürgecilik, milliyetçilik) ile 'görünen/kıvılcım sebep' (Saraybosna Suikastı) ayrımını yapmak, doğru yanıta doğrudan ulaşmayı sağlar.
Tahmini Süre:40s
Soru 634Soru →

Süveyş Kanalı'na yönelik icra edilen taarruz denemelerinin sonuçsuz kalması ve İngiliz birliklerinin Sina Yarımadası üzerinden kuzeye doğru ilerlemeye başlaması, Osmanlı askerî idaresini yeni bir savunma hattı teşkil etmeye zorlamıştır.

Bu harekâtın neticesinde Osmanlı kuvvetlerinin geri çekilmesiyle açılan ve I. Dünya Harbi'nin sonlarına kadar çatışmaların devam ettiği savunma cephesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Suriye-Filistin Cephesi

Cevap

Suriye-Filistin Cephesi
Osmanlı Devleti'nin taarruz amacıyla başlattığı Süveyş Kanalı seferleri netice vermeyince İngilizler Sina Çölü'nü geçerek genel bir karşı taarruza geçmiştir. Bu askerî gelişme üzerine Osmanlı kuvvetleri geri çekilerek savunma tedbirleri almış ve bu süreç Suriye-Filistin Cephesi'nin açılmasına yol açmıştır. Dolayısıyla Kanal Taarruzu'nun başarısızlığı doğrudan bu savunma hattını meydana getirmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Kanal Cephesi'nin temel amacını ve seyrini belirleme
Osmanlı Devleti, İngiltere'nin sömürge yollarını kesmek ve Mısır'ı geri almak amacıyla Kanal Taarruzu'nu başlatmış ancak çöl şartları ve lojistik yetersizlikler sebebiyle harekât başarısızlıkla sonuçlanmıştır.
Taarruzun askeri neticelerini kavramak, müteakip askeri evreyi doğru tespit etmek için zorunludur.
2
Harekâtın ardından yaşanan cephe değişimini ve coğrafi kaymayı analiz etme
Kanal taarruzlarının püskürtülmesinden sonra İngiliz birlikleri Sina Yarımadası'nı aşarak Filistin ve Suriye yönünde ilerlemeye başlamış, Osmanlı ordusu ise taarruz pozisyonundan savunma pozisyonuna geçmek zorunda kalmıştır.
Osmanlı Devleti'nin taarruz amacıyla açtığı Kanal Harekâtı, askerî başarısızlık sonucu doğrudan Suriye-Filistin Savunma Cephesi'ne dönüşmüştür.

Anahtar Kavram

Kanal Taarruz Cephesi'nin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından İngiliz karşı taarruzuyla Suriye-Filistin Savunma Cephesi'nin doğması ve cepheler arası stratejik dönüşüm.

İpuçları

1
Kanal Harekâtı Mısır ve Süveyş bölgesinde gerçekleşmiştir; başarısızlık sonrasında Osmanlı ordusu coğrafi olarak kuzeye doğru çekilmiştir.
2
Mısır'dan çekilen birliklerin savunduğu coğrafi bölge Kudüs, Şam ve Halep istikametindeki savunma hattıdır.

Daha Fazla Pratik

Kafkas Cephesi'nin kapanışına zemin hazırlayan 1917 Bolşevik İhtilali ve sonucunda imzalanan Brest-Litovsk Antlaşması'nın getirdiği toprak kazanımlarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Osmanlı cephelerini coğrafi ve stratejik dönüşüm açısından sınıflandırarak çözebilirsiniz: Kanal (Taarruz) → Başarısızlık ve geri çekilme → Suriye-Filistin (Savunma).
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 635Soru →

I. Dünya Savaşı'nın patlak vermesi üzerine Osmanlı Hükûmeti başlangıçta tarafsızlığını ilan etmiş; ancak bir yandan da İtilaf ve İttifak blokları nezdinde diplomatik temaslarda bulunarak siyasi yalnızlıktan kurtulmaya çalışmıştır. Bu süreçte Bahriye Nazırı Cemal Paşa Fransa'ya, Maliye Nazırı Cavit Bey ve Tevfik Paşa ise İngiltere'ye ittifak teklifinde bulunmuş; fakat her iki devlet de Osmanlı Devleti'nin bu taleplerini geri çevirerek Osmanlı'nın savaşta tarafsız kalmasını savunmuştur.

İngiltere ve Fransa'nın, Osmanlı Devleti'nin ittifak tekliflerini reddetmelerinde ve tarafsız kalmasını istemelerinde belirleyici olan temel gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İttifak ortakları Çarlık Rusyası'nın Boğazlar ve Osmanlı toprakları üzerindeki stratejik hedeflerinden ödün vermemek ve blok içi uyumu korumak istemeleri

Cevap

İttifak ortakları Çarlık Rusyası'nın Boğazlar ve Osmanlı toprakları üzerindeki stratejik hedeflerinden ödün vermemek ve blok içi uyumu korumak istemeleri
İngiltere ve Fransa'nın Osmanlı Devleti ile bir ittifak kurmayı reddetmelerinin temel sebebi; müttefikleri olan Çarlık Rusyası'nın Osmanlı Devleti (özellikle Boğazlar ve İstanbul) üzerindeki tarihsel emellerinden ödün vermek istememeleridir. İtilaf Devletleri, Osmanlı'nın toprak bütünlüğünü garanti edecek bir ittifaka girerek Rusya'yı küstürmek veya blok dışına itmek istememiş; bu nedenle Osmanlı Devleti'nin tarafsız kalmasını ve savaş dışı tutulmasını kendi stratejik çıkarlarına daha uygun görmüşlerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Tarihsel süreci ve İtilaf Bloku'nun iç dinamiklerini analiz etmek
İtilaf Devletleri bloğunun en kritik ve genişleme hedefi taşıyan üyesi Çarlık Rusyası'dır. Rusya'nın temel dış politika hedefi Boğazları ve İstanbul'u ele geçirerek sıcak denizlere inmektir.
Bir ittifak teklifinin reddedilme nedenini anlamak için teklifi alan devletlerin mevcut müttefiklik taahhütleri incelenmelidir.
2
Osmanlı Devleti ile kurulacak olası bir ittifakın hukuki ve siyasi sonuçlarını değerlendirmek
Eğer İngiltere ve Fransa, Osmanlı Devleti ile bir savunma/ittifak antlaşması imzalarsa, Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünü ve Boğazlar üzerindeki egemenliğini korumayı taahhüt etmek zorunda kalacaklardı.
İttifak antlaşmaları tarafların toprak egemenliğini karşılıklı olarak güvence altına almayı gerektirir.
3
Çarlık Rusyası ile İtilaf dengesini ve ret gerekçesini eşleştirmek
Osmanlı toprak bütünlüğünü garanti etmek, Çarlık Rusyası'nın tarihsel emellerine ters düşeceğinden İtilaf bloğunun dağılması riskini doğururdu. Bu sebeple İngiltere ve Fransa teklifleri reddedip Osmanlı'nın tarafsız kalmasını tercih etmiştir.
Büyük güçler arasındaki blok dengesi ve paylaşım planları ittifak kararlarını doğrudan belirler.

Anahtar Kavram

İtilaf Devletleri'nin Osmanlı ittifak tekliflerini reddetme gerekçeleri ve Çarlık Rusyası dengesi

İpuçları

1
İtilaf Devletleri bloğunun üyeleri arasındaki karşılıklı beklentileri ve Çarlık Rusyası'nın Osmanlı coğrafyasına yönelik tarihsel hedeflerini göz önünde bulundurunuz.
2
Bir devletle savunma ittifakı yapmak, onun toprak bütünlüğünü tanımayı ve korumayı gerektirir. İngiltere ve Fransa'nın böyle bir taahhütte bulunması hangi müttefiklerini zor durumda bırakırdı?
3
İngiltere ve Fransa, müttefikleri Çarlık Rusyası'nın Boğazlar ve İstanbul üzerindeki emellerini bildiklerinden, Osmanlı ile ittifak kurarak Rusya ile olan blok uyumunu tehlikeye atmak istememişlerdir.

Daha Fazla Pratik

Osmanlı Devleti'nin Almanya ile 2 Ağustos 1914'te imzaladığı gizli ittifak antlaşmasının gerekçeleri ve Almanya'nın Osmanlı'yı savaşa sokma hedefleri konusunu pekiştiriniz.

Alternatif Yöntem

Soruya eleme yöntemiyle yaklaşırken; kapitülasyonların kaldırılması (kronoloji hatası), halifelik nüfuzunun kullanılması (Almanya'nın politikası) ve Uşi Antlaşması (alakasız bağlam) seçenekleri elendiğinde, İtilaf içi Rusya dengesine odaklanan seçeneğe doğrudan ulaşılabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 636Soru →

Sanayi İnkılabı sonrasında hız kazanan ham madde ve enerji ihtiyacı doğrultusunda, zengin taş kömürü ve demir yataklarına sahip olan Alsas-Loren (Alsace-Lorraine) bölgesinin hâkimiyeti, I. Dünya Savaşı'nın en önemli özel sebeplerinden birini oluşturmuştur.

Bu stratejik bölgenin paylaşımı nedeniyle aralarında derin bir rekabet oluşan ve savaşta farklı bloklarda yer alan iki devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Almanya - Fransa

Cevap

Alsas-Loren bölgesinin egemenliği için mücadele eden ve I. Dünya Savaşı'nda karşıt bloklarda yer alan iki devlet Almanya ve Fransa'dır.
Almanya, 1871 yılında Sedan Savaşı ile siyasi birliğini tamamlarken Fransa'ya ait olan zengin kömür ve demir yataklarına sahip Alsas-Loren bölgesini ilhak etmiştir. Fransa'nın temel amacı bu bölgeyi geri almak olduğu için Almanya'ya karşı İngiltere ve Rusya ile İtilaf bloğunu kurmuş; Almanya ise İttifak bloğunun öncüsü olmuştur. Dolayısıyla rekabetin tarafları Almanya ve Fransa'dır.

Adım Adım Çözüm

1
Alsas-Loren bölgesinin coğrafi konumunu ve tarihi önemini tespit etmek
Bölge, Fransa ile Almanya sınırında yer alan zengin taş kömürü ve demir yataklarına sahip stratejik bir sanayi havzasıdır.
Soruda bahsi geçen ekonomik ve siyasi rekabetin taraflarını belirlemek için bölgenin hangi devletlerin sınırında yer aldığını bilmek gerekir.
2
Tarihsel süreci ve devletlerarası bloklaşmaya etkisini değerlendirmek
Almanya 1871 Sedan Savaşı'nda Fransa'yı yenerek bu bölgeyi ele geçirmiş; Fransa ise bölgeyi geri almak için İngiltere ve Rusya ile yakınlaşarak İtilaf Devletleri bloğunu oluşturmuştur.
I. Dünya Savaşı'nın özel nedenleri arasında yer alan bu düşmanlık, savaş bloklarının şekillenmesinde doğrudan belirleyici olmuştur.

Anahtar Kavram

I. Dünya Savaşı'nın Özel Sebepleri: Almanya-Fransa Çatışması ve Alsas-Loren Sorunu

İpuçları

1
Bu bölge, Orta-Batı Avrupa'da yer alan ve 1871 yılındaki Sedan Savaşı sonrasında el değiştiren meşhur bir sanayi havzasıdır.
2
Siyasi birliğini geç tamamlayan devlet ile bu devletin batı komşusu olan ve rövanş almak isteyen müttefik devlet arasındaki mücadeleyi düşününüz.
3
Bölgeyi 1871'de ele geçiren Almanya ile bölgeyi geri almak isteyen Fransa arasındaki çekişme hedeflenmektedir.

Daha Fazla Pratik

I. Dünya Savaşı'nın bir diğer özel sebebi olan Balkanlar'daki Panslavizm ve Rusya-Avusturya rekabeti ile ilgili sorular çözülebilir.

Alternatif Yöntem

Soru kökündeki 'taş kömürü', 'demir yatakları' ve 'Alsas-Loren' anahtar kavramları doğrudan 1871 Sedan Savaşı sonrasında ortaya çıkan Fransız-Alman düşmanlığı ile eşleştirilerek hızla çözüme ulaşılabilir.
Tahmini Süre:45s
Soru 637Soru →

İtilaf Devletleri'nin;
I. Çarlık Rusyası'na Boğazlar üzerinden askeri ve lojistik yardım ulaştırmak,
II. Osmanlı Devleti'nin başkenti İstanbul'u ele geçirerek devleti kısa sürede savaş dışı bırakmak,
III. Henüz tarafsız olan Balkan devletlerini kendi saflarında savaşa dahil etmek

amaçlarıyla açtıkları I. Dünya Savaşı cephesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çanakkale Cephesi

Cevap

Çanakkale Cephesi
Çanakkale Cephesi, İtilaf Devletleri tarafından Çarlık Rusyası'na yardım ulaştırmak, Boğazlar üzerinden İstanbul'u ele geçirip Osmanlı Devleti'ni savaş dışı bırakmak ve Balkan devletlerini kendi yanlarında savaşa çekmek amacıyla açılmış en önemli savunma cephesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen amaçların hangi İtilaf Devleti stratejisiyle örtüştüğünü belirleme
Boğazları geçmek, Rusya'ya ikmal sağlamak ve başkent İstanbul'u düşürmek hedeflerinin Çanakkale Boğazı harekâtına ait olduğu saptanır.
İtilaf Devletleri'nin savaşı kısa sürede bitirme ve Doğu Cephesi'nde zor durumdaki Rusya'yı kurtarma planı Çanakkale Harekâtı ile doğrudan bağlantılıdır.
2
Seçeneklerde yer alan cephelerin niteliklerini ve açılma amaçlarını karşılaştırma
Kafkas ve Kanal cephelerinin Osmanlı taarruz cepheleri olduğu; Irak ve Hicaz-Yemen cephelerinin ise bölgesel savunma cepheleri olduğu görülür.
Verilen hedeflerin tamamı yalnızca Çanakkale Cephesi'nin açılma gerekçeleriyle birebir uyuşmaktadır.

Anahtar Kavram

Çanakkale Cephesi'nin Açılma Nedenleri ve Stratejik Amaçları

İpuçları

1
Soruda geçen hedefler özellikle Boğazlar ve Osmanlı başkentinin doğrudan tehdit edildiği bir cepheye işaret etmektedir.
2
İtilaf donanmasının denizden geçmeyi denediği, başarılı olamayınca Gelibolu Yarımadası'na çıkarma yaptığı cepheyi düşününüz.
3
18 Mart Deniz Zaferi ve Anafartalar Muharebeleri'nin cereyan ettiği cephe doğru yanıttır.

Daha Fazla Pratik

Çanakkale Cephesi'nin kazanılmasının ardından Bulgaristan'ın İttifak Devletleri yanında savaşa girmesi ve Rusya'da Çarlık rejiminin yıkılması gibi uluslararası sonuçları inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Osmanlı Devleti'nin taarruz cepheleri (Kafkas ve Kanal) elendiğinde geriye kalan savunma cepheleri içinde Boğazlar ve Rusya'ya denizden yardım hedefini içeren tek cephe aranabilir.
Tahmini Süre:45s
Soru 638Soru →

I. Dünya Savaşı öncesinde İngiltere ve Fransa nezdinde diplomatik girişimlerde bulunarak İtilaf Bloku içerisinde yer almak isteyen ancak Rusya'nın Osmanlı toprakları üzerindeki emelleri ve Batılı devletlerin Osmanlı'yı paylaşma planları nedeniyle reddedilen Osmanlı Devleti, uluslararası yalnızlıktan kurtulmak amacıyla Almanya ile ittifak kurma yoluna gitmiştir.

Buna göre, Osmanlı Devleti'nin Almanya'nın yanında I. Dünya Savaşı'na girme kararı almasında aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğu savunulamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İngiltere ve Rusya'nın Reval Görüşmeleri'nde Osmanlı toprak bütünlüğünü garanti altına almış olması

Cevap

İngiltere ve Rusya'nın Reval Görüşmeleri'nde Osmanlı toprak bütünlüğünü garanti altına almış olması
İngiltere ve Rusya arasında 1908 yılında gerçekleşen Reval Görüşmeleri'nde Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünü koruma politikası tamamen terk edilmiş; Makedonya ve Boğazlar bölgesinde Rusya'nın serbest bırakılması kabul edilmiştir. Dolayısıyla İtilaf Devletleri Osmanlı Devleti'ne toprak bütünlüğü garantisi vermemiş, tam aksine bu tehdit Osmanlı'yı Almanya ile gizli ittifak yapmaya ve savaşa katılmaya itmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na İttifak safında girme gerekçelerini analiz etme
Osmanlı Devleti; kaybedilen toprakları (Balkanlar, Ege Adaları, Trablusgarp) geri alma, siyasi yalnızlıktan kurtulma, kapitülasyonlar ve Düyun-ı Umumiye gibi egemenliği zedeleyen ekonomik boyundurukları kırma, Turancılık idealini gerçekleştirme ve Almanya'nın savaşı kazanacağına olan inanç doğrultusunda savaşa girmiştir.
Savaşa girişin iç ve dış dinamiklerini tespit etmek doğru cevaba ulaşmanın ilk adımıdır.
2
Reval Görüşmeleri'nin (1908) niteliğini ve Osmanlı dış politikasına etkisini değerlendirme
1908'deki Reval Görüşmeleri'nde İngiltere Kralı VII. Edward ile Rus Çarı II. Nikola bir araya gelmiş; İngiltere, Rusya'yı Boğazlar ve Balkanlar'da serbest bırakarak Osmanlı'nın parçalanmasına zemin hazırlamıştır.
Reval Görüşmeleri, Osmanlı toprak bütünlüğünün garanti edilmesi değil, aksine İtilaf devletlerince Osmanlı'nın paylaşılması kararının olgunlaştırılması sürecidir.
3
Seçenekler ile Osmanlı'nın savaşa giriş hedeflerini karşılaştırıp çelişen durumu belirleme
İngiltere ve Rusya'nın Osmanlı'ya toprak garantisi vermesi tarihi gerçeklerle bağdaşmaz; tam aksine İtilaf Devletleri'nin Osmanlı aleyhindeki paylaşım politikaları Osmanlı'yı Almanya'ya yaklaştırmıştır.
Osmanlı Devleti'nin savaşa giriş hedefleri arasında yer almayacak yanlış/tarih dışı yargı tespit edilmiştir.

Anahtar Kavram

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na Giriş Nedenleri ve 20. Yüzyıl Başındaki Dış Politika Dinamikleri

İpuçları

1
Osmanlı Devleti'nin savaşa girişinde hem askeri-siyasi hedefler (toprak kazanma, yalnızlıktan kurtulma) hem de ideolojik ve mali amaçlar (Turan ideali, kapitülasyonları kaldırma) etkili olmuştur.
2
İtilaf Devletleri (özellikle İngiltere ve Rusya), 20. yüzyılın başından itibaren Osmanlı toprak bütünlüğünü korumayı bırakmış ve gizli/açık paylaşım tasarılarına yönelmiştir.
3
1908 Reval Görüşmeleri, İngiltere ile Rusya'nın Osmanlı aleyhine anlaştığı ve Osmanlı'yı parçalama niyetini açığa vurduğu bir zirvedir; Osmanlı'ya asla bir güvence sağlanmamıştır.

Daha Fazla Pratik

Osmanlı Devleti'nin savaşa fiilen giriş sürecinde Yavuz ve Midilli gemilerinin Karadeniz'deki Rus limanlarını bombalaması ve ardından ilan edilen Cihad-ı Ekber fetvasının niteliği üzerine sorular çözülebilir.

Alternatif Yöntem

Soru kökündeki 'savunulamaz' ifadesinden yola çıkarak seçeneklerdeki Osmanlı hedeflerini 'Siyasi/Askeri', 'Mali/İktisadi' ve 'İdeolojik' kategorilere ayırınız; geriye kalan ve tarihsel gerçeklikle taban tabana zıt olan (İtilafçıların Osmanlı'yı koruduğu iddiası) seçeneği eleyerek sonuca ulaşınız.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 639Soru →

I. Dünya Harbi'nin başlangıcında İttifak bloku bünyesinde yer alan Osmanlı askeri idaresi, Doğu Anadolu'da Kafkasya ve Mısır istikametinde Kanal taarruzlarını icra etmiştir.

Bu iki taarruz cephesinin askerî seyri ve sonuçları birlikte değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi doğru bir tespittir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Her iki cephede de uygulanan harekât planları lojistik güçlükler ve ağır coğrafi şartlar sebebiyle başarısız olmuş, Osmanlı ordusu taarruz inisiyatifini kaybederek zamanla geri çekilmek zorunda kalmıştır.

Cevap

Her iki cephede de uygulanan harekât planları lojistik güçlükler ve ağır coğrafi şartlar sebebiyle başarısız olmuş, Osmanlı ordusu taarruz inisiyatifini kaybederek zamanla geri çekilmek zorunda kalmıştır.
Doğru seçenekte belirtildiği üzere, Osmanlı Devleti'nin doğrudan taarruz başlattığı Kafkas ve Kanal cephelerinde yaşanan en büyük ortak problem; iklim koşulları (Kafkasya'da kış ve soğuk, Kanal'da çöl ve sıcaklık) ile ulaştırma ve lojistik ikmal hatlarının yetersizliğidir. Bu durum taarruzların hedefine ulaşamamasına ve Osmanlı ordusunun inisiyatifi kaybederek geri çekilmesine sebep olmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Taarruz cephelerinin açılış hedeflerini ve icra koşullarını analiz etme
Kafkas Cephesi'nde Sarıkamış Dağları'nda dondurucu soğuk ve tifüs salgını; Kanal Cephesi'nde ise Sina Çölü'nün aşırı sıcakları ve su ikmali yetersizliği belirleyici olmuştur.
Her iki taarruz harekâtı da Osmanlı kurmaylarının coğrafi ve lojistik koşulları yeterince hesaba katamaması yüzünden hedefine ulaşamamıştır.
2
Harekâtların askerî neticelerini ve stratejik dönüşümünü değerlendirme
Taarruz gücü tükenen Osmanlı orduları her iki bölgede de ilerleyişini durdurmuş, Kafkasya'da Rus işgali derinleşirken Kanal'da birlikler Sina gerisine çekilerek savunmaya geçmiştir.
Taarruz amacıyla açılan cepheler, yaşanan başarısızlıkların ardından savunma mecburiyetine dönüşmüştür.

Anahtar Kavram

I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti'nin taarruz cepheleri olan Kafkas ve Kanal cephelerinin ortak niteliği, yetersiz lojistik altyapı ve zorlu coğrafi koşullar nedeniyle taarruzların başarısızlıkla sonuçlanması ve cephelerin savunma mecburiyetine dönüşmesidir.

İpuçları

1
Osmanlı Devleti'nin taarruz amacıyla bizzat harekât başlattığı cephelerde karşılaştığı doğa ve ikmal şartlarını düşününüz.
2
Sarıkamış Dağları'ndaki kar ve kış koşulları ile Sina Çölü'ndeki kuraklık ve su yetersizliğinin ordu harekât kabiliyetine etkisini değerlendiriniz.
3
Her iki cephede de askerî harekâtların amaçlanan nihai hedeflere ulaşamamış olması ve ordunun taarruz gücünü tüketerek geri çekilmek zorunda kalması ortak bir sonuçtur.

Daha Fazla Pratik

Kafkas Cephesi'ni kapatan Brest-Litovsk Antlaşması ve 1915 Sevk ve İskân Kanunu'nun hukuki/siyasi sonuçlarını inceleyen bir soru çözünüz.

Alternatif Yöntem

Kafkas (Sarıkamış) ve Kanal (Süveyş) harekâtlarını 'Amaç-Gelişim-Sonuç' tablosu zihninizde kurarak karşılaştırınız; her iki harekâtın da coğrafi-lojistik engellerle başarısızlıkla neticelendiğini doğrudan görebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 640Soru →

I. Dünya Savaşı sürecinde Çanakkale Muharebeleri'nin askeri, diplomatik ve jeopolitik yansımaları hem Osmanlı Devleti'nin hem de savaşa dâhil olan büyük güçlerin kaderini derinden etkilemiştir.

Bu muharebelerin seyri ve ortaya çıkardığı çok boyutlu sonuçlarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çanakkale savunmasının zaferle sonuçlanmasının yarattığı stratejik üstünlükle Osmanlı Genelkurmayı, Kafkas Cephesi'nde kaybedilen Doğu Anadolu topraklarını geri almak amacıyla Sarıkamış Taarruz Harekâtı'nı başlatmıştır.

Cevap

Çanakkale savunmasının zaferle sonuçlanmasının ardından Osmanlı Genelkurmayı'nın Kafkas Cephesi'nde Sarıkamış Taarruz Harekâtı'nı başlattığı yönündeki yargı tarihsel kronoloji ve neden-sonuç bağı açısından yanlıştır.
Doğru yanıt olan seçenek tarihsel kronolojiye ve neden-sonuç ilişkisine aykırıdır. Sarıkamış Harekâtı, Enver Paşa komutasında 22 Aralık 1914 - 15 Ocak 1915 tarihleri arasında gerçekleştirilmiş ve Çanakkale Muharebeleri (Mart 1915 - Ocak 1916) başlamadan önce sonuçlanmıştır. Dolayısıyla Sarıkamış Harekâtı'nın Çanakkale zaferinin ardından başlatılması fiilen ve kronolojik olarak imkânsızdır. Çanakkale'den sonra 1916 yılında Mustafa Kemal Paşa Kafkas Cephesi 16. Kolordu Komutanlığına atanmış ve Muş ile Bitlis'i Rus işgalinden kurtarmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Çanakkale Muharebeleri'nin zaman aralığını ve diğer cephelerle kronolojik ilişkisini tespit etme
Çanakkale Muharebeleri 1915 yılı boyunca (18 Mart 1915 Deniz Zaferi, 25 Nisan 1915 - 9 Ocak 1916 Kara Muharebeleri) cereyan etmiştir. Sarıkamış Taarruz Harekâtı ise Aralık 1914 - Ocak 1915 tarihlerinde icra edilmiştir.
Bir olayın kendisinden sonraki bir zaferin sonucu olarak başlatıldığını iddia etmek kronolojik anakronizm doğurur.
2
Çanakkale Cephesi'nin diplomatik ve ittifak dengelerine etkilerini değerlendirme
Çanakkale Boğazı'nın geçilememesi İtilaf Devletleri arasında ilk gizli antlaşma olan 1915 İstanbul (Boğazlar) Antlaşması'nı doğurmuş, Bulgaristan'ın İttifak bloku safında savaşa girmesini sağlamıştır.
Uluslararası anlaşmalar ve bloklaşmalar Çanakkale'deki askeri dengelere paralel şekillenmiştir.
3
İtilaf Devletleri ve Rusya üzerindeki siyasi yansımaları analiz etme
İngiltere'de Winston Churchill Bahriye Nazırlığından istifa etmiş, yardım alamayan Çarlık Rusyası 1917'de Bolşevik İhtilali ile savaştan çekilme sürecine girmiştir.
Çanakkale Muharebeleri küresel ölçekte büyük devletlerin iç siyasetini ve savaş kabinelerini dönüştürmüştür.
4
Yanlış önermeyi belirleme
Sarıkamış Taarruzu Çanakkale zaferinden sonra değil, Çanakkale Savaşları başlamadan önce gerçekleşmiştir.
Tarihsel kronolojide Sarıkamış Harekâtı Çanakkale'den öncedir; Çanakkale'den sonra Kafkas Cephesi'nde gerçekleşen başarı Mustafa Kemal Paşa'nın 16. Kolordu komutanı olarak Muş ve Bitlis'i Ruslardan geri almasıdır (Ağustos 1916).

Anahtar Kavram

Çanakkale Cephesi'nin Askeri, Siyasi, Diplomatik Sonuçları ve I. Dünya Savaşı Cepheler Kronolojisi

İpuçları

1
I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti'nin taarruz ve savunma cephelerinin açılış ve cereyan tarihlerini göz önünde bulundurunuz.
2
Kafkas Cephesi'ndeki Sarıkamış Harekâtı'nın tarihi (Aralık 1914 - Ocak 1915) ile Çanakkale Kara ve Deniz Zaferleri'nin tarihlerini (Mart 1915 - Ocak 1916) karşılaştırınız.

Daha Fazla Pratik

Çanakkale Cephesi sonrasında Mustafa Kemal Paşa'nın görev aldığı Kafkas ve Suriye-Filistin cephelerindeki faaliyetlerini ve Bulgaristan'ın savaşa girmesiyle değişen lojistik dengeleri inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 32 / 41Sonraki
XX. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 32 | Examkin