XX. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti
819 soru
Bahriye Nazırı ve 4. Ordu Komutanı Cemal Paşa'nın sevk ve idaresinde Süveyş bölgesine icra edilen taarruz harekâtının temel askerî ve siyasi hedefi aşağıdakilerden hangisidir?
Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanmasının ardından Anadolu ve İstanbul'da Türk ve Müslüman unsurlar tarafından kurulan milli varlığa zararlı cemiyetler, ülkenin kurtuluşu için bağımsızlık mücadelesi yerine farklı kurtuluş reçeteleri ve siyasi stratejiler ileri sürmüşlerdir.
Bu cemiyetlerin benimsedikleri ilkeler, faaliyet alanları ve hedefleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi milli varlığa düşman cemiyetlerin genel özelliklerinden veya savundukları görüşlerden biri değildir?
Bolşevik Hükûmetinin 'Sarı Kitap' adıyla neşrettiği belgelerle İtilaf blokunun Osmanlı topraklarını taksim eden gizli mutabakatlarını açığa vurması, savaş sonrası uluslararası dengeleri ve Orta Doğu tasarımını köklü biçimde etkilemiştir.
Bu ifşaatın ve sonrasındaki diplomatik gelişmelerin ortaya çıkardığı sonuçlarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi savunulamaz?
I. Dünya Savaşı sırasında imzalanan gizli antlaşmalarla İtalya’ya vadedilmiş olan Batı Anadolu topraklarının, savaş sonrası toplanan barış görüşmelerinde İngiltere’nin desteğiyle Yunanistan yönetimine bırakılması kararlaştırılmıştır.
İngiltere’nin bu politika değişikliğine gitmesindeki temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?
Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanmasını takip eden süreçte İtilaf Devletleri; antlaşmanın terhis, silahsızlanma ve stratejik haberleşme-ulaşım ağlarının denetimine ilişkin hükümlerini hızla yürürlüğe koyarak Osmanlı topraklarını fiilen işgale başlamıştır. Bu haksız işgaller karşısında Anadolu halkının ilk aşamada merkezî ve nizami bir ordu harekâtı yerine; bölgesel kongreler toplama, Müdafaa-i Hukuk cemiyetleri kurma ve Kuva-yı Millîye birlikleri oluşturma yoluna gitmesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
İngiltere'nin Abadan petrollerini denetim altına almak, Basra Körfezi üzerinden kuzeye ilerleyerek Kafkasya'daki Rus birlikleriyle karadan birleşmek amacıyla taarruza geçtiği; Osmanlı ordusunun Selman-ı Pak Muharebesi'ndeki başarısının ardından Kut'ül Amare Kuşatması ile General Townshend komutasındaki İngiliz tümenini tamamen esir aldığı savunma cephesi aşağıdakilerden hangisidir?
I. Dünya Savaşı sonrasında İtilaf Devletleri ile Osmanlı Hükûmeti temsilcileri arasında 10 Ağustos 1920 tarihinde imzalanan Sevr Antlaşması, uygulamaya konulamamış ve hukuki bakımdan "ölü doğmuş bir antlaşma" olarak kabul edilmiştir.
Bu antlaşmanın Osmanlı anayasa hukuku açısından hukuken geçersiz sayılmasının temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
I. Dünya Savaşı'nda Medine'yi ve mukaddes emanetleri İngiliz destekli isyancı güçlere karşı kısıtlı imkânlara ve açlığa rağmen kararlılıkla savunarak tarihe 'Çöl Kaplanı' ve 'Medine Müdafii' unvanlarıyla geçen Fahreddin Paşa'nın görev yaptığı Osmanlı savunma cephesi aşağıdakilerden hangisidir?
I. Dünya Savaşı sürerken İtilaf Devletleri, Osmanlı Devleti'nin topraklarını kendi aralarında taksim etmek amacıyla bir dizi gizli antlaşma imzalamışlardır.
Buna göre;
I. İtalya'nın İttifak grubundan ayrılarak İtilaf Devletleri safında savaşa girmesini sağlayan,
II. İngiltere ve Fransa arasında Orta Doğu topraklarının doğrudan yönetim ve nüfuz alanlarına göre paylaşımını düzenleyen,
III. İngiltere'nin Mısır Yüksek Komiseri ile Hicaz Emiri arasında bağımsız bir Arap devleti kurulması vaadiyle Osmanlı yönetimine karşı iş birliğini öngören
gizli antlaşmalar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?
I. Dünya Savaşı'nda İtilaf Devletleri'nin Çanakkale harekâtını planlamasında; Kafkas Cephesi'ndeki Rus orduları üzerindeki baskıyı hafifletmek, Rusya'nın tarım ve hammadde kaynaklarını Batı pazarlarına aktarmak, Boğazlar ve İstanbul'u ele geçirerek Osmanlı Devleti'ni savaş dışı bırakmak temel hedefler arasında yer almıştır. Osmanlı tarafında ise bu tehdide karşı Boğaz tahkimatı güçlendirilmiş, mayın hatları ile kıyı tabyaları koordineli şekilde savunmaya hazırlanmıştır.
Bu tarihsel süreç ve harekâtın safhaları dikkate alındığında, Çanakkale Cephesi ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
Osmanlı Devleti, 2 Ağustos 1914 tarihinde Almanya ile gizli bir ittifak antlaşması imzalamış olmasına rağmen hemen savaşa fiilen katılmamış; 'silahlı tarafsızlık' ilan ederek 29 Ekim 1914 tarihindeki Karadeniz Olayı'na kadar geçen yaklaşık üç aylık süreçte bekleme politikası izlemiştir.
Osmanlı Hükûmeti'nin bu süreçte savaşa fiilen girişi geciktirme ve zaman kazanma çabasında aşağıdakilerden hangisi etkili bir gerekçe olarak gösterilemez?
I. Dünya Savaşı sırasında Kafkas Cephesi'nde 16. Kolordu Komutanı olarak görevlendirilen Mustafa Kemal Paşa, bölgedeki dağınık kuvvetleri toparlayıp karşı taarruz icra ederek 1916 yılında aşağıdaki vilayet ikililerinden hangisini Rus işgalinden geri almıştır?
San Remo Konferansı'nda ana hatları belirlenen barış taslağı, Osmanlı delegasyonu adına Paris'e giden Ahmet Tevfik Paşa tarafından bağımsız devlet onuruyla bağdaşmadığı gerekçesiyle imzalanmayarak reddedilmiştir.
Bunun üzerine İtilaf Devletleri'nin Osmanlı Hükûmetine barış şartlarını zorla kabul ettirmek amacıyla attığı temel askeri adım aşağıdakilerden hangisidir?
I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı ordusu; kendi topraklarını savunmanın yanı sıra İttifak ortakları olan Almanya, Avusturya-Macaristan ve Bulgaristan'a askeri destek sağlamak amacıyla ülke sınırları dışındaki bölgelere de muharip birlikler göndermiştir.
Bu doğrultuda Osmanlı Devleti'nin müttefiklerine yardım amacıyla asker sevk ettiği cephe aşağıdakilerden hangisidir?
İngiltere'nin Kahire Yüksek Komiseri Henry McMahon ile Mekke Emiri Şerif Hüseyin arasındaki diplomatik yazışmalarda bağımsız bir Arap devleti kurulması taahhüt edilmiş; fakat kısa süre sonra İngiltere ile Fransa arasında varılan gizli mutabakatta Orta Doğu toprakları doğrudan denetim ve etki alanlarına bölünmüştür.
Bu iki diplomatik girişim arasındaki en temel uyuşmazlığı oluşturan ve Fransa'nın doğrudan kendi sömürge yönetimi altına almak istediği için bağımsız Arap egemenliğinin bütünüyle dışında tutulan 'Mavi Bölge' kapsamındaki Osmanlı coğrafyası aşağıdakilerden hangisidir?
İtilaf Devletleri'nin I. Dünya Savaşı sürecinde Orta Doğu ve Osmanlı topraklarını paylaşmak amacıyla imzaladığı gizli antlaşmalarda; kutsal yerlerin dini niteliği ve hassasiyeti gerekçe gösterilerek Kudüs ve çevresinde uluslararası bir yönetimin (kondominyum) kurulması aşağıdaki antlaşmalardan hangisinde karara bağlanmıştır?
I. Dünya Savaşı'nı sonlandıran 30 Ekim 1918 tarihli mütarekenin ardından İtilaf donanmalarının İstanbul önlerine demirlemesi ve Anadolu'nun stratejik noktalarının peyderpey işgal edilmesi üzerine Türk kamuoyunda büyük bir infial yaşanmıştır. İstanbul Hükümeti'nin işgallere karşı sessiz kalarak halkı sükûnete ve İtilaf güçlerine karşı direnmemeye davet etmesine karşın, halk kendi bölgesini savunmak amacıyla çeşitli yollarla tepkisini ortaya koymuştur.
Buna göre, mütareke sonrası dönemde Anadolu ve Trakya halkının haksız işgallere karşı gösterdiği tepkiler ve yürüttüğü faaliyetler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
I. Dünya Savaşı'nda İttifak Devletleri safında yer alan Osmanlı yönetimi; kaybettiği bazı toprakları geri almak, yeni kazanımlar elde etmek ve müttefiki Almanya'nın askerî yükünü hafifletmek amacıyla bizzat taarruz harekâtları düzenlemiştir.
Buna göre, Osmanlı Devleti'nin taarruz inisiyatifiyle açtığı cepheler aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
Çanakkale Kara Muharebeleri sırasında Anzak birliklerinin taarruzunu durdurmak amacıyla Mustafa Kemal'in askerlerine "Ben size taarruzu emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum." tarihi emrini vererek savunma hattını tuttuğu stratejik mevki aşağıdakilerden hangisidir?
İtilaf Devletleri tarafından Osmanlı yönetimine dayatılan Sevr Barış Antlaşması'nın askeri hükümleri uyarınca; mecburi askerliğin kaldırılması, Osmanlı ordusunun ağır silahlardan arındırılarak mevcudunun azami 50.700 kişiyle sınırlandırılması ve donanmanın yalnızca sahil güvenliğini sağlayacak nitelikte tutulması kararlaştırılmıştır.
Bu askeri kısıtlamalarla İtilaf Devletleri'nin öncelikli olarak hedeflediği durum aşağıdakilerden hangisidir?