Soru

Zorluk: KolaySes Bilgisi

Kamu hizmetlerinin kalitesini artırmak amacıyla hazırlanan yönetmelikte, personelin görev ve sorumluluklarının amacını kavraması gerektiği vurgulanmıştır.

Bu cümledeki altı çizili sözcükte meydana gelen ses olayı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Ünsüz yumuşamasıCevap
  2. B
    Ünsüz benzeşmesi
  3. C
    Ünlü düşmesi
  4. D
    Ünsüz türemesi
  5. E
    Ünlü daralması

Cevap

Sözcüğün kökü 'amaç' olup, ünlü ile başlayan '-ı' ekini aldığında sonundaki 'ç' ünsüzü 'c'ye dönüşerek ünsüz yumuşaması (değişimi) gerçekleşmiştir.
Doğru cevap olan ünsüz yumuşaması, Türkçede 'p, ç, t, k' sert ünsüzlerinden biriyle biten bir sözcüğün, ünlüyle başlayan bir ek aldığında bu ünsüzlerin 'b, c, d, g/ğ' ünsüzlerine dönüşmesidir. 'Amaç' sözcüğü de '-ı' ekini aldığında sonundaki 'ç' sesi 'c'ye dönüşerek bu kurala tam uyum sağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüğün kökünü belirleyin.
Sözcüğün kökü 'amaç'tır.
Ses olayını tespit etmek için önce kelimenin yalın halini bilmek gerekir.
2
Sözcüğün aldığı eki ve kökteki değişimi inceleyin.
Kök 'amaç', ek '-ı'dır; ek gelince 'amaç-ı' değil 'amacı' olmuştur.
Türkçede p, ç, t, k ile biten sözcükler ünlüyle başlayan ek aldığında yumuşar.
3
Meydana gelen değişimi ses bilgisi kuralları ile eşleştirin.
ç -> c değişimi 'ünsüz yumuşaması'dır.
Sert bir ünsüzün (ç) yumuşak bir ünsüze (c) dönüşmesi kuralın tanımıdır.

Anahtar Kavram

Ünsüz Yumuşaması (Değişimi)

İpuçları

1
Sözcüğün kökünün ne olduğunu ve hangi harfle bittiğini düşünün.
2
Sözcüğün sonundaki 'ç' harfinin ek geldikten sonra neden 'c'ye dönüştüğünü hatırlayın.
3
Sert ünsüzlerin (p, ç, t, k) ünlüyle karşılaştığında yumuşaması kuralını arayın.

Daha Fazla Pratik

Ünsüz yumuşamasına aykırı olan tek heceli sözcükleri (örneğin: sütü, topu) inceleyerek kuralı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğü eklerine ayırarak kökün son harfinin sert (p, ç, t, k) olup olmadığını kontrol edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla