Examkin

Soru

Zorluk: OrtaSes Bilgisi

Yorgun bir iş gününün ardından içilen sıcak bir yudum çay, insanın ruhunu dinlendirmeye yeter.

Bu cümledeki altı çizili sözcükte görülen ses olayı, aşağıdakilerin hangisinde vardır?

  1. A
    Kitapçı
  2. GidiyorCevap
  3. C
    Fikri
  4. D
    Okulun
  5. E
    Sınıfın

Cevap

Soru kökündeki 'yudum' sözcüğünde görülen ünsüz yumuşaması, 'gidiyor' sözcüğünde de mevcuttur.
Soru kökündeki 'yudum' sözcüğünde, 'yut-' kökündeki sert 't' ünsüzü, ünlü ile başlayan '-um' ekini alınca yumuşayarak 'd' sesine dönüşmüştür. Benzer şekilde, doğru seçenekteki 'gidiyor' sözcüğü de 'git-' köküne ünlü ile başlayan '-iyor' eki getirilmesiyle 't' sesinin 'd' sesine dönüşmesi (ünsüz yumuşaması) sonucu oluşmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki sözcüğün kökünü ve aldığı eki analiz et.
'Yudum' sözcüğünün kökü 'yut-' fiilidir. Sözcük '-um' ekini aldığında kök sonundaki 't' sesi 'd' sesine dönüşmüştür.
Sözcükteki ses olayını doğru tespit etmek için kök-ek ayrımı yapılmalıdır.
2
Tespit edilen ses olayının tanımını hatırla.
Sert ünsüzle (p,c\c,t,kp, ç, t, k) biten bir sözcüğün ünlüyle başlayan bir ek aldığında yumuşayarak b,c,d,g/g˘b, c, d, g/ğ seslerine dönüşmesine 'ünsüz yumuşaması' denir.
Kuralı bilmek, seçenekler arasında doğru eşleştirmeyi yapmayı sağlar.
3
Seçeneklerdeki sözcükleri kök ve eklerine ayırarak benzer bir değişim ara.
'Gidiyor' sözcüğünün kökü 'git-' fiilidir. Ünlüyle başlayan '-iyor' eki geldiğinde 't' sesi 'd' sesine dönüşmüştür.
Aynı kuralın uygulandığı örneği bulmak sorunun çözümüdür.

Anahtar Kavram

Ünsüz Yumuşaması

İpuçları

1
'Yudum' sözcüğünün hangi eylemden türediğini düşünün.
2
Sözcük kökü 'yut-' şeklindedir; 't' sesinin 'd' sesine dönüşmesi bir ünsüz değişimidir.
3
Seçeneklerde 'git-' kökünden türeyen ve benzer bir ses değişimi geçiren sözcüğü bulun.

Daha Fazla Pratik

Ünsüz yumuşamasına aykırı durumları (tek heceli sözcükler, özel isimler, yabancı kökenli kelimeler) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sert ünsüzleri (p,c\c,t,kp, ç, t, k) aklınızda tutmak için 'Fıstıkçı Şahap' kodlamasını kullanabilir, bu seslerin yumuşak karşılıkları olan b,c,d,g/g˘b, c, d, g/ğ ile değişimini kontrol edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla

Konular

Ses Bilgisi

Bu konudan daha fazla soru