Soru

Zorluk: OrtaSes Bilgisi

"Raporun ayrıntılarını incelerken sabretmesi gerektiğini biliyor, yüreğindeki heyecanla kaydettiği verilerin doğruluğunu hissediyordu." Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

  1. A
    Ünsüz yumuşaması
  2. B
    Ünsüz benzeşmesi
  3. C
    Ünsüz türemesi
  4. D
    Ünlü düşmesi
  5. Ünlü daralmasıCevap

Cevap

Cümle içerisinde ünlü düşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz benzeşmesi ve ünsüz türemesi örnekleri bulunurken ünlü daralmasına dair bir örnek bulunmamaktadır.
Cümledeki kelimeler incelendiğinde; 'ayrıntı' (ayır-), 'sabretmesi' (sabır) ve 'kaydettiği' (kayıt) kelimelerinde ünlü düşmesi; 'yüreğindeki', 'kaydettiği' ve 'hissediyordu' kelimelerinde ünsüz yumuşaması; 'kaydettiği' (et-ti) kelimesinde ünsüz benzeşmesi; 'hissediyordu' (his-s-et) kelimesinde ünsüz türemesi görülür. Ancak hiçbir kelimede 'a, e' ünlülerinin 'ı, i, u, ü'ye dönüştüğü bir ünlü daralması yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Ünlü düşmesi olan kelimeleri tespit etme
ayrıntı (ayır-), sabretmesi (sabır), kaydettiği (kayıt)
İkinci hecesinde dar ünlü bulunan kelimeler ünlüyle başlayan ek aldıklarında veya birleştiklerinde orta hece ünlüsü düşer.
2
Ünsüz yumuşaması olan kelimeleri tespit etme
yüreğindeki (yürek-i), kaydettiği (et-tik-i), hissediyordu (hisset-iyor)
Sert ünsüzle (p, ç, t, k) biten kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında bu ünsüzler yumuşar (b, c, d, g/ğ).
3
Ünsüz benzeşmesi ve türemesi olan kelimeleri tespit etme
kaydettiği (et-ti -> benzeşme), hissediyordu (his-s-et -> türeme)
Sert ünsüzden sonra sert ünsüz gelmesi benzeşme; iki ünlü arasında veya yardımcı eylemle birleşmede ünsüz artışı türemedir.
4
Ünlü daralması kontrolü yapma
biliyor (bil-), hissediyordu (hisset-)
Ünlü daralması için fiilin sonunun 'a' veya 'e' ile bitip '-yor' eki alması gerekir. Bu kelimelerde böyle bir durum yoktur.

Anahtar Kavram

Ses Bilgisi (Ses Olayları)

İpuçları

1
Cümledeki kelimelerin köklerini düşünerek ek aldıklarında uğradıkları değişimlere odaklanın.
2
'-yor' eki alan kelimelerin köklerine bakın; eğer kök 'a' veya 'e' ile bitmiyorsa ünlü daralması olmayabilir.
3
'Ayır-', 'sabır', 'kayıt', 'yürek' ve 'his' kelimelerindeki değişimleri tek tek analiz edin; geriye kalan ses olayı cevabınız olacaktır.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir cümlede 'başlıyor' veya 'bekliyor' gibi ünlü daralması içeren kelimeleri bulmaya çalışın.

Alternatif Yöntem

Kelime kelime analiz yerine, şıklardan giderek cümlede o ses olayına örnek arayabilirsiniz. Örneğin 'türeme' var mı diye bakıp 'hisset-' kelimesini yakalamak süreci hızlandırabilir.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla