Examkin

Dil Bilgisi

823 soru

Soru 701Soru →

"Ufuktaki bulutlar dağılırken çevresini kuşatan bu sessizliğin içinde, hissettiği derin sızıyla baş başa kaldı."

Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ünlü daralması

Cevap

Cümlede ünlü daralması (fiil sonundaki geniş ünlünün daralması) olayı gerçekleşmemiştir.
Ünlü daralması olabilmesi için bir fiilin sonunun aa veya ee geniş ünlüleriyle bitmesi ve ardından −yor-yor eki veya bazı durumlarda -y kaynaştırma harfi gelmesi gerekir. Cümlede bu kurala uygun bir sözcük ("dağılırken", "kuşatan", "kaldı") bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Ufuktaki sözcüğünü incele
Ufuk + -da →\rightarrow Ufuktaki (Ünsüz Benzeşmesi)
Sert ünsüzle biten kelimeye yumuşak ünsüzle başlayan ek gelince ek sertleşir.
2
Çevresini sözcüğünü incele
Çevir- + -e →\rightarrow Çevre (Ünlü Düşmesi)
İkinci hecesinde dar ünlü bulunan bazı kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında ünlü düşer.
3
Sessizliğin sözcüğünü incele
Sessizlik + -in →\rightarrow Sessizliğin (Ünsüz Yumuşaması)
Sert ünsüzle (kk) biten kelime ünlü aldığında ünsüz yumuşar (g˘ğ).
4
Hissettiği sözcüğünü incele
His + et- + -dik + -i →\rightarrow Hissettiği (Ünsüz Türemesi, Benzeşme ve Yumuşama)
Yardımcı eylemle birleşirken ünsüz türemesi, ek gelirken benzeşme ve yumuşama bir arada gerçekleşmiştir.

Anahtar Kavram

Ses Olayları Analizi

İpuçları

1
Özellikle 'hissettiği' kelimesini eklerine ayırarak inceleyin; içinde üç farklı ses olayı barındırıyor olabilir.
2
Ünlü daralması için genellikle '-yor' eki almış bir fiil veya 'de-, ye-' gibi kökler aramalısınız.
3
'Çevresini' kelimesinin kökünü düşünün. 'Çevir-' fiili bir isim yapım eki aldığında ne değişiyor?

Daha Fazla Pratik

Karma ses bilgisi sorularında her bir kelimeyi kök ve eklerine ayırarak kontrol etmek, birden fazla ses olayı içeren 'hissettiği' gibi kelimeleri kaçırmamanızı sağlar.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 702Soru →

Sözcük yapısı konusuyla ilgili hazırlanan aşağıdaki tabloda, numaralanmış sözcüklerin kök türü ve yapısal özellikleri belirtilmiştir:

NoSözcükKökün TürüYapısal Özelliği
IIGelişimFiilTüremiş
IIIIBirkaçİsimBirleşik
IIIIIIKimsesizİsimTüremiş
IVIVÇevresiFiilBasit
VVYolculukİsimTüremiş

Buna göre, tabloda numaralanmış sözcüklerden hangisine ait bilgilerde yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV. sözcük

Cevap

IV. sözcük (çevresi)
Tablonun IV. satırında yer alan 'çevresi' sözcüğü, 'çevir-' fiil kökünden '-e' yapım ekiyle türetilmiş bir sözcüktür. Türetme sırasında ünlü düşmesine uğramış olsa da yapım eki aldığı için yapısı bakımından 'türemiş' bir sözcüktür. Tabloda bu sözcük için 'basit' ifadesinin kullanılması hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
IV numaralı 'çevresi' sözcüğünün kökünü ve aldığı ekleri analiz etmek
Sözcüğün kökü 'çevir-' fiilidir. Bu köke '-e' yapım eki getirilmiştir (çevir-e).
Sözcüğün yapısal özelliğini belirlemek için kök ve ek ayrımı yapılmalıdır.
2
Sözcükte meydana gelen ses olayını ve yapı değişimini incelemek
'çevir-' köküne '-e' yapım eki gelirken 'i' ünlüsü düşmüş ve 'çevre' gövdesi oluşmuştur.
Ünlü düşmesi, bazen sözcüğün türetilmesi sırasında (yapım eki alırken) gerçekleşir ve bu durum sözcüğün türemiş olduğunu kanıtlar.
3
Tablodaki bilgilerle analizi karşılaştırmak
Sözcük yapım eki aldığı için 'türemiş' olmalıdır, ancak tabloda 'basit' olarak işaretlenmiştir.
Yapım eki alan her sözcük yapıca türemiş kabul edilir.

Anahtar Kavram

Sözcükte Yapı (Basit, Türemiş, Birleşik)

İpuçları

1
Bir sözcüğün basit olması için hiç yapım eki almamış olması gerekir.
2
Bazı sözcükler türetilirken köklerinde ünlü düşmesi gibi ses olayları meydana gelebilir; bu kelimelerin köklerini iyi analiz etmelisin.
3
'Çevresi' sözcüğünün kökünün 'çevirmek' olduğunu ve '-e' yapım ekiyle isimleştiğini unutma.

Daha Fazla Pratik

Ünlü düşmesine uğrayarak türetilen 'ayrıntı', 'ilerleme', 'yalnız' gibi sözcüklerin yapılarını inceleyerek bu konuyu pekiştirebilirsin.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri yapılarına göre ayırırken şu soruyu sorabilirsin: 'Sözcükteki ek atıldığında anlamlı en küçük parça (kök) ile sözcüğün tamamı arasında bir anlam ilişkisi var mı ve bu ek anlamı değiştirmiş mi?' Eğer anlam değişmişse veya sözcüğün türü değişmişse o sözcük kesinlikle türemiştir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 703Soru →

Günlük hayatta veya resmî yazışmalarda kullanılan bazı sözcüklerin ve eklerin yazımı, Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre belirlenmiştir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım kurallarına uygun bir kullanım söz konusudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belediye ekipleri, ana caddedeki çalışmaları nihayet tamamladı.

Cevap

Doğru kullanımın yer aldığı seçenek, belediye ekiplerinin çalışmasını anlatan cümledir.
Belediye ekiplerinin çalışmalarını anlatan cümlede, 'ana cadde' ayrı yazılır, 'caddedeki' kelimesindeki bulunma durumu eki (-de) ve sıfat yapan ek (-ki) doğru bir şekilde bitişik yazılmıştır. Diğer tüm kelimeler de TDK kurallarına uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Ek olan '-ki'nin kontrolü
İsmi niteleyen (caddedeki çalışma) '-ki' ekinin bitişik yazılması gerektiğini doğrula.
Sıfat yapan '-ki' eki kendinden önceki kelimeye her zaman bitişik yazılır.
2
Belgisiz sözcüklerin incelenmesi
'birçok' ve 'birtakım' (belgisiz anlamda) sözcüklerinin bitişik yazıldığını hatırla.
Anlam kaybına uğrayan veya kalıplaşan belgisiz birleşik kelimeler bitişik yazılır.
3
Yazımı karıştırılan kelimenin kontrolü
'Herkez' değil 'herkes' yazımının doğru olduğunu belirle.
Farsça kökenli olan bu sözcüğün orijinal ve TDK tarafından kabul edilen yazımı 's' harfiyledir.

Anahtar Kavram

Sıfat yapan -ki ekinin ve belgisiz birleşik sözcüklerin yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'ki' eklerine ve belgisizlik bildiren (birçok, birtakım) kelimelere odaklanın.
2
'-ki' ekinin yerini tutup tutmadığını kontrol etmek için kelimeye '-ler' eki getirmeyi deneyin (caddedekiler). Eğer anlamlıysa bitişik yazılmalıdır.
3
'Herkes' sözcüğünün yazımını ve 'birtakım' sözcüğünün 'bazı' anlamında kullanıldığında bitişik yazıldığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Birtakım ve birçok gibi belgisiz sıfatların yazımı ile ilgili diğer örnekleri (hiçbir, herhangi bir) inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

'-ki' eki için pratik kural: Kelimeye '-ler' eki getirdiğinizde anlam bozulmuyorsa o bir ektir ve bitişik yazılır. Örneğin; 'hazırlanmasındakiler' ve 'caddedekiler' anlamlıdır, demek ki ikisi de bitişik yazılmalıdır.
Tahmini Süre:45s
Soru 704Soru →

Usta (I)mimar, (II)takımın hazırladığı (III)çizimlere duyduğu (IV)hayranlığı (V)sergi salonunda dile getirdi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerin tür ve özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. sözcük, fiil kökünden türeyip kalıcı bir ad olduğu için topluluk ismi olarak sınıflandırılır.

Cevap

V. numaralı sözcük olan 'sergi', fiilden türemiş kalıcı bir isimdir ancak bir grubu temsil etmediği için topluluk ismi değil, tekil isimdir.
Doğru yanıt olan seçenek, 'sergi' sözcüğünü topluluk ismi olarak tanımladığı için yanlıştır. 'Sergi' sözcüğü fiil kökünden türemiş (ser-gi) kalıcı bir isimdir; ancak yapıca ve anlamca tekildir. Bir ismin topluluk ismi olabilmesi için 'ordu, meclis, ekip' örneklerinde olduğu gibi, çokluk eki almadığı halde bir grubu temsil etmesi gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin varlıklara verilişine göre incelenmesi
I numaralı 'mimar' sözcüğünün bir türün genel adı (cins isim) olduğu saptanır.
Özel bir ismi değil, bir mesleği temsil etmektedir.
2
Sözcüklerin sayılarına göre incelenmesi
II numaralı 'takım'ın topluluk, III numaralı 'çizimler'in ise çoğul isim olduğu belirlenir.
Takım eki almadan grubu karşılar, çizimler ise çokluk eki almıştır.
3
Sözcüklerin oluşlarına göre incelenmesi
IV numaralı 'hayranlık' sözcüğünün soyut isim olduğu görülür.
Duygular ve zihinsel kavramlar soyut isimdir.
4
Kalıcı isim ve topluluk ismi ayrımının yapılması
V numaralı 'sergi' sözcüğünün kalıcı isim olduğu fakat topluluk ismi olmadığı anlaşılır.
Topluluk isimleri anlamca çoğulluk bildirmelidir; sergi ise tekil bir kavramdır.

Anahtar Kavram

İsimlerin Sayı ve Oluşlarına Göre Sınıflandırılması

İpuçları

1
Topluluk isimleri, çokluk eki almadığı halde anlamca birden fazla varlığı (bir grubu) karşılayan kelimelerdir.
2
Bir sözcüğün fiilden türemiş olması (ser-gi) onun 'kalıcı isim' olduğunu gösterir; ancak bu durum onun topluluk ismi olduğunu kanıtlamaz.
3
Cümledeki 'takım' ve 'sergi' sözcüklerini karşılaştırın; hangisi bir grup insanı veya nesneyi temsil ediyor?

Daha Fazla Pratik

Topluluk isimlerinin çokluk eki aldığında (örneğin: ordular, takımlar) kazandığı anlam farklarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

İsimleri sınıflandırırken şu üç soruyu sorun: 1. Özel mi Cins mi? 2. Tekil mi, Çoğul mu, Topluluk mu? 3. Somut mu, Soyut mu? Bu yöntem hata yapmanızı engeller.
Tahmini Süre:45s
Soru 705Soru →

Türkçede sözcüğün anlamını veya türünü değiştiren eklere yapım eki, sözcüğün anlamını değiştirmeyip sadece cümle içindeki görevini ve diğer kelimelerle olan ilişkisini düzenleyen eklere ise çekim eki adı verilir. Bir sözcük yapısı bakımından hem yapım hem de çekim ekini aynı anda alabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük hem yapım hem de çekim eki almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Duraktaki yolcular otobüsün gelmesini sabırla bekliyordu.

Cevap

Cümledeki 'yolcular' sözcüğü hem yapım hem de çekim eki almıştır.
Doğru seçenekteki 'yolcular' sözcüğü, 'yol' isim köküne gelen '-cu' yapım ekiyle yeni bir anlam kazanmış, ardından '-lar' çoğul eki gelerek çekim eki almıştır. Dolayısıyla sözcük her iki ek türünü de barındırmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüğün kökünü belirle.
'Yolcular' sözcüğünün kökü 'yol' ismidir.
Anlamlı en küçük parça köktür.
2
Sözcüğe gelen ekleri ve görevlerini incele.
'-cu' eki sözcüğün anlamını değiştirerek yeni bir isim (yolcu) türetmiştir. '-lar' eki ise sadece çokluk anlamı katmıştır.
Anlamı değiştiren ek yapım, değiştirmeyen ek çekim ekidir.
3
Sözcüğün yapısını kontrol et.
Sözcükte hem anlamı değiştiren (yapım) hem de çekim işlevi gören (çekim) ek bulunmaktadır.
Soru kökündeki kriterlere uygunluk denetlenir.

Anahtar Kavram

Sözcükte Yapı ve Ek Türleri

İpuçları

1
Sözcüğü eklerine ayırırken önce anlamlı en küçük parça olan kökü bulun.
2
Aldığı eklerden hangisinin anlamı değiştirdiğine (yapım eki), hangisinin sadece kelimeyi cümleye bağladığına (çekim eki) dikkat edin.
3
Örneğin 'yol-cu-lar' şeklinde ayırdığınızda, '-cu' yolculuk yapan kişiyi türetir, '-lar' ise sayıca çokluk bildirir.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'kitaplıktan' sözcüğünü de eklerine ayırarak yapısını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükten ekleri tek tek çıkararak anlamın nasıl değiştiğini kontrol edebilirsiniz. Eğer ek çıktığında temel anlam değişiyorsa o bir yapım ekidir.
Tahmini Süre:45s
Soru 706Soru →

(I) Herkes, (II) şunun farkındaydı: (III) Kendi öneriniz, (IV) bizimkinden daha kapsamlı olsa da (V) birçok madde henüz netleşmemişti.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. sözcük, belgisiz zamir olarak kullanılmıştır.

Cevap

V. sözcüğün belgisiz zamir olduğu tespiti yanlıştır.
Beşinci sözcük olan 'birçok', kendisinden sonra gelen 'madde' ismini belirsizlik yönüyle belirttiği için belgisiz sıfat görevindedir. Bir sözcüğün zamir olabilmesi için cümlede bir ismin yerini tamamen üstlenmesi gerekir. Eğer cümle 'Birçoğu henüz netleşmemişti' şeklinde kurulsaydı 'birçoğu' sözcüğü zamir olurdu.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki sözcüklerin ismin yerini mi tuttuğunu yoksa bir ismi mi belirttiğini kontrol edin.
I, II, III ve IV numaralı sözcüklerin doğrudan bir ismin yerine geçtiği; V numaralı sözcüğün ise bir isimle birlikte kullanıldığı görülür.
Zamirler ismin yerini tutar, sıfatlar ise isimlerin önüne gelerek onları niteleme veya belirtme görevi üstlenir.
2
Özellikle ilgi zamiri ve dönüşlülük zamiri eklerini analiz edin.
'Bizimkinden' sözcüğü ilgi zamiri (-ki) almış, 'kendi' ise dönüşlülük zamiri görevindedir.
Bu türler zamirlerin özel alt kategorileridir ve KPSS'de sıklıkla sorulur.
3
V numaralı 'birçok' sözcüğünün yapısal bağlamını inceleyin.
'Birçok' kelimesi 'madde' ismini belirttiği için sıfattır.
Belgisiz sözcükler ek almadan bir ismin önüne gelirse sıfat olur; 'birçoğu' şeklinde ismin yerini tutsaydı zamir olurdu.

Anahtar Kavram

Zamir ve Sıfat Ayrımı

İpuçları

1
Bir sözcüğün yanında nitelediği veya belirttiği bir isim olup olmadığına bakın.
2
'Kendi' ve '-ki' (ilgi eki) gibi özel yapıların zamir grubuna girdiğini hatırlayın.
3
'Birçok madde' ifadesinde 'birçok' kelimesinin bir ismi etkilediğini fark ettiğinizde sıfat olduğunu anlayabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

İlgi zamiri olan '-ki' ile sıfat yapan '-ki' ekini ayırt etmek için daha fazla örnek çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Şüpheli sözcüğün yerine somut bir isim getirmeyi deneyin. Eğer 'birçok madde' yerine 'kitaplar' diyebiliyorsanız, 'birçok' ismi belirtmektedir (sıfat). Eğer 'bizimki' yerine 'bizim dosyamız' diyebiliyorsanız, '-ki' ismin yerini tutmaktadır (zamir).
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 707Soru →

Türkçede yapım eki almamış, sadece çekim eki (hâl ekleri, iyelik ekleri, çoğul ekleri vb.) almış sözcüklere 'basit sözcük' denir. Eğer bir sözcük en az bir tane yapım eki almışsa 'türemiş sözcük' olarak adlandırılır.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Arşivdeki tüm dosyalar sırayla raflara dizildi.

Cevap

Arşivdeki tüm dosyalar sırayla raflara dizildi cümlesindeki 'raflara' sözcüğü basit yapılıdır.
Doğru cevap olan seçenekteki 'raflara' sözcüğünün kökü 'raf' ismidir. Bu sözcüğe gelen '-lar' eki çoğul eki, '-a' eki ise yönelme hâl ekidir. Her iki ek de çekim eki olduğu için sözcük yapıca basittir.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüklerin köklerini ve eklerini analiz et.
baş-la-dı (türemiş), raf-lar-a (basit), aç-ı-k-la-n-dı (türemiş), ti-tiz-lik-le (türemiş), sa-kın-ca-lar (türemiş).
Sözcüğün yapısını belirlemek için kök ve ek ayrımı yapılmalıdır.
2
Eklerin türlerini (yapım eki mi çekim eki mi) belirle.
'raflara' sözcüğündeki '-lar' çoğul eki ve '-a' yönelme hâl eki çekim ekidir.
Çekim ekleri sözcüğün anlamını veya türünü değiştirmez, sadece diğer sözcüklerle bağ kurar.
3
Diğer seçeneklerdeki yapım eklerini tespit et.
'-la', '-ık', '-lik' ve '-ca' ekleri eklendikleri kelimenin anlamını veya türünü değiştiren yapım ekleridir.
Yapım eki alan sözcükler türemiş kabul edilir.

Anahtar Kavram

Sözcük Yapısı: Basit ve Türemiş Sözcük Ayrımı

İpuçları

1
Sözcüğün anlamını değiştiren bir ek olup olmadığına bakmalısın.
2
Çoğul ekleri (-lar/-ler) ve ismin hâl ekleri (-e, -de, -den) sözcüğün yapısını değiştirip onu türemiş yapmaz.
3
'Raf' kelimesine gelen eklerin kelimenin anlamını değiştirip değiştirmediğini kontrol et; diğerlerinde ise 'baş', 'aç-', 'titiz' ve 'sakın-' köklerine gelen eklere dikkat et.

Daha Fazla Pratik

Bu konuyu pekiştirmek için fiilden fiil yapım ekleri ile fiilden isim yapım ekleri arasındaki farkları inceleyebilirsin.
Tahmini Süre:45s
Soru 708Soru →

Sıfatlar, isimlerin önüne gelerek onları çeşitli yönlerden niteleyen veya belirten sözcüklerdir. Bir isim, aynı anda birden fazla niteleme sıfatı tarafından nitelenebilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim, birden fazla niteleme sıfatı almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelecek nesillere daha temiz ve yaşanabilir bir dünya bırakmak hepimizin ortak sorumluluğudur.

Cevap

Gelecek nesillere daha temiz ve yaşanabilir bir dünya bırakmak hepimizin ortak sorumluluğudur.
Doğru seçenekte yer alan 'temiz ve yaşanabilir bir dünya' tamlamasında, 'dünya' ismi hem 'temiz' hem de 'yaşanabilir' sıfatları tarafından nitelenmiştir. Her iki sözcük de ismin kalıcı bir özelliğini (durumunu) belirttiği için niteleme sıfatı görevindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki isimleri ve önlerindeki niteleyici sözcükleri tespit et.
'Dünya' ismi ve önündeki 'temiz', 'yaşanabilir', 'bir' sözcükleri bulundu.
Sıfatlar isimlerin önüne gelerek onları etkiler.
2
İsme 'Nasıl?' sorusunu sorarak niteleme sıfatlarını belirle.
Nasıl dünya? -> Temiz dünya. Nasıl dünya? -> Yaşanabilir dünya.
Niteleme sıfatları, varlıkların durum, biçim ve renk gibi özelliklerini gösterir.
3
Diğer sözcüklerin türünü kontrol et.
'Bir' sözcüğü belirtme (belgisiz) sıfatıdır.
Birden fazla niteleme sıfatı arandığı için sadece niteleme görevli olanlar sayılır.

Anahtar Kavram

Niteleme Sıfatlarının Birden Fazla Kullanımı

İpuçları

1
Niteleme sıfatlarını bulmak için isme 'Nasıl?' sorusunu sormalısın.
2
Cümlelerdeki 'en', 'çok', 'oldukça' gibi kelimelere dikkat et; bunlar genellikle sıfatı etkileyen zarflardır.
3
İşaret bildiren (bu, şu) veya belirsizlik bildiren (bazı, birçok) kelimelerin niteleme değil, belirtme sıfatı olduğunu unutma.

Daha Fazla Pratik

Adlaşmış sıfatlar ve sıfatlarda pekiştirme konularına çalışarak sıfat bilgisini derinleştirebilirsin.

Alternatif Yöntem

Cümledeki sıfatları bulduktan sonra aralarına 've' bağlacı getirilebiliyorsa, genellikle aynı ismi niteleyen birden fazla niteleme sıfatı vardır (Örn: temiz ve yaşanabilir dünya).
Tahmini Süre:45s
Soru 709Soru →

Türkçede isimler; varlıkların sayılarına göre tekil, çoğul ve topluluk; niteliklerine göre ise somut ve soyut olarak sınıflandırılır. Ayrıca isimler, iyelik ekleri alarak kime veya neye ait olduklarını belirtebilirler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem topluluk ismi hem soyut isim hem de iyelik eki almış bir isim bir arada kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis, halkın huzuru için aldığı yeni kararları kamuoyuna duyurdu.

Cevap

Meclis ile başlayan cümlede topluluk ismi, soyut isim ve iyelik eki bir arada kullanılmıştır.
Doğru cümlede 'Meclis' topluluk ismi olarak kullanılmıştır. 'Huzur' kavramı beş duyuyla algılanamadığı için soyuttur. 'Halkın huzuru' tamlamasındaki −u-u eki iyelik (aitlik) bildirir, dolayısıyla tüm şartlar sağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki topluluk ismini tespit et.
'Meclis' sözcüğü, biçimce tekil olsa da çokluk anlamı taşıdığı için topluluk ismidir.
Topluluk isimleri, çoğul eki almadan birden fazla varlığı temsil eden isimlerdir.
2
Cümledeki soyut ismi tespit et.
'Huzur' sözcüğü, beş duyu organıyla algılanamayan bir kavramı karşıladığı için soyut isimdir.
Zihinsel veya duygusal durumları ifade eden isimler soyut olarak sınıflandırılır.
3
İyelik eki almış ismi belirle.
'Halkın huzur-u' ve 'karar-lar-ı' sözcüklerindeki −u-u ve −ı-ı ekleri iyelik ekidir.
İyelik ekleri, isimlere gelerek o ismin kime/neye ait olduğunu belirtir (halkın huzuru, meclisin kararları).

Anahtar Kavram

İsim türlerinin (topluluk, soyut) ve iyelik eklerinin işlevsel olarak ayırt edilmesi.

İpuçları

1
Cümleleri incelerken önce 'Sürü, Meclis, Takım, Heyet' gibi topluluk isimlerini arayarak seçenekleri eleyin.
2
İyelik ekini bulmak için ismin önüne 'benim, senin, onun, bizim, sizin, onların' zamirlerini getirip getiremediğinize bakın.
3
'Halkın huzuru' ifadesindeki aitlik ilgisine ve 'Meclis' kelimesinin bir heyeti temsil etmesine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

İyelik ekleri ile belirtme hal ekini (-ı, -i) karıştırmamak için tamlayan-tamlanan ilişkisini kontrol eden sorular çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce topluluk isimlerini içeren seçenekleri (Meclis, Heyet) belirleyip ardından bu seçenekler içinde soyut kavram ve iyelik eki aramak süreci hızlandıracaktır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 710Soru →

Resmî bir heyetle gerçekleştirilen saha çalışması sırasında (I) kendi notlarımızı alırken (II) şunları da raporumuza eklememiz gerektiği söylendi. Uzmanların (III) birçoğu (IV) bu yöntemin daha verimli sonuçlar doğuracağını belirtirken, (V) sizinki kadar detaylı bir çalışma henüz sunulmamıştı.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerin türleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV. sözcük, işaret zamiri kategorisindedir.

Cevap

Dördüncü sırada yer alan ve 'yöntem' ismini işaret eden sözcük bir zamir değil, işaret sıfatıdır.
Dördüncü sözcük olan 'bu', kendisinden sonra gelen 'yöntem' ismini işaret ederek onu belirtmektedir. Türkçede bir ismi işaret yoluyla belirten sözcükler 'işaret sıfatı' olur. Eğer bu sözcük 'Bu, daha verimli sonuçlar doğuracak' şeklinde kullanılsaydı 'işaret zamiri' olurdu.

Adım Adım Çözüm

1
Dönüşlülük zamirini kontrol etme
"Kendi" sözcüğü tespit edildi.
"Kendi" sözcüğü her zaman dönüşlülük zamiri işlevi görür.
2
İşaret bildiren sözcükleri analiz etme
"Şunları" ve "bu" sözcükleri incelendi.
"Şunları" ismin yerini tutarken, "bu" sözcüğü "yöntem" ismini işaret etmektedir.
3
Sıfat ve zamir ayrımı yapma
"Bu" sözcüğünün işaret sıfatı olduğu belirlendi.
İşaret bildiren bir sözcük bir ismi etkiliyorsa sıfat, ismin yerini doğrudan tutuyorsa zamirdir.
4
Ek hâlindeki zamiri doğrulama
"Sizinki" sözcüğündeki ilgi zamiri görüldü.
"-ki" eki bir tamlamada tamlananın yerini tuttuğunda ilgi zamiri olur.

Anahtar Kavram

İşaret bildiren sözcüklerin cümledeki görevlerine göre sıfat veya zamir olarak ayrılması ve diğer zamir türlerinin (dönüşlülük, belgisiz, ilgi) tanınması.

İpuçları

1
İşaret bildiren sözcüklerin bir ismi niteleyip nitelemediğine dikkat edin.
2
'Bu' sözcüğünden hemen sonra bir isim gelip gelmediğini kontrol edin.
3
'Bu yöntem' bir sıfat tamlamasıdır. Bu durumda 'bu' sözcüğü sıfat görevindedir.

Daha Fazla Pratik

İlgi zamiri olan '-ki' ile sıfat yapan '-ki' ekini ayırt etmeye yönelik soruları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğü cümleden çıkarıp yerine bir isim koymayı deneyin. Eğer isim doğrudan sözcüğün yerine geçebiliyorsa zamirdir. Ancak sözcük bir ismin önündeyse ve onu belirtiyorsa sıfattır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 711Soru →

Türkçede isimler; varlıklara verilişlerine (özel-cins), sayılarına (tekil-çoğul-topluluk) ve niteliklerine (somut-soyut) göre çeşitli başlıklar altında sınıflandırılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili isim; 'cins isim', 'tekil isim' ve 'soyut isim' özelliklerinin tamamını bir arada taşımaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sanatçının eserlerinde hissedilen karamsarlık, döneminin bir yansımasıdır.

Cevap

Sanatçının eserlerinde hissedilen 'karamsarlık' sözcüğü; cins, tekil ve soyut isim özelliklerinin tamamını bir arada taşımaktadır.
Doğru seçenekte yer alan 'karamsarlık' sözcüğü; belirli bir türün genel adı olduğu için 'cins', −lar/−ler-lar/-ler eki almadığı ve bir grubu temsil etmediği için 'tekil', beş duyu organından herhangi biriyle algılanamadığı için 'soyut' özelliklerini taşır.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüklerin varlıklara verilişini incele.
'Ağrı Dağı' özel isimdir, diğerleri ise cins (tür) ismidir.
Soruda istenen 'cins isim' kriterine uymayan özel isimler elenmelidir.
2
Kalan seçenekleri sayılarına göre değerlendir.
'Kurul' sözcüğü anlamca birden fazla kişiyi temsil ettiği için topluluk ismidir; 'karamsarlık', 'rüzgâr' ve 'kavurma' ise tekildir.
'Tekil isim' kriteri, çoğul eki almamış ve topluluk bildirmeyen isimleri kapsar.
3
Sözcüklerin niteliğini (somut/soyut) kontrol et.
'Rüzgâr' (hissedilir) ve 'kavurma' (görülür/tadılır) somuttur; 'karamsarlık' ise duyu organlarıyla algılanamaz, zihinsel bir kavramdır.
Soruda istenen son kriter 'soyut isim' özelliğidir.

Anahtar Kavram

İsim Sınıflandırması (Cins, Tekil ve Soyut İsimler)

İpuçları

1
Bir ismin soyut olması için beş duyu organımızdan hiçbiriyle algılanamaması gerekir.
2
'Topluluk ismi' ile 'tekil isim' ayrımına dikkat edin; biçimce tekil olan her sözcük anlamca tekil olmayabilir.
3
Şıklarda hissedilebilen bir hava olayı ile zihinsel bir duygu durumu arasında seçim yapmanız isteniyor.

Daha Fazla Pratik

İsimlerde küçültme ve yapı (basit, türetilmiş, birleşik) konularını içeren sorularla devam edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri gruplandırırken bir tablo oluşturarak 'Özel-Cins', 'Tekil-Çoğul-Topluluk' ve 'Somut-Soyut' sütunlarına artı/eksi koyarak eleme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 712Soru →

Türkçede sözcük kökleri, yansıttıkları temel anlam ve aldıkları eklerin niteliği bakımından isim kökleri ve fiil kökleri olmak üzere iki temel kategoride incelenir. Yapım ekleri, eklendikleri köklerin türüne göre işlev görürler ve bazen sözcüğün yeni kazandığı anlam, kökün türünü tespit etmeyi zorlaştırabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün kökü, sözcük türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mühendis, platformun düşey eksende dengede kalması için karmaşık hesaplamalar yaptı.

Cevap

Düşey sözcüğünün kökü 'düş-' eylemi iken, diğer sözcüklerin kökleri isim soyludur.
Doğru yanıt olan seçenek 'düşey' sözcüğünü içermektedir. Bu sözcüğün kökü 'düş-' eylemidir (yukarıdan aşağıya doğru hareket etmek). Diğer seçeneklerdeki 'kuzey' (kuz), 'birey' (bir), 'yüzey' (yüz) ve 'guney' (gün) sözcükleri ise isim köklerinden türetilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini tespit etme
Kuzey → kuz, Birey → bir, Yüzey → yüz, Düşey → düş-, Güney → gün.
Sözcüğün anlamlı en küçük parçasını bulmak yapı analizinin ilk adımıdır.
2
Köklerin türlerini (İsim/Fiil) belirleme
Kuz (İ), Bir (İ), Yüz (İ), Gün (İ) iken Düş- (F) türündedir.
Köklerin '-mak / -mek' ekini alıp alamadığına bakılarak tür ayrımı yapılır.
3
Karşılaştırma ve farklı olanı bulma
Düşey sözcüğü fiil kökünden türemişken diğerleri isim kökünden türemiştir.
Soruda istenen farklı kök türüne sahip sözcüğü belirlemektir.

Anahtar Kavram

İsim ve Fiil Kökü Ayrımı

İpuçları

1
Altı çizili sözcüklerin eklerini atarak en küçük anlamlı parçalarını (köklerini) belirleyin.
2
Belirlediğiniz köklere '-mak / -mek' master ekini getirin; uyum sağlayanlar fiil, sağlamayanlar isimdir.
3
'Kuzey' ve 'Güney' sözcüklerinin kökeninin sırasıyla 'gölge' (kuz) ve 'güneş' (gün) olduğunu, 'Düşey'in ise 'düşmek' eylemiyle bağlantılı olduğunu fark edin.

Daha Fazla Pratik

Benzer eklerle türetilmiş 'yatay' (yatmak) ve 'uzay' (uzamak) sözcüklerinin kök türlerini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin anlam ilişkisine bakın: 'Kuzey' gölge taraf, 'Güney' gün (güneş) tarafı, 'Birey' tek bir kişi, 'Yüzey' dış yüz demektir (hepsi isim). 'Düşey' ise düşme doğrultusu demektir (fiil).
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 713Soru →

Kamu kurumlarında hazırlanan resmî belgelerde ve akademik çalışmalarda yazım kurallarına özen gösterilmesi, metnin niteliğini ve kurumsal ciddiyeti belirleyen temel unsurlardan biridir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mülakat sürecinde adayların profesyonel deneyimlerini yansıtan güncel bir özgeçmiş sunmaları beklenmektedir.

Cevap

Güncel mülakat sürecinde adaylardan talep edilen belgenin adı olan 'öz geçmiş' sözcüğü ayrı yazılmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekte 'özgeçmiş' kelimesi bitişik yazılmıştır. Ancak Türk Dil Kurumunun güncel yazım kılavuzuna göre 'öz geçmiş' ifadesi bir isim tamlaması yapısında kabul edildiğinden ayrı yazılması zorunludur. Bu kelime, en sık karıştırılan ve bitişik yazılmasına yönelik yanlış bir alışkanlık oluşmuş olan sözcüklerden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit et.
Belirlenen sözcükler: dil bilgisi, ön söz, özgeçmiş, yurt dışı.
Yazım yanlışını bulmak için önce birleşik yapılı sözcüklerin tespiti gerekir.
2
'Öz' ve 'Ön' sözcükleriyle kurulan birleşik kelimelerin kurallarını kontrol et.
'Ön söz' ve 'öz geçmiş' gibi kavramların birer isim tamlaması yapısında olduğu ve ayrı yazılması gerektiği sonucuna varılır.
TDK Yazım Kılavuzu'na göre bu tür birleşik yapılar genellikle ayrı yazılır.
3
Yanlış yazılan seçeneği belirle.
'Özgeçmiş' şeklinde bitişik yazılan ifade yanlıştır; doğrusu 'öz geçmiş' olmalıdır.
Toplumda yaygın olarak yanlış (bitişik) yazılmasına rağmen akademik ve resmî dilde TDK kuralları esastır.

Anahtar Kavram

Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'dil bilgisi', 'yurt dışı' ve 'öz geçmiş' gibi birleşik sözcüklere dikkat edin; hangisi genellikle yanlışlıkla bitişik yazılıyor olabilir?
2
Özellikle 'öz' sözcüğüyle başlayan tamlamaların yazım kuralını hatırlayın. 'Öz geçmiş' ve 'öz eleştiri' gibi sözcükler ayrı yazılmaktadır.
3
TDK güncel kılavuzuna göre 'özgeçmiş' diye bir kelime yoktur; doğrusu 'öz geçmiş'tir. Aradığınız yanlış budur.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'yanı sıra', 'peşi sıra' ve 'bir ara' gibi sık karıştırılan diğer ayrı yazılan birleşik kelimeleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eğer bir birleşik kelimenin yazımından emin değilseniz, kelimelerin anlamını koruyup korumadığına bakın. 'Öz geçmiş' ifadesinde her iki kelime de gerçek anlamını koruduğu için ayrı yazılma eğilimindedir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 714Soru →

Kamu hizmeti standartları çerçevesinde hazırlanan resmî metinlerde bağlaçların doğru kullanımı, mesajın netliği açısından kritik öneme sahiptir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de" bağlacının yazımıyla ilgili bir hata yapılmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplantı tutanaklarını Arşiv Dairesi Başkanlığı da onayladı.

Cevap

Toplantı tutanaklarını Arşiv Dairesi Başkanlığı da onayladı ifadesinin yer aldığı seçenek doğrudur.
Kurum adından sonra gelen ve dahi anlamı katan "da" ifadesi bir bağlaçtır. Türkçede bağlaç olan "de/da" her zaman kelimeden ayrı yazılır. Bu cümlede kurala tam uyum sağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki "de/da" ifadelerinin görevini belirle.
"de/da" cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa bağlaçtır.
Bağlaç olan "de/da" her zaman ayrı yazılır.
2
Arşiv Dairesi Başkanlığı ile ilgili cümleyi kontrol et.
"da" çıkarıldığında anlam bozulmuyor, dolayısıyla bağlaçtır ve ayrı yazımı doğrudur.
Doğru yazımı tespit etmek.

Anahtar Kavram

Bağlaç Olan de/da'nın Yazımı

İpuçları

1
"de"yi cümleden çıkarıp okumayı deneyin.
2
Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa o "de" bir bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
3
Bitişik yazılan "de" genellikle bulunma durumu bildirir (nerede?), ayrı yazılan ise "dahi/bile" anlamı taşır.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'ki'nin yazımıyla ilgili benzer alıştırmalar çözerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 715Soru →

Arkeolojik kazı çalışmalarında (I) gün ışığına çıkarılan eserler, (II) pek çok tarihsel gizemi aydınlatıyor. Uzmanlar (III) ardarda dizilen sütunların (IV) ana dili bilinmeyen bir topluma ait olduğunu düşünüyor. Kazı alanında (V) her gün titizlikle çalışan ekip, yeni bulgular peşinde.

Bu parçadaki numaralanmış sözlerden hangisinin yazımı yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III

Cevap

Numaralanmış sözlerden 'ardarda' ifadesinin yazımı yanlıştır; doğrusu 'art arda' olmalıdır.
Parçada geçen 'ardarda' ifadesi bir ikilemedir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre ikilemeler ayrı yazılmalıdır. Ayrıca ifadenin kökü 'art' (arka) olduğu için hem ayrı yazılmalı hem de 't' ünsüzü korunarak 'art arda' şeklinde yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin yapılarını ve TDK kurallarını analiz et.
Sözcüklerin çoğu ayrı yazılması gereken tamlama veya ikileme yapısındadır.
Yanlış yazılan kelimeyi bulmak için her bir seçeneğin kural uygunluğunu denetlemek gerekir.
2
Üçüncü sıradaki 'ardarda' sözcüğünü incele.
Bu sözcüğün bir ikileme olduğu ve kökünün 'art' (arka) olduğu belirlendi.
İkilemelerin ayrı yazılması kuralı ve sözcük kökündeki ünsüzün korunması gerekliliği yazımı belirler.
3
Doğru yazımı yanlış olanla karşılaştır.
'art arda' yazımı doğru, 'ardarda' yazımı ise bitişik yazıldığı ve ünsüz değişimi yapıldığı için yanlıştır.
TDK kurallarına göre ikilemeler ayrı yazılır ve bu örnekte ünsüz yumuşaması gösterilmez.

Anahtar Kavram

İkilemelerin ve Birleşik Kelimelerin Yazımı

İpuçları

1
Metindeki numaralanmış sözcüklerin bir ikileme olup olmadığına dikkat edin.
2
'Arka arkaya' anlamına gelen sözcüğün kökünü düşünün; 'art' mı yoksa 'ard' mı?
3
Türkçede ikilemeler daima ayrı yazılır. 'Art arda' ifadesi de bu kurala tabidir.

Daha Fazla Pratik

İkilemelerin yazımı ile ilgili 'yan yana', 'baş başa' ve 'peş peşe' gibi sık karıştırılan örnekleri gözden geçirin.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün köküne odaklanın: 'Art' kelimesi tek başına kullanıldığında da 'arka' demektir. İkileme oluşurken araya giren boşluk ses değişimini engeller.
Tahmini Süre:45s
Soru 716Soru →

Kamu hizmetlerinin kalitesini artırmak için personelin yaşantısını (I) etkileyen faktörler incelenmiş; verimlilik adına yeni bir başlangıç (II) yapılması kararlaştırılmıştır. Bu süreçte önemli (III) olan, her çalışanın kurum kültürünü benimsemesi (IV) ve vatandaş nezdinde güven veren bir görüntü (V) sergilemesidir.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi, kökünün türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

Numaralanmış sözcüklerden beşincisi olan "görüntü", kökünün türü (fiil) bakımından diğerlerinden (isim) farklıdır.
Beşinci sözcük olan "görüntü"nün kökü "gör-" eylemidir (fiil kökü). Diğer tüm sözcükler ise isim soylu köklere sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini tespit et.
I: yaş, II: baş, III: ön, IV: ben, V: gör-
Sözcüğün yapısını belirlemek için en küçük anlamlı birim olan kök bulunmalıdır.
2
Köklerin türlerini (isim veya fiil) belirle.
I, II, III ve IV isim köklü; V ise fiil köklüdür.
Türkçede kökler temel olarak isim ve fiil olmak üzere ikiye ayrılır.
3
Farklı olan kök türünü işaretle.
Beşinci sözcük fiil köklü olduğu için cevap belirlenir.
Soru, kök türü bakımından farklı olanı sormaktadır.

Anahtar Kavram

İsim ve Fiil Kökü Ayırımı

İpuçları

1
Sözcüklerin köklerini bulurken en küçük anlamlı birime inerken sözcüğün genel anlamıyla bağını koparmayın.
2
Zamirlerin (ben, sen, o...) de isim soylu sözcükler olduğunu ve kök türü sorulduğunda isim kökü sayıldığını unutmayın.
3
"Görmek" bir eylem bildirirken; "yaş", "baş", "ön" ve "ben" kavramları birer varlığı veya durumu karşılayan isimlerdir.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde '-ı / -i' ekinin iyelik mi yoksa belirtme hal eki mi olduğunu test eden sorularla 'Sözcükte Yapı' konusunu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kökleri bulduktan sonra sonlarına '-mak / -mek' ekini getirerek anlamlı olup olmadıklarını kontrol edin. Anlamlı olanlar fiil, olmayanlar isim köküdür (gör-mek: fiil; yaş-mak, baş-mak, ön-mek, ben-mek: anlamsız/isim).
Tahmini Süre:50s
Soru 717Soru →

Dilin kurallarına uygun ve özenli kullanımı, hem akademik metinlerde hem de profesyonel iş hayatındaki yazışmalarda düşüncelerin hatasız aktarılmasını sağlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk Dil Kurumunun güncel veritabanında, pek çok terimin yazımında ve tanımlarında köklü değişiklikler yapıldığı görülmektedir.

Cevap

Türk Dil Kurumunun güncel veritabanında... ile başlayan cümlede 'veritabanı' sözcüğü ayrı yazılmalıdır.
Doğru yanıt olan cümlede 'veritabanı' sözcüğü bitişik yazılmıştır; ancak Türk Dil Kurumu kurallarına göre 'veri tabanı' ifadesi her zaman ayrı yazılmalıdır. Birleşen kelimelerden herhangi biri veya ikincisi anlam değişikliğine uğramadığında kelimeler ayrı yazılır.

Adım Adım Çözüm

1
Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekleri kontrol etme
Türk Dil Kurumunun ifadesinde ek, kural gereği kesme işaretiyle ayrılmamıştır, bu kullanım doğrudur.
TDK'ye göre kurum, kuruluş ve birim adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
2
Birleşik kelimelerin yazımını inceleme
'veri tabanı' ifadesinin bitişik yazıldığı saptanmıştır.
Birleşme sırasında anlam değişikliğine uğramayan 'veri tabanı', 'ana dili', 'yer altı' gibi kelimeler ayrı yazılmalıdır.
3
Diğer özel durumları (düzeltme işareti ve yumuşama istisnaları) değerlendirme
'Resmî' ve 'hukukun' kullanımlarının kurala uygun olduğu teyit edilmiştir.
Bazı yabancı kökenli kelimelerde ünsüz yumuşaması görülmez ve anlam ayrımı için düzeltme işareti kullanılır.

Anahtar Kavram

Birleşik Kelimeler ve Kurum Adlarına Gelen Eklerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki kurum adlarına gelen eklerin ve birleşik kelimelerin (veri tabanı, yer altı vb.) yazımına dikkat edin.
2
Özellikle 'iç, dış, sıra' ve 'taban' sözcükleriyle kurulan birleşik yapıların ayrı mı yoksa bitişik mi yazılması gerektiğini hatırlayın.
3
Kurum adlarında kesme işareti kullanılmadığını ve 'veri tabanı' ifadesinin iki ayrı kelimeden oluştuğunu göz önünde bulundurun.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'ana dili', 'hafta içi' ve 'ön söz' gibi sıkça karıştırılan ayrı yazılan birleşik kelimeleri gözden geçirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yazım sorularında her seçeneği kendi içinde 'Kurum Adları', 'Birleşik Sözcükler' ve 'Ses Olayları' gibi alt başlıklara ayırarak incelemek hata payını azaltır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 718Soru →

Türkçede sert ünsüzle (p,c\c,t,kp, ç, t, k) biten bir sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde, sözcük sonundaki sert ünsüz yumuşayarak b,c,d,gb, c, d, g veya g˘ğ seslerinden birine dönüşür. Bu ses olayına "ünsüz yumuşaması" (ünsüz değişimi) denir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz yumuşaması kuralına örnek olabilecek bir kullanım vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mutfaktaki masanın üzerinde duran bardağı yıkayıp dolaba kaldırdı.

Cevap

Mutfaktaki masanın üzerinde duran bardağı yıkayıp dolaba kaldırdı cümlesinde yer alan "bardağı" sözcüğünde ünsüz yumuşaması gerçekleşmiştir.
"Bardağı" sözcüğünün kökü "bardak"tır. Kelime sonundaki sert ünsüz olan "kk", ünlüyle başlayan "-ı" ekini alınca yumuşayarak "g˘ğ" sesine dönüşmüştür. Bu, ünsüz yumuşaması kuralının tipik bir örneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Kök tespiti
Cümledeki şüpheli sözcüğün kökü "bardak" olarak belirlenir.
Ses olaylarını analiz etmek için öncelikle sözcüğün kök halini bilmemiz gerekir.
2
Ek analizi
Sözcüğe belirtme hal eki olan "-ı" ekinin getirildiği görülür.
Yumuşamanın gerçekleşmesi için sert ünsüzle biten köke ünlüyle başlayan bir ek gelmelidir.
3
Ses değişimi kontrolü
Bardak + ı →\rightarrow Bardağı şeklinde bir değişim olduğu, yani k→g˘k \rightarrow ğ dönüşümünün yaşandığı tespit edilir.
Sert ünsüzün (kk) yumuşak karşılığına (g˘ğ) dönüşmesi ünsüz yumuşaması kuralının temelidir.
4
İstisnaların elenmesi
"Hayatı" gibi yabancı kökenli kelimelerdeki yumuşama aykırılığı fark edilerek yanlış seçenekler elenir.
Türkçede her sert ünsüzle biten kelime ünlü aldığında yumuşamaz; bu istisnalara dikkat edilmelidir.

Anahtar Kavram

Ünsüz Yumuşaması (Ünsüz Değişimi)

İpuçları

1
Cümlelerdeki altı çizili kelimelerin yalın hallerini (köklerini) düşünün.
2
Hangi kelimenin sonundaki harf, ek aldıktan sonra değişime uğramış? (Örneğin k harfi ğ olmuş mu?)
3
"Bardak" kelimesine ek getirdiğimizde sonundaki sesin nasıl değiştiğine odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Ünsüz yumuşamasına aykırı olan diğer kelime gruplarını (tek heceli kelimeler, özel isimler ve yabancı kelimeler) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 719Soru →

Sıfatlar, isimlerin önüne gelerek onları renk, durum ve biçim yönünden niteleyen ya da işaret, sayı, belgisizlik ve soru yönünden belirten sözcüklerdir. Bazı durumlarda bir isim, hem niteleme hem de belirtme sıfatını aynı anda alabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim hem niteleme hem de belirtme sıfatı almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kütüphanenin rafında eski bir kitap bulup okumaya başladı.

Cevap

Cümledeki 'kitap' ismi önüne hem niteleme (eski) hem de belirtme (bir) sıfatı almıştır.
Doğru cevap olan cümlede 'kitap' ismi, nitelik bildiren 'eski' sözcüğü ile belirtme görevi üstlenen 'bir' belgisiz sıfatını aynı anda alarak sorudaki şartı tam olarak karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimleri ve önlerindeki sıfatları tespit edin.
Seçeneklerdeki 'fırtına', 'sabah', 'kitap', 'adım' gibi isimler ve onları etkileyen sözcükler belirlendi.
Sıfatın varlığını anlamak için önce hangi ismi etkilediğini bulmak gerekir.
2
Tespit edilen sıfatların türlerini (niteleme mi belirtme mi) ayırt edin.
'Eski' kelimesi kitabın durumunu bildirdiği için niteleme; 'bir' kelimesi herhangi bir anlamı kattığı için belirtme (belgisiz) sıfatıdır.
Soruda istenen 'hem niteleme hem belirtme' kriterini doğrulamak için sınıflandırma yapılmalıdır.
3
Aynı isme bağlı olan sıfat dizilimini kontrol edin.
'Eski bir kitap' tamlamasında her iki sıfat da doğrudan 'kitap' ismine bağlanmıştır.
Sıfatların farklı isimlere mi yoksa aynı isme mi ait olduğunu belirlemek doğru sonuca götürür.

Anahtar Kavram

Sıfatların (Ön Adların) bir ismi niteleme ve belirtme görevlerinin bir arada kullanımı.

İpuçları

1
Niteleme sıfatları isme sorulan 'Nasıl?' sorusuna cevap verir.
2
Belirtme sıfatları arasında işaret, sayı ve belgisiz (bir, birkaç, her) sözcükler bulunur.
3
'Sıcak bir hava' örneğindeki gibi, ismin önünde hem bir özellik hem de 'bir' gibi bir belirtici arayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde, belirtme sıfatlarının çeşitlerini (işaret, sayı vb.) içeren cümleler kurarak pratik yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki tamlamaları ayırın: 'Eski kitap' (Niteleme) + 'Bir kitap' (Belirtme) = 'Eski bir kitap' (Her ikisi).
Tahmini Süre:45s
Soru 720Soru →

Türkçede "akıl, boyun, şehir" gibi bazı sözcükler ünlü ile başlayan bir ek aldıklarında ikinci hecelerindeki dar ünlü (ı,i,u,u¨ı, i, u, ü) düşer. Bu ses olayına "ünlü düşmesi" denir. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü düşmesine uğramış bir sözcük vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hafta sonu arkadaşlarıyla birlikte şehri gezdiler.

Cevap

Hafta sonu arkadaşlarıyla birlikte şehri gezdiler ifadesindeki 'şehri' sözcüğünde ünlü düşmesi gerçekleşmiştir.
Doğru seçenekte yer alan 'şehri' sözcüğü, 'şehir' köküne ünlüyle başlayan '-i' eki getirilerek türetilmiştir. Bu süreçte kelimenin ikinci hecesindeki 'i' ünlüsü düşerek 'ünlü düşmesi' olayını gerçekleştirmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki sözcükleri kök ve eklerine ayırın.
"Şehri" sözcüğünün kökü "şehir", aldığı ek ise "-i" belirtme hal ekidir.
Ses olaylarını tespit etmek için kelimenin orijinal kök halini bilmek gerekir.
2
Eki köke ekleyerek ses değişimini gözlemleyin.
Şehir + i → Şehri şeklinde bir değişim olmuştur.
İki heceli ve ikinci hecesinde dar ünlü bulunan kelimelere ünlüyle başlayan ek geldiğinde hece düşmesi meydana gelir.
3
Düşen sesi belirleyin.
"Şehir" kelimesinin ikinci hecesindeki "i" sesi düşmüştür.
Sözcük telaffuz edilirken ve yazılırken bu ünlü korunmaz.

Anahtar Kavram

Ünlü Düşmesi

İpuçları

1
Cümlelerdeki kelimelerin köklerini (asıl hallerini) düşünmeye çalışın.
2
Özellikle iki heceli olup ünlüyle başlayan ek almış kelimelere odaklanın.
3
"Şehir" kelimesinin ek almış halini dikkatlice inceleyin; bir harf eksilmiş mi?

Daha Fazla Pratik

Benzer bir çalışma için 'vakit', 'karın' ve 'beyin' gibi kelimelerin ek almış hallerini içeren cümleler kurabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 36 / 42Sonraki
Dil Bilgisi Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 36 | Examkin