Examkin

İsimler (Adlar)

115 soru

Soru 61Soru →

İsimler; varlıkların sayılarına göre tekil, çoğul ve topluluk isimleri olarak gruplandırılırken, aynı zamanda iyelik ekleri alarak bir varlığın kime veya neye ait olduğunu belirtebilirler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iyelik eki almış bir topluluk ismi kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Komisyonumuz, yeni hazırlanan yönetmelik taslağını incelemek üzere yarın sabah toplanacak.

Cevap

Komisyonumuz sözcüğünün yer aldığı seçenek doğrudur.
Doğru olan seçenekteki 'Komisyonumuz' kelimesi, anlamca birden fazla kişiden oluşan bir heyeti ifade ettiği için topluluk ismidir. Ayrıca kelimenin sonundaki −umuz-umuz eki, o komisyonun 'bize' ait olduğunu bildiren 1. çoğul şahıs iyelik ekidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimleri belirle ve topluluk ismi olanları tespit et.
'Komisyon' ve 'Ordu' kelimeleri topluluk ismidir.
Topluluk isimleri, çoğul eki almadıkları halde birden fazla varlıktan oluşan bir grubu ifade ederler.
2
Tespit edilen topluluk isimlerinin üzerindeki ekleri incele.
'Komisyon-umuz' sözcüğünde iyelik eki, 'Ordu-lar' sözcüğünde ise çoğul eki bulunmaktadır.
Soruda sadece topluluk ismi olması değil, aynı zamanda iyelik eki almış olması şartı aranmaktadır.
3
Sıfat veya kalıcı isim gibi çeldiricileri eleyerek doğru sonuca ulaş.
'Komisyonumuz' sözcüğü her iki şartı da (topluluk ismi + iyelik eki) sağlamaktadır.
Diğer seçeneklerde ya kelime türü farklıdır (sıfat) ya da kelime iyelik eki almamıştır.

Anahtar Kavram

Topluluk isimleri ve iyelik eklerinin bir arada kullanımı

İpuçları

1
Topluluk isimleri 'aile, ordu, ekip, meclis' gibi yapıca tekil ama anlamca çoğul kelimelerdir.
2
İyelik ekleri bir ismin kime ait olduğunu belirtir (ev-im, okul-unuz gibi).
3
Seçeneklerde 'bize ait olan bir grup' anlamı taşıyan kelimeyi aramalısınız.

Daha Fazla Pratik

İyelik eklerinin hal ekleriyle (özellikle belirtme hal eki -ı/-i ile) karıştırılmamasına dikkat ederek benzer sorular çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce kelimenin topluluk ismi olup olmadığına bakıp ardından sonundaki ekin sahiplik anlamı (iyelik) mı yoksa sadece çokluk anlamı mı kattığını kontrol ederek hızla eleme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 62Soru →

Bakanlık (I)kurulunun (II)Ankara'daki (III)yazışmaları, (IV)projenin (V)onayına sunuldu.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II. sözcük, bulunma hâl eki almış bir özel isimdir.

Cevap

İkinci sözcük olan 'Ankara'daki' ifadesi bir özel isim değil, sıfat görevinde kullanılan bir sözcüktür.
Cümledeki 'Ankara'daki' sözcüğü, 'Ankara' özel ismine getirilen '-da' bulunma eki ve '-ki' sıfat yapan ek ile türetilmiştir. Bu ekler sonucunda sözcük artık bir 'isim' değil, 'yazışmalar' ismini niteleyen bir 'işaret sıfatı' görevindedir. Bir sözcüğün türü sorulduğunda, onun cümledeki son işlevine bakılır; dolayısıyla bu sözcüğü 'özel isim' olarak tanımlamak dil bilgisi açısından hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüklerin cümledeki görevlerini ve aldıkları ekleri belirleyin.
I, III, IV ve V numaralı sözcükler isim görevindeyken; II numaralı sözcük bir ismi nitelediği için sıfat görevindedir.
Sözcük türlerini ayırt etmek, isimlere gelen eklerin işlevini anlamak için temel adımdır.
2
II. sözcüğün yapısını inceleyin: Ankara + -da + -ki.
Özel isme gelen bulunma hâl eki (-da) ve sıfat yapan '-ki' eki kelimeyi sıfata dönüştürmüştür.
Sıfat yapan '-ki' eki, eklendiği ismi veya isim tamlamasını cümlede sıfat görevine sokar.
3
Diğer isimlerin aldığı çekim eklerini (iyelik, hâl, tamlayan) kontrol edin.
I'de tamlayan, III'te iyelik, IV'te tamlayan, V'te ise hem iyelik hem yönelme ekleri doğru tespit edilmiştir.
İsim çekim eklerinin doğru analizi, sorudaki diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit eder.

Anahtar Kavram

İsimler ve Diğer Sözcük Türleri Arasındaki Farklar

İpuçları

1
Cümledeki sözcüklerin sadece köklerine değil, aldıkları son eklere ve cümledeki görevlerine odaklanın.
2
Bir ismin önüne gelip onu yer veya işaret bakımından belirten sözcüklere (örneğin -ki ekiyle kurulanlar) dikkat edin.
3
İsim çekim ekleri ile sıfat yapan ekleri birbirine karıştırmayın; '-ki' eki genellikle bir ismi sıfat görevine sokar.

Daha Fazla Pratik

Sıfat yapan '-ki' eki ile ilgi zamiri olan '-ki'nin farklarını ve her ikisinin de ismi nasıl etkilediğini çalışan soruları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğe 'Hangi?' sorusunu sorun: 'Hangi yazışmalar?' -> 'Ankara'daki yazışmalar'. İsme sorulan 'Hangi?' sorusuna cevap veren sözcük sıfattır, isim olamaz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 63Soru →

Türkçede bazı isimler, çoğul eki (−lar-lar, −ler-ler) almadıkları halde anlamca birden fazla varlıktan oluşan bir grubu karşılar. Bu tür isimlere "topluluk ismi" adı verilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde topluluk ismi kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Maçın bitiş düdüğüyle beraber tüm takım sevinçle birbirine sarıldı.

Cevap

Maçın bitiş düdüğüyle beraber tüm takım sevinçle birbirine sarıldı.
Doğru cevap olan seçenekte geçen "takım" sözcüğü, yapıca tekil olmasına (çoğul eki almamasına) rağmen bir sporcu grubunu ifade ettiği için topluluk ismi kategorisine girer.

Adım Adım Çözüm

1
Topluluk isminin tanımını hatırla.
Topluluk isimleri, biçimce tekil (−lar/−ler-lar/-ler eki almamış) ama anlamca çoğul olan kelimelerdir.
Soruda istenen kavramın sınırlarını belirlemek için ilk adımdır.
2
Seçeneklerdeki altı çizili veya vurgulu isimleri incele.
Takım, çiçekler, mutluluk, kavurma ve İzmir sözcükleri tespit edildi.
Her bir ismin sayı ve tür özelliklerini analiz etmek gerekir.
3
"Takım" sözcüğünü yapı ve anlam bakımından analiz et.
"Takım" sözcüğü ek almamıştır (tekil görünür) ancak bir oyuncu grubunu temsil eder (anlamca çoğuldur).
Tanıma tam olarak uyan seçeneği belirlemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

İsimlerde Sayı: Topluluk İsimleri

İpuçları

1
Kelimenin sonunda −lar-lar veya −ler-ler eki olup olmadığına bakarak işe başla.
2
Eki olmadığı halde zihninde bir "grup" veya "topluluk" canlandıran kelimeyi ara.
3
Sporcuların bir araya gelerek oluşturduğu gruba ne dendiğini düşün; bu kelime doğru cevaptır.

Daha Fazla Pratik

Topluluk isimlerinin de çoğul eki alabildiğini (örneğin: ordular, takımlar) unutma; bu durumda 'çoğullaşmış topluluk ismi' oluşur.
Tahmini Süre:45s
Soru 64Soru →

Türkçede isimler; varlıkların sayılarına göre tekil, çoğul ve topluluk; niteliklerine göre ise somut ve soyut olarak sınıflandırılır. Ayrıca isimler, iyelik ekleri alarak bir varlığın kime veya neye ait olduğunu bildirebilirler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem topluluk ismi hem soyut isim hem de iyelik eki almış bir isim bir arada kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Heyet, projenin başarısı için tüm üyelerin dürüstlük ilkesine uyması gerektiğini vurguladı.

Cevap

Doğru cevap, topluluk ismi olarak 'heyet', soyut isim olarak 'başarı' ve 'dürüstlük', iyelik eki almış isim olarak ise 'başarısı' kelimelerini içeren seçenektir.
Doğru olan ifadede 'heyet' kelimesi çokluk eki almadığı halde birden fazla varlıktan oluşan bir grubu (topluluk) karşılar. 'Başarı' ve 'dürüstlük' kelimeleri duyu organlarıyla algılanamayan kavramları (soyut) ifade eder. 'Projenin başarısı' tamlamasındaki '-ı/-sı' eki ise başarının projeye ait olduğunu bildiren bir iyelik ekidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki isimleri ve türlerini belirle.
'Heyet' (Topluluk), 'proje' (Somut), 'başarı' (Soyut), 'üye' (Somut), 'dürüstlük' (Soyut), 'ilke' (Soyut).
Soruda istenen üç farklı özelliği aynı cümle içinde bulmak gerekir.
2
İsimlerin aldığı ekleri kontrol et.
'başarı-sı' kelimesindeki '-sı' eki 3. tekil şahıs iyelik ekidir.
İyelik ekleri, ismin karşıladığı varlığın bir iye (sahip) ile olan ilişkisini kurar.
3
Tüm şartların sağlandığını teyit et.
Topluluk (Heyet) + Soyut (Başarı) + İyelik (Başarısı) bir arada bulunmaktadır.
Analiz sonucunda tüm kriterlerin bu cümlede toplandığı görülür.

Anahtar Kavram

İsimlerde Yapısal ve Niteliksel Sınıflandırma

İpuçları

1
Önce cümlede ordu, heyet, ekip gibi topluluk bildiren bir sözcük olup olmadığını kontrol edin.
2
Bulduğunuz cümlede akıl, sevgi, dürüstlük gibi soyut bir kavramın isim olarak kullanılıp kullanılmadığına bakın.
3
Son olarak isim tamlaması kuran ve aitlik bildiren '-ı, -in, -miz' gibi iyelik eklerini arayın.

Daha Fazla Pratik

İsim tamlamalarındaki tamlanan ekinin her zaman bir iyelik eki olduğunu hatırlayarak diğer konularla bağ kurabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 65Soru →

Kamu hizmetlerinin kalitesini artırmayı hedefleyen danışma (I) birimindeki görevlilerin (II), vatandaşların beklentileri (III) doğrultusunda sunduğu çözümler (IV), kurumdaki memnuniyeti (V) artırmıştır.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV. sözcük, biçimce tekil olsa da anlamca çokluk bildiren bir topluluk ismidir.

Cevap

D seçeneğinde belirtilen ifadenin aksine 'çözümler' sözcüğü bir topluluk ismi değil, çoğul bir isimdir.
Cümlede geçen 'çözümler' sözcüğü, açıkça '-ler' çoğul ekini almıştır. Bir ismin topluluk ismi sayılabilmesi için çoğul eki almadığı halde anlamca birden fazla varlığı karşılaması gerekir (örneğin: ordu, heyet, sınıf). 'Çözümler' ise hem biçimce hem de anlamca çoğul olan bir isimdir, bu yüzden yanlış tanımlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin türlerini ve anlam özelliklerini belirle.
I (danışma): Kalıcı isim, II (görevliler): Somut isim, III (beklentiler): Soyut isim, IV (çözümler): Soyut/Çoğul isim, V (memnuniyet): Soyut isim.
Sözcüklerin temel kategorilerini anlamak analizi kolaylaştırır.
2
Sözcüklerin aldığı ekleri analiz et.
II'de '-ler' (çoğul) ve '-in' (tamlayan), III'te '-ler' (çoğul), IV'te '-ler' (çoğul), V'te '-i' (belirtme hâli) ekleri bulunmaktadır.
Çekim ekleri ismin cümledeki işlevini ve sayısal niteliğini belirler.
3
Topluluk ismi ile çoğul isim ayrımını yap.
'Çözümler' sözcüğü çoğul eki almıştır. Topluluk isimleri ise 'ordu, takım, orman' gibi ek almadan çokluk bildiren kelimelerdir.
Topluluk ismi ile çoğul isim arasındaki yapısal farkı tespit etmek soruyu çözer.

Anahtar Kavram

İsimlerde Sayı ve Anlam (Tekil, Çoğul, Topluluk)

İpuçları

1
Topluluk isimlerinin en önemli özelliği, dışarıdan bakıldığında tekil görünseler de içlerinde birden fazla varlık barındırmalarıdır.
2
Bir kelimede '-ler/-lar' eki varsa, o kelime yapıca 'çoğul isim'dir, 'topluluk ismi' değildir.
3
Cümledeki 'çözümler' kelimesinin aldığı ekleri inceleyin; '-ler' eki onun sayısal kategorisini doğrudan belirler.

Daha Fazla Pratik

Topluluk isimlerinin çoğul eki alabildiğini (örneğin: ordular) ancak bu durumda 'çoğullaşmış topluluk ismi' olduklarını unutmayın.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri gruplandırırken önce somutluk-soyutluk, sonra sayı (tekil-çoğul-topluluk) ve en son yapı (basit-türemiş-birleşik) özelliklerine bakmak hata payını azaltır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 66Soru →

İsimler; cümle içerisindeki görevlerine göre iyelik ve hâl eklerini bir arada alabilirler. Özellikle üçüncü tekil kişi iyelik eki (-ı, -i, -u, -ü / -sı, -si, -su, -sü) almış bir isme belirtme hâl eki (-ı, -i, -u, -ü) getirildiğinde, iki ek arasına 'n' koruyucu ünsüzü (kaynaştırma harfi) girer.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili isim hem üçüncü tekil kişi iyelik eki hem de belirtme hâl eki almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şirketin geçen ay duyurduğu yeni vizyonunu tüm çalışanlar kısa sürede benimsedi.

Cevap

Vizyonunu sözcüğü, hem iyelik hem de belirtme hâl ekini bir arada barındırmaktadır.
Doğru seçenekte yer alan 'vizyonunu' sözcüğü, 'vizyon' ismine önce 'onun vizyonu' anlamını veren üçüncü tekil kişi iyelik ekini (-u), ardından bu iyelik ekini belirtme hâl ekine (-u) bağlayan 'n' kaynaştırma harfini almıştır. Yapısal olarak 'Vizyon-u-n-u' şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüklerin köklerini ve türlerini belirleyin.
'Vizyon', 'çanta', 'sergi' ve 'yakacak' isim; 'gelecek' ise bu cümlede sıfattır.
Soruda hem sözcük türünün isim olması hem de belirli ekleri alması şart koşulmuştur.
2
Üçüncü tekil kişi iyelik eki alan sözcükleri tespit edin.
'Vizyonu' (Şirketin vizyonu) ve 'sergisi' (Sanatçının sergisi) iyelik eki almıştır.
Sözcüğün kime veya neye ait olduğunu bildiren ek iyelik ekidir.
3
İyelik ekinden sonra belirtme hâl eki ve 'n' kaynaştırma harfi gelip gelmediğini kontrol edin.
'Vizyonu-n-u' yapısında 'n' kaynaştırma harfi ve sonrasında belirtme hâl eki görülmektedir.
İsim tamlamalarında tamlanan eki (iyelik) üzerine hâl eki geldiğinde 'n' koruyucu ünsüzü kullanılır.

Anahtar Kavram

İsimlerde İyelik ve Belirtme Hâl Eki Ayrımı

İpuçları

1
Bir sözcükte iyelik eki olup olmadığını anlamak için sözcüğün başına 'onun' zamirini getirmeyi deneyin.
2
Üçüncü tekil kişi iyelik ekinden sonra bir hâl eki geldiğinde araya her zaman 'n' kaynaştırma harfi girer; 'y' giriyorsa orada iyelik eki yoktur.
3
Sözcüğü eklerine ayırın: [İsim Kökü] + [İyelik Eki] + n + [Belirtme Hâl Eki] formülünü arayın.

Daha Fazla Pratik

İsim tamlamalarındaki tamlanan ekinin aslında bir iyelik eki olduğunu hatırlayarak, belirtme hâl ekiyle arasındaki farkı test eden diğer soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 67Soru →

(I)Meclisin (II)adalete olan (III)inancı, yürütülen (IV)kararlı (V)çalışmalardan açıkça anlaşılmaktadır.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV. sözcük, yapısı bakımından türemiş bir isimdir.

Cevap

Dördüncü sözcüğün türemiş bir isim olduğunu belirten ifade yanlıştır; çünkü bu sözcük bir sıfattır.
Dördüncü sözcük olan 'kararlı' sözcüğü, cümlede 'çalışmalar' ismini niteleyen bir sıfat görevindedir. Yapısı bakımından türemiş olsa da türü isim değil, sıfattır. Bu nedenle 'türemiş bir isimdir' ifadesi dil bilgisi açısından yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin türlerini belirle.
Meclis, adalet, inanç ve çalışmalar isimdir; ancak kararlı sözcüğü bir ismi (çalışmalar) nitelediği için sıfattır.
Bir sözcüğün isim mi sıfat mı olduğunu anlamak için cümledeki görevine bakılmalıdır.
2
İsimlerin aldıkları ekleri analiz et.
I'de tamlayan (-in), II'de yönelme (-e), III'te iyelik (-ı), V'te ise çoğul (-lar) ve ayrılma (-dan) ekleri bulunmaktadır.
Hâl ve iyelik ekleri isim çekim ekleridir ve ismin cümlede kazandığı anlamı belirler.
3
Yanlış olan yargıyı tespit et.
IV. sözcük olan 'kararlı' sözcüğü 'karar' isminden '-lı' yapım ekiyle türetilmiştir, ancak türü isim değil sıfattır.
Yapım eki alan her sözcük isim olarak kalmaz; yeni bir sözcük türüne (sıfat, fiil vb.) dönüşebilir.

Anahtar Kavram

İsimlerin türleri ve aldıkları çekim ekleri ile sıfatlardan ayrımı.

İpuçları

1
Cümledeki sözcüklerin bir ismi niteleyip nitelemediğine dikkat edin.
2
IV numaralı sözcük 'Nasıl çalışmalar?' sorusuna cevap vermektedir; bu durum onun türü hakkında ipucu verir.
3
İsimler hâl ve iyelik eklerini alabilirken; sıfatlar genellikle bir ismin önüne gelerek onu niteler. Kararlı sözcüğü burada sıfattır.

Daha Fazla Pratik

Sıfatlaşan isimler ve kalıcı isimler arasındaki farkları pekiştirmek için fiilimsi sorularına da göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri cümleden çıkararak türlerini kontrol edebilirsiniz. 'Kararlı' sözcüğü tek başına bir varlığın adı değil, bir özelliğin adıdır ve ismi nitelediğinde sıfat olur.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 68Soru →

(I)Türkiye'nin geleceği, bu (II)topluluğun (III)adalete duyulan (IV)sarsılmaz (V)inancıyla şekillenecektir.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV. sözcük, iyelik eki almış türemiş bir isimdir.

Cevap

D seçeneğinde belirtilen ifade yanlıştır çünkü 'sarsılmaz' sözcüğü bir isim değil, 'inanç' ismini niteleyen bir sıfattır.
Dördüncü sırada yer alan 'sarsılmaz' sözcüğü, cümlede 'inanç' ismini niteleyen bir sıfattır. Bir sözcüğün isim olabilmesi için bir varlığı veya kavramı karşılaması gerekir; oysa bu sözcük bir nitelik bildirmektedir ve üzerinde iyelik eki bulunmamaktadır. -maz eki burada sıfat-fiil (türetme) eki görevindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin türlerini belirle.
I, II, III ve V numaralı sözcükler isim; IV numaralı sözcük ise sıfattır.
Sözcüklerin cümledeki görevlerini anlamak için hangi varlığı veya niteliği karşıladıklarına bakılmalıdır.
2
IV numaralı sözcüğü eklerine ayır ve görevini incele.
'Sars-ıl-maz' şeklinde türemiş bir sıfat-fiil (sıfat) olduğu görülür.
'Nasıl inanç?' sorusuna cevap verdiği için niteleme sıfatı görevindedir, isim değildir.
3
Diğer sözcüklerin ek ve anlam özelliklerini doğrula.
I (Özel+Tamlayan), II (Topluluk+Tamlayan), III (Soyut+Yönelme), V (Soyut+İyelik+Vasıta) özellikleri doğrulanır.
Seçeneklerin geri kalanının doğruluğundan emin olunarak yanlış olan kesinleştirilir.

Anahtar Kavram

İsim ve Sıfat Ayrımı ile İsim Çekim Ekleri

İpuçları

1
Öncelikle sözcüklerin 'isim' mi yoksa 'sıfat' mı olduğuna dikkat edin. Bir ismi niteleyen sözcükler sıfattır.
2
'Sarsılmaz' sözcüğünün hangi kelimeyi etkilediğine bakın. 'Nasıl inanç?' sorusuna cevap veriyor mu?
3
İsim çekim ekleri (hâl, iyelik, tamlayan) sadece isim soylu sözcüklere gelir. Sıfatlar bu ekleri genellikle adlaşmadıkları sürece almazlar.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir cümlede isim-fiillerin (kalıcı isimler hariç) isim çekim eklerini nasıl aldığını incelemek konuyu pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri cümleden çıkararak deneyin: 'Sarsılmaz' çıkarıldığında cümlenin anlamı daralsa da yapısı bozulmaz (niteleyici), ancak 'topluluğun' veya 'adalete' çıkarıldığında cümlenin temel anlamı kaybolur.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 69Soru →

Türkçede isimler; varlıkların sayılarına (tekil, çoğul, topluluk), niteliklerine (somut, soyut) ve verilişlerine (özel, cins) göre çeşitli sınıflara ayrılır. Ayrıca isimler, iyelik ekleri alarak bir varlığın kime veya neye ait olduğunu belirtebilirler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem topluluk ismi hem de iyelik eki almış bir isim bir arada kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Heyet başkanımız, projenin başarısı için yoğun bir mesai harcadı.

Cevap

Heyet başkanımızla ilgili olan cümle, hem topluluk ismi hem de iyelik eki almış bir ismi içermektedir.
Doğru cevap olan cümlede 'heyet' sözcüğü topluluk ismi görevindedir. Aynı cümlede yer alan 'başkanımız' sözcüğü ise '-ımız' birinci çoğul şahıs iyelik ekini almıştır. Ayrıca cümlede 'başarı' gibi soyut isimlere de yer verilerek zengin bir isim kullanımı sağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Topluluk ismini tespit et.
'Heyet' sözcüğü, yapıca tekil olmasına rağmen birden fazla kişiden oluşan bir grubu temsil ettiği için topluluk ismidir.
Topluluk isimleri, çokluk eki almadan birden fazla varlığı karşılayan isimlerdir.
2
İyelik eki almış ismi tespit et.
'Başkanımız' sözcüğündeki '-ımız' eki, başkanın 'bize' ait olduğunu bildiren bir iyelik ekidir.
İyelik ekleri, isimlere gelerek o varlığın kime ait olduğunu gösterir.
3
Diğer isim türlerini kontrol et.
'Başarı' ve 'Mesai' sözcükleri soyut isimlerdir; 'Proje' ise somut ve cins bir isimdir.
Cümledeki diğer isimler de taxonomy kurallarına uygun olarak kullanılmıştır.

Anahtar Kavram

İsim Türleri ve İyelik Ekleri

İpuçları

1
Topluluk isimleri 'lar/-ler' eki almadan birden fazla varlığı ifade eden sözcüklerdir (örneğin: ordu, sınıf, meclis).
2
İyelik ekleri bir ismin sonuna gelerek 'benim, senin, onun, bizim, sizin, onların' anlamı katar.
3
'Heyet' kelimesinin bir topluluk ismi olup olmadığını ve 'başkanımız' kelimesindeki ekin aitlik bildirip bildirmediğini kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Topluluk isimlerinin bazı durumlarda (örneğin: 'Sınıf bugün çok sessizdi' vs. 'Sınıf boyandı') yer ismi olarak kullanılabileceğini unutmayın ve bu ayrımı pekiştiren örnekler çözün.

Alternatif Yöntem

Cümledeki isimleri tek tek listeleyip yanlarına türlerini (soyut, somut, topluluk vb.) ve aldıkları ekleri yazarak eleme yöntemiyle doğru seçeneğe ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 70Soru →

Türkçede isimler; sayılarına göre tekil, çoğul ve topluluk ismi; niteliklerine göre ise somut ve soyut isim olarak çeşitli gruplara ayrılır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem topluluk ismi hem de soyut isim bir arada kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Güçlü bir aile yapısı, her birey için en temel mutluluk kaynağıdır.

Cevap

Güçlü bir aile yapısı ile mutluluk kaynağının belirtildiği seçenek, hem topluluk ismini hem de soyut ismi bir arada barındırmaktadır.
Doğru kabul edilen cümlede 'aile' sözcüğü bir topluluğu ifade ederken, 'mutluluk' sözcüğü zihinsel bir kavramı yani soyut bir durumu karşılamaktadır. Bu durum, soruda istenen her iki özelliği de karşılar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimleri belirle.
Belirlenen isimler: aile, yapı, birey, mutluluk, kaynak.
Sınıflandırma yapabilmek için önce sözcük türlerinin doğru saptanması gerekir.
2
İsimleri sayılarına göre (tekil, çoğul, topluluk) gruplandır.
'Aile' sözcüğü, biçimce tekil olsa da anlamca bir grubu karşıladığı için topluluk ismidir.
Topluluk isimleri, çoğul eki almadan birden fazla varlığı karşılayan sözcüklerdir.
3
İsimleri niteliklerine göre (somut, soyut) gruplandır.
'Mutluluk' sözcüğü, beş duyu organıyla algılanamayan bir kavramı karşıladığı için soyut isimdir.
Soyut isimler zihinsel veya duygusal kavramları ifade eder.
4
Her iki özelliğin de aynı cümlede bulunup bulunmadığını kontrol et.
Aynı cümlede hem 'aile' (topluluk) hem de 'mutluluk' (soyut) yer almaktadır.
Soruda istenen her iki koşulun da sağlanmasıdır.

Anahtar Kavram

İsimlerin varlıkların sayılarına ve niteliklerine göre sınıflandırılması.

İpuçları

1
Cümlelerdeki isimleri tek tek bulup türlerini belirlemeye çalışın.
2
Çoğul eki almadığı halde bir grubu temsil eden (aile, meclis vb.) ve zihnimizde canlandırdığımız (mutluluk, güven vb.) kelimelere odaklanın.
3
Doğru cevapta hem bir topluluğu ifade eden bir sözcük hem de beş duyu organımızla algılayamadığımız bir kavram yer almaktadır.

Daha Fazla Pratik

İsimlerin yapı özelliklerini (basit, türemiş, birleşik) tekrar ederek konu hakimiyetinizi artırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 71Soru →

Türkçede isimler, karşıladıkları varlıkların sayılarına göre 'tekil', 'çoğul' ve 'topluluk' ismi olarak üç grupta incelenir. Biçimce tekil olduğu halde (çoğul eki almadığı halde) anlamca bir topluluğu, grubu veya bütünü karşılayan isimlere 'topluluk ismi' denir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde topluluk ismi kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yarışma sonuçlarını değerlendirecek olan jüri, kısa bir mola vermek üzere salondan ayrıldı.

Cevap

Cümledeki 'jüri' sözcüğü, biçimce tekil olmasına rağmen anlamca bir heyeti/topluluğu karşıladığı için topluluk ismidir.
Doğru cevap olan 'jüri' kelimesi, dil bilgisinde topluluk ismi olarak kabul edilir. Çünkü bu kelime ek almadan birden fazla üyeden oluşan bir heyeti karşılar. Diğer seçeneklerdeki isimler ya çoğul eki almış durumdadır ya da tek bir varlığı işaret etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Topluluk ismi tanımını hatırla.
Topluluk ismi; çoğul eki almadığı halde birden fazla varlıktan oluşan bir bütünü ifade eden isimdir (örnek: ordu, sınıf, ekip).
Soruda istenen kavramın sınırlarını belirlemek gerekir.
2
Seçeneklerdeki isimleri sayılarına göre analiz et.
'Sorular' ve 'ağaçlar' çoğul; 'danışma' ve 'belge' tekil; 'jüri' ise topluluk ismidir.
Her bir ismin yapısal ve anlamsal özelliklerini ayırt etmek doğru sonuca ulaştırır.
3
Doğru seçeneği onayla.
'Jüri' sözcüğü topluluk ismi tanımına tam olarak uymaktadır.
Tanım ile örnek arasındaki tutarlılık kontrol edilir.

Anahtar Kavram

Varlıkların sayılarına göre isimlerin sınıflandırılması

İpuçları

1
Topluluk isimleri, yapı olarak tekildir ancak anlamca birden fazla varlığı temsil eder.
2
Seçeneklerdeki kelimelerin sonunda -lar/-ler eki olup olmadığına bakarak çoğul isimleri eleyebilirsin.
3
'Ekip', 'sürü', 'takım' gibi kelimeler topluluk ismine örnektir; buna benzer bir kelimeyi bulmaya çalış.

Daha Fazla Pratik

Farklı topluluk isimlerini (millet, ordu, demet, deste) günlük cümleler içinde kullanarak pekiştirebilirsin.

Alternatif Yöntem

Kelimelerin sonuna çoğul eki getirip getiremediğine bak. Topluluk isimleri zaten bir grubu karşıladığı için çoğul eki almadan da çokluk anlamı verirler; ancak topluluk isimleri de 'ordular' örneğinde olduğu gibi ayrıca çoğul eki alabilir. Buradaki anahtar, ek almadan çokluk anlamı taşımasıdır.
Tahmini Süre:45s
Soru 72Soru →

(I)Anadolu'nun (II)sessizliği, (III)araştıran (IV)heyetin (V)dosyasına konu oldu.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. sözcük, varlıkların sayılarına göre tekil bir tür (cins) ismidir.

Cevap

Üçüncü sırada yer alan 'araştıran' sözcüğü bir isim değil, sıfat-fiildir.
Cümledeki 'araştıran' sözcüğü, 'heyet' ismini niteleyen bir sıfat-fiildir. Bu sözcük tür ismi kategorisine girmez, çünkü bir varlığın adı değil, bir eylemi niteleme yoluyla isme bağlayan fiilimsidir.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin türlerini belirleme
I, II, IV ve V numaralı sözcükler isimdir; ancak III numaralı 'araştıran' sözcüğü fiil kökenli bir sıfat-fiildir.
İsimler ile fiilimsilerin farkını ayırt etmek temel dil bilgisi kuralıdır.
2
Sözcüklerin aldığı ekleri analiz etme
I: tamlayan, II: iyelik, IV: tamlayan, V: iyelik + yönelme hâli.
İsim çekim eklerinin görevlerini belirlemek seçenekteki yargıların doğruluğunu teyit eder.
3
Topluluk ve soyut isim kavramlarını kontrol etme
'Sessizlik' soyut, 'heyet' ise topluluk ismidir.
Varlıkların niteliklerine ve sayılarına göre isim türlerini eşleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

İsimlerin Türleri ve Çekim Ekleri

İpuçları

1
Cümledeki sözcüklerin sadece isim olup olmadığına değil, fiilimsi eki alıp almadığına dikkat edin.
2
'-an/-en' eki sıfat-fiil yapar. Bu eki alan sözcükler genellikle önündeki ismi niteler.
3
'Heyet' gibi sözcükler ek almasalar bile anlamca çoğul bir grubu karşılar, bu yüzden topluluk ismidir.

Daha Fazla Pratik

İsimlerin hal ekleri ile fiilimsilerin benzer eklerini (örneğin belirtme hali ile iyelik eki) karıştıran soruları çözmek konuyu pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin köklerine bakarak 'isim köklü' mü yoksa 'fiil köklü olup fiilimsi mi' olduğunu kontrol ederek hızlıca sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 73Soru →

Türkçe dil bilgisinde bazı sözcükler, isim-fiil eklerini (-ma/-me, -ış/-iş, -mak/-mek) almalarına rağmen zamanla bir varlığın, nesnenin veya kavramın kalıcı adı hâline gelerek fiilimsi (eylemsi) özelliklerini kaybederler. Bu sözcükler artık bir eylemi değil, doğrudan bir varlığı karşıladıkları için "kalıcı isim" olarak adlandırılırlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, bu açıklamada belirtilen "kalıcı isim" durumuna örnek olarak gösterilemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınav evraklarını ayıklama işlemi, görevli öğretmenler tarafından titizlikle yürütüldü.

Cevap

Sınav evraklarının ayıklanması eylemini ifade eden seçenek doğru cevaptır.
Doğru cevapta geçen sözcük, bir nesnenin veya kavramın kalıplaşmış ismi değildir; sınav evrakları üzerinde gerçekleştirilen bir eylemin (seçme, ayırma işi) adıdır. Bu nedenle fiilimsi özelliğini korumaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüklerin aldıkları ekleri ve cümledeki anlamlarını inceleyin.
Tüm sözcükler isim-fiil ekleri (-ma, -ış) almıştır.
Kalıcı isimler ve isim-fiiller aynı eklerle kurulduğu için anlam farkına bakılması gerekir.
2
Sözcüğün bir eylemi mi yoksa somut/soyut bir nesneyi/yeri mi karşıladığını belirleyin.
Danışma (ofis), kavurma (yemek), bağlama (enstrüman) ve giriş (bölüm) birer varlığın adı olmuştur.
Eylem anlamını tamamen yitirip bir varlığın adı olan sözcükler kalıcı isimdir.
3
Ayıklama sözcüğünün eylem anlamını koruyup korumadığını kontrol edin.
Ayıklama işlemi ifadesinde eylem anlamı devam etmektedir.
Halen bir işi, oluşu veya hareketi adlandıran sözcükler fiilimsi kategorisinde kalır.

Anahtar Kavram

İsimler - Kalıcı İsim ve İsim-fiil Ayrımı

İpuçları

1
Sözcüğün olumsuzunu yapmaya çalışın; eğer eylem anlamı sürüyorsa (-ma, -me ile) olumsuzu anlamlı olur, kalıcı isimse anlamsızlaşır.
2
Kalıcı isimler bir nesneyi (çakmak, yemek, alet) veya bir yeri (giriş, durak) temsil eder.
3
Seçeneklerdeki 'bağlama' ve 'kavurma' gibi sözcüklerin cümledeki bağlamına dikkat edin; bunlar artık birer nesne ve yemek adıdır.

Daha Fazla Pratik

İsim-fiil ekleri alan ancak kalıcı isim olan diğer örnekleri (ekmek, çakmak, dondurma) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğe '-ma/-me' olumsuzluk eki getirmeyi deneyin. Örneğin; 'kavurma' yemeği için 'kavurmama' diyemezsiniz (kalıcı isim), ancak 'ayıklama işlemi' yerine 'ayıklamama işlemi' diyebilirsiniz (isim-fiil).
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 74Soru →

Resmî bayram törenlerine katılacak olan kafile, sabahın erken saatlerinde valilik binasının önünde toplandı.

Bu cümledeki altı çizili sözcüğün tür ve sayı özellikleri aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cins isim - Topluluk ismi - Somut isim

Cevap

Doğru cevap, sözcüğün cins isim, topluluk ismi ve somut isim olduğunu belirten seçenektir.
Cümlede geçen 'kafile' sözcüğü, aynı türden varlıkların ortak adı olduğu için 'cins isim'; çoğul eki (-lar/-ler) almadığı halde anlamca bir grubu karşıladığı için 'topluluk ismi'; fiziksel olarak algılanabildiği için de 'somut isim' kategorisine girer.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüğün varlıklara verilişine göre türünü belirleyin.
Cins isim
'Kafile' sözcüğü belli bir kişiye veya tek bir varlığa ait özel bir ad değil, aynı türden varlık grubunu karşılayan genel bir addır.
2
Sözcüğün sayısal özelliğini inceleyin.
Topluluk ismi
Sözcük '-lar / -ler' çoğul ekini almamıştır ancak anlam olarak birden fazla kişiden oluşan bir grubu (insan topluluğunu) karşılamaktadır.
3
Sözcüğün oluşuna (niteliğine) göre türünü belirleyin.
Somut isim
Kafileyi oluşturan kişiler ve kafilenin kendisi gözle görülebilir, yani beş duyu organından en az biriyle algılanabilir.

Anahtar Kavram

İsimlerin Sayı ve Varlık Türüne Göre Sınıflandırılması

İpuçları

1
Sözcüğün anlamında bir 'grup' veya 'birlik' ifadesi olup olmadığına dikkat edin.
2
Çoğul eki (-lar/-ler) almadan birden fazla varlığı karşılayan isimlerin hangi kategoriye girdiğini hatırlayın.
3
Kafile, ordu, orman, meclis gibi kelimeler yapıca tekil görünse de anlamca topluluk bildirirler.

Daha Fazla Pratik

İsimlerin bu özelliklerini pekiştirmek için 'ordu', 'meclis' ve 'sürü' gibi diğer topluluk isimlerinin cümle içindeki kullanımlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 75Soru →

Kadim (I) Antalya’nın (II) serinliğini (III) hisseden (IV) kafile, antik (V) tiyatroda kısa bir mola verdi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. sözcük, fiilden türeyerek bir varlığın adını karşılayan kalıcı isimdir.

Cevap

Söz konusu cümlede yer alan 'hisseden' sözcüğü bir ismi karşılayan kalıcı bir ad değil, bir sıfat-fiildir (fiilimsidir).
Doğru yanıt olan seçenek, 'hisseden' sözcüğünün kalıcı bir isim olduğunu iddia etmektedir. Ancak bu sözcük, bir fiilin sıfat-fiil eki alarak oluşturduğu bir fiilimsidir ve cümlede sıfat görevinde kullanılmaktadır. Kalıcı isimler (örneğin: 'dolmuş', 'çakmak') artık bir eylemi değil, doğrudan bir varlığı temsil ederler; 'hisseden' ise eylem anlamını korumaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin türlerini belirle.
Antalya'nın (Özel İsim), serinliğini (Soyut İsim), hisseden (Sıfat-fiil), kafile (Topluluk İsmi), tiyatroda (Somut İsim).
Soru kökünde isimler üzerine odaklanıldığı için sözcük türü ayrımı yapılmalıdır.
2
Sözcüklerin aldığı ekleri incele.
Tamlayan (-nın), İyelik/Belirtme (-i/-ni), Sıfat-fiil (-en), Bulunma (-da).
İsimlerin aldıkları çekim ekleri (hâl ve iyelik) blueprint gereksinimlerini karşılamaktadır.
3
Kalıcı isim ve fiilimsi ayrımını kontrol et.
'Hisseden' kelimesi bir hareket bildirmekte ve ismi nitelemektedir, kalıcı bir varlık adı değildir.
Kalıcı isimler (dondurma, ekmek vb.) fiilimsi eklerini alsa da artık bir nesnenin adı olmuşlardır; oysa burada kelime hâlâ eylem anlamı taşımaktadır.

Anahtar Kavram

İsim (Ad) Türleri ve İsim Çekim Ekleri

İpuçları

1
Cümledeki numaralanmış kelimelerin isim mi yoksa başka bir sözcük türü (sıfat, fiilimsi vb.) mü olduğuna dikkat edin.
2
Özellikle III numaralı kelimeye bakın; bir ismi niteleme görevi mi üstlenmiş yoksa tek başına bir varlığın adı mı olmuş?
3
Kalıcı isimler artık bir eylemi değil bir nesneyi karşılar. 'Hisseden' kelimesi ise bir ismi niteleyen bir sıfat-fiildir.

Daha Fazla Pratik

İsimler ve fiilimsiler arasındaki farkı pekiştirmek için 'dondurma', 'yakacak', 'giriş' gibi sözcüklerin cümledeki kullanımlarını inceleyin.

Alternatif Yöntem

Sözcüklerin üzerine 'mak/mek' ekleyip ekleyemediğinize bakın; 'Antalya-mak' olmaz (isim), 'hissed-en' (hissed-mekten gelir, fiil kökenlidir ve sıfat-fiil eki almıştır).
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 76Soru →

Aşağıdaki cümlede bazı isimlerin (adların) altı çizilerek numaralandırılmıştır:

"Kafile (I), müzenin çıkışına (II) doğru ilerlerken sergilenen tabloların (III) yarattığı etkiden (IV) kurtulamamıştı."

Bu isimlerin türsel özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV. sözcük, beş duyu organından biriyle algılanabildiği için varlıkların oluşuna göre somut bir isimdir.

Cevap

Varlıkların oluşuna göre somut olduğu belirtilen 'etki' sözcüğü aslında soyut bir isimdir.
Varlıkların oluşuna göre yapılan sınıflandırmada, beş duyu organıyla algılanabilenler somut, sadece zihinle kavranabilenler ise soyut isimdir. 'Etki' sözcüğü bir tesiri, duygusal veya zihinsel bir sonucu ifade eder ve duyu organlarıyla algılanamaz. Bu nedenle 'etki' somut değil, soyut bir isimdir.

Adım Adım Çözüm

1
I. numaralı 'Kafile' sözcüğünü incele.
Sözcük çoğul eki almamıştır ancak bir grubu temsil eder.
Topluluk ismi tanımına (biçimce tekil, anlamca çokluk) uyar.
2
II. numaralı 'Çıkış' sözcüğünü incele.
Bir eylemi değil, bir yerin (çıkış kapısı/alanı) adını belirtir.
Fiilimsi ekiyle türeyip bir varlığın/yerin adı olan sözcükler kalıcı isimdir.
3
III. numaralı 'Tablolar' sözcüğünü incele.
-lar çoğul ekini almıştır.
Çoğul eki alan isimler sayılarına göre çoğul isim olarak sınıflandırılır.
4
IV. numaralı 'Etki' sözcüğünü incele.
Beş duyu organıyla (görme, duyma, tatma, koklama, dokunma) doğrudan algılanamaz.
Duyu organlarıyla algılanamayan, zihinle kavranan kavramlar soyut isimdir.

Anahtar Kavram

İsimlerin varlıklara verilişine, sayılarına ve oluşlarına göre sınıflandırılması.

İpuçları

1
İsimleri incelerken 'tekil/çoğul/topluluk' ve 'somut/soyut' ayrımını dikkatli yapmalısın.
2
Duyu organlarımızla (göz, kulak, deri vb.) algılayamadığımız kavramların soyut olduğunu hatırla.
3
'Etki' kelimesi zihinsel bir kavram mıdır yoksa elle tutulup gözle görülebilir mi?

Daha Fazla Pratik

Farklı cümlelerde 'topluluk isimlerinin' çoğul eki alıp almadığına (örneğin: ordular, ekipler) dikkat ederek pratik yapabilirsin.

Alternatif Yöntem

Sözcükleri birer birer kontrol listesine tabi tutabilirsin: 1. Özel mi? 2. Çoğul eki var mı? 3. Topluluk mu? 4. Beş duyuyla algılanıyor mu? Bu yöntemle hatalı olanı kolayca bulabilirsin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 77Soru →

Türkçede isimler; varlıklara verilişlerine (özel-cins), karşıladıkları varlığın niteliğine (somut-soyut) ve sayılarına (tekil-çoğul-topluluk) göre farklı başlıklar altında incelenir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde geçen altı çizili sözcük; cins isim, somut isim ve topluluk ismi özelliklerinin tamamını bir arada taşımaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şirketin yeni stratejisini belirlemek üzere toplanan kurul, henüz bir karara varmadı.

Cevap

Şirketin yeni stratejisini belirlemek üzere toplanan 'kurul' ifadesindeki sözcük; cins, somut ve topluluk ismi özelliklerini aynı anda taşımaktadır.
Doğru seçenek olan 'kurul' sözcüğü, bir varlık türünü karşıladığı için 'cins', duyularla algılanabildiği için 'somut' ve çoğul eki almadığı halde birden fazla varlığı (kişiyi) bünyesinde barındırdığı için 'topluluk' ismi özelliklerinin tamamını taşır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüğün veriliş şeklini inceleyin.
'Kurul' sözcüğü belirli bir tek varlığı değil, bir varlık türünü temsil eder.
Belirli bir özel varlığı karşılamadığı için bu bir 'cins isim'dir.
2
Varlığın niteliğini (algılanabilirliğini) kontrol edin.
İnsanlardan oluşan bu heyet beş duyu organıyla algılanabilir.
Duyularla algılanabildiği için bu bir 'somut isim'dir.
3
Sözcüğün sayısal durumunu analiz edin.
Sözcük '-ler/-lar' çoğul ekini almamıştır ancak anlamca bir heyeti/grubu ifade eder.
Biçimce tekil olup anlamca çokluk bildirdiği için bu bir 'topluluk ismi'dir.

Anahtar Kavram

İsimlerin Üçlü Sınıflandırılması

İpuçları

1
Topluluk isimleri, -ler/-lar çoğul ekini almadığı halde birden fazla varlığı ifade eden kelimelerdir (ordu, sınıf, orman gibi).
2
Somut isimler beş duyu organımızla (görme, duyma, tatma, koklama, dokunma) algılayabildiğimiz varlıklardır.
3
'Kurul' sözcüğünün bir heyeti mi yoksa tek bir kişiyi mi karşıladığını ve bu grubun fiziksel olarak orada olup olmadığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Topluluk isimlerinin bazı durumlarda (ad aktarması yoluyla) tekil isme dönüşebileceği 'Sınıf, sessizce öğretmeni bekledi' gibi örnekleri inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemini kullanarak; önce soyut olanları (cesaret), sonra özel olanları (Van Gölü), en son da çoğul ekli olmasa bile tek bir varlığı bildirenleri (soğuk, dolma) eleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 78Soru →

Sanatçının (I)ailesinin geçmişini ele alan bu (II)yapıt, okura (III)sadakat (IV)kavramının ne kadar (V)kıymetli olduğunu hissettiriyor.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. sözcük, belirtme hâl eki almış bir isimdir.

Cevap

Beşinci sözcük olan 'kıymetli' sıfat görevindedir ve üzerinde belirtme hâl eki bulunmamaktadır.
Beşinci sırada yer alan 'kıymetli' sözcüğü, cümlede 'olduğunu' eylemsisini niteleyen bir sıfat görevindedir. Ayrıca bu sözcükte herhangi bir hâl (durum) eki bulunmamaktadır; sondaki '-i' sesi '-li' yapım ekinin bir parçasıdır. Bu nedenle belirtme hâl eki almış bir isim olduğu yargısı yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki isimleri ve türlerini belirleyin.
Aile (topluluk), yapıt (somut), sadakat (soyut), kavram (soyut) sözcükleri isimdir; kıymetli ise sıfattır.
Sözcüklerin varlıkları mı yoksa nitelikleri mi karşıladığını ayırt etmek gerekir.
2
Sözcüklerin yapılarını ve aldıkları ekleri inceleyin.
Yapıt (yap-ıt) ve kavram (kavra-m) türemiş; aile ve sadakat basittir. Kıymetli (kıymet-li) ise türemiş bir sıfattır.
İsimlerin yapı özelliklerini ve ek işlevlerini belirlemek analizi derinleştirir.
3
Hâl ve iyelik eklerini kontrol edin.
Ailesinin ve kavramının sözcükleri hem iyelik hem tamlayan eki almıştır; kıymetli sözcüğünde ise durum eki yoktur.
İsim çekim eklerinin doğru işlevle belirlenmesi yanlışı tespit etmemizi sağlar.

Anahtar Kavram

İsimlerin tür, yapı ve çekim ekleri (iyelik, hâl, tamlayan) bakımından incelenmesi.

İpuçları

1
Cümledeki 'kıymetli' sözcüğünün bir ismi mi nitelediğine yoksa bir varlığın adı mı olduğuna dikkat edin.
2
Topluluk isimleri (aile, ordu, meclis vb.) çoğul eki almadan birden fazla varlığı karşılar; iyelik ekleri ise sahiplik bildirir.
3
Belirtme hâl eki olan -i ile yapım eki olan -li/-li yapısındaki sesleri birbirine karıştırmayın; sözcüğün kök ve ek ayrımını yapın.

Daha Fazla Pratik

İsimlerle sıfatların ayrımını pekiştirmek için niteleme sıfatlarının adlaşmış isimlerle olan farklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 79Soru →

Türkçe dersine çalışan bir memur adayı, isimlerin (adların) özelliklerini öğrenmek amacıyla aşağıdaki çalışma tablosunu hazırlamıştır:

SözcükEşleştirilen Tür Özelliği
IISevgiSoyut İsim
IIIIKuşlarÇoğul İsim
IIIIIIKurumTopluluk İsmi
IVIVBilgisayarSomut İsim
VVŞehirÖzel İsim

Buna göre, tabloda numaralanmış eşleştirmelerin hangisinde bir bilgi yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: VV

Cevap

Şehir kelimesinin 'Özel İsim' olarak eşleştirildiği beşinci seçenek hatalıdır; çünkü bu sözcük bir tür ismidir.
V numaralı seçenekte yer alan 'Şehir' sözcüğü özel isim değildir. Özel isimler, dünyada benzeri olmayan tek bir varlığa verilen adlardır (Örneğin: Sivas, İzmir). 'Şehir' ise aynı türden olan tüm yerleşim yerlerinin ortak adı olduğu için bir cins (tür) ismidir.

Adım Adım Çözüm

1
Tablodaki sözcükleri tek tek incele.
Sevgi (Soyut), Kuşlar (Çoğul), Kurum (Topluluk), Bilgisayar (Somut) ve Şehir (Özel) eşleştirmeleri görülür.
Her bir kavramın isim türlerine uygunluğunu denetlemek gerekir.
2
Varlıkların verilişine göre (Özel/Cins) ayrımını kontrol et.
Şehir sözcüğünün dünyadaki tüm şehirleri kapsayan genel bir ad olduğu fark edilir.
Özel isimler tek bir varlığı karşılar (Ankara, İstanbul gibi), oysa şehir kelimesi bir tür adıdır.
3
Yanlış olan eşleştirmeyi belirle.
V numaralı eşleştirmede hata yapıldığı sonucuna varılır.
Diğer tüm seçenekler isimlerin özellikleriyle tam uyumludur.

Anahtar Kavram

İsimlerin varlıklara verilişlerine göre 'Özel' ve 'Cins' (Tür) isim olarak ikiye ayrılması.

İpuçları

1
İsimler varlıklara verilişlerine göre özel ve cins isim olarak ikiye ayrılır.
2
Bir kelimenin özel isim olması için sadece o varlığa ait olması gerekir; 'şehir' kelimesi genel bir ad mıdır?
3
Eğer sözcük Ankara veya İstanbul olsaydı özel isim olurdu; ancak şehir kelimesi her şehir için kullanılabilen bir tür adıdır.

Daha Fazla Pratik

İsimlerin 'soyut-somut' ve 'tekil-çoğul-topluluk' özelliklerini pekiştirmek için farklı metinlerdeki isimleri sınıflandırmayı deneyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 80Soru →

Türkçede isimler; varlıklara verilişlerine, sayılarına ve oluşlarına göre gruplandırılırken aynı zamanda aldıkları iyelik ve hâl ekleriyle cümlede çeşitli anlamsal görevler üstlenirler. Bu eklerin işlevlerini doğru ayırt etmek, sözcüğün türünü ve görevini belirlemek açısından kritiktir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili isimle ilgili ayraç içindeki açıklama yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şair, şiirlerinde toplumsal yalnızlığı evrensel bir dille harmanlayarak sunar.

Cevap

Toplumsal yalnızlığı ifadesindeki 'yalnızlığı' sözcüğü sadece belirtme durum eki almış soyut bir isimdir, iyelik eki içermemektedir.
'Yalnızlığı' sözcüğü 'toplumsal yalnızlık' sıfat tamlaması içinde yer almaktadır. Buradaki '-ı' eki nesneyi yükleme bağlayan belirtme durum ekidir. Sözcükte iyelik eki bulunmadığı için ayraç içindeki açıklama hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüğün kökünü ve aldığı ekleri analiz etme
Yalnız (kök) + -lık (yapım eki) + -ı (çekim eki)
Sözcüğün yapısal olarak hangi çekim eklerini aldığını belirlemek gerekir.
2
Ekin cümledeki işlevini kontrol etme
-ı eki, 'yalnızlık' kavramını belirtili nesne haline getirmiştir (neyi sunar? -> yalnızlığı).
Türkçede -ı/-i eki hem iyelik hem de belirtme eki olabilir; bunu ayırt etmek için cümlenin anlamına bakılır.
3
İyelik eki olasılığını değerlendirme
Sözcüğün başına 'onun' veya 'senin' gibi bir iyelik anlamı gelmemektedir; 'toplumsal yalnızlık' bir sıfat tamlamasıdır.
İyelik eki olması için ismin bir şahsa veya varlığa ait olması gerekir.

Anahtar Kavram

İyelik ekleri (tamlanan eki) ile belirtme durum eklerinin (-ı, -i, -u, -ü) ayırt edilmesi.

İpuçları

1
Bir ismin sonundaki -ı/-i ekinin iyelik olup olmadığını anlamak için sözcüğün başına 'onun' getirmeyi deneyin.
2
'Toplumsal yalnızlığı' tamlamasında 'yalnızlık' birine mi ait yoksa sadece yüklemin etkilediği bir nesne mi?
3
C şıkkında 'eserini' (onun eseri-n-i) iyelik ve belirtme alırken, D şıkkındaki 'yalnızlığı' sadece belirtme durumundadır.

Daha Fazla Pratik

İsim tamlamalarındaki tamlanan eklerinin her zaman birer iyelik eki olduğunu unutmayın ve karma tamlamalarda bu ekleri bulmaya çalışın.

Alternatif Yöntem

Ekleri şu şekilde formülize edebilirsiniz: [Kök] + [İyelik] + [n (kaynaştırma)] + [Hâl]. Eğer 'n' kaynaştırma harfi yoksa ve sadece bir ünlü varsa, genellikle ya sadece iyelik ya da sadece belirtme eki vardır.
Tahmini Süre:1m 40s
ÖncekiSayfa 4 / 6Sonraki