Examkin

Sıfatlar (Ön Adlar)

112 soru

Soru 61Soru →

Türkçede bazı sıfat tamlamalarında isimle sıfatın yeri değiştirilip isme bir iyelik eki (−ı,−i,−u,−u¨-ı, -i, -u, -ü) getirilerek "kurallı birleşik sıfat" oluşturulabilir. Bu sıfatlar, niteledikleri isim düştüğünde "adlaşmış sıfat" görevini de üstlenebilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya uygun bir kullanım vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gönlü zenginlere bu hayatta hiçbir engel, hiçbir zorluk aşılmaz görünmez.

Cevap

Cümlelerin birinde, isim ve sıfatın yeri değiştirilip iyelik eki eklenerek oluşturulan bir birleşik sıfatın (gönlü zengin), nitelediği isim düşerek adlaştığı (gönlü zenginlere) görülmektedir.
Doğru seçenekte, "zengin gönül" tamlamasının yer değiştirip iyelik eki almasıyla oluşan "gönlü zengin" yapısı mevcuttur. Bu yapı bir ismi nitelemek yerine doğrudan isim gibi kullanıldığı için adlaşmış sıfat görevindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kurallı birleşik sıfat yapısını analiz etme
"Zengin gönül" tamlamasında yer değiştirme ve iyelik eki ekleme işlemi: Gönül + i + zengin = Gönlü zengin.
Soru kökündeki teknik tanıma uyan yapıyı bulmak gerekir.
2
Adlaşmış sıfat kontrolü yapma
"Gönlü zengin (insanlara/kişilere)" ifadesinde isim düşmüş ve sıfat ismin eklerini alarak adlaşmıştır.
Sıfatın sadece yapısı değil, cümledeki görevi de sorgulanmaktadır.

Anahtar Kavram

Kurallı Birleşik Sıfatlar ve Adlaşmış Sıfatlar

İpuçları

1
Önce bir isim ve bir sıfatın yer değiştirip iyelik eki aldığı (Örn: Camı kırık ev) yapıları arayın.
2
Bulduğunuz yapının önünde bir isim olup olmadığına bakın; isim yoksa ve sıfat isim gibi kullanılmışsa adlaşmıştır.
3
"Gönlü zengin insanlar" yerine sadece "Gönlü zenginler" denilmesi hem yapı hem görev şartını sağlar.

Daha Fazla Pratik

Kurallı birleşik sıfatların diğer oluşum yollarını (Örn: '-lık' ekiyle yapılanlar) gözden geçirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümlelerdeki sıfatları bulup 'Hangi yolla birleşmiş?' ve 'Önünde isim var mı?' sorularını sorarak eleme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 62Soru →

Niteleme özelliği taşıyan sözcükler; bir ismin önüne gelerek onu durum, biçim veya renk yönünden nitelediklerinde "sıfat", bir fiilin veya fiilimsinin anlamını durum yönünden etkilediklerinde ise "zarf" görevini üstlenirler.

Buna göre, aşağıdakilerin hangisinde "doğru" sözcüğü, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fikirlerini bir topluluk karşısında doğru ifade edebilmek, etkili bir iletişimin temelidir.

Cevap

Fikirlerin doğru ifade edilmesi gerektiğini belirten seçenek, sözcüğün bir fiilimsiyi etkilemesi nedeniyle zarf görevinde kullanıldığı doğru cevaptır.
Doğru cevaptaki cümlede "doğru" sözcüğü, bir isim-fiil grubu olan "ifade edebilmek" yapısını nitelemektedir. Fiilimsileri (eylemsileri) niteleyen veya durum yönünden tamamlayan bu tür kelimeler zarf (belirteç) görevindedir. Diğer seçeneklerde ise "doğru" sözcüğü; strateji, yöntem, veri ve proje gibi isimlerin önüne gelerek onları nitelediği için sıfat görevinde kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki "doğru" sözcüğünün hangi kelimeyi etkilediğini belirleyin.
Dört seçenekte isimleri (strateji, yöntem, veri, proje), bir seçenekte ise bir fiilimsiyi (ifade edebilmek) etkilediği görülür.
Sözcüğün türü, cümle içindeki işlevine ve bağlı olduğu kelimeye göre değişir.
2
Etkilenen kelimenin türüne göre sözcüğün görevini sınıflandırın.
İsimleri niteleyenler sıfat, fiilimsiyi etkileyen ise zarftır.
Dil bilgisi kurallarına göre niteleme bildiren kelimelerin temel ayrımı bu şekildedir.

Anahtar Kavram

Sıfat ve Zarf Ayrımı (Niteleme Kelimelerinin Görevleri)

İpuçları

1
"Doğru" sözcüğünün bir ismi mi yoksa bir eylemi mi belirttiğine dikkat edin.
2
Altı çizili sözcükten sonra gelen kelimenin türüne (isim mi, fiilimsi mi?) odaklanın.
3
"Nasıl?" sorusunu isme sorarsanız sıfatı, eylemsiye sorarsanız zarfı bulursunuz. "Doğru ifade etmek" yapısında soru eylemsiye sorulmaktadır.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir ayrımı 'iyi', 'güzel' ve 'yalnız' gibi sözcükler için de yaparak sıfat-zarf farkını pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yerine başka bir niteleme kelimesi (örneğin 'güzel' veya 'yanlış') getirerek isme mi yoksa fiile mi ait olduğunu test edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 63Soru →

(I) Yaz akşamlarının o tatlı serinliği çöktüğünde geniş balkonumuzda toplanırdık. (II) Dedem, eski günlerden bahsederken yüzünde hüzünlü bir tebessüm belirirdi. (III) Hepimiz, anlatılanları can kulağıyla dinler, o masalsı atmosferin içinde kaybolurduk. (IV) O zamanlar hayat, şimdikinden çok daha yavaştı ve her şeyin bir anlamı vardı. (V) Birkaç tanıdık yüzün eksikliği, bu sofraların tadını kaçırmaya yetiyordu bazen.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerde yer alan sıfatlarla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I. cümlede, işaret sıfatı bir isim tamlamasının tamlayanını belirtmektedir.

Cevap

Birinci cümlede işaret sıfatının tamlayanı belirttiği yargısı yanlıştır; çünkü sıfat tamlananı belirtmektedir.
Doğru cevap olan seçenek yanlıştır çünkü birinci cümlede geçen 'o' işaret sıfatı, isim tamlamasının tamlayanını (yaz akşamları) değil, tamlananı olan 'serinlik' ismini belirtmektedir. Türkçede sıfatlar isim tamlamalarının arasına girdiğinde tamlanan unsuru etkilerler.

Adım Adım Çözüm

1
I. cümledeki 'Yaz akşamlarının o tatlı serinliği' tamlamasını analiz et.
Bu bir zincirleme isim tamlamasıdır. 'Yaz akşamları' tamlayan, 'serinliği' ise tamlanandır.
Sıfatın hangi unsura ait olduğunu bulmak için tamlama yapısını çözmek gerekir.
2
'O' işaret sıfatının hangi ismi etkilediğini belirle.
'O' sözcüğü 'serinlik' ismini işaret etmektedir.
Sıfatlar, tamlayan ile tamlanan arasına girdiğinde doğrudan tamlananı belirtir veya niteler.
3
Seçenekteki 'tamlayanı belirtmektedir' ifadesini değerlendir.
Tamlayan 'yaz akşamları'dır; ancak sıfat onu değil, 'serinliği' (tamlanan) etkilemektedir.
Yanlış olan bilgiyi tespit ederek doğru seçeneğe ulaşmak.

Anahtar Kavram

İsim tamlamalarında sıfatın konumu ve işlevi

İpuçları

1
İsim tamlamalarının arasına giren sıfatların hangi ismi (tamlayan mı, tamlanan mı) etkilediğine dikkat edin.
2
İşaret sıfatı olan 'o' ve 'bu' sözcüklerinin önündeki isimlerle kurduğu ilişkiyi inceleyin.
3
Birinci cümledeki 'o' sıfatı 'yaz akşamları'nı mı yoksa 'serinliği' mi işaret ediyor? Tamlamayı parçalarına ayırarak bakın.

Daha Fazla Pratik

Sıfatların yapısal özelliklerini (basit, türemiş, birleşik) pekiştirmek için 'kurallı birleşik sıfatlar' konusuna göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümlelerdeki tamlamaları kutu içine alarak sıfatların oklarla hangi ismi işaret ettiğini görselleştirmek, karmaşık yapılarda hata payını azaltır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 64Soru →

Eski binanın restorasyon çalışmaları tamamlanınca halkın hizmetine açılacak.

Bu cümledeki 'eski' sözcüğünün türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Niteleme sıfatı

Cevap

Cümledeki 'eski' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'bina' isminin durumunu belirttiği için bir niteleme sıfatıdır.
Niteleme sıfatları, isimlerin rengini, biçimini veya durumunu bildiren sözcüklerdir. Bu cümlede 'eski' sözcüğü 'bina' isminin durumunu belirttiği ve 'Nasıl?' sorusuna cevap verdiği için niteleme sıfatıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'eski' sözcüğünün hangi kelimeyle ilişkili olduğunu belirleyin.
'Eski' sözcüğü 'bina' ismiyle ilişkilidir.
Sıfatlar her zaman bir isimle birlikte kullanılır ve o ismi etkiler.
2
İsme 'Nasıl?' sorusunu yöneltin.
'Nasıl bina?' sorusuna 'eski' cevabı alınır.
İsimlere sorulan 'Nasıl?' sorusu bize niteleme sıfatını verir.

Anahtar Kavram

Niteleme Sıfatları

İpuçları

1
Sıfatlar isimlerin önüne gelerek onlara dair bilgi verir. Önce 'eski' kelimesinin hangi kelimeyi etkilediğine bakın.
2
Bir isme 'Nasıl?' sorusunu sorduğunuzda aldığınız cevap niteleme sıfatıdır. 'Nasıl bina?' sorusunu deneyin.
3
'Eski' kelimesi binanın durumunu bildirdiği için bir niteleme sıfatıdır.

Daha Fazla Pratik

İşaret ve belgisiz sıfatlar ile niteleme sıfatları arasındaki farkları pekiştirmek için karışık örnekler çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün yerine 'yeni' veya 'büyük' gibi başka niteleme sıfatları koyarak cümlenin yapısını kontrol edebilirsiniz. Anlam bozulmuyorsa sıfat görevindedir.
Tahmini Süre:45s
Soru 65Soru →

Belirtisiz isim tamlamaları, görev kaymasına uğrayarak bir ismin önüne gelebilir ve o ismi niteleyerek sıfat tamlamasının tamlayanı görevini üstlenebilir. Bu durumda söz öbeği yapı bakımından isim tamlaması olsa da cümledeki görevi bakımından niteleme sıfatıdır.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya uygun bir kullanım vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun yeni binasındaki kül rengi koltuklar, resmî atmosfere modern bir dokunuş katmıştı.

Cevap

İçinde 'kül rengi koltuklar' ifadesi geçen seçenek doğrudur; çünkü burada bir isim tamlaması sıfat görevini üstlenmiştir.
Doğru cevapta yer alan 'kül rengi' ifadesi yapıca bir belirtisiz isim tamlamasıdır (kül + renk + -i). Ancak bu tamlama, 'koltuklar' isminin önüne gelerek onun rengini belirtmiş, yani niteleme sıfatı görevini üstlenmiştir. 'Nasıl koltuklar?' sorusuna cevap vermesi bu işlevi kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isim tamlamalarını belirle.
Personel odası, kül rengi, yönetim kurulu, evrak kayıt, bütçe planı.
Sıfat olarak kullanılan tamlamayı bulmak için önce yapıca tamlama olan öbekleri tespit etmeliyiz.
2
Tespit edilen tamlamaların bir ismi niteleyip nitelemediğini (sıfat olup olmadığını) kontrol et.
'Kül rengi' tamlaması 'koltuklar' ismine sorulan 'Nasıl?' sorusuna cevap vermektedir.
Sıfatlar isimleri niteleme veya belirtme göreviyle kullanılırlar.
3
Diğer seçeneklerdeki tamlamaların türünü ayırt et.
Diğer tamlamalar (örn. yönetim kurulu kararları), iyelik eki alarak başka bir isme bağlandığı için zincirleme isim tamlamasıdır.
Zincirleme isim tamlamaları ile tamlama yapılı sıfatları ayırt etmek için nitelenen ismin iyelik eki alıp almadığına bakılır.

Anahtar Kavram

İsim Tamlaması Yapılı Sıfatlar (Birleşik Sıfatlar)

İpuçları

1
Cümledeki sözcük gruplarının yapılarına değil, başka bir ismi niteleyip nitelemediklerine bakın.
2
İsimlere 'Nasıl?' sorusunu sorun. Eğer bir isim tamlaması bu soruya cevap veriyorsa sıfat görevindedir.
3
'Kül rengi', 'deniz mavisi' gibi renk bildiren isim tamlamalarının isimleri nitelediği örneklere odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Kurallı birleşik sıfatların diğer oluşum yollarını (-lı, -sız ekleri ile yapılanlar) gözden geçirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sağlama yöntemi: Eğer söz öbeğinin sonundaki ismi çıkarıp yerine başka bir niteleme sıfatı (örneğin 'mavi') getirebiliyorsanız, o öbek sıfat görevindedir. 'Kül rengi koltuklar' -> 'Mavi koltuklar' (olur); 'Yönetim kurulu kararları' -> 'Mavi kararları' (olmaz).
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 66Soru →

Türkçede sıfatlar yapıları bakımından basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üç grupta incelenir. Birleşik sıfatlar ise kendi içinde "anlamca kaynaşmış" ve "kurallı birleşik sıfatlar" olarak ikiye ayrılır. Ayrıca sıfatlar; miktar, derece veya üstünlük bildiren zarflar tarafından nitelik yönünden derecelendirilebilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem bir niteleme sıfatını derecelendiren bir zarfa hem de "kurallı birleşik" yapıda bir sıfata yer verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: En sevdiği kıyafetlerini yanına alarak 33 günlük bir gezi planı için erkenden yola koyuldu.

Cevap

En sevdiği kıyafetlerini yanına alarak 33 günlük bir gezi planı için erkenden yola koyuldu.
Doğru cevapta yer alan 'en' sözcüğü bir üstünlük zarfıdır ve kendisinden sonra gelen 'sevdiği' niteleme sıfatını derecelendirmiştir. Aynı cümlede geçen '33 günlük' ifadesi ise bir sıfat tamlamasına ('33 gün') '-lük' eki getirilmesi yoluyla oluşturulmuş bir 'kurallı birleşik sıfat' örneğidir. Her iki dil bilgisi kuralı da bu seçenekte aynı anda örneklenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Derecelendirme zarfı ve nitelediği sözcüğü tespit et.
'En' sözcüğü derecelendirme zarfıdır ve 'sevdiği' niteleme sıfatını miktar/üstünlük yönünden etkilemiştir.
Zarflar sıfatların önüne gelerek onların anlamını derecelendirebilir.
2
Cümledeki sıfatların yapısını analiz et.
'33 günlük' sıfatı, '33 gün' sıfat tamlamasına '-lük' eki getirilerek oluşturulmuştur.
Sıfat tamlamalarına -li, -lik, -siz ekleri getirilerek yapılan birleşik sıfatlar 'kurallı birleşik sıfat' olarak adlandırılır.
3
Diğer seçeneklerdeki benzer yapıları ele.
Diğer şıklarda ya zarf fiili/zarfı nitelemiştir ya da birleşik sıfat 'anlamca kaynaşmış' (birçok, eli açık) türündedir.
Zarfın bir sıfatı nitelemesi ve sıfatın kurallı birleşik yapıda olması şartının her ikisi de sadece doğru seçenekte sağlanmıştır.

Anahtar Kavram

Sıfatlarda Yapı ve Derecelendirme

İpuçları

1
Cümlelerde önce 'en, daha, pek, çok, oldukça' gibi derecelendirme zarflarını bulun ve bunların bir sıfatı mı yoksa fiili mi etkilediğine bakın.
2
Kurallı birleşik sıfatlar genellikle '-li, -lik, -siz' ekleriyle veya isimle sıfatın yer değiştirmesiyle oluşur (örn: 'mavi gözlü' veya 'gözü mavi').
3
'Birçok, birkaç, biraz' gibi sözcüklerin kurallı değil, anlamca kaynaşmış birleşik sıfat olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Kurallı birleşik sıfatların diğer bir türü olan 'iyelik ekiyle yer değiştirme' (örn: 'kapısı kırık ev') yapısını içeren soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 67Soru →

Türkçede kurallı birleşik sıfatlar; sıfat tamlamalarına getirilen eklerle veya tamlamadaki sözcüklerin yer değiştirip iyelik eki almasıyla oluşturulur. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kurallı birleşik sıfat, oluşumu bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çatısı sökük binaların onarımı için valilikten ödenek talep edildi.

Cevap

Çatısı sökük binaların onarımı için valilikten ödenek talep edildi cümlesindeki sıfat, isim ve sıfatın yer değiştirip iyelik eki almasıyla kurulduğu için diğerlerinden farklıdır.
Doğru seçenekte yer alan 'çatısı sökük' ifadesi, 'sökük çatı' sıfat tamlamasındaki öğelerin yer değiştirip isme −ı/−i/−u/−u¨-ı/-i/-u/-ü iyelik ekinin getirilmesiyle oluşan bir kurallı birleşik sıfattır. Diğer tüm seçeneklerde ise mevcut bir sıfat tamlamasına −lı/−li-lı/-li veya −lık/−lik-lık/-lik ekleri getirilerek sıfat oluşturulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kurallı birleşik sıfatları tespit et.
Tespit edilen yapılar: 'güler yüzlü', 'çatısı sökük', 'on günlük', 'düşük hacimli', 'büyük ölçekli'.
Soruda istenen kuralı uygulayabilmek için önce hedef sözcük öbeklerini bulmak gerekir.
2
Birinci grup oluşum yolunu incele (Sıfat Tamlaması + ek).
Güler yüzlü (++ lü), On günlük (++ lük), Düşük hacimli (++ li), Büyük ölçekli (++ li) örneklerinin bu yolla oluştuğu görülür.
Kurallı birleşik sıfatların en yaygın formu sıfat tamlamasına yapım eki getirilmesidir.
3
İkinci grup oluşum yolunu incele (Yer değiştirme + iyelik eki).
'Sökük çatı' tamlamasında isim (çatı) ve sıfat (sökük) yer değiştirmiş ve isme iyelik eki gelerek 'çatısı sökük' yapısı oluşmuştur.
Bu yöntem, sıfat tamlamasındaki kelimelerin rollerini ve eklerini değiştirerek yeni bir niteleyici öbek kurar.

Anahtar Kavram

Kurallı Birleşik Sıfatların Oluşum Yolları

İpuçları

1
Birleşik sıfatın bir ek yardımıyla mı yoksa sözcüklerin yer değiştirmesiyle mi oluştuğuna bakın.
2
'-li' veya '-lik' eki alan yapılar genellikle bir tamlamanın üzerine eklenir; iyelik eki alanlar ise ters çevrilmiş tamlamalardır.
3
'Sökük çatı' ifadesini 'çatısı sökük' haline getirdiğinizde iyelik eki (+sI+sI) kullanmış olursunuz, bu da onu farklı kılar.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'geniş salonlu ev' ile 'salonu geniş ev' arasındaki yapı farkını inceleyen sorular çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sıfat öbeğini tersine çevirmeyi deneyin. Eğer 'Sıfat + İsim' haline getirdiğinizde anlamlı bir tamlama oluyorsa ve asıl yapıda iyelik eki varsa (+ı/i/u/u¨+ı/i/u/ü), bu yer değiştirme yöntemidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 68Soru →

Sıfatlar (ön adlar); isimlerin önüne gelerek onları durum, renk, biçim yönünden niteleyen (niteleme sıfatları) veya işaret, sayı, belgisizlik ve soru yönünden belirten (belirtme sıfatları) sözcüklerdir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir niteleme sıfatı kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüksek binalar şehrin manzarasını tamamen kapatmıştı.

Cevap

Yüksek binalar şehrin manzarasını tamamen kapatmıştı cümlesinde 'yüksek' sözcüğü niteleme sıfatıdır.
Doğru cümlede 'binalar' isminden önce gelen 'yüksek' sözcüğü, ismin kalıcı bir özelliğini (durumunu) belirtmekte ve 'Nasıl?' sorusuna doğrudan cevap vermektedir. Bu durum sözcüğü niteleme sıfatı yapar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimleri ve onlardan önce gelen sözcükleri belirle.
Binalar, hazırlık, öğrenci gibi isimler tespit edildi.
Sıfatlar isimlerden önce gelerek onları etkileyen sözcüklerdir.
2
İsimlere 'Nasıl?' sorusunu sorarak niteleme sıfatını tespit et.
'Nasıl binalar?' sorusuna 'Yüksek' cevabı alınmaktadır.
Niteleme sıfatları varlıkların fiziksel veya durum özelliklerini bildirir.
3
Diğer seçeneklerdeki sözcüklerin türlerini kontrol et.
'Her' (belgisiz), 'Dört' (sayı) sıfatı; 'Hızlı' (zarf); 'Onu' (zamir) olarak ayrıştırıldı.
Belirtme sıfatları ve zarflar, niteleme sıfatlarından farklı görevler üstlenir.

Anahtar Kavram

Niteleme sıfatları, isimlere sorulan 'Nasıl?' sorusuna yanıt vererek onların durum, renk veya biçim özelliklerini gösterir.

İpuçları

1
Niteleme sıfatını bulmak için isme 'Nasıl?' sorusunu sormalısın.
2
Seçeneklerdeki sözcüklerin bir ismi mi yoksa bir fiili mi (eylemi) etkilediğine dikkat et.
3
Belirtme sıfatları (sayı, işaret gibi) varlığın şeklini veya durumunu değil, miktarını veya yerini gösterir.

Daha Fazla Pratik

Niteleme sıfatları ile belirtme sıfatlarının bir arada kullanıldığı (örneğin: 'Şu yüksek binalar') karma tamlamaları inceleyebilirsin.

Alternatif Yöntem

Sıfatlar her zaman ismin hemen önünde yer alır. Fiilin önünde yer alan ve fiili niteleyen sözcükleri (zarf) eleyerek doğru sonuca ulaşabilirsin.
Tahmini Süre:45s
Soru 69Soru →

Sıfatlar; isimleri renk, durum ve biçim yönünden niteleyen (niteleme sıfatları) veya işaret, sayı, belgisizlik ve soru yoluyla belirten (belirtme sıfatları) sözcüklerdir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde niteleme sıfatına yer verilmemiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu görevde kaçıncı yılını doldurduğunu o gün kendisine kimse sormamıştı.

Cevap

İçerisinde sadece belirtme sıfatı bulunan 'Bu görevde kaçıncı yılını doldurduğunu o gün kendisine kimse sormamıştı.' cümlesinde niteleme sıfatı yoktur.
Doğru olan cümlede yer alan 'bu' (işaret sıfatı), 'kaçıncı' (soru/sayı sıfatı) ve 'o' (işaret sıfatı) sözcüklerinin tamamı belirtme sıfatı kategorisindedir. Cümlede isimlerin durumunu, rengini veya biçimini belirten (Nasıl? sorusuna yanıt veren) herhangi bir niteleme sıfatı bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki tüm sıfatları tespit etme
Cümlede 'bu', 'kaçıncı' ve 'o' sözcükleri isimlerin önüne gelerek onları belirtmiştir.
Sıfatları belirlemek için isimlerin önüne gelen belirleyici sözcükleri bulmak gerekir.
2
Sıfatların türlerini (Niteleme/Belirtme) ayırt etme
'Bu' ve 'o' işaret sıfatı, 'kaçıncı' ise soru sıfatıdır. Bunların tamamı belirtme sıfatı grubundadır.
İsimlere sorulan 'Nasıl?' sorusuna cevap veren sözcükler niteleme; 'Hangi, kaç, kaçıncı?' gibi sorulara cevap verenler belirtme sıfatıdır.
3
Niteleme sıfatı olup olmadığını kontrol etme
Cümlede isme sorulan 'Nasıl?' sorusuna cevap veren hiçbir sözcük bulunmamaktadır.
Niteleme sıfatı bulunmayan seçenek doğru cevaptır.

Anahtar Kavram

Niteleme ve Belirtme Sıfatlarının Ayrımı

İpuçları

1
İsimlere 'Nasıl?' sorusunu sorarak niteleme sıfatlarını bulabilirsin.
2
İşaret (bu, şu, o), sayı, belgisizlik ve soru bildiren sıfatların 'belirtme sıfatı' olduğunu hatırla.
3
Doğru cevap olan seçenekte sadece işaret ve soru sıfatları bulunmaktadır.

Daha Fazla Pratik

İşaret sıfatları ile işaret zamirlerini ayırt etmeye yönelik sorular çözerek konuyu pekiştirebilirsin.
Tahmini Süre:50s
Soru 70Soru →

Resmî yazışmalarda ve rapor hazırlama süreçlerinde kullanılan sözcüklerin türleri, metnin anlamını ve doğruluğunu doğrudan etkiler. Bu bağlamda, kamu personeli tarafından hazırlanan bir metinden alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim hem niteleme hem de belirtme sıfatı almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Denetleme ekibi, bazı stratejik hedeflerin gözden geçirilmesini raporladı.

Cevap

Denetleme ekibi, bazı stratejik hedeflerin gözden geçirilmesini raporladı.
Doğru seçenekte yer alan 'bazı stratejik hedefler' tamlamasında, 'hedefler' ismi 'stratejik' sözcüğü ile nitelenmiş (nasıl hedefler?), 'bazı' sözüyle de belirtilmiştir (belgisiz sıfat). Böylece bir isim her iki türden sıfatı da bünyesinde barındırmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimleri ve bu isimlerin önüne gelen sözcükleri belirleyin.
Cümlelerdeki isimler (hedefler, personeller, dosyalar vb.) ve onları niteleyen/belirten sözcükler tespit edildi.
Sıfatları bulmak için isimlerle olan ilişkilerini incelemek gerekir.
2
Sözcüklerin niteleme (nasıl?) veya belirtme (hangi, kaç, ne kadar?) görevinde olup olmadığını ayırt edin.
Belirtme sıfatları (işaret, sayı, belgisiz, soru) ve niteleme sıfatları sınıflandırıldı.
Soruda istenen 'hem niteleme hem belirtme sıfatı alma' koşulunu test etmek için bu ayrım şarttır.
3
Aynı isme bağlı birden fazla sıfat olup olmadığını kontrol edin.
İkinci cümlede 'hedefler' isminin önüne gelen 'bazı' (belirtme) ve 'stratejik' (niteleme) sözcüklerinin aynı ismi etkilediği görüldü.
Kuralın tek bir isim üzerinde gerçekleşmesi gerekmektedir.

Anahtar Kavram

Sıfatlarda Niteleme ve Belirtme Görevleri

İpuçları

1
İsme 'Nasıl?' sorusunu sorarak niteleme sıfatını bulun; işaret, belgisizlik veya sayı bildiren sözcüklerin belirtme sıfatı olduğunu hatırlayın.
2
Bir cümlede birden fazla sıfat olabilir ama bu sıfatların aynı isme ait olup olmadığını dikkatlice kontrol etmelisiniz.
3
'Belgisiz sıfatlar' (bazı, birkaç, her) belirtme sıfatı grubuna girer. 'Stratejik', 'eski', 'yeni' gibi kelimeler ise niteleme sıfatıdır.

Daha Fazla Pratik

Adlaşmış sıfatlar ve sıfatlarda yapı (basit, türemiş, birleşik) konularına göz atarak bu konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümleleri öğelerine ayırırken sıfat tamlamalarını blok olarak görün. Eğer bir tamlama bloğu içinde hem niteleme hem de belirtme (genellikle işaret veya belgisiz) unsuru varsa aradığınız cevap odur.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 71Soru →

İşaret bildiren sözcükler, bir ismi işaret yoluyla belirttiklerinde "işaret sıfatı"; bir ismin yerini tuttuklarında ise "işaret zamiri" görevinde kullanılırlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret bildiren sözcük, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şu, geçen ay yayımlanan yönetmelikte belirtilen şartlara tam olarak uymuyor.

Cevap

İçerisinde "Şu, geçen ay yayımlanan..." ifadesi geçen cümlede kullanılan işaret sözcüğü bir ismin yerini tuttuğu için zamirdir; diğer seçeneklerde ise sözcükler isimleri etkileyerek sıfat görevini üstlenmiştir.
Doğru cevap olan seçenekteki "Şu" sözcüğü, cümlede bir ismi işaret ederek belirtmek yerine, bir ismin (örneğin madde, durum veya belge) yerini tutacak şekilde kullanılmıştır. Kendisinden sonra gelen virgül de bu sözcüğün sıfat olmadığını, özne görevinde bir zamir olduğunu desteklemektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki işaret bildiren sözcükleri (bu, şu, o, öteki, böyle) tespit et.
İşaret sözcükleri: "Bu (rapor)", "Şu (yönetmelik maddesi kast ediliyor)", "O (bölge)", "Öteki (adaylar)", "Böyle (projeler)".
Sözcüğün türünü belirlemek için önce hangi kelimeye odaklanılacağı saptanmalıdır.
2
Sözcüklerin bir ismi etkileyip etkilemediğini kontrol et.
İçinde "Şu" geçen cümlede sözcükten sonra virgül gelmiş ve bir ismi belirtmemiştir. Diğer cümlelerde ise sözcükler doğrudan bir ismin (rapor, bölge, adaylar, projeler) önüne gelmiştir.
Sıfatlar isimlerin önüne gelerek onları niteler veya belirtir, zamirler ise ismin yerini tutar.
3
Sözcük türlerini sınıflandırarak farklı olanı bul.
Dört cümlede işaret sıfatı, bir cümlede ise işaret zamiri kullanılmıştır.
Sorunun kökünde istenen farklı türü belirleme işlemini sonuçlandırır.

Anahtar Kavram

İşaret Sıfatı ve İşaret Zamiri Ayrımı

İpuçları

1
İşaret bildiren kelimeden sonra bir isim gelip gelmediğine ve o ismi etkileyip etkilemediğine bakın.
2
İşaret sıfatlarından sonra virgül gelmez; ancak işaret zamirleri özneliği vurgulamak için virgül alabilir.
3
"Bu rapor", "O bölge", "Öteki aday" tamlamaları sıfat tamlamasıdır. Kendisinden sonra virgül gelen ve bir varlığın adını karşılayan kelime ise zamirdir.

Daha Fazla Pratik

İşaret sıfatları ile işaret zamirlerinin ek alıp almama durumlarını inceleyen soruları çözerek konuyu pekiştirebilirsiniz (Zamirler hal eklerini alabilirken sıfatlar genellikle eksizdir).

Alternatif Yöntem

Kelimenin yerine somut bir isim koymayı deneyin. Eğer "Şu madde uymuyor" diyebiliyorsanız ve orijinal cümlede "madde" kelimesi yoksa, o kelime zamirdir. Ancak "Bu rapor" yapısında kelime zaten ismi etkilemektedir.
Tahmini Süre:50s
Soru 72Soru →

Sıfatlar (ön adlar); isimlerden önce gelerek onların rengini, şeklini veya durumunu bildiren sözcüklerdir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir ismi niteleyen (durumunu belirten) bir sıfat kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geniş bir çalışma odasında dosyalama yapıyordu.

Cevap

Geniş bir çalışma odasında dosyalama yapıyordu cümlesinde 'geniş' sözcüğü sıfat görevindedir.
Doğru seçenekte yer alan 'geniş' sözcüğü, kendisinden sonra gelen 'çalışma odası' isminin fiziksel bir özelliğini ve durumunu bildirmektedir. İsme sorulan 'Nasıl?' sorusuna cevap verdiği için bu sözcük tipik bir niteleme sıfatıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimleri belirleyin.
Seçeneklerdeki 'oda', 'telefon', 'belgeler' gibi sözcükler isimdir.
Sıfatlar her zaman bir isimle ilişkilidir; ismi bulmak sıfatı bulmanın ilk adımıdır.
2
İsimlere 'Nasıl?' sorusunu yöneltin.
'Nasıl çalışma odası?' sorusuna 'geniş' cevabı alınmaktadır.
Niteleme sıfatlarını bulmak için ilgili isme 'Nasıl?' sorusu sorulur.
3
Seçilen sözcüğün fiili mi yoksa ismi mi etkilediğini kontrol edin.
'Geniş' sözcüğü 'oda' ismini nitelemektedir.
Eğer sözcük bir eylemi (fiili) etkileseydi sıfat değil, zarf olurdu.

Anahtar Kavram

Niteleme Sıfatları (İsmi Niteleyen Sözcükler)

İpuçları

1
Sıfatlar her zaman bir isimden önce gelir. Cümledeki isimleri ve onlardan önce gelen kelimeleri inceleyin.
2
Bir sözcüğün niteleme sıfatı olup olmadığını anlamak için isme 'Nasıl?' sorusunu sorun.
3
'Geniş bir çalışma odası' ifadesindeki 'oda' ismine 'Nasıl oda?' sorusunu sormayı deneyin.

Daha Fazla Pratik

Niteleme sıfatlarını pekiştirmek için çevrenizdeki nesneleri renk ve durum yönünden tarif eden cümleler kurabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 73Soru →

Soru bildiren sözcükler bir ismin önüne gelerek o ismi belirttiğinde "soru sıfatı" görevini üstlenirken, bir ismin yerini tuttuklarında "soru zamiri" olurlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı bir sıfatla sağlanmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Adayların sunduğu raporlardan kaçını kurul incelemeye aldı?

Cevap

Adayların sunduğu raporlardan kaçını kurul incelemeye aldı?
Doğru cevap olan cümlede geçen "kaçını" sözcüğü, "raporlar" isminin yerini sayısal olarak tutmaktadır ve belirtme hâl eki almıştır. Sıfatlar ek aldıklarında veya isimden koptuklarında zamirleşirler. Bu nedenle burada soru anlamı zamirle sağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki soru anlamı taşıyan sözcükleri tespit edin.
Sırasıyla: ne kadar, hangi, kaçını, nasıl, kaç.
Soru türünü belirlemek için önce soru sözcüğünü bulmalıyız.
2
Bu sözcüklerin bir ismi niteleyip nitelemediğini kontrol edin.
"Ne kadar süre", "Hangi departman", "Nasıl bir yetkinlik", "Kaç kalem" öbeklerinde sözcükler ismi etkilemektedir.
Sıfatlar isimlerden önce gelerek onları çeşitli yönlerden etkiler.
3
İsmin yerini tutan ve ek alan sözcüğü belirleyin.
"Kaçını" sözcüğü "raporların sayısı" yerine kullanılmış ve çekim eki almıştır.
Soru sıfatları çekim eki aldığında genellikle zamirleşir.

Anahtar Kavram

Soru Sıfatı ve Soru Zamiri Ayrımı

İpuçları

1
Soru sözcüğü bir isme mi soruluyor yoksa ismin yerini mi tutuyor, buna odaklanın.
2
Soru sözcükleri çekim eki (hâl eki, iyelik eki vb.) aldığında genellikle zamir olurlar.
3
Cümledeki 'kaçını' sözcüğünün yerine 'üçünü' veya 'beşini' gibi bir cevap verdiğinizde, verdiğiniz cevabın da bir zamir veya isim olduğunu fark edeceksiniz.

Daha Fazla Pratik

İşaret bildiren sözcüklerin (bu, şu, o) sıfat ve zamir ayrımını inceleyen sorularla konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Soruya cevap verme yöntemini kullanın. Cevabınız 'Üç gün' (Sıfat tamlaması) ise soru sıfattır. Cevabınız 'Üçü' (Zamir/İsim) ise soru zamirdir.
Tahmini Süre:45s
Soru 74Soru →

Türkçede isimlerin önüne gelerek onları durum, renk, biçim gibi yönlerden niteleyen sözcüklere "niteleme sıfatı"; işaret, sayı, belgisizlik veya soru yoluyla belirten sözcüklere ise "belirtme sıfatı" denir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde aynı ismi etkileyen hem niteleme hem de belirtme sıfatı kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Birkaç eski dosya arşivdeki dolapta unutulmuştu.

Cevap

Doğru cevap, 'birkaç' (belirtme) ve 'eski' (niteleme) sözcüklerinin aynı 'dosya' ismini etkilediği seçenektir.
Cümledeki 'dosya' ismi, miktar yönünden kesinlik bildirmeyen 'birkaç' (belgisiz sıfat) ve durum bildiren 'eski' (niteleme sıfatı) sözcüklerini bir arada alarak sorudaki şartı tam olarak karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki isimleri ve önlerindeki sıfatları belirleme
'dosya' ismi tespit edildi.
Sıfatlar isimlerin önüne gelerek onları niteler veya belirtir.
2
Sıfatların türlerini sınıflandırma
'birkaç' = Belirtme (Belgisiz), 'eski' = Niteleme.
İsme sorulan 'Nasıl?' sorusu niteleme sıfatını, 'Hangi/Kaç?' gibi sorular belirtme sıfatını buldurur.
3
Aynı ismi etkileme durumunu kontrol etme
Her iki sıfat da doğrudan 'dosya' ismine bağlıdır.
Soruda her iki türün de aynı ismi etkilemesi şartı aranmaktadır.

Anahtar Kavram

Sıfatlarda Niteleme ve Belirtme Ayrımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki isimleri bulup 'Nasıl?' ve 'Hangi?' sorularını aynı isme sormayı dene.
2
'Bazı, şu, bir, dünkü' gibi sözcüklerin belirtme; 'eski, yeni, soğuk' gibi kelimelerin niteleme olduğunu hatırla.
3
Cevap seçeneğinde 'dosya' isminden hemen önce gelen iki kelimeye odaklan; biri miktar diğeri durum bildiriyor.

Daha Fazla Pratik

Sıfat tamlamalarında tamlayan kısmının bir kelime grubundan oluştuğu (kurallı birleşik sıfatlar) örnekleri inceleyebilirsin.
Tahmini Süre:45s
Soru 75Soru →

Türkçede kurallı birleşik sıfatlar çeşitli yollarla oluşturulur. Bu yollardan biri de bir sıfat tamlamasında sıfat ile ismin yer değiştirip isme üçüncü şahıs iyelik eki (-ı, -i, -u, -ü) getirilmesidir.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uygun bir birleşik sıfat kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Salonun pencereleri açık kalsın diye kapısı geniş bir odaya geçtik.

Cevap

Doğru cevap, sıfat tamlamasının yer değiştirip iyelik eki almasıyla oluşan 'kapısı geniş' ifadesidir.
Doğru seçenek olan ifadede, 'geniş kapı' sıfat tamlamasındaki isim ve sıfat yer değiştirmiş, isme üçüncü tekil şahıs iyelik eki getirilerek 'kapısı geniş' şeklinde bir birleşik sıfat grubu oluşturulmuştur. Bu grup kendisinden sonra gelen 'oda' ismini niteler durumdadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sıfatları ve niteledikleri isimleri belirle.
A'da 'eski püskü kulübe', B'de 'mavi önlüklü çocuklar', C'de 'kapısı geniş oda', E'de 'beş parasız (kişi)' sıfatları mevcuttur.
Soruda istenen özel yapıyı bulmak için önce tüm sıfatları tespit etmek gerekir.
2
C seçeneğindeki 'kapısı geniş' öbeğinin yapısını incele.
Asıl tamlama 'geniş kapı'dır. İsim (kapı) ile sıfat (geniş) yer değiştirmiş ve isme '-sı' iyelik eki eklenmiştir.
Soruda tarif edilen kurallı birleşik sıfat oluşum yolu tam olarak budur.
3
Diğer seçeneklerdeki yapıları karşılaştır.
D seçeneğindeki 'sessiz sessiz' ifadesinin bir ismi değil, 'düşünmeye' eylemsisini nitelediğini ve zarf olduğunu ayırt et.
Sözcük türlerini karıştırmak bu konudaki en yaygın hatadır.

Anahtar Kavram

Kurallı Birleşik Sıfatlar (Yapı ve Oluşum)

İpuçları

1
Birleşik sıfatın nitelediği ismi bulup, o sıfat öbeğinin içindeki kelimelerin yerini değiştirerek anlamlı bir tamlama olup olmadığını kontrol edin.
2
'Geniş bahçeli ev' ile 'Bahçesi geniş ev' arasındaki yapı farkına odaklanın. Soru sizden ikinci yapıyı istiyor.
3
Cevap şıkkında 'kapısı geniş' öbeği 'oda' isminin önündedir ve 'geniş kapı' tamlamasından türetilmiştir.

Daha Fazla Pratik

Benzer yapıda olan 'boyu uzun basketbolcu' veya 'rengi soluk kumaş' gibi örnekleri inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 76Soru →

İsimlerin önüne gelerek onları renk, durum ve biçim yönünden niteleyen sözcüklere "niteleme sıfatı" denir. Niteleme sıfatlarını bulmak için isme "Nasıl?" sorusu sorulur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde niteleme sıfatı kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sıcak çayını yudumlarken gazetesini keyifle okuyordu.

Cevap

Sıcak çayını yudumlarken gazetesini keyifle okuyordu.
Sıcak çay ifadesindeki 'sıcak' sözcüğü, çayın bir özelliğini (durumunu) belirttiği ve isme sorulan 'Nasıl?' sorusuna cevap verdiği için niteleme sıfatıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimleri ve onlardan önce gelen sözcükleri tespit et.
Cümlelerde 'çay', 'soru', 'kişi', 'anlatmak' (fiil) ve 'öğrenci' sözcükleri incelenir.
Sıfatlar her zaman bir ismin önüne gelerek onu etkiler.
2
İsimlere 'Nasıl?' sorusunu yönelterek niteleme sıfatını ara.
'Nasıl çay?' sorusuna 'sıcak' cevabı alınır.
Niteleme sıfatları varlıkların kalıcı özelliklerini (renk, durum, biçim) gösterir.
3
Diğer seçeneklerdeki sıfatların türlerini belirle.
Diğer seçeneklerde işaret, sayı ve belgisiz sıfatlar (belirtme sıfatları) ile zarf bulunmaktadır.
Sıfat türleri arasındaki farkı ayırt etmek doğru sonuca ulaştırır.

Anahtar Kavram

Niteleme Sıfatları

İpuçları

1
Niteleme sıfatlarını bulmak için isme 'Nasıl?' sorusunu sormalısın.
2
Cümlelerdeki isimlerden önce gelen kelimelere bak: Sıcak, bu, üç, güzel, birkaç. Hangisi bir varlığın rengini veya durumunu anlatıyor?
3
'Nasıl çay?' sorusuna cevap veren kelimeyi bulduğunda doğru şıkka ulaşmış olacaksın.

Daha Fazla Pratik

Niteleme sıfatları ile zarflar arasındaki farkı pekiştirmek için fiillere 'Nasıl?' sorusu sorulan cümleleri inceleyebilirsin.

Alternatif Yöntem

Sıfatları iki ana gruba ayırabilirsin: Niteleme (Durum bildiren) ve Belirtme (İşaret, Sayı vb.). Sadece durum bildiren 'sıcak' kelimesinin olduğu şıkkı işaretleyebilirsin.
Tahmini Süre:45s
Soru 77Soru →

Sıfatlar (ön adlar), isimlerin önüne gelerek onları nitelik veya belirtme yönünden etkileyen sözcüklerdir. Bir isim aynı cümlede hem niteleme hem de belirtme sıfatını birlikte alarak nitelenebilir ve belirtilebilir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim hem niteleme hem de belirtme sıfatını bir arada almıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bazı eski dosyalar kurumun arşivinde özenle muhafaza ediliyor.

Cevap

Bazı eski dosyalar kurumun arşivinde özenle muhafaza ediliyor cümlesinde 'dosyalar' ismi hem niteleme hem belirtme sıfatı almıştır.
Doğru yanıt olan cümlede 'dosyalar' ismi ele alındığında; 'nasıl dosyalar?' sorusuna cevap veren 'eski' sözcüğü niteleme sıfatıdır. 'Hangi dosyalar?' sorusuna tam bir kesinlik vermeden yanıt veren 'bazı' sözcüğü ise bir belirtme sıfatı olan belgisiz sıfattır. Böylece tek bir isim her iki tür sıfatla da nitelenmiş ve belirtilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki isimleri ve onların önüne gelen sözcükleri tespit et.
Doğru seçenekteki odak noktamız 'dosyalar' ismidir.
Sıfatlar daima isimlerin önüne gelir ve onları etkiler.
2
Tespit edilen ismi etkileyen sözcüklerin türlerini belirle.
'Bazı' sözcüğü belgisizlik yönüyle ismi belirttiği için belgisiz sıfattır (belirtme sıfatı grubu). 'Eski' sözcüğü ismin durumunu bildirdiği için niteleme sıfatıdır.
Soruda istenen 'hem niteleme hem belirtme' koşulunu test etmek için bu ayrım gereklidir.
3
Aynı isme yönelik birden fazla türde sıfat olup olmadığını kontrol et.
'Dosyalar' ismi her iki tür sıfatı da (bazı + eski) almıştır.
Soru kökündeki temel kısıt budur.

Anahtar Kavram

Sıfatların (Ön Adların) Görevleri ve Türleri

İpuçları

1
Cümlelerdeki isimlerin önüne gelen birden fazla sözcük olup olmadığını inceleyin.
2
Bir sözcüğün niteleme sıfatı olması için 'Nasıl?', belirtme sıfatı (işaret, belgisiz, sayı) olması için 'Hangi/Kaç?' gibi sorulara yanıt vermesi gerekir.
3
'Bazı eski dosyalar' tamlamasındaki sözcüklerin türlerine ve hangi isme bağlı olduklarına dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

İşaret sıfatı ile işaret zamiri arasındaki farkı pekiştirmek için benzer yapıda ancak zamir içeren örnekleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümlelerdeki sıfatları türlerine göre (Niteleme = N, Belirtme = B) etiketleyip, bir ismin başında hem 'N' hem 'B' etiketinin olup olmadığını kontrol edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 78Soru →

Türkçede "bir" sözcüğü; sayı sıfatı veya belgisiz sıfat (belirtme sıfatları) olarak kullanılabildiği gibi, "aynı" anlamını karşıladığında niteleme sıfatı görevini de üstlenebilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "bir" sözcüğü niteleme sıfatı görevinde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dışarıdan bakıldığında ikisi de bir boyda görünüyor, ayırt etmek çok zor.

Cevap

İkisinin de aynı boyda olduğunu belirten seçenekteki "bir" sözcüğü niteleme sıfatıdır.
Doğru cevapta yer alan "bir boyda" ifadesindeki "bir", varlıkların ortak bir özelliğini (aynı olma durumunu) bildirdiği için niteleme sıfatıdır. KPSS ve benzeri sınavlarda "bir" sözcüğünün bu özel kullanımı ayırt edici bir noktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki "bir" sözcüklerinin yerine "aynı" kelimesini koymayı deneyin.
Sadece "bir boyda" ifadesi "aynı boyda" şeklinde anlamlı bir bütün oluşturur.
"Bir" sözcüğü "aynı" anlamını veriyorsa niteleme sıfatıdır.
2
Diğer seçeneklerdeki "bir" sözcüklerinin miktar mı yoksa belirsizlik mi bildirdiğini kontrol edin.
"Bir dost" (sayı), "bir akşam" (belgisizlik) bildirmektedir.
Sayı ve belgisizlik bildiren sözcükler niteleme değil, belirtme sıfatıdır.
3
Sıfat olmayan kullanımları ayırt edin.
"Bir sen" (sadece sen) ve "bir de" kullanımları edat veya zarf görevindedir.
İsmi nitelemeyen veya belirtmeyen sözcükler sıfat olamaz.

Anahtar Kavram

"Bir" sözcüğünün niteleme sıfatı olarak kullanımı

İpuçları

1
"Bir" sözcüğü her zaman sayı veya belirsizlik bildirmez; bazen varlığın durumunu niteler.
2
Cümledeki "bir" yerine "aynı" sözcüğünü getirebiliyorsanız o bir niteleme sıfatıdır.
3
"Bir boyda", "bir yaşta", "bir yolda" gibi kalıplarda "aynı" anlamı olup olmadığına dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Sıfat ve zamir ayrımını pekiştirmek için 'o' ve 'bu' sözcüklerinin görevlerini inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 79Soru →

Sıfatlar yapıları bakımından basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üç grupta incelenir. Birleşik sıfatların bir türü olan kurallı birleşik sıfatlar; genellikle bir sıfat tamlamasına çeşitli eklerin (−lı,−lık-lı, -lık vb.) getirilmesiyle veya isimle sıfatın yer değiştirip isme iyelik eki getirilmesiyle oluşturulan söz öbekleridir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir "kurallı birleşik sıfat" kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geniş pencereli ofisler, gün ışığından daha fazla yararlanılmasını sağlıyor.

Cevap

Geniş pencereli ofisler ifadesinde yer alan sıfat kurallı birleşik yapılıdır.
Doğru seçenekte yer alan "geniş pencereli" ifadesi, bir kurallı birleşik sıfat örneğidir. Burada "geniş pencere" kendi içinde bir sıfat tamlamasıdır (Sıfat + İsim). Bu tamlamanın sonuna gelen "-li" eki, tüm grubu bir bütün haline getirerek "ofisler" ismini niteleyen bir sıfata dönüştürmüştür. Kurallı birleşik sıfatların en yaygın oluşum biçimi budur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki sıfatları ve niteledikleri isimleri tespit et.
"Geniş pencereli ofisler" tamlamasında "geniş pencereli" bölümü sıfattır.
İsmin nasıl olduğunu (niteleme) veya hangi durumda olduğunu (belirtme) gösteren sözcükleri bulmak analiz için ilk adımdır.
2
Tespit edilen sıfatın iç yapısını analiz et.
"Geniş pencere" bir sıfat tamlamasıdır. Bu tamlamaya "-li" eki eklenerek "ofis" ismini niteleyen yeni bir sıfat öbeği oluşturulmuştur.
Kurallı birleşik sıfatlar tek başına bir sözcük değil, bir kelime grubunun (öbeğinin) sıfatlaşmasıyla oluşur.
3
Diğer seçeneklerdeki yapıları ele.
"Birkaç" kaynaşmış, "Başarılı" türemiş, "Birçoğu" zamir, "Titiz" ise zarf görevindedir.
Sıfatın türünü (niteleme/belirtme) ve görevini (sıfat/zarf/zamir) ayırt etmek hatalı seçenekleri elememizi sağlar.

Anahtar Kavram

Kurallı Birleşik Sıfat (Sıfat Tamlaması + -lı/-lik)

İpuçları

1
Cümlelerdeki sıfatları bul ve bunların tek bir kelimeden mi yoksa bir kelime grubundan mı oluştuğuna bak.
2
Bir tamlamanın (örneğin 'iki oda') sonuna '-lı, -lık, -sız' eklerinden birinin gelip yeni bir ismi niteleyip nitelemediğini kontrol et.
3
Doğru cevapta 'geniş pencere' öbeği bir bütün olarak 'ofisler' ismini niteliyor.

Daha Fazla Pratik

Sıfatlarda yapı konusunu pekiştirmek için 'Anlamca Kaynaşmış Birleşik Sıfatlar' (vatansever, birkaç vb.) ile 'Kurallı Birleşik Sıfatlar' arasındaki farkları gösteren karşılaştırmalı sorular çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kurallı birleşik sıfatları bulmak için 'ismin yerini değiştirme' yöntemini de kullanabilirsiniz. Örneğin; 'geniş pencereli ofis' yerine 'penceresi geniş ofis' diyebiliyorsanız, orada kesinlikle kurallı birleşik sıfat vardır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 80Soru →

Bakanlık bünyesinde (I) birkaç (II) güncel (III) proje, (IV) kurulan uzman heyet tarafından (V) ayrıntılı incelendi.

Bu cümledeki numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. sözcük, ismi durum yönünden nitelediği için niteleme sıfatı görevindedir.

Cevap

V. numaralı sözcük, cümlede bir ismi nitelemek yerine bir fiili ('incelendi') durum yönünden etkilediği için sıfat değil, zarf (belirteç) görevindedir.
Cümledeki 'ayrıntılı' sözcüğü, 'incelendi' eyleminin nasıl yapıldığını bildirmektedir. Türkçede fiilleri durum yönünden niteleyen sözcüklere niteleme sıfatı değil, durum zarfı denir. Bu nedenle bu ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin cümledeki rollerini ve hangi sözcüklerle ilişkili olduklarını belirleyin.
I, II ve IV numaralı sözcüklerin isimleri etkilediği; V numaralı sözcüğün ise fiili etkilediği görülür.
Sıfatlar isimleri, zarflar ise genellikle fiil, fiilimsi, sıfat veya kendi türünden sözcükleri etkiler.
2
V numaralı 'ayrıntılı' sözcüğünün işlevini analiz edin.
'Nasıl incelendi?' sorusuna 'ayrıntılı' cevabı alınır. İnceleme bir eylemdir.
Bir eyleme sorulan 'Nasıl?' sorusu bize durum zarfını verir.
3
Diğer seçeneklerdeki yapısal ve anlamsal tanımları doğrulayın.
Birkaç (birleşik/belgisiz), güncel (türemiş/niteleme), proje (isim/karma sıfat almış), kurulan (sıfat-fiil/türemiş) tanımlarının doğru olduğu teyit edilir.
Sıfatların hem yapısal (basit, türemiş, birleşik) hem de işlevsel (niteleme, belirtme) özelliklerini kavramak hatalı seçeneği bulmayı kolaylaştırır.

Anahtar Kavram

Sıfat ve Zarf Ayrımı (Sözcük Türleri)

İpuçları

1
Sözcüğün sıfat mı zarf mı olduğunu anlamak için hangi sözcüğü etkilediğine bakın.
2
Eğer 'ayrıntılı' sözcüğü 'ayrıntılı rapor' şeklinde olsaydı sıfat olurdu; ancak burada 'incelendi' fiiline yöneliktir.
3
Bir ismin hem niteleme hem belirtme sıfatı alması, o ismin önüne birden fazla farklı türde sıfat gelmesiyle olur. 'birkaç' ve 'güncel' kelimelerini bu gözle inceleyin.

Daha Fazla Pratik

Soru sıfatları ile soru zamirleri arasındaki farkı test eden benzer bir yapıdaki soruyu çözerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sözcüğü cümleden çıkarıp yerine bir zarf (örneğin 'yavaşça') koymayı deneyin. Eğer cümle yapısı bozulmadan anlamlı kalıyorsa, o sözcük büyük ihtimalle zarftır.
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 4 / 6Sonraki
Sıfatlar (Ön Adlar) Alıştırma Soruları — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 4 | Examkin