Examkin

Yazım ve Noktalama

1356 soru

Soru 1201Soru →

Yazılı anlatımda kelimelerin imla kurallarına uygun olarak kullanılması, ifadenin netliği ve doğruluğu açısından büyük önem taşır. Bazı sözcükler, günlük dildeki telaffuzları nedeniyle yazıya yanlış aktarılabilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün yazımı yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sabahları evden çıkmadan önce mutlaka traş olur, tertipli görünmeye özen gösterirdi.

Cevap

İçinde 'traş' sözcüğü geçen cümle yazım yanlışı içermektedir çünkü bu kelimenin doğru yazımı 'tıraş' şeklindedir.
Doğru yanıt olan cümlede geçen 'traş' sözcüğü yanlıştır. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre bu sözcük, aradaki 'ı' ünlüsü korunarak 'tıraş' şeklinde yazılmalıdır. Bu, günlük dilde hızlı söylenirken ünlünün yutulması sonucunda sıkça yapılan bir hatadır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki altı çizili sözcükleri tek tek Türk Dil Kurumu (TDK) güncel yazım kurallarına göre değerlendir.
'Yanlış', 'yalnız' ve 'her şey' ifadelerinin kurala uygun yazıldığı görülür.
Kelimelerin kök ve ek yapılarını bilmek, yazım yanlışlarını tespit etmeyi kolaylaştırır.
2
Hatalı olduğu düşünülen sözcüğün (traş) ses yapısını incele.
Sözcüğün 't' ve 'r' harfleri arasında 'ı' ünlüsünün bulunması gerektiği belirlenir.
Yabancı kökenli bazı sözcüklerin Türkçedeki yazımında ünlünün korunup korunmadığı kurala bağlıdır.

Anahtar Kavram

Yazımı Karıştırılan Sözcüklerin Doğru İmlası

İpuçları

1
Cümlelerdeki kelimelerin köklerini (yalın, yanılmak vb.) düşünmek yazımı bulmanıza yardımcı olabilir.
2
'Şey' kelimesinin her zaman ayrı yazıldığını ve bazı alıntı kelimelerde aradaki ünlülerin yazıldığını unutmayın.
3
Bakılması gereken kelime, berberlerin yaptığı işlemle ilgili olan ve genellikle 'ı' harfiyle yazılan sözcüktür.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'müteahhit', 'egzoz' ve 'stajyer' gibi kelimelerin doğru yazımlarını çalışarak bu konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1202Soru →

Türkçede 'de', 'ki' ve 'mi'nin yazımı, sözcüklerin cümledeki görevlerine göre değişiklik göstermektedir. Yanlış kullanım, metnin anlamını ve profesyonel görünümünü olumsuz etkiler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de', 'ki' veya 'mi'nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yanımdaki notlara şöyle bir göz attım da anladımki bu çalışma henüz tamamlanmamış.

Cevap

Seçenekler arasında 'anladımki' ifadesinin yer aldığı cümle yazım yanlışı içermektedir; çünkü buradaki 'ki' bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
Doğru cevap olan cümlede 'anladım ki' ifadesindeki 'ki' bir bağlaçtır. Türkçede fiillerden sonra gelen 'ki' her zaman bağlaç görevindedir ve ayrı yazılmalıdır. Ayrıca 'anladımkiler' şeklinde çoğul eki getirildiğinde anlamlı bir yapı oluşmaması da bunun bir ek değil, bağlaç olduğunu kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de' ve 'ki' kullanımlarını tespit edin.
'Yanımdaki' (ek), 'attım da' (bağlaç) ve 'anladımki' (bağlaç) ifadeleri belirlendi.
Yazım kuralları açısından riskli noktaları belirlemek için ilk adımdır.
2
'ki' için '-ler/-lar' testini ve bağlaç kuralını uygulayın.
'Anladımkiler' anlamsızdır, ayrıca fiilden (anladım) sonra geldiği için bağlaçtır.
'ki'nin ek mi yoksa bağlaç mı olduğunu ayırt etmek için en güvenilir yöntemdir.
3
'de' için cümleden çıkarma testini uygulayın.
'Göz attım, anladım...' cümlesinde 'da' çıkarıldığında anlam bozulmamaktadır.
Anlam bozulmuyorsa 'de/da' bir bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de' ve 'ki' her zaman ayrı yazılır; ancak 'ki' bağlacı bazı kelimelerde kalıplaşarak bitişik yazılır (SOMBAHÇEM).

İpuçları

1
Cümledeki fiillerden sonra gelen 'ki' yapılarına dikkat edin.
2
'ki' ekini alan sözcüğe '-ler' çoğul ekini getirin; eğer anlam bozuluyorsa o bir bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
3
'Anladım' bir fiildir ve fiillerden sonra gelen 'ki' her zaman ayrı yazılır.

Daha Fazla Pratik

İstisna olarak bitişik yazılan 'ki' bağlaçlarını (SOMBAHÇEM) içeren diğer cümle yapılarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

'ki' bağlacı için 'SOMBAHÇEM' (Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki, İllaki) dışında kalan tüm fiil sonrası 'ki'lerin ayrı yazılacağını hatırlamak pratik bir yoldur.
Tahmini Süre:50s
Soru 1203Soru →

"Kurum bünyesinde yürütülen dijital dönüşüm çalışmaları, vatandaşların kamu hizmetlerine erişim hızını artırarak bürokrasiyi azaltmayı hedeflemektedir."

Bu cümledeki virgülün (,) kullanım işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek

Cevap

Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek amacıyla kullanılmıştır.
Verilen cümlede 'Kurum bünyesinde yürütülen dijital dönüşüm çalışmaları' ifadesi cümlenin öznesidir. Cümle yapısı uzun olduğu ve özne ile yüklem arasına pek çok kelime girdiği için, okuyucunun özneyi daha rahat fark etmesi ve cümlenin yapısını anlaması için bu ifadeden sonra virgül tercih edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yüklemini bulun.
"hedeflemektedir" kelimesi yüklemdir.
Yüklem, cümlenin yargı bildiren temel öğesidir.
2
Yükleme "kim" veya "ne" sorusunu sorarak özneyi tespit edin.
"Kurum bünyesinde yürütülen dijital dönüşüm çalışmaları" öznedir.
Özne, cümlede bildirilen işi yapan veya hakkında bilgi verilen unsurdur.
3
Virgülün konumunu ve çevresindeki kelimelerle ilişkisini inceleyin.
Virgülün özne olan gruptan hemen sonra, yüklemden ise oldukça uzak bir konumda kullanıldığı görülmektedir.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, uzun cümlelerde yüklemden uzak kalmış özneyi belirginleştirmek için virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

Özne Vurgusu (Virgül)

İpuçları

1
Cümlenin öznesini ve yüklemini belirleyerek aralarındaki mesafeye bakın.
2
Virgülün hemen önündeki kelime grubunun (çalışmaları) cümledeki işi yapıp yapmadığını kontrol edin.
3
Cümlede 'hedefleyen kim/ne?' sorusuna verilen cevap, virgülün hemen önündeki bölümdür. Bu kullanım özneyi vurgulamak içindir.

Daha Fazla Pratik

Virgülün 'sıralı cümleleri ayırma' ve 'noktalı virgülün' kullanım alanları ile farklarını incelemek için sıralı cümle yapılarını içeren sorular çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1204Soru →

Türkçede kısaltmaların yazımı; kısaltmanın türüne (büyük harf, küçük harf, ölçü birimi), sonunda nokta bulunup bulunmamasına veya üst işareti içerip içermemesine göre farklı kurallara tabidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bölgedeki sulama kanalları inşaatı için DSİ'ne yapılan yazılı başvuruların bir an önce sonuçlanması bekleniyor.

Cevap

Kuruluş adının kısaltması olan 'DSİ' ifadesine getirilen ekin, açılımına göre değil kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre (DSİ'ye) yazılması gerektiği için yanlışlık yapılan seçenek sonuncudur.
Doğru cevap olan seçenekte 'DSİ' kısaltmasına getirilen '-ne' eki, kurumun açılımı olan 'Devlet Su İşleri'ne' ifadesine göre getirilmiştir. Ancak kural gereği büyük harfli kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfi olan 'İ' sesine göre 'DSİ'ye' şeklinde getirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kısaltmaları ve onlara getirilen ekleri tespit et.
Alm.dan, m²ye, TÜRKSOY'un, DSİ'ne.
Yazım kuralının hangi kısaltma türüne uygulanacağını belirlemek gerekir.
2
Kısaltmaların türlerine göre kuralları hatırla.
Noktalı ve üst işaretli kısaltmalarda kesme kullanılmaz; büyük harfli kısaltmalarda ek son harfe göre gelir.
Kısaltmanın yazılış biçimi ekin nasıl geleceğini belirler.
3
Hatalı kullanımı belirle.
DSİ (De-Se-İ) + ye = DSİ'ye olmalıydı; DSİ'ne yazımı yanlıştır.
Büyük harfli kısaltmalarda açılımın (Devlet Su İşleri'ne) dikkate alınması yaygın bir hatadır.

Anahtar Kavram

Büyük harfli kısaltmalarda eklerin son harfin okunuşuna göre getirilmesi ve özel durumlar (nokta/üst işareti).

İpuçları

1
Kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın büyük harf mi yoksa küçük harf mi olduğuna dikkat edin.
2
Büyük harfli kısaltmalarda 'açılım' değil, 'son harfin okunuşu' esastır; ancak sonunda nokta veya üst işareti varsa kesme işareti kullanılmaz.
3
DSİ kısaltmasını harf harf (D-S-İ) okuyup buna uygun bir ek getirmeyi deneyin.

Daha Fazla Pratik

Küçük harfli kısaltmaların (ölçü birimleri vb.) ek alma kurallarını tekrar etmek için 'kg'dan' ve 'cm'yi' örneklerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 1205Soru →

Kamu kurumlarında yöneticilik yapan bireylerin, personelle olan iletişimlerinde sergiledikleri yaklaşımlar kurumsal aidiyet duygusunu doğrudan etkilemektedir. Liyakat sahibi bir yöneticinin, mesleki yetkinliklerinin yanı sıra kişisel duruşuyla da örnek teşkil etmesi beklenir.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu parçadaki altı çizili sözcüklerle benzer bir imla kuralına tabi olan sözcüğün yazımı yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurum müdürü, yoğun iş temposuna rağmen çalışanlarına karşı her zaman mütevazi bir tutum sergilemeye özen gösterdi.

Cevap

Kurum müdürünün tutumundan bahsedilen cümlede geçen 'mütevazi' sözcüğü yanlıştır; doğrusu 'mütevazı' olmalıdır.
Cümledeki 'alçak gönüllü' anlamını karşılamak için 'mütevazı' sözcüğü kullanılmalıdır. Seçenekte kullanılan 'mütevazi' sözcüğü 'birbirine paralel olan' anlamına gelen farklı bir kelimedir. Bu tür anlam ve yazım karışıklıkları KPSS sınavlarında en yüksek zorluk seviyesindeki (Level 5) soruları oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki sözcüğün bağlamını ve anlamını analiz edin.
Cümlede 'alçak gönüllü, gösterişsiz' anlamında bir sıfat kullanılması gerektiği saptanmıştır.
Yazımı karıştırılan bazı sözcükler, farklı anlamlara gelen benzer sesli kelimelerle karıştırılabilir.
2
TDK güncel yazım kılavuzuna göre sözcüğün anlamlarını kontrol edin.
'Mütevazı' (alçak gönüllü) ve 'mütevazi' (paralel) sözcüklerinin farklı kavramları karşıladığı belirlenmiştir.
Kelimenin anlamı, hangi imla formunun kullanılacağını belirleyen temel unsurdur.
3
Diğer seçeneklerdeki çeldirici sözcüklerin (stajyer, laboratuvar, entelektüel, hiyerarşi) yazımını teyit edin.
Tüm bu sözcüklerin güncel TDK kurallarına göre hatasız yazıldığı saptanmıştır.
Doğru cevaba ulaşmak için potansiyel hata noktalarının (metathesis, ses düşmesi/türemesi) elenmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Anlam ve Köken Farklılığına Dayalı Yazım Yanlışları

İpuçları

1
Cümledeki sözcüğün kattığı anlam ile sözcüğün imla formunun uyuşup uyuşmadığına dikkat edin.
2
Özellikle yabancı kökenli olup Türkçede benzer seslerle karıştırılan 'mütevazı' ve 'mütevazi' sözcüklerinin anlam farkını hatırlayın.
3
Eğer sözcük 'paralel' anlamına gelmiyorsa sonu 'i' ile değil, 'ı' ile bitmelidir.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'unvan-ünvan', 'inisiyatif-insiyatif' ve 'orijinal-orjinal' gibi sıkça karıştırılan kelimeleri içeren bir çalışma listesi hazırlayın.

Alternatif Yöntem

Sözcüğün kökenine veya benzer anlamlılarına odaklanmak yerine, TDK sözlüğünde 'mütevazi' kelimesini aratarak sadece geometrik bir anlamı olduğunu teyit etmek en kesin yöntemdir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 1206Soru →

Birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kurallar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teknolojik gelişmelerle birlikte çevrimiçi eğitim platformlarına olan talep her geçen gün artıyor.

Cevap

Eğitim platformlarından bahsedilen seçenekte geçen 'çevrimiçi' sözcüğü, TDK kuralları gereği 'çevrim içi' şeklinde ayrı yazılmalıdır.
Türkçede 'iç, dış, sıra' sözcükleriyle kurulan birleşik kelimeler ve terimler (çevrim içi, hafta içi, yurt dışı, yanı sıra, ardı sıra vb.) ayrı yazılır. Cümlede geçen 'çevrimiçi' kelimesi bu kurala aykırı olarak bitişik yazıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik sözcükleri tespit et.
Tespit edilen sözcükler: iş birliği, vâdetti, ön söz, çevrimiçi, birtakım.
Yazım kuralı sorgulanan kelimelerin yapısını analiz etmek için ilk adımdır.
2
Dış, iç ve sıra sözlerinin yazım kuralını hatırla.
TDK'ye göre dış, iç ve sıra sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır.
Hatalı olduğu düşünülen kelimenin kural zeminini doğrulamak gerekir.
3
Yardımcı fiillerle ve belgisiz sıfatlarla ilgili istisnaları kontrol et.
Vâdetmek (vâde+etmek) ses değişimi nedeniyle bitişik; birtakım (belirsizlik anlamında) bitişik yazılır.
Çeldirici şıklardaki karmaşık kuralların doğruluğunu teyit ederek kesin sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

İç, Dış ve Sıra Sözlerinin Yazımı

İpuçları

1
Özellikle 'iç' ve 'dış' sözcükleriyle kurulan yapıların yazımına dikkat edin.
2
'Hafta içi' veya 'yurt dışı' nasıl yazılıyorsa, bilişim dünyasındaki o terim de aynı kurala tabidir.
3
Cevap seçeneğinde 'çevrim' ve 'iç' sözcükleri arasında boşluk olmaması kural ihlalidir.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'yanı sıra', 'peşi sıra' gibi 'sıra' sözcüğüyle kurulan birleşik kelimelerin yazımını tekrar ediniz.

Alternatif Yöntem

Kelimeyi 'dış' sözcüğüyle değiştirerek test edebilirsiniz: 'çevrim dışı' ayrı yazılıyorsa 'çevrim içi' de ayrı yazılmalıdır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 1207Soru →

Akademik ve bilimsel metinlerin dil bilgisi kurallarına uygunluğu, bilginin doğru aktarılması ve metnin profesyonelliği açısından büyük önem taşır. Özellikle terimleşmiş birleşik kelimelerin yazımı bu metinlerde en sık yapılan hata alanlarından biridir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Psikoloji literatüründe bilinç altı süreçlerin, bireyin günlük kararları üzerindeki etkisi uzun yıllardır tartışılmaktadır.

Cevap

D seçeneğindeki cümlede 'bilinç altı' şeklinde ayrı yazılan sözcük, soyut bir kavram bildirdiği için 'bilinçaltı' şeklinde bitişik yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; alt, üst ve üzeri sözleri, somut olarak yer bildirmediği durumlarda (soyut anlam kazandığında veya zaman bildirdiğinde) bitişik yazılır. 'Bilinçaltı' kelimesi fiziksel bir yer değil, zihinsel bir süreci ifade eden soyut bir terim olduğu için bitişik yazılmalıdır. Cümlede 'bilinç altı' şeklinde ayrı yazılarak hata yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik kelimeleri (olağanüstü, yer altı, akşamüstü, bilinç altı, suçüstü) tespit et.
Tespit edilen kelimelerin tümü 'alt, üst, üzeri' ekleriyle oluşturulmuştur.
Soruda test edilen temel kuralın sınırlarını belirlemek için gereklidir.
2
TDK'nin 'alt, üst, üzeri' sözcükleriyle ilgili yazım kuralını hatırla.
Somut olarak yer bildirenlerin ayrı (yer altı, su altı vb.), soyut anlam taşıyanların veya zaman bildirenlerin bitişik (bilinçaltı, akşamüstü vb.) yazılması gerektiğini belirle.
Yazım yanlışını tespit edecek kuralı doğru uygulamak için gereklidir.
3
Tespit edilen kelimelerin anlamlarını ve kurala uygunluklarını karşılaştır.
'Bilinçaltı' kelimesinin somut bir yer değil, soyut bir psikolojik kavram olduğu görülür.
Hangi kelimenin kuralı ihlal ettiğini bulmak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Alt, Üst ve Üzeri Sözlerinin Yazımı

İpuçları

1
Birleşik kelimelerdeki 'alt, üst, üzeri' eklerinin somut bir yer mi yoksa soyut bir kavram mı bildirdiğine odaklanın.
2
Yer altı, su altı gibi fiziksel konum bildirenlerin ayrı; bilinçaltı, suçüstü gibi durum bildirenlerin bitişik yazıldığını hatırlayın.
3
Cümlelerde geçen 'bilinç altı' ifadesinin zihinsel (soyut) bir kavram olup olmadığını kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde 'ayaküstü' ve 'öğleüzeri' gibi zaman/durum bildiren diğer birleşik kelimelerin yazımını TDK üzerinden inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 1208Soru →

İsim soylu bir sözcükle "etmek, olmak" yardımcı fiilleri birleşirken isimde bir ses düşmesi veya ses türemesi meydana gelirse sözcükler bitişik yazılır; herhangi bir ses olayı meydana gelmezse sözcükler ayrı yazılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik fiillerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İş dünyasında başarıyı yakalamak için karşınıza çıkan fırsatları doğru ayırdetmek gerekir.

Cevap

İş dünyasında başarıyı yakalamak için karşınıza çıkan fırsatları doğru ayırdetmek gerekir cümlesindeki kullanım yanlıştır; doğrusu "ayırt etmek" olmalıdır.
Doğru yanıt olan cümlede geçen "ayırdetmek" sözcüğü yanlış yazılmıştır. "Ayırt" ve "etmek" kelimeleri birleşirken herhangi bir ses düşmesi (ayırt-etmek -> ayretmek gibi bir durum yok) veya ünsüz türemesi yaşanmaz. Herhangi bir ses olayı gerçekleşmediği için bu sözcüğün "ayırt etmek" şeklinde ayrı yazılması Türk Dil Kurumu yazım kuralları gereğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik fiilleri (isim + yardımcı fiil) tespit et.
Tespit edilenler: kaydetti, fark etti, ayırdetmek, teşekkür edilmemesi, seyretti.
Yazım kuralının hangi kelime grubuna uygulanacağını belirlemek gerekir.
2
Bu fiillerin kökündeki isimlerde bir ses olayı (düşme veya türeme) olup olmadığını kontrol et.
Kayıt+etmek (düşme var), Fark+etmek (yok), Ayırt+etmek (yok), Teşekkür+etmek (yok), Seyir+etmek (düşme var).
Kural, ses olayının varlığına göre bitişik veya ayrı yazımı belirler.
3
Ses olayı olmayan kelimelerin ayrı yazılıp yazılmadığını denetle.
"Ayırdetmek" kelimesinde ses olayı olmamasına rağmen bitişik yazıldığı görülür.
Ses olayı yoksa kelimeler ayrı yazılmalıdır, bitişik yazım kural ihlalidir.

Anahtar Kavram

Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiillerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'etmek' veya 'olmak' fiillerinden önce gelen kelimelere odaklanın.
2
Bu kelimeleri tek başına düşündüğünüzde bir harf kaybı veya değişikliği (ses olayı) olup olmadığını sorgulayın.
3
"Ayırt" kelimesi "etmek" ile birleştiğinde herhangi bir ünlü harf düşer mi veya bir ünsüz harf ikizleşir mi?

Daha Fazla Pratik

Ünlü düşmesi kuralına dayalı diğer birleşik kelimeleri (örneğin: kahrolmak, emretmek) inceleyerek kuralı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kelimeyi telaffuz ederken seslerin değişip değişmediğini kontrol edebilirsiniz. Eğer 'hissetmek' gibi yeni bir ses türüyor veya 'kaybolmak' gibi bir ses eksiliyorsa bitişik yazılır.
Tahmini Süre:45s
Soru 1209Soru →

Noktalama işaretlerinin işlevsel kullanımı, metnin anlam dünyasını belirginleştirdiği gibi yazım kurallarıyla olan bütünlüğü de sağlar. İki noktanın (:) kullanımında, kendisinden sonra gelen ifadenin cümle niteliği taşıyıp taşımaması veya özel ad olup olmaması büyük/küçük harf tercihini belirler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımı veya bu işaretten sonraki yazımla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Pazardan çantasına şunları yerleştirdi: Pırasa, ıspanak, lahana ve bir miktar taze fasulye.

Cevap

Pazardan çantasına şunları yerleştirdi ile başlayan cümlede 'Pırasa' sözcüğü küçük harfle yazılmalıdır.
Pazardan alınan sebzelerin sıralandığı seçenekte, iki noktadan sonra gelen 'pırasa' sözcüğü bir cins isimdir ve ifade bir cümle niteliği taşımamaktadır. TDK kuralları gereği, iki noktadan sonra gelen örnekler cümle niteliğinde değilse küçük harfle başlamalıdır. Bu nedenle 'Pırasa' şeklinde büyük harfle yazılması bir yazım yanlışıdır.

Adım Adım Çözüm

1
İki noktanın kullanım amacını belirle.
Tüm seçeneklerde iki nokta, kendisinden sonra açıklama yapılacağını veya örnek verileceğini belirtmektedir.
İki noktanın temel işlevlerinden biri örnekleme veya açıklama yapmaktır.
2
İki noktadan sonraki ifadenin niteliğini incele.
İfadenin bağımsız bir cümle mi yoksa bir örnek listesi mi olduğunu kontrol et.
Yazım kuralı (büyük/küçük harf) bu ayrım üzerinden belirlenir.
3
Büyük/küçük harf kuralını uygula.
Cümle ise büyük harf, özel ad değilse ve sadece örnek sıralanıyorsa küçük harf kullanılmalıdır.
TDK Yazım Kuralları gereği örnekler (özel isim değilse) küçük harfle başlar.

Anahtar Kavram

İki Noktadan Sonraki Yazım Kuralları

İpuçları

1
İki noktadan sonraki kısmın bir cümle mi yoksa sadece örneklerin sıralandığı bir liste mi olduğuna dikkat edin.
2
Cins isimlerin (pırasa, ıspanak gibi) bir cümle niteliği taşımadan sıralanması durumunda TDK'nin hangi harf büyüklüğünü şart koştuğunu hatırlayın.
3
Özel isimler (Ahmet Haşim gibi) her durumda büyük başlar; ancak cins isimler sadece cümle başı olduklarında büyük başlarlar.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgül ile iki noktanın görevlerini karıştıran soruları çözerek bu farkı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki iki noktadan sonrasını kapatın ve o kısmın tek başına bir yargı bildirip bildirmediğine bakın. Bildirmiyorsa ve özel isim değilse küçük harf arayın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1210Soru →

Resmî yazışmalarda ve idari raporlarda dil bilgisi kurallarına uygunluk, kurumsal ciddiyet açısından büyük önem taşır. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de", "ki" veya "mi"nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siz de takdir edersinizki kamu hizmetlerinin aksamaması için her türlü önlemin titizlikle alınması gerekir.

Cevap

Cümledeki 'edersinizki' ifadesi yanlıştır; fiilden sonra gelen 'ki' bağlaç olduğu için ayrı yazılmalıdır.
Doğru cevap olan seçenekte 'edersinizki' ifadesi geçmektedir. Türkçede fiillerden sonra gelen 'ki' bağlaçtır ve ayrı yazılması gerekir. 'Takdir edersiniz ki' şeklindeki yazım kurala uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de', 'ki' ve 'mi' ifadelerini tespit et.
'Siz de' ve 'edersinizki' ifadeleri belirlendi.
Yazım kurallarını denetlemek için önce ilgili ek ve bağlaçları bulmak gerekir.
2
'de' bağlacı için çıkarma testini uygula.
'Siz takdir edersiniz...' cümlesi anlamlıdır, dolayısıyla 'de' bağlaçtır ve ayrı yazımı doğrudur.
Bağlaç olan 'de' cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz.
3
'ki' ifadesi için görev belirlemesi yap.
'edersiniz' bir fiildir ve fiillerden sonra gelen 'ki' genellikle bağlaçtır.
Türkçede fiillerden sonra gelen 'ki' bağlaç görevindedir ve ayrı yazılması kuraldır.

Anahtar Kavram

Bağlaç olan 'de' ve 'ki'nin ayrı, ek olan '-de' ve '-ki'nin bitişik yazılması; 'mi' soru edatının her zaman ayrı yazılması.

İpuçları

1
Cümledeki fiillere odaklanın; fiillerden sonra gelen 'ki' genellikle bağlaçtır.
2
'ki' bağlacının bitişik yazıldığı 'SOMBAHÇEM' (Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Eğerki, Meğerki) kodlamasını hatırlayın.
3
'Siz de takdir edersiniz ki...' cümlesinde 'edersiniz' bir fiildir ve ardından gelen 'ki' mutlaka ayrı yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Bağlaç olan 'de'nin hiçbir zaman 'te/ta' biçiminde yazılamayacağını hatırlatan örnekleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

'ki' eki alan kelimeye '-ler' eki getirmeyi deneyin. Eğer kelime anlamlı oluyorsa (örneğin: işlemlerdekiler) ektir ve bitişik yazılır; anlamsız oluyorsa (örneğin: edersinizkiler) bağlaçtır ve ayrı yazılır.
Tahmini Süre:45s
Soru 1211Soru →

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yayımlanan 'Akıllı Ulaşım Sistemleri Strateji Belgesi'nde yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Test sürüşleri kapsamında otoyoldaki şeritlere araçlar 3'erli gruplar halinde yerleştirilecektir.

Cevap

Üleştirme sayıları rakamla yazılamayacağı için '3'erli' ifadesinin geçtiği seçenek yanlıştır; doğrusu 'üçerli' olmalıdır.
Üleştirme sayıları, Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre rakamla değil, her zaman yazıyla yazılmalıdır. Cümlede geçen '3'erli' ifadesi bu kurala aykırıdır ve 'üçerli' şeklinde düzeltilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki sayı ifadelerini tespit et.
Tespit edilenler: 'on altı', '23.30', '3'erli', '2'nci', 'yetmiş beş'.
Yazım kuralı sorgulanan bölgeleri belirlemek için.
2
Üleştirme sayıları kuralını (TDK) hatırla.
Üleştirme sayıları (ikişer, beşer, onar vb.) rakamla değil, yazıyla belirtilir.
Paylaştırma anlamı taşıyan sayıların standart yazımını doğrulamak için.
3
Diğer sayı yazım kurallarını kontrol et.
Saatlerde nokta kullanımı, sayıların ayrı yazılması ve sıra sayı eki kuralları doğru uygulanmıştır.
Çeldiricilerin doğruluğundan emin olmak için.

Anahtar Kavram

Üleştirme Sayılarının Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki saat, sıra sayısı ve paylaştırma (üleştirme) bildiren kelimelere odaklanın.
2
Türkçede üleştirme sayıları (ikişer, üçer gibi) için özel bir yazım kuralı olduğunu hatırlayın.
3
Rakamla yazılan paylaştırma ifadeleri (Örneğin: 55'erli) her zaman yazım yanlışı kabul edilir.

Daha Fazla Pratik

Sıra sayılarının ekle yazımında (Örn: 77'nci mi, 77'inci mi?) sayıların son harfine dikkat ederek pratik yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 1212Soru →

Türkçede virgülün (,) kullanımıyla ilgili birçok kural bulunmakta olup bu işaretin yanlış kullanımı hem anlam karışıklığına hem de noktalama hatasına yol açmaktadır.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun vizyonunu yansıtan bu kapsamlı raporun hazırlanması ve, paydaşlarla paylaşılması sürecinde emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Cevap

Raporun hazırlanması ve paylaşılması sürecini anlatan seçenekte, 've' bağlacından sonra virgül kullanılması yanlıştır.
Doğru cevap olan seçenekte 've' bağlacından sonra virgül kullanılmıştır. Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım kurallarına göre metin içinde 've, veya, yahut, ya ... ya' gibi bağlaçlardan önce veya sonra kesinlikle virgül kullanılmaz. Bu kullanım bir noktalama hatasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki virgüllerin kullanım amaçlarını analiz edin.
Özne belirginleştirme, ara söz, anlam karışıklığını önleme ve bağlaç kullanımı gibi farklı görevler tespit edildi.
Hangi kuralın ihlal edildiğini bulmak için her bir kullanımın dayanağını anlamak gerekir.
2
Bağlaçlarla ilgili kuralı hatırlayın.
TDK kurallarına göre 've, veya, ya da' gibi bağlaçların önüne veya arkasına herhangi bir noktalama işareti gelmez.
Bağlaçlar zaten kelime veya kelime gruplarını birbirine bağlama görevini üstlendiği için ek bir işarete ihtiyaç duyulmaz.
3
Zarf-fiil kuralındaki istisnayı kontrol edin.
Sıralı zarf-fiiller arasında virgül kullanımı doğrudur, bu bir çeldiricidir.
Genellikle zarf-fiilden sonra virgül gelmez kuralı bilinir ancak art arda gelme durumundaki istisna üst düzey bir kuraldır.

Anahtar Kavram

Bağlaçlardan Önce ve Sonra Virgül Kullanımı

İpuçları

1
Cümledeki bağlaçlara (ve, veya, ama, fakat) ve bunların çevresindeki noktalama işaretlerine dikkat edin.
2
Bağlaçlar zaten bağlama görevi üstlendiği için onlarla birlikte virgül kullanımı genellikle gereksiz ve hatalıdır.
3
Özellikle 'hazırlanması ve, paydaşlarla...' kısmındaki kullanımda bağlacın hemen yanındaki işareti sorgulayın.

Daha Fazla Pratik

Noktalı virgülün özne vurgusunda kullanıldığı durumları inceleyerek virgül ile farkını pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Noktalama sorularında 'virgülün gelmeyeceği yerler' listesini (şart eki sonrası, bağlaçlar arası, tamlamalar arası, tek zarf-fiil sonrası) ezberlemek elemeyi kolaylaştırır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 1213Soru →

Resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde noktalama işaretlerinin yerli yerinde kullanımı, iletilmek istenen mesajın netliği ve metnin ciddiyeti açısından belirleyicidir. Türk Dil Kurumunun (TDK) güncel kuralları dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgülün (,) kullanımı noktalama hatasına neden olmuştur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Proje dosyasını titizlikle hazırlayıp, ilgili kurula sunmak üzere bir üst yazı ile genel sekreterlik makamına teslim etti.

Cevap

Proje dosyasını titizlikle hazırlayıp, ilgili kurula sunmak üzere bir üst yazı ile genel sekreterlik makamına teslim etti cümlesinde virgül kullanımı yanlıştır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül konmaz. 'Proje dosyasını titizlikle hazırlayıp...' ifadesinde 'hazırlayıp' kelimesi '-ip' zarf-fiil ekini almıştır. Cümlede bu kelimeyi takip eden başka bir zarf-fiil (eş görevli bir dizi) bulunmadığı için virgülün kullanılması kural ihlalidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki virgülün konumunu ve çevresindeki kelimelerin yapısal özelliklerini inceleyin.
Virgülün 'hazırlayıp' kelimesinden hemen sonra kullanıldığı görülmektedir.
Noktalama kuralının ihlal edilip edilmediğini anlamak için kelimenin türünü belirlemek gerekir.
2
'Hazırlayıp' kelimesinin aldığı eki ve dil bilgisel işlevini analiz edin.
Kelimenin '-ip' zarf-fiil ekini aldığı tespit edilmiştir.
TDK'nin zarf-fiillerle ilgili özel bir noktalama kısıtlaması bulunmaktadır.
3
Cümle içerisinde bu zarf-fiili takip eden ve onunla eş görevli olan başka bir zarf-fiil olup olmadığını kontrol edin.
Cümledeki 'sunmak' kelimesi bir isim-fiildir ve 'teslim etti' yüklemdir; başka bir zarf-fiil bulunmamaktadır.
Virgülün zarf-fiilden sonra kullanılabilmesi için o cümlede zarf-fiillerin bir seri oluşturması gerekir.
4
TDK Yazım Kılavuzu'ndaki ilgili kuralı uygulayın: 'Metin içinde zarf-fiil ekleriyle oluşturulmuş kelimelerden sonra virgül konmaz.'
Tek bir zarf-fiil kullanıldığı için virgülün kullanımı bir yazım/noktalama hatasıdır.
Kuralın istisnası olan 'ardışık kullanım' durumu bu cümlede gerçekleşmemiştir.

Anahtar Kavram

Zarf-fiil eklerinden sonra virgül kullanımı kuralı

İpuçları

1
Cümlelerdeki fiilimsi eklerine, özellikle de zarf-fiil eklerine (-ip, -erek, -ince...) odaklanın.
2
Zarf-fiillerden sonra virgül konulabilmesi için cümlede birden fazla zarf-fiilin art arda sıralanmış olması gerektiğini hatırlayın.
3
'hazırlayıp' kelimesinden sonra gelen ifadeyi inceleyin; eğer orada bir zarf-fiil daha yoksa bu virgül kural dışıdır.

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde, şart ekinden (-se/-sa) ve 've, veya' gibi bağlaçlardan sonra da virgül gelmeyeceğini hatırlayarak karma noktalama testleri çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki virgülü kaldırarak okuyun; eğer anlam bozulmuyorsa ve yapı bir zarf-fiil ile kurulmuşsa kuralı (tek zarf-fiil kuralı) tekrar teyit edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1214Soru →

Birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili kurallar, hem anlam kaymaları hem de kelimelerin yapısal özelliklerine göre belirlenmektedir. Bu kurallara uyulmaması resmî yazışmalarda ve akademik metinlerde ciddi bir anlatım bozukluğuna veya imla hatasına yol açabilmektedir. Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir imla yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu kurumları, personelinin mesleki gelişimini desteklemek amacıyla yurtdışındaki eğitim programlarına katılımını teşvik etmektedir.

Cevap

Kamu kurumları ve eğitim programları bağlamında geçen 'yurtdışındaki' ifadesinin yer aldığı seçenek yanlıştır çünkü bu sözcüğün 'yurt dışındaki' şeklinde ayrı yazılması gerekir.
Doğru yanıt olan cümlede geçen 'yurtdışındaki' kelimesi hatalı yazılmıştır. TDK kurallarına göre 'iç, dış ve sıra' sözcükleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılmalıdır. Dolayısıyla 'yurt dışı' ifadesinin ayrı yazılması ve eklerin buna göre getirilmesi gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki birleşik yapılı sözcükleri tespit et.
Tespit edilen sözcükler: pek çok, birçok, hiçbir, yurtdışı, vazgeçilebilir.
Yazım yanlışının hangi kelime grubunda olduğunu anlamak için ilk adımdır.
2
TDK'nin 'Dış, İç ve Sıra' sözleriyle kurulan birleşik kelimeler kuralını hatırla.
Kural: Dış, iç ve sıra sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır.
Türkçedeki en temel ve sık karıştırılan birleşik kelime kurallarından biridir.
3
Hatalı kelimeyi belirle ve doğrusuyla karşılaştır.
Hatalı: yurtdışı, Doğru: yurt dışı. Diğer kelimelerin (birçok, hiçbir, pek çok vb.) kurallara uygun olduğunu teyit et.
Yanlışın nedenini somutlaştırmak ve doğru yazımı öğretmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

İç, Dış ve Sıra Sözleriyle Kurulan Birleşik Kelimelerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki 'belirsizlik' bildiren kelimelerin (birçok, hiçbir) ve 'iç/dış' içeren kelimelerin yazımına odaklanın.
2
TDK'nin 'Dış, iç ve sıra sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır.' kuralını hatırlayın.
3
'Yurt içi' ve 'yurt dışı' gibi ifadeler, 'yanı sıra' veya 'hafta içi' ile aynı yazım kuralına tabidir.

Daha Fazla Pratik

Benzer kurallara sahip olan 'alt, üst, üzeri' sözcüklerinin (somut vs soyut kullanım) yazımını tekrar etmeniz konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.

Alternatif Yöntem

Kelimenin yazımından emin değilseniz, TDK'nin 'iç/dış/sıra' formülünü (yurt içi, çağ dışı, yanı sıra) uygulayarak bu grubun her zaman ayrı yazıldığını hatırlayabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 1215Soru →

Bir tarım araştırma enstitüsünün yayımladığı "Toprak Verimliliği ve Gübreleme Teknikleri Rehberi"nden alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toprak analizi raporları, ilgili kurumun teknik şartnamesine ve TDK'da yer alan güncel kurallara göre hazırlanmalıdır.

Cevap

Türk Dil Kurumu'nun kısaltması olan 'TDK' harfleriyle yapılan kısaltmaya getirilen ek, son harfin okunuşu olan 'ke' sesine uygun olarak 'TDK'de' şeklinde yazılmalıdır.
Türkçede büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir. 'TDK' kısaltması 'Te-De-Ke' şeklinde okunduğu için getirilecek ek 'de' olmalıdır. 'TDK'da' yazımı, kısaltmanın açılımı olan 'Türk Dil Kurumu'nda' ifadesine göre veya hatalı 'ka' okunuşuna göre yapıldığı için yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kısaltmaları ve bunlara getirilen ekleri tespit etmek.
TDK'da, vb., m²ye, Gn. Md.lüğüne ve mg'dan ifadeleri incelenmek üzere belirlendi.
Yazım yanlışını bulmak için metindeki tüm kısaltma kullanım kurallarını gözden geçirmek gerekir.
2
Büyük harfle yapılan kısaltmaların (TDK) ek kuralını uygulamak.
K harfi Türkçede 'ka' değil 'ke' olarak okunduğu için ek 'TDK'de' olmalıdır; 'TDK'da' yazımı hatalıdır.
Büyük harfli kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir.
3
Diğer kısaltma türlerinin (küçük harf, noktalı, üslü) doğruluğunu teyit etmek.
Noktalı (Gn. Md., vb.), üslü (m²) ve küçük harfli (mg) kısaltmalardaki eklerin kurallara uygun olduğu görüldü.
Yanlışın tek bir seçenekte olduğundan emin olmak için tüm kurallar doğrulanmalıdır.

Anahtar Kavram

Kısaltmalara Getirilen Eklerin Yazımı

İpuçları

1
Cümlelerdeki büyük harfli kısaltmaları bulup son harflerinin okunuşuna göre ek alıp almadıklarını kontrol edin.
2
Özellikle 'K' harfi ile biten kısaltmalara (TDK, SGK vb.) dikkat edin; bu harfin okunuşu eklerin kaderini belirler.
3
Türkçede 'ka' sesi yoktur, 'ke' sesi vardır. 'TDK'da' mı yoksa 'TDK'de' mi kulağa ve kurala daha uygun geliyor?

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde SGK, KYK veya TV gibi kısaltmalara ek getirerek pratik yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kısaltmaların yazımında şu üçlü kontrolü yapabilirsiniz: 1. Büyük harf mi? (Son harf okunuşu). 2. Küçük harf mi? (Kelime okunuşu). 3. İşaretli (nokta/üs) mi? (Kesme işareti yok).
Tahmini Süre:45s
Soru 1216Soru →

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından yayımlanan 'Bilimsel Araştırma Projeleri Destekleme Programı Uygulama Esasları'ndan alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İnceleme sürecinin 22'inci basamağında, teknik değerlendirme raporları bağımsız bir kurul tarafından oylanacaktır.

Cevap

İnceleme sürecinin ikinci basamağından bahseden seçenekte sayıların yazımı yanlıştır çünkü 'iki' sayısı ünlüyle biter ve sıra sayısı eki alırken ünlü düşmesine uğrayarak '-nci' şeklinde yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre, sıra sayıları ekle gösterildiğinde rakamdan sonra sadece kesme işareti ve ek yazılır; ayrıca nokta konmaz. Sayı ünlü ile bitiyorsa (iki, yedi, yirmi gibi), gelen ek ünlü ile başlayamaz. 'İki' kelimesi 'i' ünlüsüyle bittiği için sıra sayısı eki '-nci' şeklinde getirilmelidir. '22'inci' yazımı 'iki-inci' şeklinde bir kullanıma yol açtığı için yanlıştır; doğrusu '22'nci' veya '2.2.' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki sayıları ve aldıkları ekleri tespit edin.
Üçer, 2525 Eylül 20262026, %35\%35'ini, on iki ve 22'inci ifadeleri belirlendi.
Yazım kurallarını denetlemek için önce sayısal verilerin kullanım biçimi belirlenmelidir.
2
Üleştirme ve tarih yazımı kurallarını kontrol edin.
'Üçer' kelimeyle yazılmış (doğru), '2525 Eylül 20262026' tarih formatı uygun (doğru).
TDK kurallarına göre üleştirme sayıları rakamla yazılamaz.
3
Sıra sayısı ekinin (22'inci) sayının son harfiyle uyumunu analiz edin.
'22' (iki) kelimesi 'i' harfiyle biter. Getirilen '-inci' eki birleştiğinde 'ikiinci' gibi hatalı bir telaffuz oluşur.
Sıra sayıları ekle gösterildiğinde, ek sayının okunuşundaki son sese göre belirlenir.
4
Doğru yazımı belirleyerek hatayı kesinleştirin.
Doğru yazım '22'nci' veya '2.2.' şeklinde olmalıdır.
Ünlüyle biten sayılara getirilen sıra sayısı eklerinde ilk ünlü düşer.

Anahtar Kavram

Sayıların Yazımı ve Sıra Sayısı Ekleri

İpuçları

1
Cümlelerdeki sayıların (üçer, 1212, 1515, 22 vb.) okunuşlarını ve yanlarına gelen ekleri tek tek kontrol edin.
2
Özellikle sıra bildiren eklerin (inci/nci), sayının sonundaki harfle (ünlü veya ünsüz olması) çakışıp çakışmadığına bakın.
3
'İki' kelimesinin 'i' harfiyle bittiğini unutmayın; 'iki' kelimesine '-inci' eki getirilirse ne olur?

Daha Fazla Pratik

Üleştirme sayılarının (ikişer, beşer) asla rakamla yazılamayacağı kuralını içeren soruları inceleyerek pekiştirme yapabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sıra sayısı eklerinde hata yapmamak için rakamı yazıya çevirip eki öyle ekleyin: iki + inci = ikinci. Rakamla yazarken ise sadece '2'nci' şeklinde eklemeniz gerektiğini göreceksiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 1217Soru →

Yolculuğumuzun son durağında karşımıza çıkan o dar ve dik yokuşlar ( ) Acaba bu ıssız köyde bizi kimler karşılayacak ( ) Köy muhtarının verdiği bilgiye göre köyün kuruluş tarihi 1453 ( ) olarak biliniyor ( ) Bu sessizliğin ortasında insanın ruhunu dinlendiren ne huzurlu bir hava ( )

Bu parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere aşağıdakilerin hangisinde verilen noktalama işaretleri sırasıyla getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (...) (?) (?) (.) (!)

Cevap

Yay ayraç içindeki yerlere sırasıyla üç nokta, soru işareti, yay ayraç içinde soru işareti, nokta ve ünlem işareti getirilmelidir.
Doğru yanıt olan dizilimde, metindeki eksiltili anlatım (...) ile, soru yapısı (?) ile, tarihsel belirsizlik (?) ile, yargı bitimi (.) ile ve beğeni duygusu (!) ile tam uyum sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki ilk cümleyi yapı bakımından inceleyin.
Cümlede yüklem bulunmadığı için eksiltili bir yapıdadır.
Yüklemi olmayan eksiltili cümlelerin sonuna üç nokta (...) konur.
2
İkinci cümleyi anlam bakımından değerlendirin.
Cümle bir yanıt beklemektedir ve 'acaba' sözcüğüyle soru anlamı pekiştirilmiştir.
Soru eki veya sözü içeren cümlelerin sonuna soru işareti (?) getirilir.
3
Tarih bilgisinden sonra gelen parantezi inceleyin.
Köyün kuruluş tarihiyle ilgili kesin olmayan bir bilgi verilmektedir.
Bilinmeyen, kesin olmayan veya şüpheyle karşılanan yer, tarih vb. durumlar için yay ayraç içinde soru işareti (?) kullanılır.
4
Dördüncü ve beşinci ifadeleri analiz edin.
Dördüncü ifade tamamlanmış bir yargıdır; beşinci ifade ise hayranlık ve beğeni duygusu içermektedir.
Tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta (.), sevinç, kıvanç, acı, şaşma gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna ünlem işareti (!) konur.

Anahtar Kavram

Cümle sonu işaretlerinin temel ve özel (şüphe/eksiltili) kullanımları.

İpuçları

1
Yüklemi olmayan cümlelerin sonuna hangi işaretin geldiğini hatırlayın.
2
Verilen tarihin doğruluğundan emin olunmadığını belirten özel bir işaret kullanımını arayın.

Daha Fazla Pratik

Üç noktanın alıntılarda ve kaba sayılan kelimelerin yerinde kullanımını da tekrar etmeniz faydalı olacaktır.

Alternatif Yöntem

Önce kesin emin olduğunuz işaretleri (örneğin soru cümlesi ve ünlem) yerleştirerek şıkları eleme yöntemini kullanabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 1218Soru →

Belediyenin yeni kültür merkezi projesi büyük bir titizlikle yürütülüyor ( ) Modern kütüphaneler, geniş sergi salonları, çok amaçlı atölyeler ( ) Peki, bu projenin ne zaman tamamlanacağı konusunda bir bilginiz var mı ( )

Bu parçada parantezle ( ) belirtilen yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: . – ... – ?

Cevap

Parantez içindeki yerlere sırasıyla nokta (.), üç nokta (...) ve soru işareti (?) getirilmelidir.
Doğru seçenekte, ilk boşlukta yargı tamamlandığı için nokta, ikinci boşlukta yüklemi olmayan ve örneklerin sürdüğünü belirten yapı için üç nokta, son boşlukta ise soru eki bulunduğu için soru işareti kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümleyi analiz etme
Nokta (.)
"yürütülüyor" yüklemiyle yargı tamamlanmıştır.
2
İkinci cümleyi analiz etme
Üç nokta (...)
Cümlede yüklem yoktur ve benzer örneklerin devam edebileceği belirtilmek istenmiştir (eksiltili cümle).
3
Üçüncü cümleyi analiz etme
Soru işareti (?)
"var mı" ifadesiyle doğrudan bilgi almaya yönelik bir soru sorulmuştur.

Anahtar Kavram

Cümle yapısına göre (tamamlanmış, eksiltili veya soru) uygun sonlama işaretinin belirlenmesi.

İpuçları

1
Cümlelerin yüklemi olup olmadığını kontrol ederek işe başlayın.
2
İkinci cümledeki gibi sadece örneklerin sıralandığı ve yüklemi olmayan cümleler 'eksiltili cümle' olarak adlandırılır.
3
Son cümlede 'mı/mi' soru ekinin bulunması, cümlenin sonuna hangi işaretin geleceği konusunda kesin bir ipucu verir.

Daha Fazla Pratik

Üç noktanın kaba sayılan sözcüklerin yerine kullanımı gibi diğer görevlerini de tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 1219Soru →

Bir tarım ve kırsal kalkınma projesi için hazırlanan teknik raporda yer alan aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teknik terimlerin yerel dildeki karşılıkları için TDK'na resmi bir görüş yazısı gönderilmiştir.

Cevap

Kurum adının kısaltması olan 'TDK'na' ifadesinin yer aldığı seçenek hatalıdır; doğrusu 'TDK'ye' olmalıdır.
Büyük harflerle yapılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir. Türkçede 'K' harfi 'ke' şeklinde okunduğu için 'TDK'ye' yazımı doğru, 'TDK'na' (TDKa gibi düşünülerek) yazımı yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük harfle yapılan kısaltmayı (TDK) analiz et.
Türkçede 'K' harfi 'ke' olarak okunur.
Büyük harfli kısaltmalarda ek, son harfin okunuşuna göre belirlenir.
2
Kısaltmaya uygun eki getir.
T-D-Ke + ye = TDK'ye.
'TDK'na' yazımı, kısaltmanın harf okunuşuna değil, kurumun tam adının (Türk Dil Kurumu'na) okunuşuna dayandığı için yanlıştır.
3
Diğer kısaltma türlerini (ölçü birimi, noktalı kısaltma, üslü kısaltma) kontrol et.
kg'dan (doğru), m²ye (doğru), Alm.dan (doğru), vb.leri (doğru).
Ölçü birimlerinde kelime okunuşu, noktalı ve üslü kısaltmalarda ise kesme işareti kullanılmaması kuralı uygulanmıştır.

Anahtar Kavram

Kısaltmalara getirilen ekler; kısaltmanın türüne (büyük harf, küçük harf, noktalı, üslü) göre farklı kurallara tabidir.

İpuçları

1
Büyük harfle yapılan kısaltmalarda eklerin, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirildiğini hatırlayın.
2
Küçük harfli kısaltmalar (ölçü birimleri gibi) ile noktalı veya üslü kısaltmaların ek alma kuralları birbirinden farklıdır.
3
Türkçede 'K' harfi 'ke' olarak okunur; bu harfle biten TDK, SGK gibi kısaltmalara getirilen eklerin ses uyumuna dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Büyük harfle yapıldığı halde kelime gibi okunan (NATO, UNESCO vb.) kısaltmaların ek alma kuralını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 1220Soru →

Yazılı anlatımda metnin akışını düzenleyen ve ifadeler arasındaki mantıksal bağı kuran en önemli işaretlerden biri de iki noktadır. Bu işaret; kendisinden sonra açıklama yapılacak, örnek verilecek veya doğrudan alıntı yapılacak durumlarda kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumun yeni dönemdeki stratejik hedefleri belirlendi; dijitalleşme, verimlilik ve katılımcı yönetim anlayışı.

Cevap

Kurumun stratejik hedeflerinin sıralandığı seçenekte, açıklama ve örnekleme öncesinde noktalı virgül yerine iki nokta kullanılmalıdır.
Stratejik hedeflerin açıklandığı ve örneklerin (dijitalleşme, verimlilik...) sıralandığı cümlede, bu ifadeden hemen önce noktalı virgül (;) değil, iki nokta (:) kullanılması gerekir. Noktalı virgülün böyle bir giriş veya açıklama görevi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yükleminden sonra gelen kısmın işlevi belirlenir.
İkinci cümlede 'stratejik hedeflerin' neler olduğu örneklenerek sıralanmaktadır.
Bir kavramın içeriği açıklanırken veya örnekler sıralanırken uygun noktalama işaretini seçmek gerekir.
2
Örnekleme ve açıklama öncesinde kullanılan işaret kontrol edilir.
Cümlede örnekler öncesinde noktalı virgül (;) kullanıldığı görülmektedir.
TDK kurallarına göre kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) konmalıdır.
3
İki noktadan sonra gelen ifadenin yazım kuralı (büyük/küçük harf) denetlenir.
B seçeneğindeki hata işaret seçimidir; ancak diğer seçeneklerdeki büyük/küçük harf kullanımları da kurallara (cümle ise büyük, örnek ise küçük) uygundur.
Hatalı olan seçeneği teyit etmek ve diğer çeldiricilerin doğruluğundan emin olmak için bu adım kritiktir.

Anahtar Kavram

İki noktanın açıklama ve örnekleme görevleri ile noktalı virgülden ayrılan yönleri

İpuçları

1
Cümlede bir liste veya açıklama başlıyorsa hangi işaretin kullanılması gerektiğini hatırlayın.
2
Noktalı virgül (;) genellikle ögeleri arasında virgül bulunan cümleleri veya grupları ayırmak için kullanılır, açıklama yapmak için değil.
3
Stratejik hedeflerin sayıldığı cümlede kullanılan işareti, örnekleme kuralıyla karşılaştırın.

Daha Fazla Pratik

İki noktadan sonra gelen ifadelerin ne zaman büyük, ne zaman küçük harfle başladığını pekiştirmek için TDK Yazım Kılavuzu'ndaki örnekleri inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Cümledeki işareti kaldırıp yerine 'örneğin' veya 'yani' sözcüklerini getirmeyi deneyin. Eğer bu sözcükler anlamlı bir şekilde oturuyorsa, orada iki nokta (:) kullanılması gerektiğini anlayabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
ÖncekiSayfa 61 / 68Sonraki