Examkin

Yasama

802 soru

Soru 241Soru →

1982 Anayasası’na göre TBMM, iradesini "kanun" veya "parlamento kararı" yoluyla açıklar. Bu iki işlem türü; kabul usulleri, Cumhurbaşkanının sürece dahil olması ve yargısal denetim yolları bakımından farklı hukuki rejimlere tabidir. Buna göre parlamento kararlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması ve para basılmasına karar verilmesi, TBMM tarafından parlamento kararı yoluyla yerine getirilen işlemlerdir.

Cevap

Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasının uygun bulunması ve para basılmasına karar verilmesi işlemlerinin parlamento kararı ile yapıldığını belirten ifade yanlıştır.
TBMM'nin görev ve yetkilerini düzenleyen 1982 Anayasası'nın 87. maddesi, para basılmasına karar vermeyi ve milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmayı açıkça 'kanun' konusu olarak belirlemiştir. Parlamento kararları genellikle Meclisin iç işleyişi (İçtüzük, seçimler) veya yürütmeyi ilgilendiren özel yetkiler (Savaş ilanı, OHAL onayı) ile sınırlıdır. Bu nedenle, bu iki işlemin parlamento kararı olduğu iddiası hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'nin kanun ve parlamento kararı şeklindeki ikili işlem ayrımını analiz et.
Meclisin her irade açıklaması parlamento kararı değildir; bazı görevler doğrudan kanun çıkarılmasını gerektirir.
Anayasa, belirli konuların genel ve soyut bir düzenleme (kanun) mi yoksa tekil bir karar (parlamento kararı) mı olduğunu belirlemiştir.
2
Seçenekte sunulan 'para basma' ve 'antlaşma uygun bulma' işlemlerinin hukuki formunu Anayasa Madde 87 üzerinden kontrol et.
Bu işlemlerin 'kanun' yoluyla yerine getirildiği tespit edilir.
Bu konular devletin genel politikasını ve egemenlik haklarını ilgilendirdiği için parlamento kararı ile değil, kanun prosedürü ile yürütülür.
3
Yargısal denetim istisnalarını karşılaştır.
İçtüzük, dokunulmazlık ve vekillik düşmesi dışındaki kararların yargı denetimi dışında olduğu doğrulanır.
Yanlış olan seçenek, hem işlem türünü hatalı vermekte hem de bu işlemlerin niteliğini yanlış sınıflandırmaktadır.

Anahtar Kavram

TBMM'nin Kanun ve Parlamento Kararı İşlemlerinin Ayrımı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 242Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen yasama organının genel görev ve yetkileri, bu yetkilerin kullanılma usulleri (kanun veya parlamento kararı) ve bu süreçteki anayasal sınırlamalarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genel ve özel af ilanı için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun (360 milletvekili) oyu gerekirken; bu nitelikli çoğunluk şartı sadece genel af kararları için geçerlidir, özel af ilanına ilişkin kanunlar üye tamsayısının salt çoğunluğu ile kabul edilebilir.

Cevap

Genel ve özel af ilanında aranan nitelikli çoğunluk şartı (3/5), her iki af türü için de aynıdır; özel af için salt çoğunluğun yeterli olduğu bilgisi anayasal olarak hatalıdır.
Doğru cevap, genel ve özel af ilanı arasında karar yeter sayısı bakımından bir ayrım yapıldığını iddia eden seçenektir. Oysa 1982 Anayasası'nın 87. maddesi uyarınca, ister genel ister özel olsun, af ilanı için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun (360 milletvekili) kabul oyu şarttır. Bu iki af türü arasında çoğunluk bakımından bir fark bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'nin af yetkisini düzenleyen Anayasa maddesini inceleyiniz.
Anayasa'nın 87. maddesi tespit edildi.
Genel ve özel af ilanına ilişkin usul ve çoğunluk şartları bu maddede yer almaktadır.
2
Maddedeki çoğunluk şartını analiz ediniz.
Genel ve özel af için 'üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu' (360 milletvekili) şartı görüldü.
Anayasa koyucu, af gibi toplum vicdanını etkileyen kararlarda yüksek bir uzlaşı arayarak her iki tür için de aynı ağırlaştırılmış nisabı belirlemiştir.
3
Diğer yetkilerin (para basma, savaş, antlaşma) hukuki biçimlerini ve sınırlamalarını teyit ediniz.
Para basma (Kanun), Savaş (Parlamento Kararı), Antlaşma Uygun Bulma (Kanun) olduğu ve bütçe dışındaki kanunların veto edilebildiği doğrulandı.
Diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit ederek yanlış olan seçeneğin kesinleşmesi sağlanır.

Anahtar Kavram

TBMM'nin Görevlerinde Hukuki Biçim ve Karar Yeter Sayısı İlişkisi

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin parlamento kararı ile kanun arasındaki farkları ve hangi işlemlerin parlamento kararı olmasına rağmen AYM denetimine tabi olduğunu (İçtüzük değişikliği, dokunulmazlığın kaldırılması, milletvekilliğinin düşmesi) inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 243Soru →

1982 Anayasası'na göre seçimlerin yenilenmesi, ertelenmesi ve ara seçim süreçleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir ilin veya seçim çevresinin Mecliste hiç üyesinin kalmaması durumunda, boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk pazar günü ara seçim yapılır.

Cevap

Bir ilin veya seçim çevresinin Mecliste hiç üyesinin kalmaması durumunda, boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk pazar günü ara seçim yapılır.
1982 Anayasası'nın 78. maddesine göre ara seçimler kural olarak genel seçimlerden 30 ay geçmeden yapılamaz ve genel seçimlere 1 yıl kala durdurulur. Ancak bu yasakların istisnası, bir ilin veya seçim çevresinin TBMM'de hiç üyesinin kalmamasıdır. Bu spesifik durumda, süre sınırlamalarına bakılmaksızın boşalmayı takip eden 90 günden sonraki ilk pazar günü ara seçim yapılması anayasal bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

1
Genel seçim ve erteleme kurallarını analiz et.
Seçim dönemi 5 yıldır ve savaş durumunda erteleme süresi 1 yıldır.
Anayasal temel sürelerin doğru tespiti yanlış seçenekleri elemek için gereklidir.
2
Seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) yetkilerini değerlendir.
Meclis 3/5 çoğunlukla, Cumhurbaşkanı ise herhangi bir çoğunluk şartı olmaksızın bu kararı alabilir.
Karar alma yetkisi ve nitelikli çoğunluk şartları 2017 değişikliğinin temel unsurlarıdır.
3
Ara seçim (Article 78) istisnalarını incele.
Temsilcisiz kalan seçim çevreleri için 90 günlük süre içinde ara seçim zorunluluğu tespit edilir.
Bu durum ara seçimdeki 30 ay ve 1 yıl yasaklarının tek anayasal istisnasıdır.

Anahtar Kavram

Anayasal Seçim Türleri ve Süre İstisnaları
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 244Soru →

1982 Anayasası'nın 76. maddesinde milletvekili seçilme yeterliliği ve bu hakka sahip olabilmek için gerekli şartlar ile engeller ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

Buna göre, milletvekili seçilme yeterliliğine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar, affa uğramış olsalar dahi milletvekili seçilemezler.

Cevap

Taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanların affa uğramış olsalar dahi seçilemeyeceğini belirten ifade yanlıştır; çünkü bu tür genel suçlarda af, seçilme engelini ortadan kaldırır.
Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır; çünkü 1982 Anayasası'na göre taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giyenlerin milletvekili seçilememesi 'affa uğramamış olma' koşuluna bağlıdır. Eğer kişi affa uğramışsa ve işlediği suç yüz kızartıcı suçlar (zimmet, rüşvet, sahtecilik vb.) veya terör suçları gibi özel olarak belirtilenlerden biri değilse, milletvekili seçilebilir. Seçenekteki ifade ise hiçbir ayrım yapmadan affın engeli kaldırmayacağını söyleyerek genel kuralı hatalı yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
1982 Anayasası'nın 76. maddesindeki seçilme engellerini analiz etme
Hapis cezalarıyla ilgili iki temel ayrım tespit edilir: Süreye bağlı engel ve suçun niteliğine bağlı engel.
Anayasa'nın hangi durumlarda affı geçerli sayıp saymadığını anlamak için bu ayrım kritiktir.
2
Hapis cezası süresine bağlı engeli inceleme
Taksirli suçlar hariç, toplam 1 yıl veya daha fazla hapis cezası alanlar kural olarak seçilemezler; ancak bu durum 'affa uğramamış olma' şartına bağlıdır.
Genel suçlarda alınan hapis cezaları af ile silinebilir ve seçilme hakkı geri döner.
3
Suçun niteliğine bağlı engeli inceleme
Zimmet, rüşvet, hırsızlık gibi yüz kızartıcı suçlar ile terör suçlarında 'affa uğramış olsalar bile' seçilemeyecekleri hükme bağlanmıştır.
Bu suçlar, toplum vicdanında bıraktığı ağır hasar nedeniyle ömür boyu engel teşkil eder.
4
Yanlış yargıyı belirleme
Toplam 1 yıl hapis cezası alan her hükümlünün affa rağmen seçilemeyeceği iddiası, suçun niteliğini (yüz kızartıcı olup olmamasını) göz ardı ettiği için hatalıdır.
Seçilme yeterliliği kurallarındaki istisnai durumlar doğru ayırt edilmelidir.

Anahtar Kavram

Milletvekili seçilme yeterliliğinde adli sicil ve af ilişkisi

İpuçları

1
Anayasa'da hapis cezalarıyla ilgili engellerde suçun niteliği (yüz kızartıcı olup olmaması) ve süresi (1 yıl) arasında bir ayrım yapıldığına dikkat edin.
2
Hangi suçların af çıksa dahi milletvekilliğine asla engel olmaya devam ettiğini hatırlayın: Terör suçları ve yüz kızartıcı suçlar.
3
Bir yıl veya daha fazla hapis cezası alan biri, eğer suçu 'yüz kızartıcı' bir suç değilse, özel veya genel bir af ile tekrar seçilme hakkını kazanabilir mi?

Daha Fazla Pratik

Milletvekili seçilme yeterliliği ile cumhurbaşkanı seçilme şartlarını (özellikle eğitim ve yaş farkı) karşılaştırarak çalışın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 245Soru →

1982 Anayasası’nda belirtilen yasama fonksiyonunun kapsamı ve işleyişi dikkate alındığında, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) görev ve yetkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletlerarası antlaşmaları onaylama ve yayımlama yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir.

Cevap

Milletlerarası antlaşmaların onaylanması ve yayımlanması yetkisinin TBMM'ye ait olduğunu belirten ifade yanlıştır; zira bu yetki Cumhurbaşkanı'na aittir.
Milletlerarası antlaşmaların onaylanması ve yayımlanması yetkisi TBMM'ye değil, yürütme organının başı olan Cumhurbaşkanı'na aittir. TBMM'nin bu süreçteki görevi, antlaşmanın onaylanmasını bir kanunla 'uygun bulmak' ile sınırlıdır. Bu ayrım, yasama ve yürütme organları arasındaki yetki paylaşımının hassas bir noktasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'nin antlaşmalar üzerindeki yetkisini analiz etme
TBMM, antlaşmaların onaylanmasını bir 'uygun bulma kanunu' ile onaylar.
Anayasa madde 90 uyarınca yasamanın denetimi bu aşamada gerçekleşir.
2
Yürütme organının antlaşmalar üzerindeki yetkisini belirleme
Antlaşmaları resmen onaylayan ve Resmî Gazete'de yayımlayan makam Cumhurbaşkanı'dır.
Anayasa madde 104, antlaşmaları onaylama ve yayımlama yetkisini Cumhurbaşkanı'na vermiştir.
3
Diğer şıklardaki yetkilerin doğruluğunu teyit etme
Bütçe vetosu yasağı, af için 3/53/5 çoğunluk ve üye seçimi yetkileri anayasaya uygundur.
Anayasa'nın ilgili maddeleri (87, 89, 146, 159) bu yetkileri doğrulamaktadır.

Anahtar Kavram

Milletlerarası Antlaşmaların Onaylanma Süreci ve Yasama-Yürütme Görev Ayrımı

İpuçları

1
TBMM'nin bir antlaşmayı onaylama süreci ile antlaşmanın resmen yürürlüğe girmesi arasındaki makam farkına dikkat edin.
2
Hangi işlemin 'Kanun' hangi işlemin 'Yürütme İşlemi' olduğunu düşünün. Onaylama işlemi bir idari tasarruftur.
3
Anayasa'nın 104. maddesinde sayılan Cumhurbaşkanı görevleri ile 87. maddesindeki Meclis görevlerini antlaşmalar özelinde kıyaslayın.

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin yaptığı hangi işlemlerin 'Parlamento Kararı' hangilerinin 'Kanun' niteliğinde olduğunu ve hangilerinin yargısal denetime tabi olduğunu tekrar edin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 246Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), görevlerini yerine getirirken kanunlar veya parlamento kararları şeklinde işlemler tesis eder. Parlamento kararları kural olarak Cumhurbaşkanının onayına (yayımlamasına) tabi olmayan ve Anayasa Mahkemesi tarafından yargısal denetimi yapılamayan işlemlerdir. Ancak Anayasa, bu kuralın istisnalarını belirleyerek bazı parlamento kararlarının yargısal denetime tabi olacağını hükme bağlamıştır.

Buna göre, aşağıda verilen TBMM işlemlerinden hangisi hem parlamento kararı niteliğinde olması hem de herhangi bir yargısal denetime tabi tutulamaması bakımından diğerlerinden ayrılır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine izin verilmesi

Cevap

Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine izin verilmesi işlemi, bir parlamento kararı olması ve Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olmaması nedeniyle doğru cevaptır.
Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine izin verilmesi işlemi, hukuki niteliği itibarıyla bir parlamento kararıdır. Anayasa'ya göre parlamento kararları kural olarak yargı denetimi dışındadır ve sadece üç istisnası (İçtüzük, Dokunulmazlık, Milletvekilliği Düşürülmesi) vardır. TSK'nın yurt dışına gönderilmesi bu istisnalar arasında yer almadığı için Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenemez.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemlerin hukuki niteliğini belirle
İçtüzük, dokunulmazlığın kaldırılması, üyeliğin düşürülmesi ve TSK'nın yurt dışına gönderilmesi 'parlamento kararı' iken; af ilanı bir 'kanun'dur.
Soruda hem işlemin türü hem de yargısal denetim durumu sorgulanmaktadır.
2
Parlamento kararlarının yargısal denetim istisnalarını hatırla
Anayasa Mahkemesi sadece üç parlamento kararını denetler: İçtüzük, Dokunulmazlığın Kaldırılması ve Milletvekilliğinin Düşürülmesi.
Genel kural olarak parlamento kararlarının yargısal denetimi yoktur.
3
Seçenekleri analiz et ve eşleştir
TSK'nın yurt dışına gönderilmesi kararı bir parlamento kararıdır ve denetim istisnaları arasında yer almaz.
Diğer seçeneklerdeki kararlar ya doğrudan kanundur ya da denetimi olan istisnai kararlardır.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararları ve Yargısal Denetim İstisnaları

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'nin denetlediği sadece üç adet parlamento kararı olduğunu hatırla.
2
Seçeneklerden bir tanesi 'Kanun' niteliğindedir, onu hemen elemelisin.
3
İçtüzük, dokunulmazlık ve düşürülme kararları yargı denetimine tabidir; bu üçü dışındaki kararlar denetlenemez.

Daha Fazla Pratik

Parlamento kararları ile kanunlar arasındaki onay ve yayımlanma süreci farklarını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 247Soru →

1982 Anayasası’na göre, aşağıdaki durumların hangisinde milletvekilliği sıfatı Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu tarafından bir karar alınmasına gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erer?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilinin Cumhurbaşkanı seçilmesi

Cevap

Milletvekilinin Cumhurbaşkanı seçilmesi durumunda milletvekilliği kendiliğinden sona erer.
Cumhurbaşkanı seçilen bir milletvekilinin üyeliği, Anayasa'nın 101. maddesi gereğince herhangi bir Meclis kararına veya oylamaya gerek kalmaksızın, seçilme anıyla birlikte kendiliğinden sona erer. Bu durum hukuk dilinde 'infisah' (kendiliğinden sona erme) olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğini sona erdiren nedenlerin tasnif edilmesi
Sona erme nedenleri; kendiliğinden sona erme, Meclis kararıyla sona erme ve yargı kararının bildirilmesiyle sona erme şeklinde üçe ayrılır.
Anayasal prosedürlerin hangisinin oylama gerektirdiğini saptamak için bu ayrım temeldir.
2
Cumhurbaşkanı seçilme halinin hukuki sonucunun incelenmesi
1982 Anayasası'nın 101. maddesine göre Cumhurbaşkanı seçilen üyenin TBMM üyeliği sona erer.
Yürütme ve yasama organları arasındaki uyumsuzluğu önlemek amacıyla üyeliğin otomatik düşeceği hükme bağlanmıştır.
3
Seçeneklerdeki diğer durumların prosedürel kontrolü
İstifa, bağdaşmazlık ve devamsızlık hallerinin oylama gerektirdiği; partiden istifanın ise üyeliği hiç etkilemediği teyit edilir.
Doğru cevabın 'kendiliğinden' gerçekleşen tek seçenek olduğu netleştirilir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Kendiliğinden Sona Erdiği Haller
Tahmini Süre:45s
Soru 248Soru →

Türkiye'de uygulanan anayasal sistemde, bir kişinin milletvekili seçilmesiyle başlayan ve Meclis Genel Kurulunda ant içmesiyle devam eden süreçte; milletvekilliği sıfatının kazanılması, yasama dokunulmazlığının başlaması ve meclis çalışmalarına katılma yetkisinin elde edilmesi arasındaki hukuki ilişkiye dair aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı ve buna bağlı yasama dokunulmazlığı İl Seçim Kurulunca mazbatanın düzenlenmesiyle kazanılırken; yasama yetkilerinin fiilen kullanılabilmesi için ant içilmesi zorunlu bir şarttır.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı ve dokunulmazlık mazbatanın düzenlenmesiyle kazanılırken, yasama yetkilerinin kullanımı için ant içilmesi zorunludur.
Doğru olan ifade, milletvekilliği sıfatının ve dokunulmazlık zırhının mazbata ile (seçilme anında) kazanıldığını, ancak bu unvanın gerektirdiği yasama faaliyetlerini yürütme yetkisinin (oy, söz, teklif) ancak ant içilmesiyle mümkün olduğunu belirten seçenektir. Bu ayrım, 'sıfatın kazanılması' ile 'göreve başlama' arasındaki temel farktır.

Adım Adım Çözüm

1
Sıfatın kazanılma anını belirle
Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulunca tutanağın (mazbata) düzenlenmesiyle resmen kazanılır.
1982 Anayasası ve seçim mevzuatı uyarınca seçilme sürecinin hukuki tescili mazbatadır.
2
Yasama dokunulmazlığının başlangıcını tespit et
Yasama dokunulmazlığı, milletvekili seçilen kişinin mazbatasını almasıyla (hukuken seçim anından itibaren) başlar.
Anayasa'nın 83. maddesi, dokunulmazlığın seçimden önce veya sonra işlenen suçları kapsadığını belirterek seçilen kişiyi koruma altına alır.
3
Ant içmenin hukuki işlevini analiz et
Ant içme, kazanılmış olan milletvekilliği sıfatının 'yasama yetkisi' bağlamında icra edilmesini sağlayan bir şarttır.
Milletvekili ant içmedikçe Genel Kurulda söz alamaz, oy kullanamaz ve komisyonlarda görev yapamaz.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği Sıfatı (Mazbata) vs. Göreve Başlama (Ant İçme)

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona erme halleri ile ant içmemenin sonuçlarını karşılaştırarak çalışınız.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 249Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) bünyesinde faaliyet gösteren siyasi parti gruplarının yetki ve yasakları göz önüne alındığında, 19821982 Anayasası'na göre bu grupların aşağıdaki işlemlerden hangisini gerçekleştirmesi anayasal olarak mümkündür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: En az 2020 milletvekilinden oluşmak kaydıyla Cumhurbaşkanlığına aday göstermek

Cevap

Siyasi parti gruplarının, en az 2020 milletvekili ile kurulmuş olmaları şartıyla Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aday gösterme yetkileri bulunmaktadır.
Cumhurbaşkanlığına aday gösterme yetkisi, 19821982 Anayasası'nın 101101. maddesi uyarınca siyasi parti gruplarına, tek başına veya birlikte oyların en az yüzde beşini alan partilere ve 100100 bin seçmene tanınmış bir haktır. Dolayısıyla en az 2020 milletvekiline sahip olan bir grup bu işlemi gerçekleştirebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti gruplarının oluşum şartlarını değerlendir.
Siyasi parti grupları en az 2020 milletvekili ile kurulur.
Meclis çalışmalarına kurumsal katılım için gerekli sayısal eşiği belirlemek.
2
Anayasal yasakları analiz et.
Meclis Başkanlığı adaylığı, yasama dokunulmazlığı ve Meclis soruşturması konularında grup faaliyeti yasaklanmıştır.
Meclis'in tarafsızlığını ve yargısal süreçlerin bağımsızlığını korumak.
3
20172017 Anayasa değişikliklerini göz önünde bulundur.
Siyasi parti gruplarına Cumhurbaşkanlığı aday gösterme yetkisi verilmiştir.
Yürütme organının demokratik meşruiyetini ve siyasi partilerin bu süreçteki rolünü güçlendirmek.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Anayasal Yetki ve Sınırları

İpuçları

1
Siyasi parti gruplarının TBMM Başkanlığı için aday gösteremeyeceğini hatırlayın.
2
Yasama dokunulmazlığı ve Meclis soruşturması gibi 'yargısal' nitelik taşıyan meclis işlemlerinde grup kararı alınması yasaktır.
3
20172017 yılında yapılan Anayasa değişikliği ile Cumhurbaşkanı seçilme sürecinde gruplara tanınan yeni yetkiye odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına itiraz ve iptal davası süreçlerini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 250Soru →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla yürütülen "Meclis Soruşturması" süreci ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüce Divan'a sevk kararı verilen bir Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi, Genel Kurulun sevk kararıyla birlikte kendiliğinden sona erer.

Cevap

Yüce Divan'a sevk edilen bir Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi sevk kararıyla sona ermez; yalnızca seçilmeye engel bir suçtan ötürü mahkûm edilmeleri durumunda görevleri sona erer.
1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi sona ermez. Görevin sona ermesi için Yüce Divan'da yapılan yargılama sonucunda 'seçilmeye engel bir suçtan' mahkûm edilmiş olmaları gerekir. Bu düzenleme, suçsuzluk karinesini korumak ve yargılama bitmeden idari bir sonuç doğurmamak amacıyla getirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis soruşturması önergelerini ve karar yeter sayılarını incelemek
Teklif için 301301, açılması için 360360, sevk için 400400 milletvekili gereklidir.
Anayasa'da belirtilen usul ve esasların doğruluğunu teyit etmek.
2
Yüce Divan'a sevk edilmenin hukuki sonuçlarını analiz etmek
Sevk kararının görevi doğrudan sona erdirmediği belirlenir.
20172017 Anayasa değişiklikleri ile getirilen yeni düzenlemeyi eski sistemden ayırt etmek.
3
Görevin sona erme şartını kontrol etmek
Görevin sona ermesi için ancak 'seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyet' gereklidir.
Referans alınan Madde 106106'nın amir hükmüne ulaşmak.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması Usulü ve Yüce Divan Kararının Sonuçları

Daha Fazla Pratik

Meclis Soruşturması ile Meclis Araştırması arasındaki 'yargısal denetim' ve 'sorumluluk' farklarını tekrar etmeniz önerilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 251Soru →

1982 Anayasası'na göre; Cumhurbaşkanı tarafından 'bir kez daha görüşülmek üzere' TBMM'ye geri gönderilen bir kanunun, Meclis tarafından aynen kabul edilebilmesi için gereken asgari oy sayısı ile TBMM Genel Kurulunun herhangi bir konuda karar alabilmesi için gereken asgari (en az) oy sayısı arasındaki fark kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 150

Cevap

İki asgari değer arasındaki fark 150'dir.
2017 değişikliği sonrası Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisi zorlaştırılmış ve kanunun aynen kabulü için üye tam sayısının salt çoğunluğu (301301) şartı aranmaya başlanmıştır. TBMM'nin her türlü kararında ise (aksine hüküm yoksa) karar yeter sayısı toplantıya katılanların salt çoğunluğudur, fakat bu sayı 151151 oydan az olamaz. Bu iki sayısal verinin farkı (301−151301 - 151) bizi 150150 sonucuna ulaştırır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanı tarafından veto edilen (geri gönderilen) kanunun aynen kabulü için gereken çoğunluğu belirle.
301301 oy.
2017 Anayasa değişikliği ile geri gönderilen kanunların aynen kabulü için 'üye tam sayısının salt çoğunluğu' (600/2+1600 / 2 + 1) şartı getirilmiştir.
2
TBMM'nin genel karar yeter sayısı alt sınırını (adi çoğunluk tabanını) belirle.
151151 oy.
Anayasa'ya göre karar yeter sayısı, toplantıya katılanların salt çoğunluğudur; ancak bu sayı hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından (600/4+1=151600 / 4 + 1 = 151) az olamaz.
3
İki değer arasındaki matematiksel farkı hesapla.
301−151=150301 - 151 = 150.
Soruda iki farklı yasama prosedürü için öngörülen asgari sayısal eşikler arasındaki fark sorulmuştur.

Anahtar Kavram

Meclis Karar Yeter Sayıları ve Nitelikli Çoğunluklar

İpuçları

1
TBMM üye tam sayısı günümüzde 600'dür. Hesaplamaları bu sayı üzerinden yapmalısınız.
2
Karar yeter sayısı hiçbir zaman üye tam sayısının 1/4'ünün 1 fazlasından az olamaz. Veto edilen kanun için ise salt çoğunluk gerekir.
3
600600'ün yarısının bir fazlası ile 600600'ün dörtte birinin bir fazlası arasındaki farkı bulun.

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliği teklifinin reddedilmiş sayılmaması için gereken asgari oy sayılarını tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 252Soru →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, milletvekilliği sıfatının kazanılması ve ant içme (yemin) yükümlülüğüne ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı mazbatanın düzenlenmesiyle kazanılır; ant içme ise bu sıfatın getirdiği yetkilerin kullanılabilmesi için bir ön şarttır.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı mazbatanın düzenlenmesiyle kazanılır; ant içme ise bu sıfatın getirdiği yetkilerin kullanılabilmesi için bir ön şarttır.
Doğru ifade, milletvekilliği sıfatının mazbata (seçim tutanağı) ile kazanıldığını, ancak bu sıfatın getirdiği anayasal yetkileri (mecliste konuşma yapma, kanun teklifi verme, oy kullanma vb.) kullanabilmek için ant içmenin bir 'başlatıcı şart' olduğunu belirtir. Kişi ant içmeden de milletvekilidir ve dokunulmazlıktan yararlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Sıfatın ne zaman kazanıldığını belirle.
Milletvekilliği sıfatı, seçimin yapılması ve il seçim kurulu tarafından mazbatanın düzenlenmesi ile kazanılır.
Milletvekilliği bir temsil yetkisidir ve bu yetki halkın iradesiyle (seçimle) hukuken doğar.
2
Ant içmenin (yeminin) hukuki niteliğini analiz et.
Ant içme, milletvekilinin yasama faaliyetlerine (Genel Kurul, komisyonlar, oy verme) katılabilmesi için anayasal bir gerekliliktir.
Anayasa'nın 81. maddesi, göreve başlamadan önce ant içilmesini zorunlu kılar.
3
Ant içme ile özlük hakları ve dokunulmazlık arasındaki ilişkiyi kur.
Dokunulmazlık seçilme anıyla başlar, ant içilmemiş olsa dahi kişi milletvekilidir.
Ant içme bir 'sıfat kazanma' yolu değil, 'göreve başlama' usulüdür.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması vs. Göreve Başlama

İpuçları

1
Milletvekili seçilen biri, meclise gidip kürsüye çıkmadan önce de 'milletvekili' unvanını taşır mı?
2
Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, mazbata almakla milletvekili olunur; ancak yemin etmeden meclis çalışmalarına katılamazsınız.
3
Dokunulmazlığın başlangıcı ile göreve başlama anını birbirinden ayırın. Dokunulmazlık mazbata ile, görev ise yeminle başlar.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona ermesi hallerini ve yemin etmemenin bu haller arasında olup olmadığını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 253Soru →

1982 Anayasası’na göre Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı’nın kuruluşu, seçimi ve üyelerinin hukuki statüleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir yasama döneminde Başkanlık Divanı için iki seçim yapılır; ilk seçilenlerin görev süresi iki yıl olup ikinci devre için seçilenlerin görev süresi o yasama döneminin sonuna kadardır.

Cevap

Başkanlık Divanı için bir yasama döneminde iki seçim yapılması ve ilk devre için iki yıl, ikinci devre için ise yasama döneminin sonuna kadar görev süresi belirlenmesi anayasal bir kuraldır.
1982 Anayasası'nın 94. maddesi uyarınca, TBMM Başkanlık Divanı için bir yasama döneminde iki seçim yapılır. İlk seçilenlerin görev süresi iki yıl olup, ikinci devre için seçilenlerin görev süresi ise o yasama döneminin sonuna kadar devam eder. Bu düzenleme, yasama organının istikrarını ve iç işleyişindeki sürekliliği sağlamaya yöneliktir.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM Başkanlık Divanı'nın kompozisyonunu analiz etme
Divanın Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Kâtip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluştuğu tespit edilir.
Anayasa'nın 94. maddesi divan üyelerini sınırlı olarak saymıştır; Komisyon Başkanları bu listede yer almaz.
2
Adaylık ve seçim usulünü değerlendirme
Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday gösteremeyeceği yasağı hatırlanır.
Başkanlık makamının tarafsızlığını korumak adına adaylıklar bireysel olarak gerçekleştirilir.
3
Görev sürelerini inceleme
Yasama dönemi içindeki iki seçimli sistem ve '2 yıl + dönemin sonu' kuralı teyit edilir.
2017 anayasa değişiklikleri sonrası ikinci devre süresi yasama döneminin sonuna kadar olacak şekilde netleştirilmiştir.
4
Üyelerin tarafsızlık ve oy kullanma yetkilerini kontrol etme
Başkan'ın hiçbir zaman, Başkanvekillerinin ise sadece oturum yönettikleri sırada oy kullanamayacağı belirlenir.
Tarafsızlık ilkesi, oylamayı bizzat yöneten kişinin iradesinin oylamaya karışmamasını amaçlar.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı'nın Anayasal Yapısı, Seçim Dönemleri ve Üye Statüsü
Soru 254Soru →

1982 Anayasası'na göre, milletvekilliğinin sona ermesiyle ilgili aşağıdaki durumların hangisinde, milletvekilliğinin düşmesi için TBMM Genel Kurulunun karar alması (oylama yapması) gereklidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilinin istifa etmesi

Cevap

Milletvekilinin istifa etmesi durumunda üyeliğin düşmesi için TBMM Genel Kurulunun kararı gereklidir.
Milletvekilinin istifa etmesi halinde, istifanın geçerliliği TBMM Başkanlık Divanınca tespit edildikten sonra TBMM Genel Kurulu tarafından oylama yapılarak milletvekilliğinin düşmesine karar verilir. Bu işlem bir parlamento kararı niteliğindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğinin sona erme hallerini usul bakımından gruplandırın.
Sona erme halleri; kendiliğinden düşme, bildirim (okunma) yoluyla düşme ve TBMM Genel Kurulu kararıyla düşme olarak üçe ayrılır.
Anayasa, farklı durumlar için farklı hukuki prosedürler öngörmüştür.
2
Genel Kurul kararı gerektiren özel halleri tespit edin.
İstifa, devamsızlık (bir ay içinde toplam beş birleşim gününe mazeretsiz katılmama) ve milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevde ısrar etme halleri meclis kararı gerektirir.
Bu durumlar, üyenin iradesi veya disiplin süreciyle ilgili olduğu için yasama organının iradi bir karar alması şart koşulmuştur.
3
Diğer seçenekleri usul yönünden eleyin.
Ölüm ve Cumhurbaşkanı seçilme 'kendiliğinden'; kesin hüküm ve kısıtlanma ise 'bildirim' ile üyeliği düşürür.
Hukuki kesinlik içeren bu durumlarda Meclisin takdir yetkisi veya oylama yapma zorunluluğu yoktur.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin TBMM Kararı ile Sona Ermesi

İpuçları

1
Milletvekilliğinin sona ermesinde usul; kendiliğinden, bildirimle veya oylama ile olabilir.
2
İstifa durumunda Meclis iradesinin devreye girmesi gerekir.
3
Kesin hüküm ve kısıtlanma sadece 'okunur', ancak istifa ve devamsızlık 'oylanır'.

Daha Fazla Pratik

Devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşmesi için gerekli olan üye tamsayısı salt çoğunluğunu (301) inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 255Soru →

1982 Anayasası’nın 76. maddesinde düzenlenen “Milletvekili Seçilme Yeterliliği” hükümleri ve bu hükümlerdeki istisnalar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bir kişinin milletvekili seçilmesine engel teşkil eden bir durum değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli bir suçtan dolayı toplam 3 yıl hapis cezasına mahkûm edilen ve mahkûmiyet kararı kesinleşmiş olanlar

Cevap

Taksirli bir suçtan dolayı mahkûmiyet alanlar, ceza süresi ne olursa olsun milletvekili seçilme hakkına sahiptirler.
Anayasa'nın 76. maddesi uyarınca milletvekili seçilme yeterliliği düzenlenirken 'taksirli suçlar' açıkça istisna tutulmuştur. Taksirli bir suçtan dolayı (örneğin trafik kazası sonucu birinin yaralanması veya ölmesi) mahkûm olan bir kişi, aldığı cezanın süresi ne olursa olsun milletvekili seçilebilir. Bu durum, kasten işlenen suçlar için geçerli olan '1 yıl veya daha fazla hapis' kuralının dışındadır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçilme yeterliliğinin genel şartlarını analiz et.
18 yaş, Türk vatandaşlığı ve en az ilkokul mezuniyeti gibi temel şartlar belirlendi.
Yeterliliğin temel yasal çerçevesini kurmak için gereklidir.
2
Adli sicil ve mahkûmiyet durumlarının seçilme hakkına etkisini değerlendir.
Taksirli suçların, Anayasa'nın 76. maddesindeki kısıtlamalardan (1 yıl kuralı ve af kapsamı) muaf tutulduğu saptandı.
Anayasa'daki 'taksirli suçlar hariç' ifadesi, bu suç türünü süreden bağımsız kılar.
3
Af ve erteleme (tecil) gibi hukuki kurumların seçilme yeterliliği üzerindeki etkisini incele.
Kasten işlenen 1 yıl üzeri suçların ve yüz kızartıcı suçların affa uğrasa dahi engel teşkil ettiği, ertelemenin ise bu engeli kaldırmadığı anlaşıldı.
Affın seçilme yeterliliği üzerindeki etkisinin her suç tipi için aynı olmadığını ayırt etmek gerekir.
4
Kısıtlılık (interdiction) durumunun seçilme yeterliliği ile ilişkisini kur.
Kısıtlı olmanın, suçun niteliğinden bağımsız olarak adaylığa engel olduğu netleştirildi.
Anayasa metninde 'kısıtlı olmayanlar' ifadesi genel bir şart olarak sunulmuştur.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Taksirli Suç İstisnası
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 256Soru →

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) üyeliklerinde boşalma olması durumunda gidilen "ara seçim" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamaz; ancak boşalan üyeliklerin sayısı üye tamsayısının yüzde beşine ulaşırsa bir yıllık yasak süresi uygulanmaz.

Cevap

Meclis üye tamsayısının %5'inin boşalması durumu, genel seçimlere 1 yıl kala uygulanan ara seçim yasağını ortadan kaldırmaz.
Doğru yanıt olan seçenek, ara seçimlerdeki 1 yıllık yasak kuralının istisnasını yanlış tanımlamaktadır. Anayasa'ya göre, üye tamsayısının %5'inin boşalması durumunda 3 ay içinde ara seçime gidilmesi zorunluluğu bulunsa da, bu durum 'genel seçimlere 1 yıl kala ara seçim yapılamaz' kuralını ihlal edemez. Bir yıllık yasak süresini delebilen tek istisnai durum, bir ilin veya seçim çevresinin Meclis'te hiç temsilcisinin kalmamasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Ara seçim yasaklarının tespit edilmesi
Genel seçimden sonraki ilk 30 ay ve genel seçimden önceki son 1 yıl içinde ara seçim yapılamaz.
Seçim takviminin istikrarını korumak.
2
Yüzde beşlik boşalma durumunun analizi
Üye tamsayısının %5'i (30 üye) boşalırsa, seçimlerin 3 ay içinde yapılmasına karar verilir. Bu durum 30 aylık yasağı geçersiz kılabilir ancak son 1 yıllık yasak halen geçerlidir.
Anayasa m.78'deki 'Genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamaz' hükmü bu durum için de bağlayıcıdır.
3
Temsilcisiz kalma istisnasının incelenmesi
Bir seçim çevresinin (ilin) hiç üyesinin kalmaması durumu, hem 30 ay hem de 1 yıllık yasağın tek gerçek istisnasıdır. Bu durumda 90 gün içinde seçime gidilir.
Vatandaşların Meclis'te temsiliyetinin tamamen kesilmesini önlemek.

Anahtar Kavram

Ara Seçim Yasakları ve İstisnaları

İpuçları

1
Ara seçimde iki temel zaman yasağı vardır: İlk 30 ay ve son 1 yıl.
2
%5'lik boşalma durumu (zorunlu ara seçim) bu yasaklardan sadece birini delebilir.
3
Son 1 yıl yasağını sadece temsilcisiz kalan yerlerin seçimi delebilir.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin geriye bırakılması (erteleme) nedenlerini ve sürelerini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 257Soru →

1982 Anayasası’na göre, milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görev veya hizmeti sürdürmekte ısrar eden bir milletvekilinin üyeliğinin düşürülmesi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genel Kurul tarafından üyeliğin düşürülmesine karar verilebilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301301 milletvekili) olumlu oyu aranır.

Cevap

Üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301301 milletvekili) aranacağına dair ifade yanlıştır; çünkü bağdaşmazlık durumunda adi çoğunluk yeterli kabul edilmektedir.
1982 Anayasası'nın 84. maddesine göre, milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görevde ısrar eden üyenin milletvekilliğinin düşürülmesine Karma Komisyon raporu üzerine Genel Kurulca 'gizli oyla' karar verilir. Bu işlem için Anayasa'da özel bir karar yeter sayısı (üye tamsayısının salt çoğunluğu gibi) öngörülmemiştir. Dolayısıyla Meclisin genel karar yeter sayısı olan 'toplantıya katılanların salt çoğunluğu' (adi çoğunluk) yeterlidir. Üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 oy), sadece 'devamsızlık' nedeniyle yapılan düşürme kararları için zorunlu kılınmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğinin sona erme nedenlerini ve usullerini sınıflandırın.
Bağdaşmazlıkta ısrar hali, Meclis Genel Kurulu kararı (Parlamento Kararı) ile sona erme kategorisindedir.
Her sona erme hali farklı oylama ve bildirim usullerine tabidir.
2
Bağdaşmazlık süreci için gereken oylama usulünü ve çoğunluğu kontrol edin.
Oylama gizli yapılır, ancak özel bir nitelikli çoğunluk (301 gibi) belirtilmemiştir.
Anayasa, sadece devamsızlık durumunda üye tamsayısının salt çoğunluğunu (301301) açıkça şart koşmuştur.
3
Yargısal denetim imkânını ve sürelerini teyit edin.
Yedi gün içinde itiraz, on beş gün içinde karar süreci geçerlidir.
Bu süreler Anayasa'nın 85. maddesinde tüm 'düşme' kararları için ortak düzenlenmiştir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Meclis Kararıyla Düşürülmesi ve Karar Yeter Sayıları

Alternatif Yöntem

Mantıksal olarak; Anayasa'da bir işlem için 'nitelikli çoğunluk' (301, 360, 400 gibi) açıkça belirtilmemişse, o işlemin adi çoğunlukla yapılacağını hatırlamak elemeyi kolaylaştırır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 258Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde en az 2020 milletvekili ile kurulan siyasi parti gruplarının yetki ve faaliyetleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları, TBMM Başkanlığı seçimi için aday gösterebilirler.

Cevap

Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı seçimi için aday gösteremezler; bu yöndeki ifade yanlıştır.
1982 Anayasası'nın 94. maddesine göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı için siyasi parti grupları aday gösteremezler. Meclis Başkanlığına adaylık, milletvekillerinin kendi iradeleriyle yapacakları bireysel başvurulara dayanır. Bu nedenle grupların aday gösterebileceğini belirten ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti grubu kurma şartını hatırla.
Grup kurmak için en az 2020 milletvekili gereklidir.
Anayasal bir alt sınır olarak belirlenmiştir.
2
Meclis Başkanlığı seçimi usulünü incele.
Başkanlık seçimi için siyasi parti gruplarının aday göstermesi yasaktır.
Anayasa'nın 94. maddesi bu konuda kesin bir yasak getirmiştir.
3
Diğer yasakları ve hakları kontrol et.
Yasama dokunulmazlığı ve Meclis soruşturmasında grup kararı alınamaz; komisyonlara ise üye verilir.
Milletvekili iradesinin korunması ve temsil adaleti için bu dengeler kurulmuştur.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Anayasal Statüsü ve Yasakları
Tahmini Süre:45s
Soru 259Soru →

1982 Anayasası hükümleri ve yerleşik anayasa hukuku doktrini çerçevesinde; milletvekilliği sıfatının kazanılması, yasama dokunulmazlığından yararlanma ve Meclis çalışmalarına katılma (yasama yetkisini kullanma) anları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı il seçim kurulunca mazbatanın (seçim tutanağı) düzenlenmesiyle kazanılır; ancak Meclis çalışmalarına katılabilmek için ant içilmesi zorunludur.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı seçim tutanağının (mazbata) düzenlenmesiyle kazanılırken, Meclis faaliyetlerine katılabilmek için ant içilmesi şarttır.
Milletvekilliği sıfatı, seçim sonuçlarının il seçim kurullarınca tespiti ve ilgili kişi adına 'mazbata' adı verilen tutanağın düzenlenmesiyle hukuken kazanılır. Bu andan itibaren kişi 'milletvekili' unvanını alır. Ancak 1982 Anayasası'nın 81. maddesi uyarınca, bu kişilerin Meclis çalışmalarına (Genel Kurul, Komisyonlar, oy kullanma vb.) katılabilmeleri için ant içmeleri zorunludur. Dolayısıyla sıfat mazbata ile, yetki kullanımı ise yemin ile gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliği sıfatının ne zaman kazanıldığını belirle.
İl seçim kurulundan mazbata (tutanak) alınmasıyla kazanılır.
Yargı kararları ve doktrine göre sıfatın kazanılma anı tutanağın düzenlendiği andır.
2
Yasama dokunulmazlığının başlangıç anını belirle.
Milletvekili seçildiği (seçim günü/sonuçların netleştiği) andan itibaren başlar.
Anayasa madde 83 uyarınca dokunulmazlık, seçilme anıyla birlikte koruma sağlar.
3
Ant içmenin (yemin) hukuki sonucunu analiz et.
Yemin etmek, yasama görevine fiilen başlama şartıdır.
Anayasa madde 81'e göre yemin etmeyen vekil; oy kullanamaz, söz alamaz, kanun teklif edemez.

Anahtar Kavram

Sıfatın Kazanılması vs. Göreve Başlama Ayrımı

İpuçları

1
Milletvekili seçilen bir kişinin 'milletvekili' unvanını alması için Meclis'e gitmesini beklemesi gerekir mi?
2
Anayasa'da düzenlenen yasama dokunulmazlığı, seçilmiş ancak henüz yemin etmemiş kişileri korur mu?
3
Sıfat (unvan) kazanma anı 'mazbata' ile, yasama yetkilerini (oy kullanma vb.) fiilen kullanma anı ise 'yemin' ile ilişkilidir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona erme hallerini (istifa, kesin hüküm giyme, bağdaşmazlık vb.) ve bu durumlarda TBMM kararı gerekip gerekmediğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 260Soru →

600600 milletvekilinden oluşan TBMM Genel Kurulunda, gündemdeki konuları görüşmek üzere açılan birleşimde 320320 milletvekilinin hazır bulunduğu tespit edilmiştir. Bu birleşimde sırasıyla; genel hükümlere tabi bir kanun teklifinin kabulü ve ardından bir milletvekilinin "meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmaması" (devamsızlık) gerekçesiyle üyeliğinin düşürülmesi oylanacaktır.

1982 Anayasası'na göre, bu iki işlemin geçerli bir şekilde kabul edilebilmesi için gereken asgari "kabul" oyu sayıları aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 161161 - 301301

Cevap

Kanun teklifi için 161161, devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesi için 301301 kabul oyu gereklidir.
1982 Anayasası'na göre kanunlar, aksine bir hüküm yoksa toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile kabul edilir. 320320 kişinin katıldığı bir oturumda salt çoğunluk 161161'dir ve bu sayı asgari sınır olan 151151'in üzerindedir. Öte yandan, Anayasa'nın 84. maddesi uyarınca 'devamsızlık' nedeniyle milletvekilliğinin düşürülmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu olan 301301 kabul oyu zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplantı yeter sayısını kontrol et.
TBMM toplantı yeter sayısı üye tamsayısının 1/31/3'üdür (600/3=200600 / 3 = 200). Senaryoda 320320 kişi katıldığı için toplantı açılabilir.
Anayasa uyarınca meclis, üye tamsayısının en az üçte biriyle toplanmak zorundadır.
2
Kanun teklifi için gereken karar yeter sayısını hesapla.
Toplantıya katılan 320320 milletvekilinin salt çoğunluğu 161161'dir (320/2=160320 / 2 = 160 ve bir fazlası).
Anayasa'da başkaca bir hüküm yoksa kararlar toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınır.
3
Anayasal alt sınırı (karar yeter sayısı tabanı) kontrol et.
Karar yeter sayısı üye tamsayısının 1/4+11/4 + 1'inden az olamaz (600/4+1=151600 / 4 + 1 = 151). 161>151161 > 151 olduğu için geçerli sayı 161161'dir.
Anayasa, salt çoğunluğun çok düşük kalmasını engellemek için mutlak bir asgari sayı (151) belirlemiştir.
4
Devamsızlık nedeniyle üyeliğin düşürülmesi için gereken özel çoğunluğu belirle.
Bu işlem için üye tamsayısının salt çoğunluğu olan 301301 oyu gerekir (600/2+1=301600 / 2 + 1 = 301).
Anayasa'nın 84. maddesine göre devamsızlık nedeniyle üyelik düşürme, nitelikli bir çoğunluk olan 301 oyu gerektirir.

Anahtar Kavram

TBMM Karar Yeter Sayısı ve Nitelikli Çoğunluk İstisnaları

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanlığı seçimi, Anayasa değişikliği ve genel af gibi işlemler için gereken nitelikli çoğunlukları (360, 400 gibi) tekrar etmeniz önerilir.
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 13 / 41Sonraki
Yasama — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 13 | Examkin