Examkin

Yasama

802 soru

Soru 221Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunun bir oturumunda yapılan yoklamada, toplantıya 260260 milletvekilinin katıldığı belirlenmiştir. Bu toplantıda görüşülen bir kanun teklifinin oylamasında, kabul oylarının sayısının ret oylarından fazla olduğu tespit edilmiştir.

1982 Anayasası'ndaki karar yeter sayısı hükümleri dikkate alındığında, söz konusu kanun teklifinin kabul edilmiş sayılabilmesi için 'Kabul' oylarının sayısı en az kaç olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 151151

Cevap

Kanun teklifinin kabul edilebilmesi için gereken asgari 'Kabul' oyu sayısı 151151'dir.
TBMM'de kararlar, toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınır; ancak bu sayı üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlası olan 151151'den az olamaz. Senaryoda katılan 260260 kişinin salt çoğunluğu 131131 olsa da bu sayı 151151 barajının altında kaldığı için kabul için en az 151151 oy gerekmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplantı yeter sayısını kontrol et.
600/3=200600 / 3 = 200.
TBMM Genel Kurulu'nun açılabilmesi için en az 200200 milletvekilinin hazır bulunması gerekir. Soruda 260260 kişinin katıldığı belirtildiği için toplantı hukuken geçerlidir.
2
Katılanlar üzerinden basit çoğunluğu hesapla.
260/2=130→131260 / 2 = 130 \rightarrow 131.
Genel kural olarak toplantıya katılanların salt çoğunluğu karar yeter sayısıdır. Ancak bu kuralın bir alt sınırı vardır.
3
Anayasal alt sınırı (bariyer sayıyı) belirle.
600/4+1=151600 / 4 + 1 = 151.
1982 Anayasası'na göre karar yeter sayısı, her ne suretle olursa olsun üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.
4
Basit çoğunluk ile anayasal sınırı karşılaştır.
131<151131 < 151 olduğu için sonuç 151151.
Hesaplanan basit çoğunluk (131131), anayasal alt sınırın (151151) altında kaldığı durumlarda otomatik olarak 151151 oyu aranır.

Anahtar Kavram

Karar Yeter Sayısının Alt Sınırı

İpuçları

1
TBMM'de karar yeter sayısının iki aşamalı bir kontrolü olduğunu unutma: katılanların salt çoğunluğu ve anayasal alt sınır.
2
600600 milletvekilinin olduğu bir mecliste hiçbir karar 151151 oyun altında alınamaz.
3
Katılanların sayısı olan 260260'ın yarısından bir fazlası olan 131131 ile asgari sınır olan 151151'i karşılaştır ve büyük olanı seç.

Daha Fazla Pratik

Karar yeter sayısının üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) olduğu özel durumları (örneğin Cumhurbaşkanınca geri gönderilen kanunların aynen kabulü) tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 222Soru →

1982 Anayasası, ilgili mevzuat ve yerleşik yargı içtihatları çerçevesinde; milletvekilliği sıfatının kazanılması, yasama dokunulmazlığından yararlanma ve ant içme (yemin) süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı, yetkili seçim kurullarınca seçim tutanağının (mazbata) düzenlenmesiyle kazanılır ve yasama dokunulmazlığı seçilme anıyla başlar; ancak yasama yetkisinin fiilen kullanılabilmesi için ant içilmesi hukuki bir zorunluluktur.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı seçim tutanağının (mazbata) düzenlenmesiyle kazanılır, dokunulmazlık seçilme anıyla başlar ve yasama yetkisinin kullanılması ant içme şartına bağlıdır.
Doğru olan seçenek, milletvekilliği sürecindeki üç farklı aşamayı (sıfatın kazanılması, dokunulmazlık ve görev icrası) anayasal ve yargısal gerçeklere uygun olarak ayırmaktadır. Milletvekilliği sıfatı yetkili kurulların mazbatayı düzenlemesiyle kazanılırken, dokunulmazlık seçilme anıyla başlar. Ant içme ise bu sıfatın getirdiği yasama yetkisini fiilen kullanabilmek için zorunlu bir 'göreve başlama' usulüdür.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliği sıfatının kazanılma anını belirle.
Sıfat, il seçim kurulu tarafından seçim tutanağının (mazbata) düzenlenmesiyle kazanılır.
Yargı içtihatlarına göre 'milletvekili' unvanı, mazbatanın düzenlenmesiyle hukuki varlık kazanır.
2
Yasama dokunulmazlığının başlama vaktini tespit et.
Yasama dokunulmazlığı 'seçilme anı' ile başlar.
Anayasa m. 83, milletvekillerinin 'seçimden önce veya sonra' koruma altında olduğunu belirterek, mazbata veya yeminden bağımsız olarak seçilme anını esas alır.
3
Ant içmenin (yeminin) hukuki fonksiyonunu analiz et.
Ant içme, milletvekilliği sıfatından doğan 'yetkilerin kullanılması' için bir ön şarttır.
Anayasa m. 81 uyarınca, ant içmeyen milletvekilleri yasama çalışmalarına, oylamalara katılamaz ve göreve başlayamazlar; ancak 'sıfatları' baki kalır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması ve Ant İçmenin Hukuki Niteliği
Soru 223Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) bilgi edinme ve denetim yolları ile ilgili 1982 Anayasası ve TBMM İçtüzüğü hükümleri uyarınca aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genel görüşme; toplumu ve Devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun TBMM Genel Kurulunda görüşülmesi olup bu süreci başlatma istemi siyasi parti gruplarına, en az yirmi milletvekiline veya Cumhurbaşkanına aittir.

Cevap

Genel görüşme açılması isteminin siyasi parti gruplarına, en az yirmi milletvekiline veya Cumhurbaşkanına ait olduğunu belirten ifade yanlıştır.
Genel görüşme isteme yetkisi TBMM İçtüzüğü'nün 101. maddesine göre sadece siyasi parti gruplarına ve en az yirmi milletvekiline aittir. Cumhurbaşkanının meclis içi bir denetim/bilgi edinme yolu olan genel görüşmeyi başlatma yetkisi bulunmamaktadır; bu nedenle Cumhurbaşkanını da kapsayan ifade hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'nin güncel bilgi edinme ve denetim yollarını (Yazılı Soru, Meclis Araştırması, Genel Görüşme, Meclis Soruşturması) listele.
Dört temel mekanizma belirlendi.
Sorunun kapsamını netleştirmek için.
2
Yazılı soru ve meclis araştırması için öngörülen muhatap ve konu kısıtlamalarını incele.
Yazılı soruda Cumhurbaşkanının muhatap olmadığı ve araştırmada ticari/devlet sırrı yasağı olduğu doğrulandı.
Seçeneklerdeki teknik detayların doğruluğunu test etmek için.
3
Genel görüşme mekanizmasının başlatılma usulünü Anayasa ve İçtüzük hükümleriyle karşılaştır.
İstem yetkisinin sadece milletvekilleri ve parti gruplarına ait olduğu, yürütmenin (Cumhurbaşkanı) bu yönde bir istem yetkisinin olmadığı tespit edildi.
Hatalı olan hukuki unsuru saptamak için.
4
Meclis soruşturması için aranan imza ve karar yeter sayılarını kontrol et.
301 (önerge), 360 (açılma kararı) ve 400 (sevk kararı) sayılarının doğruluğu onaylandı.
Diğer güçlü çeldiricilerin doğru olduğunu teyit etmek için.

Anahtar Kavram

TBMM Denetim Yollarında İstem Yetkisi ve Muhatap Sınırları

İpuçları

1
TBMM'nin denetim yollarında 'yürütme organı' adına kimlerin muhatap alınabileceğini ve kimlerin bu yolları başlatabileceğini düşünün.
2
Yazılı soru ve genel görüşme gibi araçlar yasamanın yürütmeyi denetleme araçlarıdır; yürütmenin başı olan kişinin bu süreci kendi aleyhine başlatması veya doğrudan muhatap olması beklenmez.
3
Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanlar arasındaki statü farkına dikkat edin; Cumhurbaşkanı TBMM'ye soru önergesi ile muhatap tutulamaz.

Daha Fazla Pratik

Meclis araştırması komisyonunun yetkileri ile meclis soruşturması komisyonunun yetkileri arasındaki farkları (adli yetki kullanımı vb.) incelemek konuyu pekiştirecektir.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemi kullanarak; Meclis Soruşturması sayılarını (301, 360, 400) ve Yazılı Soru süresini (15 gün) net hatırlıyorsanız, yetki karmaşası içeren seçeneği daha kolay tespit edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 224Soru →

1982 Anayasası ve yerleşik yargı içtihatları çerçevesinde, milletvekilliği sıfatının kazanılması ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda ant içilmesinin hukuki sonuçlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı, il seçim kurulu tarafından mazbatanın (tutanak) düzenlenmesiyle kazanılır; ancak ant içmeyen bir milletvekili yasama faaliyetlerine katılamaz ve görevin ifasından kaynaklanan yetkileri kullanamaz.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı il seçim kurulu tarafından düzenlenen mazbata ile kazanılır; ancak bu sıfata bağlı yetkilerin fiilen kullanılması için TBMM Genel Kurulunda ant içilmesi zorunludur.
Hukuken milletvekilliği sıfatı, il seçim kurulunun mazbatayı düzenlemesiyle kazanılır. Ancak Anayasa'nın 81. maddesi uyarınca, seçilenlerin bu görevin sağladığı yasama yetkilerini (oy kullanma, kanun teklif etme vb.) fiilen kullanabilmeleri için TBMM Genel Kurulu önünde ant içmeleri şarttır. Bu durum, 'sıfatın kazanılması' ile 'görevin icrası' arasındaki temel farkı oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Sıfatın kazanılma anını belirle.
Milletvekilliği sıfatı, seçimlerin tamamlanıp il seçim kurulları tarafından tutanağın (mazbata) tanzim edilmesiyle kazanılır.
Yüksek Seçim Kurulu ve Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, seçilme yeterliliğine sahip bir adayın seçilmesi ve bunun belgelenmesi sıfatın kazanılması için yeterlidir.
2
Ant içmenin (yeminin) hukuki işlevini analiz et.
Ant içme, milletvekilliği sıfatını kazandıran değil, kazanılmış olan bu sıfata bağlı "görevi ifa etme" yetkisini veren bir işlemdir.
1982 Anayasası'nın 81. maddesi, milletvekillerinin 'göreve başlarken' ant içeceklerini hükme bağlamıştır.
3
Ant içmemenin sonuçlarını değerlendir.
Ant içmeyen milletvekili; Genel Kurul çalışmalarına katılamaz, oy kullanamaz, komisyonlarda görev alamaz ve söz hakkı kullanamaz ancak milletvekili sıfatı ve dokunulmazlığı devam eder.
Yetki kullanımı ile sıfatın varlığı hukuk sistemimizde birbirinden ayrılmıştır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması vs. Göreve Başlama

İpuçları

1
Milletvekilliği 'sıfatı' ile milletvekilliği 'görevinin ifası' arasındaki farkı düşünün.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği sıfatının sona erme halleri ile ant içmemenin farklarını karşılaştırınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 225Soru →

19821982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı’nın kuruluşu, üyelerinin tarafsızlığı ve seçim esasları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başkanlık Divanı üyeleri, Meclis çalışmalarındaki etkinliklerini artırmak amacıyla aynı zamanda bir Meclis ihtisas komisyonunda 'komisyon başkanı' veya siyasi parti gruplarında 'grup başkanvekili' olarak görev üstlenebilirler.

Cevap

Başkanlık Divanı üyelerinin aynı zamanda Meclis ihtisas komisyonu başkanlığı veya siyasi parti grubu başkanvekilliği yapabileceğini belirten seçenek yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası ve TBMM İçtüzüğü uyarınca, Başkanlık Divanı üyeleri (Başkan, Başkanvekili, Katip Üye, İdare Amiri) görevlerinin tarafsızlığı ve bağdaşmazlığı gereği, aynı zamanda bir meclis ihtisas komisyonuna başkanlık edemezler veya bir siyasi parti grubunun başkanvekilliği görevini yürütemezler. Bu kural, yasama organı içindeki farklı fonksiyonların birbirine karışmasını engellemeyi amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM Başkanlık Divanı'nın kompozisyonunu hatırlamak.
Divan; Başkan, Başkanvekilleri, Kâtip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur.
Anayasal kuruluş şemasını netleştirmek için.
2
Üyelerin diğer görevlerle bağdaşmazlık durumunu incelemek.
Divan üyeleri, görevleri süresince başka bir Meclis görevi (Komisyon Başkanlığı vb.) veya parti grubu yöneticiliği (Grup Başkanvekilliği vb.) yapamazlar.
Yasama organının tarafsızlığını ve iç denetim mekanizmalarının ayrılığını sağlamak.
3
Seçim usulü ve adaylık kısıtlamalarını kontrol etmek.
Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday göstermesinin yasak olduğu teyit edilir.
Anayasa Madde 94 hükmüne uyumluluğu denetlemek.

Anahtar Kavram

Görevlerin Bağdaşmazlığı ve Divan Üyelerinin Statüsü

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanlığı seçim tur sayılarını ve her turda aranan nitelikli çoğunlukları tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 226Soru →

1982 Anayasası'na göre milletvekillerine tanınan "yasama sorumsuzluğu" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamaları nedeniyle sağlanan bu koruma mutlaktır ve milletvekilliği sona erse dahi devam eder.

Cevap

Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden dolayı ömür boyu korunduğu, Meclis tarafından kaldırılamayan mutlak bir haktır.
Doğru olan ifade, yasama sorumsuzluğunun milletvekilinin parlamento faaliyetleri kapsamındaki oy ve sözlerini ömür boyu koruma altına aldığını ve bu korumanın TBMM tarafından dahi kaldırılamayacağını belirten açıklamadır. Bu hak, milletvekilinin kürsüdeki iradesini hiçbir baskı altında kalmadan açıklayabilmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama sorumsuzluğunun tanımını analiz etme
Milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamalarından sorumlu tutulamamasıdır.
Sorumsuzluğun kapsamını belirlemek için temel anayasal tanım gereklidir.
2
Korumanın niteliğini belirleme
Bu koruma 'mutlak' niteliktedir, yani TBMM kararıyla kaldırılamaz ve istisnası yoktur.
Dokunulmazlık (nispi) ile sorumsuzluk (mutlak) arasındaki temel farkı ayırt etmek gerekir.
3
Zamana bağlı geçerliliği kontrol etme
Milletvekilliği sona erse dahi, görev süresindeki o eylemlerden dolayı kişi ömür boyu sorumlu tutulamaz.
Sorumsuzluğun süreklilik özelliğini teyit etmek doğru seçeneğe ulaştırır.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı Ayrımı

İpuçları

1
Yasama sorumsuzluğunun diğer adının 'Kürsü Dokunulmazlığı' olduğunu ve ifade hürriyetini koruduğunu hatırlayın.
2
Hangi koruma biçimi kaldırılabilir ve hangisi üyelik bitince sona erer? Sorumsuzluk bu konularda dokunulmazlığın tam tersi özellikler gösterir.
3
Anayasa'ya göre sorumsuzluk 'mutlak'tır; bu da onun hiçbir şekilde kaldırılamayacağı ve ömür boyu süreceği anlamına gelir.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması durumunda milletvekilinin veya bir diğer milletvekilinin Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açma sürecini inceleyin.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 227Soru →

19821982 Anayasası’nda düzenlenen "TBMM’nin görev ve yetkileri" ile bu yetkilerin kullanım usulleri (kanun veya parlamento kararı), Cumhurbaşkanı’nın yasama işlemleri üzerindeki denetim yetkisi ve bu işlemlerin yargısal denetim rejimleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bütçe kanunları, Cumhurbaşkanı'nın kanunları bir kez daha görüşülmek üzere Meclis'e geri gönderme (veto) yetkisinin anayasal istisnası olsa da bu kanunlar Anayasa Mahkemesi'nin yargısal denetimine tabidir.

Cevap

Bütçe kanunları Cumhurbaşkanı tarafından veto edilemez ancak Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenebilir.
Doğru ifade, bütçe kanunlarının anayasal statüsünü tam olarak tanımlar. 19821982 Anayasası'nın 8989. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı bütçe kanunlarını Meclis'e geri gönderemez (veto hakkı yoktur). Ancak bütçe kanunları birer kanun işlemi olduğu için Anayasa Mahkemesi'nin denetimine tabidir. Bu durum, bütçe hakkının korunması ve hukukun üstünlüğü ilkesinin bir gereğidir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemlerin hukuki formunu belirleme
Bütçe, af, para basma ve andlaşma uygun bulma işlemleri 'Kanun'; savaş ilanı ve asker gönderme 'Parlamento Kararı'dır.
Anayasa'nın 8787. maddesinde sayılan yetkilerin hangilerinin kanun, hangilerinin karar olduğu anayasal usul gereğidir.
2
Cumhurbaşkanı'nın geri gönderme (veto) yetkisini analiz etme
Anayasa'nın 8989. maddesine göre bütçe kanunları veto edilemez.
Bütçe kanunlarının kamu hizmetlerinin sürekliliği gereği hızla yürürlüğe girmesi amaçlanmıştır.
3
Yargısal denetim rejimini kontrol etme
Kanunlar AYM denetimine tabidir, Parlamento kararları (İçtüzük, dokunulmazlık ve üyelik düşmesi hariç) denetim dışıdır.
Anayasa'nın 148148. maddesi yargısal denetimin kapsamını belirlemiştir.
4
Verileri sentezleme
Bütçe kanunu veto edilemeyen bir kanun olmasına rağmen yargı denetimine açıktır.
Anayasal sistemde veto yasağı ile yargı yolu yasağı farklı kavramlardır.

Anahtar Kavram

TBMM İşlemlerinin Hukuki Niteliği ve Denetimi

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin üye seçtiği kurumları (AYM, HSK, Sayıştay) ve bu işlemlerin hukuki niteliğini gözden geçirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

İşlemleri formlarına göre (Kanun/Karar) gruplandırarak eleme yöntemi uygulanabilir. Kanun olanların yargı denetimine tabi olduğunu, karar olanların ise istisnalar hariç tabi olmadığını bilmek seçeneklerin çoğunu eler.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 228Soru →

19821982 Anayasası uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla işletilen "Meclis Soruşturması" süreci hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüce Divan’a sevk edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi, mahkûmiyet kararı kesinleşinceye kadar devam eder.

Cevap

Yüce Divan’a sevk edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi, mahkûmiyet kararı kesinleşinceye kadar devam eder ifadesi yanlıştır; çünkü bu kişilerin görevi sevk kararıyla birlikte sona erer.
Anayasa'nın 106106. maddesi uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Yüce Divan'a sevk edilmesine karar verilen bir Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi, mahkûmiyet kararının kesinleşmesi beklenmeksizin, sevk kararının alınmasıyla birlikte kendiliğinden sona erer. Bu durum, yargılama sürecinde yürütme yetkisinin şaibesiz bir şekilde kullanılmasını amaçlayan bir tedbirdir.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis Soruşturması sürecinin hukuki sonuçlarını inceleyin.
19821982 Anayasası Madde 106106 uyarınca sevk kararının sonuçları belirlenmiştir.
Soruşturma sürecinin hangi aşamada hangi hukuki sonucu doğurduğunu saptamak için.
2
Yüce Divan'a sevk kararının yürütme organı üzerindeki etkisini kontrol edin.
Sevk edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevinin sona erdiği sonucuna ulaşılır.
Anayasa'daki 'Yüce Divana sevk edilen Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanın görevi sona erer' hükmünü doğrulamak için.
3
Mahkûmiyet şartı ile sevk şartı arasındaki farkı analiz edin.
Görevin sona ermesi için sevk kararı yeterlidir; mahkûmiyet ise sadece seçilmeye engel bir suç olması durumunda bir daha bu görevlere atanamama sonucunu doğurur.
Seçeneklerdeki yanıltıcı olan 'mahkûmiyetin kesinleşmesi beklenir' mantığını elemek için.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması ve Yüce Divan Sevk Sonuçları

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması ile Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu arasındaki 'görevin sona erme anı' farkını karşılaştırarak çalışmanız tavsiye edilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 229Soru →

1982 Anayasası’nda 2017 yılında yapılan değişiklikler ve mevcut seçim mevzuatı hükümleri çerçevesinde, milletvekili seçilme yeterliliği ve adaylık sürecine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Askerlik çağına gelmiş yükümlülerin aday olabilmesi için askerlik hizmetini fiilen yerine getirmiş olmaları veya bu hizmetten muaf tutulmuş olmaları şarttır; askerlik ertelemesi (tecil) adaylık için yeterli bir hukuki statü sağlamaz.

Cevap

Askerlik çağına gelmiş yükümlülerin askerlik ertelemesinin adaylık için yeterli olmadığını savunan ifade yanlıştır; çünkü 2017 değişikliği sonrası 'ilişiği olmamak' ibaresi tecili de kapsamaktadır.
Doğru cevap olan seçenekteki ifade yanlıştır çünkü 1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişiklikle askerlik şartı 'ilişiği bulunmamak' şeklinde esnetilmiştir. Bu yasal düzenleme uyarınca askerlik hizmetini fiilen yapmamış olsa bile yasal erteleme (tecil) hakkını kullanan kişiler milletvekili adayı olabilir ve seçilebilirler.

Adım Adım Çözüm

1
Askerlik şartındaki 2017 değişikliğini analiz etme
Eski metindeki 'askerliğini yapmış olmak' ibaresi yerine 'askerlikle ilişiği bulunmamak' ibaresi getirilmiştir.
Bu değişiklik, sadece askerliği bitirenleri değil, muaf olanları ve yasal olarak erteletenleri (tecilli) de seçilme yeterliliğine dahil etmek için yapılmıştır.
2
Mahkûmiyet ve af durumlarını değerlendirme
Taksirli suçlar hariç 1 yıl kuralı ve yüz kızartıcı suçlarda 'af' durumunun yeterliliği geri getirmediği bilgisi doğrulanmıştır.
Anayasa m. 76, bazı suç türlerini (yüz kızartıcı suçlar, terör vb.) kesin engel olarak belirlemiş ve affın bu engeli kaldırmayacağını açıkça hükme bağlamıştır.
3
Adaylık için istifa etmesi gereken kamu görevlilerini inceleme
Hâkimler, savcılar, yüksek yargı organları mensupları, TSK mensupları, memurlar ve öğretim elemanlarının istifası zorunludur ancak işçiler kapsam dışıdır.
2839 sayılı Kanun m. 18, hizmetin niteliği gereği işçi sayılanları bu zorunluluktan muaf tutmuştur.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası Milletvekili Seçilme Yeterliliği Şartları
Soru 230Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişiklikler uyarınca Türkiye Büyük Millet Meclisinin bilgi edinme ve denetim yolları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazılı soru önergeleri, doğrudan Cumhurbaşkanına yöneltilebilir ve Cumhurbaşkanı bu soruları bizzat veya görevlendireceği bir yetkili aracılığıyla cevaplar.

Cevap

Yazılı soru önergelerinin Cumhurbaşkanına yöneltilebileceğini belirten ifade yanlıştır; çünkü bu denetim yolu sadece Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar için geçerlidir.
Doğru yanıt olan seçenek, yazılı sorunun Cumhurbaşkanına yöneltilebileceğini iddia ettiği için hatalıdır. 1982 Anayasası'nın 98. maddesine göre yazılı soru, milletvekillerinin sadece Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlardan yazılı olarak cevaplandırmak üzere istedikleri bilgileri kapsar. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Cumhurbaşkanı, Meclis'in bilgi edinme ve denetim yolları kapsamında yazılı soruya muhatap değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Yazılı soru mekanizmasının muhataplarını belirleme
Anayasa Madde 98'e göre yazılı soru, milletvekillerince Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlara sorulur.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Cumhurbaşkanı, yasamanın doğrudan soru mekanizmasına tabi değildir.
2
Meclis araştırmasının kapsamını kontrol etme
Devlet sırları ve ticari sırlar Meclis araştırmasının yasal sınırlarını oluşturur.
Anayasa ve İçtüzük hükümlerine göre bu alanlar denetim dışı bırakılmıştır.
3
Meclis soruşturması sayısal yeter sayılarını doğrulama
Önerge için salt çoğunluk (301301), açılması için 3/53/5 (360360), Yüce Divan için 2/32/3 (400400) oy gerekir.
Cezai sorumluluk gerektiren bu süreç nitelikli çoğunluklara bağlanmıştır.

Anahtar Kavram

TBMM Bilgi Edinme ve Denetim Yolları (Anayasa m. 98)

İpuçları

1
2017 değişikliği ile yürütme organının yapısı ve Meclis'e karşı sorumluluğu değişmiştir.
2
Cumhurbaşkanı'nın halk tarafından seçilmesi ve tekli yürütme yapısı, onun meclis denetimindeki konumunu bakanlardan ayırır.
3
Yazılı sorunun cevaplanma süresi 15 gündür ancak muhatabı asla Cumhurbaşkanı olamaz.

Daha Fazla Pratik

Meclis Soruşturması ile Cumhurbaşkanı'nın cezai sorumluluğu arasındaki benzerlik ve farkları (üye tamsayısı oranları bakımından) inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 231Soru →

1982 Anayasası'nda yapılan 2017 değişiklikleri sonrasında, Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) bilgi edinme ve denetim yolları yeniden düzenlenmiştir.

Buna göre, milletvekillerinin yürütme organından bilgi almak amacıyla başvurduğu "Yazılı Soru" mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Önergelerin, tebliğ tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde cevaplandırılması zorunludur.

Cevap

Yazılı soru önergelerinin tebliğ tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde cevaplandırılması zorunludur.
1982 Anayasası'nın 98. maddesine göre, milletvekilleri tarafından Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yöneltilen yazılı soruların, tebliğ edildiği tarihten itibaren on beş günlük süre içerisinde cevaplandırılması anayasal bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

1
Yazılı soru mekanizmasının hukuki dayanağını ve muhatabını belirlemek.
Anayasa madde 98'e göre yazılı soru; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara hitaben sorulur.
Yürütme organının denetlenebilirliğini sağlamak.
2
Cevaplandırma süresine dair anayasal kuralı kontrol etmek.
Anayasa metninde bu süre 'en geç on beş gün' olarak açıkça belirtilmiştir.
Denetim yolunun etkinliğini ve hiyerarşik takvimini kesinleştirmek.
3
2017 değişikliklerinin etkisini değerlendirmek.
Sözlü soru ve gensoru gibi yollar kaldırıldığı için bu seçeneklerin elenmesi gerekir.
Güncel anayasal mevzuata uygunluk sağlamak.

Anahtar Kavram

Yazılı Soru Mekanizması ve Süreleri

Daha Fazla Pratik

Meclis Araştırması komisyonlarının çalışma sürelerini ve ticari/devlet sırrı istisnalarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 232Soru →

19821982 Anayasası'na göre; milletvekili genel seçimlerinin üzerinden 3232 ay geçmiş ve bir sonraki genel seçimlere 1010 ay kalmışken, hem TBMMTBMM üye tamsayısının yüzde beşinin boşaldığı hem de bir ilin TBMMTBMM'de hiç temsilcisinin kalmadığı bir hukuki durumda ara seçim süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sadece temsilcisi kalmayan il için, boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk pazar günü ara seçim yapılır.

Cevap

Sadece temsilcisi kalmayan il için, boşalmayı takip eden doksan günden sonraki ilk pazar günü ara seçim yapılır.
Anayasa'nın 78. maddesine göre ara seçimler normal şartlarda genel seçimlerden 3030 ay geçmedikçe ve genel seçimlere 11 yıl kala yapılamaz. Ancak bir ilin veya seçim çevresinin Meclis'te hiç üyesinin kalmaması durumu bu yasakların dışındadır. Soruda verilen senaryoda seçime 1010 ay kaldığı için yüzde beşlik boşalma nedeniyle tüm ülkede bir ara seçim yapılamazken, temsilcisi kalmayan il için 9090 gün kuralı işletilerek seçim yapılması anayasal bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

1
Genel ara seçim yasağı süresini kontrol et.
Genel seçimden sonra 3030 ay geçmedikçe ve genel seçime 11 yıl kala ara seçim yapılamaz.
Anayasa'nın ara seçimlere ilişkin genel sınırlamasıdır.
2
Yüzde beşlik boşalma istisnasını değerlendir.
3030 sandalyelik boşalma olması durumunda 33 ay içinde ara seçim yapılır ancak seçime 11 yıl kala bu zorunluluk kalkar.
Senaryoda seçime 1010 ay kaldığı için bu madde işletilemez.
3
Temsilcisiz kalma durumunu analiz et.
Temsilcisiz kalan il için boşalmayı takip eden 9090 günden sonraki ilk pazar günü seçim yapılır.
Bu durum, ara seçim yasaklarının mutlak istisnasıdır.

Anahtar Kavram

Ara Seçim İstisnaları

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yenilenmesi ile ara seçim kararı arasındaki yetki farklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 233Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) bünyesinde kurulan "siyasi parti grupları" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösterebilirler.

Cevap

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı için aday gösterebileceği ifadesi yanlıştır; çünkü Anayasa bu konuda açık bir yasak getirmiştir.
1982 Anayasası'nın 94. maddesine göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkan adayları, Meclis üyeleri arasından, milletvekillerince bireysel olarak gösterilir. Siyasi parti grupları, Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler. Bu kural, Meclis Başkanının tarafsızlığını korumayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti gruplarının üye tamsayısını kontrol et.
2020 milletvekili gereklidir.
Grup kurma alt sınırı Anayasa ile belirlenmiştir.
2
Grupların seçimlerle ilgili yetkilerini analiz et.
Cumhurbaşkanı adayı gösterebilirler ancak Meclis Başkanı adayı gösteremezler.
Meclis Başkanlığı tarafsızlık gerektirdiği için grupların kurumsal aday göstermesi yasaklanmıştır.
3
Grupların görüşme yapamayacağı konuları incele.
Yasama dokunulmazlığı ve Meclis soruşturması konularında grup kararı alınamaz.
Milletvekillerinin şahsi sorumlulukları ve yargı bağımsızlığı korunmak istenmiştir.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Anayasal Statüsü ve Yasakları

İpuçları

1
TBMM Başkanı'nın tarafsızlık ilkesini ve bu makamın seçilme usulünü hatırlayın.
2
Cumhurbaşkanlığı adaylığı ile Meclis Başkanlığı adaylığı arasındaki yetki farkını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının komisyonlarda nasıl temsil edildiği ve yasama dokunulmazlığındaki rollerini tekrar edin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 234Soru →

600600 milletvekilinden oluşan Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda yapılan bir kanun teklifi oylamasına ilişkin veriler aşağıdadır:

Oylama VerisiMilletvekili Sayısı
Toplantıya Katılan Üye Sayısı280280
"Kabul" Oyu Veren Üye Sayısı145145
"Red" Oyu Veren Üye Sayısı135135

19821982 Anayasası'nın toplantı ve karar yeter sayılarına ilişkin hükümleri dikkate alındığında, bu oylama ve sonucuna dair aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kabul oyu sayısı, toplantıya katılanların salt çoğunluğunu (141141) karşılamasına rağmen, üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlası (151151) olan asgari karar yeter sayısının altında kaldığı için teklif reddedilmiş sayılır.

Cevap

Kabul oyları toplantıya katılanların salt çoğunluğunu sağlasa da (141141), Anayasal alt sınır olan 151151 oyun altında kaldığı için teklif reddedilmiştir.
Anayasa'nın 9696. maddesine göre TBMM, yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde üye tamsayısının en az üçte biri (200200) ile toplanır. Karar yeter sayısı ise toplantıya katılanların salt çoğunluğudur; ancak bu sayı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (151151) az olamaz. Senaryoda 280280 kişi ile toplanılmıştır (baraj geçildi), ancak 145145 kabul oyu, anayasal alt sınır olan 151151 sayısının altında kalmıştır. Bu nedenle teklif reddedilmiş sayılır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplantı yeter sayısının (TYSTYS) kontrolü
600/3=200600 / 3 = 200 milletvekili.
Meclisin toplanabilmesi için en az üye tamsayısının üçte birinin hazır bulunması gerekir.
2
Mevcut katılımın yeterliliğini değerlendir
280>200280 > 200.
Toplantı yeter sayısı sağlanmıştır, oylama yapılabilir.
3
Karar yeter sayısı (KYSKYS) alt sınırını hesapla
600/4+1=151600 / 4 + 1 = 151 milletvekili.
Anayasa madde 9696 uyarınca, karar yeter sayısı üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.
4
Adi çoğunluğu hesapla ve alt sınırla karşılaştır
Katılan 280280 kişinin salt çoğunluğu 141141 iken, Anayasal alt sınır 151151 olduğu için geçerli baraj 151151 kabul oyudur.
Karar yeter sayısı, toplantıya katılanların salt çoğunluğudur ancak asgari sınırın (151151) altında kalamaz.
5
Sonucu belirle
Kabul (145145) < Gerekli (151151). Teklif reddedilmiştir.
Kabul oyları sayıca red oylarından fazla olsa da anayasal sayısal baraja ulaşamamıştır.

Anahtar Kavram

Meclis Karar Yeter Sayısı (Anayasal Alt Sınır)

İpuçları

1
TBMM'nin toplanabilmesi için gereken üye sayısı (üçte bir) ile karar alabilmesi için gereken asgari üye sayısını (dörtte bir + bir) karıştırmayın.
2
600600 milletvekili üzerinden yapılan hesaplamada toplantı için 200200, karar için ise asgari 151151 sayısı kritiktir.
3
Oylamaya 280280 kişi katıldıysa, salt çoğunluk 141141 olur. Ancak 141141, anayasal alt sınır olan 151151 sayısının altında kaldığı için geçersizdir.

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanlık Divanı seçimindeki tur sayılarını ve her turda aranan nitelikli çoğunlukları çalışmanız konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 235Soru →

1982 Anayasası’nın 96. maddesine göre; Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde, Anayasa’da başkaca bir hüküm yoksa, üye tamsayısının en az üçte biri ile toplanır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir. Ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.

Buna göre, toplam 600600 milletvekilinden oluşan TBMM Genel Kurulunda, bir birleşime 240240 milletvekilinin katıldığı bir durumda, bir kanun teklifinin kabul edilebilmesi için gereken en az kabul oyu sayısı kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 151

Cevap

Toplantıya katılanların salt çoğunluğu olan 121121, anayasal alt sınır olan 151151 sayısının altında kaldığından, gereken en az kabul oyu sayısı 151151 olarak belirlenir.
1982 Anayasası'na göre TBMM'de karar yeter sayısı için iki aşamalı bir kontrol yapılır. İlk olarak katılanların salt çoğunluğu aranır; ancak bu sayı üye tamsayısının 1/4'ünün 1 fazlası olan 151'den az olamaz. Soruda katılan 240 kişinin salt çoğunluğu 121'dir. Fakat 121 sayısı 151'den küçük olduğu için anayasal alt sınır devreye girer ve kabul için en az 151 oy gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplantı yeter sayısının kontrol edilmesi
600/3=200600 / 3 = 200
TBMM'nin toplanabilmesi için üye tamsayısının en az üçte birinin hazır bulunması gerekir. 240240 milletvekili katıldığı için toplantı açılabilir.
2
Karar yeter sayısı için anayasal alt sınırın (blok sayı) hesaplanması
600/4=150⇒150+1=151600 / 4 = 150 \Rightarrow 150 + 1 = 151
Anayasa uyarınca karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.
3
Toplantıya katılanların salt çoğunluğunun hesaplanması
240/2=120⇒120+1=121240 / 2 = 120 \Rightarrow 120 + 1 = 121
Genel kural olarak kararlar toplantıya katılanların yarıdan bir fazlası ile alınır.
4
Elde edilen değerlerin karşılaştırılması
121<151⇒121 < 151 \Rightarrow Gereken: 151151
Hesaplanan salt çoğunluk (121121), anayasal alt sınır olan 151151 değerinden küçük olduğu için otomatik olarak alt sınır olan 151151 geçerli kabul oyu sayısı olur.

Anahtar Kavram

TBMM Karar Yeter Sayısı Alt Sınırı

İpuçları

1
TBMM'de toplantıya katılanların salt çoğunluğu her zaman yeterli olmayabilir; Anayasa bir 'alt sınır' belirlemiştir.
2
Üye tamsayısı 600 olduğuna göre, hiçbir karar 151'den az oyla alınamaz.
3
240'ın yarısının bir fazlası (121) ile anayasal alt sınır olan 151'i karşılaştırın ve büyük olanı seçin.

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliği için gereken 360 ve 400 gibi nitelikli çoğunluk sayılarını tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 236Soru →

Yasama organı tarafından kabul edilip yürütme organının başı olan Cumhurbaşkanına gönderilen bir kanun metninin, Cumhurbaşkanı tarafından 'bir daha görüşülmek üzere geri gönderilmesi' yetkisi ve bu süreci takip eden yasama aşamalarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunun Meclis tarafından tekrar yasalaştırılabilmesi için toplantıya katılanların salt çoğunluğunun oyu yeterlidir.

Cevap

Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen bir kanunun Meclis tarafından tekrar yasalaştırılabilmesi için toplantıya katılanların salt çoğunluğunun oyunun yeterli olduğunu belirten ifade yanlıştır.
Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen (veto edilen) bir kanunun TBMM tarafından 'aynen kabul' edilip Cumhurbaşkanına yayımlanması için tekrar gönderilebilmesi için gereken asgari oy sayısı 'toplantıya katılanların salt çoğunluğu' değil, 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' olan en az 301301 oydur. Bu kural 20172017 anayasa değişikliği ile getirilmiş olup, yürütmenin kanunlar üzerindeki denetim gücünü artırmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının kanunları inceleme ve geri gönderme yetkisini değerlendir.
Cumhurbaşkanı 1515 gün içinde kanunu yayımlar veya gerekçe göstererek geri gönderir.
19821982 Anayasası'nın 8989. maddesi bu süreyi ve yetkiyi tanımlamıştır.
2
Veto yetkisinin istisnalarını kontrol et.
Bütçe kanunlarının geri gönderilemeyeceğini doğrula.
Devletin mali işleyişinin aksamaması için bütçe yasalarına özel bir statü tanınmıştır.
3
Meclisin iade edilen metin üzerindeki karar seçeneklerini analiz et.
Meclis ya metni aynen kabul eder ya da değişiklik yapar.
Metin üzerinde yapılan her türlü değişiklik metni yeni bir teklif statüsüne sokar.
4
Aynen kabul için gereken nitelikli çoğunluk şartını teyit et.
Karar yeter sayısının en az 301301 (üye tamsayısının salt çoğunluğu) olması gerektiğini saptayın.
20172017 değişikliği ile basit çoğunluk yerine, yürütmenin kararını dengelemek amacıyla daha yüksek bir oy sınırı getirilmiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Kanunları Veto Yetkisi ve Meclisin Zorunlu Karar Yeter Sayısı

İpuçları

1
Cumhurbaşkanının yasama sürecindeki denetim yetkisini ve bütçe yasasındaki istisnai durumları hatırlayın.
2
20172017 yılında yapılan sistem değişikliği ile Meclisin veto edilen bir yasayı tekrar kabul etme şartının nitelikli bir sayıya bağlandığını göz önünde bulundurun.
3
Bir kanunun 'aynen kabulü' için gereken sayının sabit bir rakama (301301) bağlandığını, basit çoğunluğun artık bu süreçte etkisiz kaldığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Kanun yapım süreci ile parlamento kararları arasındaki farkları ve Cumhurbaşkanının parlamento kararlarını geri gönderip gönderemeyeceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 237Soru →

Günümüzde 600600 milletvekilinden oluşan Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda, Anayasa'da özel bir çoğunluk belirtilmeyen hallerde bir kararın kabul edilmiş sayılması için gerekli olan "karar yeter sayısı" en az kaç milletvekilinin kabul oyu ile sağlanabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 151

Cevap

Karar yeter sayısı en az 151 milletvekilinin kabul oyu ile sağlanabilir.
1982 Anayasası'nın 96. maddesine göre, TBMM yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde, Anayasa'da başkaca bir hüküm yoksa üye tam sayısının en az üçte biri (200200 milletvekili) ile toplanır ve katılanların salt çoğunluğu ile karar verir. Ancak karar yeter sayısı, hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından (600/4+1=151600 / 4 + 1 = 151) az olamaz.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM üye tam sayısını belirle.
2017 değişikliği ile üye tam sayısı 600600 olmuştur.
Yeter sayılar üye tam sayısı üzerinden hesaplanır.
2
Karar yeter sayısı alt sınır kuralını hatırla.
Anayasa'ya göre karar yeter sayısı, üye tam sayısının 1/4+11/4 + 1 oranından az olamaz.
Toplantıya katılanların salt çoğunluğu kuralına getirilen anayasal bir sınırlamadır.
3
Sayısal hesaplamayı yap.
600/4=150600 / 4 = 150 ve 150+1=151150 + 1 = 151.
Meclis'te bir kararın alınabilmesi için gereken en az kabul oyu miktarını bulmak.

Anahtar Kavram

Karar Yeter Sayısı Alt Sınırı

İpuçları

1
Meclis'teki karar yeter sayısının alt sınırı, toplam milletvekili sayısının dörtte biri üzerinden hesaplanır.
Tahmini Süre:45s
Soru 238Soru →

19821982 Anayasası'na göre, 600600 milletvekilinden oluşan Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda gerçekleştirilen bir kanun oylamasına 340340 milletvekili katılmıştır. Oylama süreci devam ederken 2020 milletvekilinin 'çekimser' kaldığı, 1010 milletvekilinin ise salonda hazır bulunmasına rağmen oylamaya iştirak etmediği (boş/oy kullanmama) tespit edilmiştir.

Buna göre, bu kanun teklifinin Meclis tarafından kabul edilmiş sayılabilmesi için gereken asgari 'kabul' oyu sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 171171

Cevap

171171 'kabul' oyu gereklidir.
Doğru yanıt olan 171171 sayısı, toplantıya katıldığı belirtilen 340340 milletvekilinin salt çoğunluğunu (yarısından bir fazlasını) temsil eder. Anayasa'nın 9696. maddesi uyarınca, karar yeter sayısı toplantıya katılanların salt çoğunluğudur ve bu sayı üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlası olan 151151 'den az olamaz. 340340 kişilik bir katılımda salt çoğunluk 171171 olduğu ve bu da 151151 eşiğini geçtiği için gereken asgari kabul oyu budur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplantı yeter sayısını kontrol et.
600/3=200600 / 3 = 200.
TBMM'nin toplanabilmesi için üye tamsayısının en az üçte birinin hazır bulunması gerekir. Senaryoda 340340 kişi katıldığı için toplantı geçerlidir.
2
Toplantıya katılanlar üzerinden karar yeter sayısını hesapla.
340/2=170340 / 2 = 170 ise salt çoğunluk 171171'dir.
Anayasa'ya göre aksi belirtilmedikçe kararlar toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınır. Çekimserler ve oy kullanmayanlar 'toplantıya katılan' statüsünde oldukları için paydadan çıkarılmazlar.
3
Hesaplanan sayıyı anayasal alt sınır ile karşılaştır.
171>151171 > 151.
Karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (151151) az olamaz. Hesaplanan 171171 değeri bu sınırın üzerinde olduğu için geçerli eşik budur.

Anahtar Kavram

Karar Yeter Sayısı ve Anayasal Alt Sınır İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Nitelikli çoğunluk gerektiren durumları (örneğin Meclis Başkanı seçimi turları) tekrar ederek karar yeter sayıları arasındaki farkları pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 239Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından alınan parlamento kararları kural olarak yargı denetimine tabi değildir. Ancak 1982 Anayasası, hukuk devleti ilkesi gereği üç özel parlamento kararı için Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilmesine olanak tanımıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi yargısal denetimi mümkün olmayan bir parlamento kararıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine izin verilmesi

Cevap

Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine izin verilmesi
Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine izin verilmesi, TBMM tarafından alınan bir parlamento kararıdır. Anayasa'ya göre sadece Meclis İçtüzüğü, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir. TSK'nın kullanılmasına ilişkin kararlar bu üç istisna arasında yer almadığından yargı denetimi dışındadır.

Adım Adım Çözüm

1
Parlamento kararlarının hukuki niteliğini hatırla.
Parlamento kararları, TBMM'nin kanun dışındaki işlemleridir ve genellikle Cumhurbaşkanı onayına tabi değildir.
Soruda sorulan işlemin türünü belirlemek için temel ayrımı bilmek gerekir.
2
Yargısal denetim kuralını ve istisnalarını belirle.
Kural: Parlamento kararlarına yargı yolu kapalıdır. İstisnalar: İçtüzük, Yasama Dokunulmazlığının kaldırılması ve Milletvekilliğinin düşürülmesi.
Seçeneklerdeki işlemleri yargı yolu bakımından sınıflandırmak için bu bilgi kritiktir.
3
Seçeneklerdeki işlemleri denetim durumuna göre analiz et.
TSK'nın kullanılmasına izin verilmesi bu üç istisna arasında yer almaz.
Doğru cevaba ulaşmak için istisna dışı kalan kararı bulmak gerekir.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarının Yargısal Denetimi

İpuçları

1
Parlamento kararlarının çoğu yargı denetimi dışındadır, sadece 3 tanesi denetlenebilir.
2
Denetlenebilen kararlar İçtüzük, dokunulmazlık ve milletvekilliğinin düşmesidir.
3
Savaş ilanı veya asker gönderme gibi dış politika ve güvenlik kararları yargı denetimine tabi değildir.

Daha Fazla Pratik

TBMM'nin kanunla yaptığı işlemler ile parlamento kararıyla yaptığı işlemler arasındaki temel farkları (Cumhurbaşkanı onayı, yargı yolu gibi) karşılaştırmalı bir tablo üzerinden tekrar ediniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 240Soru →

1982 Anayasası'nın 7676. maddesi ile düzenlenen milletvekili seçilme yeterliliği şartları ve 20172017 anayasa değişiklikleri sonrası yürürlüğe giren güncel seçim mevzuatı hükümleri dikkate alındığında; aşağıdaki özelliklere sahip kişilerden hangisinin milletvekili adayı olması hukuken mümkündür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taksirli bir suçtan dolayı 33 yıl hapis cezasına mahkûm olmuş ve cezasının infazı tamamlanmış olan bir kişi

Cevap

Taksirli bir suçtan dolayı hapis cezası alan kişi, ceza süresi ne olursa olsun seçilme yeterliliğine sahiptir.
Doğru ifadeye göre taksirli suçlar, milletvekili seçilme engelini belirleyen süre sınırlarının tamamen dışındadır. Dolayısıyla, bir kişi taksirli bir suçtan dolayı 33 yıl, hatta 1010 yıl hapis cezası alsa bile, bu durum onun milletvekili seçilmesine engel teşkil etmez.

Adım Adım Çözüm

1
Taksirli suçların istisnasını kontrol etme
Anayasa'nın 7676. maddesine göre taksirli suçlar, seçilme engelini belirleyen bir yıllık hapis cezası sınırı kapsamı dışındadır.
Kasıtlı olmayan (taksirli) eylemlerin siyasi haklardan mahrumiyet doğurmaması ilkesi esastır.
2
Yüz kızartıcı suçlarda af etkisini değerlendirme
Hırsızlık, dolandırıcılık, rüşvet gibi suçlar affa uğrasa bile seçilme engelini kalıcı hale getirir.
Kamu vicdanı ve devlet yönetimine duyulan güvenin korunması amaçlanır.
3
Askerlik durumundaki 'ilişiği bulunmamak' kavramını analiz etme
20172017 sonrası 'askerliğini yapmış olmak' şartı yerine 'askerlikle ilişiği bulunmamak' şartı gelmiştir; ancak yasal ertelemesi (tecil) olmayanlar aday olamaz.
Askerlik çağına gelen bir bireyin yasal bir statü (erteleme, muafiyet veya terhis) içinde olması gerekir.
4
Hapis cezasının niteliğini ve süresini inceleme
Kasıtlı bir suçtan alınan 11 yıl (1212 ay) veya üzeri hapis cezası, paraya çevrilse dahi seçilme yeterliliğini kaybettirir.
Önemli olan hükmedilen ceza süresidir, infaz yöntemi bu anayasal engeli değiştirmez.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Suç Kategorileri
ÖncekiSayfa 12 / 41Sonraki