Examkin

Yasama

802 soru

Soru 261Soru →

Yapılan bir milletvekili genel seçiminde, ilgili seçim çevresinde en yüksek oyu alarak İl Seçim Kurulundan milletvekili seçim tutanağını (mazbata) alan bir kişinin hukuki durumuyla ilgili; henüz Türkiye Büyük Mevlis Meclisi Genel Kurulunda ant içmediği ve seçim sonuçlarına yönelik itiraz sürecinin Yüksek Seçim Kurulu nezdinde devam ettiği varsayıldığında, 1982 Anayasası hükümleri çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatı İl Seçim Kurulunca mazbatanın düzenlenmesiyle kazanıldığından, kişi henüz ant içmemiş olsa dahi bu andan itibaren yasama dokunulmazlığından yararlanmaya başlar.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı İl Seçim Kurulunca mazbatanın düzenlenmesiyle kazanıldığından, kişi henüz ant içmemiş olsa dahi bu andan itibaren yasama dokunulmazlığından yararlanmaya başlar.
Milletvekilliği sıfatı, seçim sonuçlarının kesinleşmesi ve İl Seçim Kurulu tarafından mazbatanın düzenlenmesiyle hukuken kazanılır. 1982 Anayasası'nın 83. maddesi uyarınca yasama dokunulmazlığı seçilme anıyla başlar. Ant içme töreni ise bu sıfatın kazandırdığı yetkilerin (yasama faaliyetlerine katılma, oy kullanma vb.) kullanılabilmesi için bir 'ifade şartı' niteliğindedir; sıfatın kendisini veya dokunulmazlığı başlatmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliği sıfatının kazanılma anını belirle
Milletvekilliği sıfatı, İl Seçim Kurulu tarafından düzenlenen seçim tutanağının (mazbata) adaya verilmesi veya düzenlenmesiyle kazanılır.
YSK ve Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre seçilme iradesinin resmiyet kazanması sıfatın kazanılması için yeterlidir.
2
Yasama dokunulmazlığının başlangıç zamanını tespit et
Dokunulmazlık, milletvekilliği sıfatının kazanıldığı andan (seçilme anından) itibaren başlar.
1982 Anayasası madde 83 uyarınca dokunulmazlık seçimden önce veya sonra işlenen suçları kapsar ve seçilme anıyla aktifleşir.
3
Ant içmenin (yeminin) hukuki niteliğini analiz et
Ant içme, milletvekilliği sıfatını kazanan kişinin bu sıfattan doğan 'yetkileri kullanabilmesi' ve meclis çalışmalarına katılabilmesi için bir şarttır.
Yemin etmeyen bir milletvekili sıfatını korur ve dokunulmazlıktan yararlanır ancak oy kullanamaz veya komisyonlarda görev alamaz.

Anahtar Kavram

Milletvekilliği Sıfatının Kazanılması ve Dokunulmazlık İlişkisi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 262Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen yasama bağışıklıkları (yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı) ile ilgili olarak, bir milletvekili hakkında gerçekleştirilebilecek hukuki süreçler bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığı, milletvekili hakkında sadece cezai takibat yapılmasını engeller; milletvekiline karşı hukuk mahkemelerinde tazminat davası açılmasına engel oluşturmaz.

Cevap

Yasama dokunulmazlığı sadece cezai işlemleri kapsadığı için milletvekiline karşı tazminat davası açılmasına engel değildir.
Yasama dokunulmazlığı, milletvekillerinin görevlerini yaparken dış baskılardan korunması amacıyla cezai takibata karşı getirilen geçici bir güvencedir. 1982 Anayasası'nın 83. maddesi uyarınca, dokunulmazlık sadece ceza yargılamasını (tutuklama, sorgulama vb.) engeller. Milletvekilinin şahsi borçları veya eylemleri nedeniyle aleyhine hukuk mahkemelerinde tazminat davası açılması veya icra takibi yapılması için dokunulmazlığın kaldırılmasına gerek yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama bağışıklıklarının türlerini belirle
Sorumsuzluk (söz/oy) ve Dokunulmazlık (suç iddiası) ayrımı yapılır.
İki kavramın hukuki sonuçları farklıdır.
2
Dokunulmazlığın kapsamını analiz et
Dokunulmazlık; tutulma, sorgulanma, tutuklanma ve yargılanma işlemlerini engeller.
Bu işlemler ceza hukukuna özgü işlemlerdir.
3
Hukuki (şahsi) sorumluluğu değerlendir
Anayasa'nın 83. maddesi uyarınca dokunulmazlık şahsi hukuk davalarını (tazminat davası gibi) kapsamaz.
Milletvekilinin mali sorumluluğu ile cezai dokunulmazlığı birbirinden ayrı tutulmuştur.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Kapsamı (Cezai vs Hukuki Sorumluluk)

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı Anayasa Mahkemesine başvuru süreci ve sürelerini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 263Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen "TBMM'nin görev ve yetkileri" ile bu yetkilerin kullanım usulleri ve hukuki nitelikleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı, TBMM tarafından kabul edilen Bütçe Kanunu'nu, anayasaya aykırı bulması halinde bir kez daha görüşülmek üzere Meclis'e geri gönderebilir.

Cevap

Cumhurbaşkanı'nın bütçe kanunlarını Meclis'e geri gönderebileceği yönündeki ifade yanlıştır; zira bütçe kanunları veto yetkisinin tek istisnasıdır.
1982 Anayasası'nın 89. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı, TBMM'den gelen kanunları yayımlamak veya bir kez daha görüşülmek üzere geri göndermekle yükümlüdür. Ancak bu maddede açıkça belirtildiği üzere, bütçe kanunları bu geri gönderme (veto) yetkisinin dışındadır. Cumhurbaşkanı bütçe kanununu uygun bulmasa dahi yayımlamak zorundadır; fakat yargısal denetim için Anayasa Mahkemesi'ne başvurma hakkı saklıdır.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'nin antlaşmalar üzerindeki yetkisini değerlendir.
TBMM onaylamayı 'uygun bulur', onaylama işlemi ise Cumhurbaşkanı'na aittir.
Anayasa'nın 90. ve 104. maddeleri arasındaki görev paylaşımını teyit etmek.
2
Af ilanı için gereken nitelikli çoğunluğu kontrol et.
Beşte üç çoğunluk (360360 oy) gereklidir.
Genel ve özel af ilanı için Anayasa'nın 87. maddesindeki özel şartı hatırlamak.
3
TBMM işlemlerinin hukuki formunu (Kanun vs. Parlamento Kararı) ayırt et.
Savaş ilanı bir parlamento kararıdır; para basılması ise kanunla olur.
Yasama organının hangi işlemleri kanunla, hangilerini iç işleyiş kararıyla yaptığını analiz etmek.
4
Cumhurbaşkanı'nın bütçe kanunu üzerindeki veto yetkisini incele.
Cumhurbaşkanı bütçe kanunlarını geri gönderemez.
Anayasa m. 89'daki veto yetkisinin tek istisnasını tespit etmek.

Anahtar Kavram

TBMM'nin Görevleri ve Yasama İşlemlerinin Hukuki Niteliği
Soru 264Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından alınan parlamento kararları, kural olarak Cumhurbaşkanının onayına sunulmaz ve bu kararlara karşı yargı yolu kapalıdır. Ancak Anayasa, hukuk devleti ilkesinin bir gereği olarak bazı parlamento kararları için bu kurala istisna getirerek yargısal denetimi mümkün kılmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin yargısal denetimine tabi olmayan parlamento kararlarından biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin savaş ilanına karar vermesi

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin savaş ilanına karar vermesi
Parlamento kararları kural olarak yargı denetimine tabi değildir. Anayasa'da bu kuralın yalnızca üç istisnası vardır: Meclis İçtüzüğü, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin belirli sebeplerle (istifa, devamsızlık, bağdaşmazlık) düşürülmesi. Savaş ilanı kararı bu üç istisna arasında yer almadığı için hakkında Anayasa Mahkemesine iptal davası açılamaz, yani yargı yolu kapalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Parlamento kararlarının genel yargısal rejimini belirlemek.
Parlamento kararları kural olarak yargı denetimi dışındadır.
Anayasa'daki genel kuralı hatırlamak, seçenekleri elemek için temel oluşturur.
2
Yargı yolu açık olan istisnai parlamento kararlarını listelemek.
1. Meclis İçtüzüğü, 2. Dokunulmazlığın kaldırılması, 3. Milletvekilliğinin düşmesi (İstifa, bağdaşmazlık, devamsızlık halleri).
Soru kökündeki istisna durumlarını netleştirmek.
3
Seçeneklerde verilen kararları bu üç istisna ile karşılaştırmak.
Meclis içtüzüğü, dokunulmazlık ve devamsızlık/bağdaşmazlık sebebiyle düşme kararlarının istisnalar arasında olduğu görüldü.
Doğru cevaba ulaşmak için yanlış seçenekleri (istisnaları) elemek.
4
Savaş ilanı kararının hukuki durumunu kontrol etmek.
Savaş ilanı bir parlamento kararıdır ancak yargı denetimine tabi olan istisnalar arasında sayılmamıştır.
Yargı yolu kapalı olan nihai kararı tespit etmek.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarında Yargı Denetimi İstisnaları

İpuçları

1
Anayasa Mahkemesi'nin denetlediği sadece üç tip parlamento kararı vardır; diğerlerinin tamamı yargı denetimi dışındadır.
2
İçtüzük, dokunulmazlık ve milletvekilliğinin düşmesi dışındaki tüm parlamento kararlarına karşı yargı yolu kapalıdır.
3
Seçeneklerdeki 'milletvekilliğinin düşmesi' ve 'dokunulmazlık' kavramlarını içeren şıklar, Anayasa'nın 85. maddesi uyarınca yargı yolu açık olan işlemlerdir.

Daha Fazla Pratik

Parlamento kararları ile kanunlar arasındaki farkları (Cumhurbaşkanı onayı, resmi gazetede yayımlanma süreci vb.) tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 265Soru →

19821982 Anayasası'nda yer alan düzenlemeler uyarınca, seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) ve ara seçim süreçleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.

Cevap

Cumhurbaşkanı tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi durumunda, Meclis ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin birlikte yapılması anayasal bir zorunluluktur.
Cumhurbaşkanı'nın seçimleri yenileme kararı alması durumunda, hem Türkiye Büyük Millet Meclisi hem de Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin aynı gün ve birlikte yapılması anayasal bir kuraldır. Bu yetki Cumhurbaşkanı tarafından herhangi bir şart veya gerekçeye bağlı olmaksızın kullanılabilir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 116116. maddesindeki seçimlerin yenilenmesi usulünü incele.
Cumhurbaşkanı'na herhangi bir gerekçe göstermeksizin seçimleri yenileme yetkisi tanındığı görülür.
Yeni hükümet sisteminde yürütme ve yasamanın karşılıklı olarak seçimleri yenileme yetkisi bulunmaktadır.
2
Seçimlerin yapılış şeklini kontrol et.
Kararı kim alırsa alsın (TBMM veya CB), her iki seçimin de birlikte yapılması gerektiği tespit edilir.
Eş zamanlı seçim ilkesi, yasama ve yürütme arasındaki uyumu korumayı amaçlar.

Anahtar Kavram

Seçimlerin Yenilenmesi ve Birlikte Yapılma Kuralı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 266Soru →

19821982 Anayasası'nın "Milletvekili seçilme yeterliliği" başlıklı 7676. maddesi ve ilgili seçim mevzuatı hükümleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde; adaylık şartları ve seçilme engelleri hakkında aşağıda yer alan ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa’da tahdidi olarak sayılan yüz kızartıcı suçlardan biriyle mahkûm olan bir kimse, bu mahkûmiyeti genel veya özel affa uğramış olsa dahi milletvekili seçilemez.

Cevap

Anayasa’da sayılan yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olanların, affa uğramış olsalar bile milletvekili seçilemeyeceklerini belirten ifade doğrudur.
Anayasa'nın 7676. maddesine göre; zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlarla kaçakçılık, resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma gibi suçlardan hüküm giymiş olanlar, affa uğramış olsalar bile milletvekili seçilemezler. Bu hüküm, bu suç tipleri için seçilme engelinin mutlak olduğunu ve hiçbir af türüyle (genel veya özel) ortadan kaldırılamayacağını ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası m. 7676 kapsamındaki seçilme yeterliliği şartlarını incelemek.
Milletvekili seçilebilmek için 1818 yaşını doldurmuş olmak, en az ilkokul mezunu olmak ve askerlikle ilişiği bulunmamak gibi şartlar tespit edildi.
Genel şartların doğruluğunu teyit etmek.
2
Adli sicil engellerini ve affın etkisini analiz etmek.
Taksirli suçlar hariç toplam 11 yıl veya daha fazla hapis cezası alanların engelli olduğu, ancak yüz kızartıcı suçlarda (hırsızlık, dolandırıcılık, rüşvet vb.) affın engeli kaldırmadığı görüldü.
Özel suç tiplerinin anayasal istisnasını belirlemek.
3
Kamu görevlileri ve askerlik durumuna dair istisnaları değerlendirmek.
Kamu işçilerinin istifa zorunluluğu olduğu ve askerlikte 'tecil' durumunun adaylığa engel olmadığı saptandı.
Diğer seçeneklerdeki teknik hataları ayıklamak.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Engelleri ve Affın Etkisi

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona erme halleri ile seçilme yeterliliği arasındaki 'seçilmeye engel bir suçtan mahkûm olma' ilişkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 267Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda yapılan bir oylamaya 240240 milletvekili katılmıştır. Anayasa'da özel bir karar yeter sayısı öngörülmeyen bu durumda, söz konusu kararın kabul edilebilmesi için gereken en az 'kabul' oyu sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 151

Cevap

Meclis oylamalarında karar yeter sayısı için alt sınır olan 151 milletvekilinin kabul oyu vermesi gerekmektedir.
1982 Anayasası'nın 96. maddesine göre TBMM, üye tamsayısının en az üçte biri (200200) ile toplanır ve katılanların salt çoğunluğu ile karar verir. Ancak bu karar sayısı, üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (151151) az olamaz. Senaryoda 240240 milletvekilinin katıldığı belirtilmiştir; 240240'ın salt çoğunluğu olan 121121 sayısı, anayasal alt sınır olan 151151'in altında kaldığı için kabul için en az 151151 oy gerekmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplantı yeter sayısının kontrol edilmesi
Meclis, üye tamsayısının 1/3'ü olan 200200 vekil ile toplanabilir. 240240 vekil katıldığına göre toplantı geçerlidir.
Toplantı yeter sayısı sağlanmadan yapılan oylamalar hukuken geçersizdir.
2
Katılanların salt çoğunluğunun hesaplanması
240/2=120240 / 2 = 120, bir fazlası 121121.
Genel kural olarak kararlar katılanların salt çoğunluğuyla alınır.
3
Karar yeter sayısı alt sınırının (anayasal engel) belirlenmesi
Üye tamsayısı 600600 olduğu için 600/4+1=151600 / 4 + 1 = 151.
Anayasa 96. maddeye göre karar yeter sayısı 151151 sayısından az olamaz.
4
Hesaplanan değerlerin karşılaştırılması
121<151121 < 151 olduğu için geçerli olan sayı 151151'dir.
Salt çoğunluk anayasal alt sınırın altında kalırsa, alt sınır esas alınır.

Anahtar Kavram

Meclis Karar Yeter Sayısı Alt Sınırı

Daha Fazla Pratik

Nitelikli çoğunluk gerektiren Anayasa değişikliği ve Meclis Başkanı seçimi turlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 268Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişiklikler neticesinde Türkiye Büyük Millet Meclisinin bilgi edinme ve denetim yolları yeniden yapılandırılmıştır.

Buna göre, güncel anayasal düzenlemeler çerçevesinde "Yazılı Soru" mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilleri tarafından Cumhurbaşkanı yardımcıları veya bakanlara hitaben sorulur.

Cevap

Yazılı soru; milletvekillerinin, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yazılı olarak soru sormalarından ibarettir.
1982 Anayasası'nın 9898. maddesine göre yazılı soru; milletvekillerinin, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yazılı olarak soru sormalarından ibarettir. Bu yöntemle milletvekilleri, yürütme organının faaliyetleri hakkında bilgi edinirler.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 9898. maddesindeki denetim yollarını tanımlamak.
Meclis; Meclis araştırması, Genel görüşme, Meclis soruşturması ve Yazılı soru yollarıyla bilgi edinme ve denetleme yetkisini kullanır.
Sorunun hangi hukuki dayanağa sahip olduğunu belirlemek için gereklidir.
2
Yazılı sorunun muhataplarını belirlemek.
Yazılı soru önergeleri Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yöneltilir.
20172017 değişikliği ile Cumhurbaşkanı'na soru sorma yetkisi kaldırılmıştır.
3
Süreci ve cevaplama süresini teyit etmek.
Yazılı soru önergeleri en geç 1515 gün içinde cevaplanmalıdır.
Süreçteki yasal zorunlulukları hatırlamak doğru şıkkı teyit eder.

Anahtar Kavram

TBMM'nin Bilgi Edinme ve Denetim Yolları

İpuçları

1
Yazılı sorunun kime sorulabileceği konusunda 2017 anayasa değişikliklerini düşünün.
2
Cumhurbaşkanının Meclis tarafından denetlenme yollarının sınırlı olduğunu ve doğrudan soru sorulamadığını hatırlayın.
3
Yazılı soru önergeleri sadece Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yöneltilir ve 15 gün içinde cevaplanır.

Daha Fazla Pratik

Meclis araştırması ve meclis soruşturması arasındaki farkları, özellikle kimlerin yargılanabileceği açısından tekrar edin.
Tahmini Süre:45s
Soru 269Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen milletvekilliğinin sona ermesi usulleri dikkate alındığında; milletvekilliğinin düşmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda herhangi bir oylama yapılmasına gerek olmayan ve üyeliğin, kesinleşmiş yargı kararının Genel Kurula bildirilmesiyle kendiliğinden sona erdiği durum aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilinin seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giymesi

Cevap

Milletvekilinin seçilmeye engel bir suçtan dolayı kesin hüküm giymesi durumunda, herhangi bir Meclis kararına gerek kalmaksızın bildirimle üyelik sona erer.
1982 Anayasası'nın 84. maddesine göre; kesin hüküm giyme veya kısıtlanma halinde milletvekilliğinin düşmesi, bu husustaki kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle gerçekleşir. Bu süreçte TBMM Genel Kurulu'nda bir oylama yapılmaz; kararın okunmasıyla üyelik kendiliğinden düşer.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğini sona erdiren usullerin (bildirim, Meclis kararı, kendiliğinden) sınıflandırılması
İstifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık Meclis kararı gerektirir. Ölüm ve CB seçilme kendiliğinden sona erdirir. Kesin hüküm ve kısıtlanma ise bildirimle sona erdirir.
Anayasa her durum için farklı bir usul (yöntem) öngörmüştür.
2
Meclis oylaması gerektiren (karar ile düşen) durumların elenmesi
İstifa (basit çoğunluk), Devamsızlık (301 oy) ve Bağdaşmazlık seçenekleri elenir.
Bu hallerde TBMM Genel Kurulu irade göstermedikçe üyelik düşmez.
3
Kesinleşmiş yargı kararı ve bildirim mekanizmasının incelenmesi
Kesin hüküm giyme ve kısıtlanma durumlarının Genel Kurula bildirilmesiyle üyeliğin düştüğü tespit edilir.
Anayasa Madde 84/2 gereği yargı kararı kesinleştiğinde Meclis'in takdir yetkisi yoktur, bildirim yeterlidir.
4
Güncel anayasal değişikliklerin kontrol edilmesi
Parti kapatılmasına neden olmanın artık bir sona erme nedeni olmadığı teyit edilir.
2010 değişikliği ile bu hüküm yürürlükten kalkmıştır.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Bildirim Yoluyla Sona Ermesi

İpuçları

1
Milletvekilliğinin düşmesi için ya Meclis Kararı gerekir ya da karara gerek kalmadan (bildirim/kendiliğinden) düşer.
2
Soru, oylama yapılmayan ve sadece mahkeme kararının okunmasının yettiği durumu sormaktadır.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliği düşürülen bir kişinin bu karara karşı Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açma süresini ve mahkemenin karar verme süresini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 270Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı'nın oluşumu, üyeleri ve seçim süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis bünyesinde kurulan ihtisas komisyonlarının başkanları, Başkanlık Divanı'nın doğal üyeleri arasında yer alır.

Cevap

Meclis ihtisas komisyonlarının başkanları Başkanlık Divanı'nın bir parçası değildir.
Meclis ihtisas komisyonlarının başkanları (örneğin Anayasa Komisyonu Başkanı), Meclis'in yönetim ve temsil organı olan Başkanlık Divanı'nın üyesi değildir. Başkanlık Divanı sadece Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Kâtip Üyeler ve İdare Amirlerinden meydana gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Başkanlık Divanı'nın anayasal bileşenlerini hatırla.
Divan; Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Kâtip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur.
Anayasa'nın 9494. maddesi Divan üyelerini sınırlı sayıda (numerus clausus) saymıştır.
2
İhtisas komisyonu başkanlarının statüsünü değerlendir.
Komisyon başkanları kendi komisyonlarının işleyişinden sorumludur, Meclis'in genel yönetim organı olan Divan'da yer almazlar.
Meclis'teki idari ve yasama görevleri arasındaki sınırları belirlemek.
3
Siyasi parti gruplarının Divan üzerindeki etkisini ve kısıtlamalarını kontrol et.
Gruplar aday gösteremez ve Divan üye sayıları grup büyüklüklerine göre orantılı dağıtılır.
Meclis Başkanlığı'nın tarafsızlığını korumak ve temsilde adaleti sağlamak.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı'nın Oluşumu ve Üyeleri
Tahmini Süre:50s
Soru 271Soru →

1982 Anayasası’na göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletlerarası antlaşmaları onaylamak ve yayımlamak

Cevap

Milletlerarası antlaşmaları onaylamak ve yayımlamak yetkisi Cumhurbaşkanına aittir, TBMM sadece bu antlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulur.
1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre, milletlerarası antlaşmaları onaylamak ve yayımlamak Cumhurbaşkanının görevleri arasındadır. TBMM'nin bu konudaki yetkisi, Anayasa'nın 90. maddesi uyarınca antlaşmanın onaylanmasını bir kanunla 'uygun bulmak' ile sınırlıdır. Dolayısıyla onaylama ve yayımlama işlemi bir yasama işlemi değil, yürütme işlemidir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 87. maddesindeki yasama organının (TBMM) görevlerini hatırla.
TBMM'nin kanun yapmak, bütçe görüşmek, para basmak, savaş ilanı ve af ilanı gibi yetkileri olduğu görülür.
Soruda TBMM'nin yetkisi olmayan seçeneği bulmak için genel yetki sınırlarını belirlemek gerekir.
2
Dış ilişkiler ve antlaşmalar konusundaki yetki paylaşımını analiz et.
TBMM'nin 'uygun bulma' (yasama), Cumhurbaşkanının ise 'onaylama ve yayımlama' (yürütme) yetkisine sahip olduğu saptanır.
KPSS'de en sık sorulan yetki ayrımı noktalarından biri antlaşmaların onay sürecidir.
3
Seçenekler arasında yürütme organına ait olan işlemi işaretle.
Onaylama ve yayımlama işleminin TBMM'ye değil, Cumhurbaşkanına ait olduğu sonucuna ulaşılır.
Yürütme işlemlerinin yasama yetkisiymiş gibi gösterilmesi tipik bir yanıltıcı soru formatıdır.

Anahtar Kavram

TBMM'nin Görevleri ve Yürütme ile Yetki Ayrımı

İpuçları

1
Milletlerarası antlaşmalarla ilgili süreçte 'uygun bulma' ve 'onaylama' kavramları farklı organlara aittir.
2
Onaylamak ve yayımlamak, devletin dış dünyadaki temsilcisi olan ve yürütmenin başında bulunan makamın yetkisidir.
3
TBMM antlaşmaları bir kanunla 'uygun bulur', Cumhurbaşkanı ise bu antlaşmaları 'onaylar'.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının tek başına yapabildiği işlemler ile TBMM'nin onayına tabi olan işlemleri (örneğin OHAL) karşılaştıran bir tablo hazırlayınız.
Tahmini Süre:45s
Soru 272Soru →

1982 Anayasası'nda milletvekillerinin meclis çalışmalarını baskı altında kalmadan ve özgürce yerine getirebilmeleri için "yasama sorumsuzluğu" ve "yasama dokunulmazlığı" ilkeleri düzenlenmiştir. Bu iki kurumun özellikleri ve hukuki sonuçları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığı kaldırılan bir milletvekili hakkında verilen bu kararın iptali için ilgili milletvekili veya bir başka milletvekili 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir; Mahkeme bu istemi 15 gün içinde karara bağlar.

Cevap

Milletvekilliği dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı, kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal başvurusu yapılabilir ve Mahkeme bu başvuruyu 15 gün içinde kesin olarak karara bağlamak zorundadır.
Doğru olan seçenek, yasama dokunulmazlığının kaldırılması işlemine karşı öngörülen yargısal denetim sürecini ifade etmektedir. 1982 Anayasası'nın 85. maddesine göre, dokunulmazlığı kaldırılan milletvekili veya bir başka milletvekili, kararın alındığı tarihten itibaren 7 gün içinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açabilir. Anayasa Mahkemesi bu başvuruyu 15 gün içinde inceleyerek kesin bir karara bağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama Dokunulmazlığı ve Sorumsuzluğu ayrımını yapınız.
Sorumsuzluk mutlak ve süreklidir; Dokunulmazlık ise nisbi ve geçicidir.
Soruda her iki kavramın hukuki sınırları sorgulanmaktadır.
2
Dokunulmazlığın yargısal denetimini kontrol ediniz.
Anayasa madde 85'e göre yargı yolu açıktır.
Parlamento kararlarının çoğuna yargı yolu kapalı olsa da dokunulmazlığın kaldırılması istisnai bir durumdur.
3
Yargısal denetimdeki süreleri teyit ediniz.
Başvuru süresi 7 gün, karara bağlama süresi 15 gündür.
KPSS sorularında bu teknik süreler belirleyici çeldirici veya cevap anahtarıdır.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Yargısal Denetimi (Anayasa Madde 85)

İpuçları

1
Yasama sorumsuzluğu ve dokunulmazlığı arasındaki en temel fark birinin mutlak, diğerinin nisbi olmasıdır.
2
Parlamento kararlarına karşı kural olarak yargı yolu kapalıdır ancak Anayasa Mahkemesi'ne götürülebilen üç istisnayı hatırlayın: Meclis İçtüzüğü, Milletvekilliğinin Düşmesi ve Dokunulmazlığın Kaldırılması.
3
Dokunulmazlığın kaldırılması kararına itiraz süreleri 7 ve 15 gün olarak belirlenmiştir.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin düşmesi ve bu karara karşı yargı yolu sürecini inceleyerek dokunulmazlığın kaldırılması süreci ile benzerliklerini karşılaştırın.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 273Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen kanunların Cumhurbaşkanı tarafından incelenmesi, yayımlanması veya geri gönderilmesi süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğu (301 milletvekili) ile aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamak zorundadır.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğu (301 milletvekili) ile aynen kabul ederse, Cumhurbaşkanı bu kanunu yayımlamak zorundadır.
1982 Anayasası'na göre kanunlar Meclis'te kabul edildikten sonra Cumhurbaşkanı'na gönderilir. Cumhurbaşkanı 15 gün içinde ya yayımlar ya da geri gönderir. Eğer Meclis, geri gönderilen metni hiçbir değişiklik yapmadan üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (en az 301 kabul oyuyla) tekrar kabul ederse, Cumhurbaşkanı'nın artık bu kanunu ikinci kez geri gönderme yetkisi kalmaz ve yayımlamak zorunda kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Kanun teklif yetkisini belirle.
Sadece milletvekilleri kanun teklifi verebilir (Bütçe hariç).
Yasal sürecin başlangıç noktasını saptamak için.
2
Cumhurbaşkanının inceleme süresini kontrol et.
Cumhurbaşkanı 15 gün içinde yayımlar veya geri gönderir.
Zaman aşımı veya işlem sürelerini doğru bilmek gerekir.
3
Meclisin geri gönderilen kanun üzerindeki yetkisini analiz et.
Meclis, kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (301) aynen kabul ederse veto aşılamaz ve yayımlanır.
Yasama organının yürütme üzerindeki üstünlüğünü ve karar yeter sayısını test etmek için.

Anahtar Kavram

Kanunların Yayımlanması ve Veto Süreci

İpuçları

1
Cumhurbaşkanı'nın kanunları incelemesi için anayasada belirlenen gün sayısını ve veto edemeyeceği özel kanunu hatırlayın.
2
Meclisin bir kanunu Cumhurbaşkanı'na rağmen yürürlüğe sokabilmesi için gereken 'nitelikli çoğunluk' (301) kuralını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Kanun yapım süreci ile parlamento kararları arasındaki farkları ve parlamento kararlarının yargısal denetimini çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 274Soru →

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen kanunların Cumhurbaşkanı tarafından incelenmesi, geri gönderilmesi ve yayımlanması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı, Meclis tarafından aynen kabul edilen ve yayımlamak zorunda kaldığı kanunlar aleyhine Anayasa Mahkemesinde iptal davası açamaz.

Cevap

Cumhurbaşkanı'nın, Meclis tarafından aynen kabul edilerek yayımlanan kanunlar aleyhine Anayasa Mahkemesinde iptal davası açamayacağını belirten ifade yanlıştır.
1982 Anayasası'nın 89. ve 150. maddelerine göre, Cumhurbaşkanı yayımladığı kanunların (TBMM tarafından aynen kabul edilerek yayımlanması zorunlu hale gelmiş olsa dahi) Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle Anayasa Mahkemesinde iptal davası açma hakkına sahiptir. Kanunu 'aynen kabul' yoluyla yayımlamak zorunda kalması, onun yargı yoluna başvurmasına engel teşkil etmez.

Adım Adım Çözüm

1
Kanunun Cumhurbaşkanına sunulması
Meclis tarafından kabul edilen kanun yayımlanmak üzere Cumhurbaşkanına gönderilir.
Kanun yapım sürecinde yürütme organının denetim yetkisini başlatmak.
2
İnceleme ve geri gönderme yetkisinin değerlendirilmesi
Cumhurbaşkanı 15 gün içinde kanunu ya yayımlar ya da bütçe kanunları hariç olmak üzere geri gönderir.
Anayasal denge ve denetleme mekanizmasını işletmek.
3
Meclisin ısrar (aynen kabul) mekanizmasının kontrolü
TBMM, geri gönderilen kanunu 301 (salt çoğunluk) ile aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı yayımlamak zorundadır.
Yasama organının iradesinin üstünlüğünü ve yayımlama zorunluluğunu tespit etmek.
4
Yargısal denetim yetkisinin incelenmesi
Kanun yayımlandıktan sonra Cumhurbaşkanı'nın Anayasa Mahkemesine başvurma yetkisi devam eder.
Bir kanunun zorunlu olarak yayımlanması, o kanunun anayasaya uygunluğunun kabul edildiği anlamına gelmez.

Anahtar Kavram

Kanunların ısrar süreci ve yargısal denetimi

İpuçları

1
Cumhurbaşkanı'nın kanunları yayımlama zorunluluğu ile yargısal denetim hakkını birbirinden ayırın.
2
Meclis'in 'aynen kabul' (ısrar) etmesi sadece yayımlamayı zorunlu kılar, AYM yolunu kapatmaz.
3
Cumhurbaşkanı, iptal davası açma yetkisi en geniş olan öznelerden biridir; kendi yayımladığı kanuna da dava açabilir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının geri gönderemediği tek kanun olan Bütçe Kanunu'nun hazırlık süreci ve TBMM'deki görüşülme usullerini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 275Soru →

1982 Anayasası ve ilgili seçim mevzuatı uyarınca, milletvekili seçilebilmek için adayların hem genel niteliklere sahip olmaları hem de seçilmeye engel teşkil eden durumlardan arınmış olmaları gerekmektedir.

Buna göre, aşağıda durumları belirtilen aday adaylarından hangisinin milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olduğu söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geçmişte dolandırıcılık suçundan mahkumiyet alan ancak daha sonra hakkında özel af çıkarılarak cezası kaldırılan bir kişi

Cevap

Dolandırıcılık suçundan mahkumiyet alan ancak özel af ile cezası kaldırılan kişinin milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olduğu söylenemez.
1982 Anayasası'nın 76. maddesine göre; zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyenler, affa uğramış olsalar bile milletvekili seçilemezler. Bu nedenle dolandırıcılık suçundan mahkum olan kişi, özel af almış olsa dahi aday olamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Yaş, eğitim ve askerlik kriterlerinin değerlendirilmesi
20 yaş (18+), lise mezunu (ilkokul+) ve tecilli askerlik (ilişiği bulunmamak) şartları sağladığı için bu durumdaki kişi seçilebilir.
Milletvekili seçilme yaşının 18'e düşürülmesi ve askerlik için sadece ilişiği bulunmamak şartının aranması nedeniyle.
2
Kasıtlı ve taksirli suç ayrımının yapılması
Taksirli suçlardan alınan cezalar süresi ne olursa olsun engel değildir; kasten işlenen 1 yıl üzerindeki cezalar ise genel af ile temizlenebilir.
Anayasa'da taksirli suçların açıkça istisna tutulması ve yüz kızartıcı olmayan suçlarda affın seçilme engelini kaldırması nedeniyle.
3
Kamu görevlilerinin istifa zorunluluğu kapsamının kontrol edilmesi
Kamu kurumlarındaki memurlar istifa etmelidir ancak 'işçi' statüsündekiler görevlerinden ayrılmadan aday olabilirler.
Anayasa'nın 76. maddesinin son fıkrasında işçi niteliği taşıyanların kapsam dışı bırakılması nedeniyle.
4
Yüz kızartıcı suçlar ve af ilişkisinin incelenmesi
Dolandırıcılık, hırsızlık, rüşvet gibi suçlar 'affa uğramış olsalar bile' seçilmeye mutlak engeldir.
Anayasa'nın yüz kızartıcı suçlar için getirdiği 'mutlak yasak' ilkesi nedeniyle.

Anahtar Kavram

Milletvekili Seçilme Yeterliliği ve Affın Etkisi

İpuçları

1
Anayasa'da bazı suçlar için affın dahi seçilme engelini kaldırmayacağı özel olarak belirtilmiştir.
2
Dolandırıcılık, hırsızlık ve rüşvet gibi 'yüz kızartıcı' olarak nitelendirilen suçların hukuki sonuçlarını hatırlayın.
3
Taksirli suçlar kapsam dışıdır, genel suçlarda af engeli kaldırır; ancak yüz kızartıcı suçlarda af bir işe yaramaz.

Daha Fazla Pratik

Seçilme yeterliliği ile milletvekilliğinin sona erme nedenleri arasındaki farkları karşılaştırmak konuyu pekiştirmenize yardımcı olabilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 276Soru →

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) üyeliklerinde boşalma olması durumunda gidilen "ara seçim" süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Boşalan üyeliklerin sayısı üye tamsayısının yüzde beşini bulduğu hallerde, genel seçimlere bir yıldan az süre kalmış olsa dahi üç ay içinde ara seçim yapılması zorunludur.

Cevap

Üye tamsayısının %5'inin boşalması durumunda dahi, genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamaz.
Üye tamsayısının yüzde beşinin (%30 milletvekili) boşalması durumunda, ara seçimin 3 ay içinde yapılmasına karar verilir ve bu durumda genel seçimin üzerinden 30 ay geçmesi şartı aranmaz. Ancak, Anayasa'nın 78. maddesinin 4. fıkrasına göre 'Genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamaz' kuralı bu durum için de geçerlidir. Bu yasağın tek istisnası bir ilin veya seçim çevresinin Meclis'te hiç üyesinin kalmamasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Ara seçim yasaklarını belirle.
Genel kural: Seçimden sonraki ilk 30 ay ve seçimden önceki son 1 yıl ara seçim yapılamaz.
Anayasa'nın 78. maddesinde belirtilen zaman sınırlamalarını tespit etmek gerekir.
2
Yüzde beş boşalma (%30 milletvekili) durumunu analiz et.
30 aylık yasak kalkar ancak 1 yıllık yasak devam eder.
Yüzde beşlik boşalma, sadece dönemin başındaki yasağı deler, sonundaki yasağı etkilemez.
3
Temsilcisiz kalma (0 milletvekili) durumunu analiz et.
Hem 30 aylık hem de 1 yıllık yasak uygulanmaz.
Bir ilin hiç temsilcisinin kalmaması demokratik temsil ilkesine aykırı olduğu için tüm kısıtlamalar kaldırılmıştır.
4
Hatalı ifadeyi tespit et.
Yüzde beşlik boşalma halinde 1 yıl kalsa dahi seçim yapılacağını belirten ifade yanlıştır.
Anayasa %5 kuralında 1 yıllık yasağın korunduğunu açıkça belirtmektedir.

Anahtar Kavram

Ara Seçim Yasakları ve İstisnaları

İpuçları

1
Anayasa'da ara seçim için iki ana zaman yasağı vardır: İlk 30 ay ve son 1 yıl.
2
Üye tamsayısının %5'i boşaldığında hangi zaman yasağının delindiğine, hangisinin korunduğuna dikkat edin.
3
Son 1 yıl yasağı çok katıdır; sadece bir ilin tamamen temsilcisiz kalması (0 milletvekili) durumunda bu yasak dikkate alınmaz.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin geriye bırakılması (ertelenmesi) şartlarını ve süresini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 277Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda yapılan oylamalara ilişkin asgari karar yeter sayıları, oylanan konunun niteliğine göre değişkenlik göstermektedir.

Buna göre, birleşimde hazır bulunan milletvekili sayısının **330330** olduğu bir oturumda;

I. Olağan bir kanun teklifinin kabul edilmesi,
II. Cumhurbaşkanı tarafından bir kez daha görüşülmek üzere geri gönderilen bir kanunun Meclis tarafından aynen kabul edilmesi,
III. Genel ve özel af ilanına karar verilmesi,

işlemleri için anayasal olarak aranan en az "kabul" oyu sayıları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 166−301−360166 - 301 - 360

Cevap

166,301166, 301 ve 360360 sayılarını içeren seçenek doğrudur.
Anayasa'nın 9696. maddesine göre TBMM, anayasada özel bir hüküm yoksa toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir. 330330 milletvekili bulunan bir oturumda salt çoğunluk 166166'dır ve bu sayı anayasal alt sınır olan 151151'in üzerindedir. Ancak Anayasa, bazı özel durumlar için nitelikli çoğunluklar öngörmüştür: Geri gönderilen kanunun aynen kabulü için üye tam sayısının salt çoğunluğu (301301), genel/özel af ilanı için ise üye tam sayısının 3/53/5 çoğunluğu (360360) şarttır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci işlem (Olağan Kanun) için karar yeter sayısını hesapla.
330/2=165→166330 / 2 = 165 \rightarrow 166
Olağan işlerde karar yeter sayısı toplantıya katılanların salt çoğunluğudur. 330330 kişinin salt çoğunluğu 166166 eder. Bu sayı, anayasal alt sınır olan 151151'den (600/4+1600/4 + 1) büyük olduğu için geçerli kabul sayısıdır.
2
İkinci işlem (Veto Edilen Kanun) için anayasal eşiği belirle.
301301
20172017 Anayasa değişikliği ile Cumhurbaşkanı tarafından geri gönderilen kanunların aynen kabulü için 'üye tam sayısının salt çoğunluğu' (600/2+1=301600/2 + 1 = 301) şartı getirilmiştir.
3
Üçüncü işlem (Genel ve Özel Af) için anayasal eşiği belirle.
360360
Anayasa'nın 8787. maddesine göre genel ve özel af ilanı için 'üye tam sayısının beşte üç çoğunluğu' (600×3/5=360600 \times 3/5 = 360) aranır.

Anahtar Kavram

TBMM Karar Yeter Sayıları ve Nitelikli Çoğunluklar
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 278Soru →

1982 Anayasası’na göre Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlık Divanı’nın oluşumu, üyelerinin tarafsızlığı ve seçim süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclis Başkanı ve Başkanvekilleri, üyesi bulundukları siyasi partinin veya parti grubunun Meclis içindeki veya dışındaki faaliyetlerine katılamazlar.

Cevap

Meclis Başkanı ve Başkanvekilleri, üyesi bulundukları siyasi partinin veya parti grubunun Meclis içindeki veya dışındaki faaliyetlerine katılamazlar.
1982 Anayasası’nın 94. maddesinin son fıkrasına göre; Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı ve Başkanvekilleri, üyesi bulundukları siyasi partinin veya parti grubunun Meclis içinde veya dışındaki faaliyetlerine; görevlerinin gereği olan haller dışındaki meclis tartışmalarına katılamazlar. Bu kural, yasama organının yönetimindeki tarafsızlığı korumayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Başkanlık Divanı'nın kompozisyonunu analiz edin.
Divan; Başkan, Başkanvekilleri, Katip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur.
Anayasal tanımı belirlemek.
2
Üyelerin tarafsızlık kurallarını inceleyin.
Anayasa madde 94/6 uyarınca, Başkan ve Başkanvekilleri parti faaliyetlerine katılamazlar.
Meclis yönetiminin tarafsızlığını sağlamak.
3
Seçim ve adaylık prosedürlerini kontrol edin.
Siyasi parti grupları Başkanlık için aday gösteremezler.
Başkanlık makamının partiler üstü konumunu korumak.
4
Oy kullanma haklarını değerlendirin.
Başkan asla oy kullanamaz, Başkanvekili ise sadece oturumu yönetirken kullanamaz.
Oylamalarda tarafsızlık sınırlarını belirlemek.

Anahtar Kavram

TBMM Başkanlık Divanı Üyelerinin Tarafsızlığı ve Siyasi Yasakları
Soru 279Soru →

1982 Anayasası'na göre Türkiye Büyük Millet Meclisinin bilgi edinme ve denetim yolları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleri ile ilgili suç işledikleri iddiasıyla Meclis soruşturması açılması, üye tamsayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle istenebilir.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleri ile ilgili suç işledikleri iddiasıyla Meclis soruşturması açılması, üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301) vereceği önergeyle istenebilir ifadesi doğrudur.
Anayasa'nın 106. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında, görevleriyle ilgili suç işledikleri iddiasıyla Meclis soruşturması açılması için TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301 milletvekili) yazılı önergesi gereklidir. Bu, sürecin ilk adımıdır ve ifade edilen sayısal veri anayasal hükümle tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'nin denetim yollarının kapsamını analiz et.
Dört temel yol vardır: Meclis araştırması, genel görüşme, meclis soruşturması ve yazılı soru.
Her denetim yolunun farklı usul ve makamlara yönelik kuralları vardır.
2
Meclis Soruşturması usulündeki sayısal eşikleri değerlendir.
Önerge için salt çoğunluk (301301), açılması için 3/53/5 çoğunluk (360360), Yüce Divan'a sevk için 2/32/3 çoğunluk (400400) gerekir.
Cezai sorumluluk gerektiren bu yol, yüksek karar yeter sayılarına tabi kılınmıştır.
3
Yazılı sorunun muhatabını kontrol et.
Sadece Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar cevap verir.
2017 değişikliği ile Cumhurbaşkanı siyasi veya yazılı soru yoluyla denetlenemez hale gelmiştir.
4
Meclis araştırması ve genel görüşme istem yetkisini doğrula.
Siyasi parti grupları VEYA en az 20 milletvekili bu istemde bulunabilir.
Azınlık haklarının korunması amacıyla bireysel milletvekili sayısına da hak tanınmıştır.

Anahtar Kavram

Meclis Denetim Yollarında Karar Yeter Sayıları ve Muhataplar

İpuçları

1
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde Cumhurbaşkanı'nın yazılı soru önergelerine cevap verme zorunluluğu olup olmadığını hatırlayın.
2
Meclis soruşturması sürecinde 'önerge verme', 'soruşturma açma' ve 'Yüce Divan'a sevk' aşamaları için gereken farklı sayıları (301-360-400) gözden geçirin.
3
Hangi aşamada bir bakanın görevinin anayasal olarak sona erdiğine dikkat edin; soruşturma açılması mı yoksa Yüce Divan'a sevk mi?

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması sonucunda Yüce Divan'da seçilmeye engel bir suçtan mahkum olanların durumunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 280Soru →

1982 Anayasası’na göre, milletvekillerinin sahip olduğu "yasama dokunulmazlığı" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ile seçimden önce soruşturmasına başlanmış olmak kaydıyla Anayasa'nın 1414. maddesindeki durumlar bu bağışıklığın kapsamı dışındadır.

Cevap

Doğru cevap, ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ile seçimden önce soruşturmasına başlanmış Anayasa'nın 1414. maddesindeki durumların dokunulmazlık kapsamı dışında olduğunu belirten seçenektir.
Anayasa'nın 8383. maddesi uyarınca, yasama dokunulmazlığı milletvekilinin Meclis kararı olmaksızın tutuklanmasını, sorgulanmasını ve yargılanmasını engeller. Ancak ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve seçimden önce soruşturmasına başlanmış olmak kaydıyla Anayasa'nın 1414. maddesindeki (devletin varlığına ve bağımsızlığına yönelik) suçlar bu bağışıklığın anayasal istisnalarıdır; bu durumlarda dokunulmazlık kendiliğinden işlemez.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama dokunulmazlığının hukuki niteliğinin belirlenmesi
Yasama dokunulmazlığı, milletvekillerinin suç işledikleri iddiasıyla cezai takibata uğramasını engelleyen geçici ve nisbi bir bağışıklıktır.
Bağışıklığın kapsamını (sadece ceza davaları) ve süresini (milletvekilliği dönemi) anlamak için bu temel tanım gereklidir.
2
Anayasal istisnaların kontrol edilmesi
Anayasa'nın 8383. maddesine göre; ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve seçimden önce soruşturmasına başlanmış Anayasa'nın 1414. maddesindeki durumlar dokunulmazlık dışıdır.
Dokunulmazlığın mutlak olmadığını ve hangi durumlarda kendiliğinden işlemediğini belirlemek için bu istisnalar bilinmelidir.
3
Seçeneklerin anayasal hükümlerle karşılaştırılması
Hukuk davalarının kapsam dışı olduğu, yetkinin Genel Kurul'da olduğu ve dokunulmazlık kaldırılsa dahi milletvekilliğinin sürdüğü teyit edildi.
Hatalı seçenekleri eleyerek doğru bilgiye ulaşmak için anayasal usul kuralları uygulanır.

Anahtar Kavram

Yasama dokunulmazlığının kapsamı, istisnaları ve usulü
Tahmini Süre:50s
ÖncekiSayfa 14 / 41Sonraki
Yasama — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Sayfa 14 | Examkin