Examkin

Yasama

802 soru

Soru 521Soru →

1982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kabul edilen kanunlar kural olarak Cumhurbaşkanı tarafından 'bir kez daha görüşülmek üzere' Meclise geri gönderilebilir. Ancak, Anayasa'da bu yetkinin bir istisnası öngörülmüştür.

Buna göre, Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisinin bulunmadığı ve doğrudan yayımlamak zorunda olduğu kanun aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bütçe kanunu

Cevap

Bütçe kanunu, Cumhurbaşkanı'nın veto edemeyeceği (geri gönderemeyeceği) tek kanun türüdür.
Bütçe kanunu, 1982 Anayasası'nın 89. maddesinde belirtilen genel kuralın tek istisnasını oluşturur. Cumhurbaşkanı, bütçe kanununu uygun bulmasa dahi Meclise geri gönderemez; yayımlamak zorundadır ancak yargı yoluna başvurma hakkı saklıdır.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM'nin yasama yetkisi kapsamında kabul ettiği kanunların Cumhurbaşkanı'na onay için gönderilmesi sürecini değerlendir.
Anayasa'nın 89. maddesine göre Cumhurbaşkanı kanunları 15 gün içinde yayımlar veya geri gönderir.
Yasama ve yürütme arasındaki denge-denetleme mekanizmasını anlamak için.
2
Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisinin sınırlarını ve istisnalarını incele.
Anayasa'da 'Bütçe Kanunları'nın geri gönderilemeyeceği açıkça belirtilmiştir.
Devletin mali işleyişinin ve kamu hizmetlerinin sürekliliğini sağlamak hedeflenmiştir.
3
Diğer kanun türleri (af, andlaşma, seçim vb.) ile bütçe kanunu arasındaki hukuki farkı ayırt et.
Bütçe kanunu dışındaki tüm kanunlar veto edilebilir niteliktedir.
Doğru seçeneği diğerlerinden ayırarak kesin sonuca ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı'nın Kanunları Yayımlama ve Geri Gönderme Yetkisi

İpuçları

1
Cumhurbaşkanı'nın tüm kanunları geri gönderme yetkisi yoktur; bir tanesi devletin mali sürekliliği için istisnadır.
2
Bu istisnai kanun, devletin yıllık gelir ve gider tahminlerini gösteren belgedir.
3
Bütçe Kanunu, Cumhurbaşkanı tarafından veto edilemeyen tek kanundur.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın bütçe kanununa karşı Anayasa Mahkemesinde hangi denetim yoluna başvurabileceğini inceleyin.

Alternatif Yöntem

Veto edilemeyen kanunu 'mali zorunluluk' kavramıyla ilişkilendirmek akılda kalıcılığı artırır.
Tahmini Süre:45s
Soru 522Soru →

19821982 Anayasası ve TBMMTBMM İçtüzüğü hükümleri uyarınca parlamentoda kurulan siyasi parti gruplarının üye tamsayıları ve faaliyetlerine yönelik getirilen anayasal sınırlamalar düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları en az 2020 milletvekilinden oluşur ve Meclis Başkanlığı seçimi için aday gösteremezler.

Cevap

Siyasi parti grupları en az 2020 milletvekilinden oluşur ve Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.
Siyasi parti grupları, milletvekillerinin parlamento çalışmalarını daha etkin yürütmesini sağlar. Ancak Meclis Başkanının tarafsız olması gerektiğinden, gruplar başkanlık için aday gösteremezler. Ayrıca bir grubun kurulması için asgari üye sayısı 2020 milletvekili olarak belirlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti gruplarının kuruluş sayısını belirle.
En az 2020 milletvekili gereklidir.
Anayasa ve İçtüzük'te grup kurma alt sınırı bu şekilde belirlenmiştir.
2
Meclis Başkanlığı adaylığına ilişkin kısıtlamayı incele.
Siyasi parti grupları Meclis Başkanlığı için aday gösteremez.
Meclis Başkanının tarafsızlığını korumak adına Anayasa'nın 94.94. maddesinde bu yasak getirilmiştir.
3
Yasama dokunulmazlığı ve gizli oylama ile ilgili yasakları kontrol et.
Grup kararı alınması yasaktır.
Milletvekillerinin hür iradelerini korumak için bu konularda grup baskısı oluşması engellenmiştir.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Kuruluşu ve Yasakları

İpuçları

1
Meclis'te grup kurabilmek için kaç milletvekiline ihtiyaç olduğunu ve hangi konularda grup kararı alınamadığını hatırlayın.
2
Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı seçimine müdahale edip edemeyeceğini ve dokunulmazlıklar konusundaki kısıtlamalarını düşünün.
3
Anayasaya göre gruplar en az 2020 kişiden oluşur ve tarafsızlık gereği Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının hangi parlamento denetim yollarını (Meclis Araştırması, Genel Görüşme vb.) tek başına başlatabileceğini inceleyerek konuyu pekiştirin.
Tahmini Süre:50s
Soru 523Soru →

1982 Anayasası'na göre milletvekilliği sıfatının sona ermesi; bazı hallerde kendiliğinden, bazı hallerde kesinleşmiş bir yargı kararının bildirilmesiyle, bazı hallerde ise TBMM Genel Kurulu tarafından karar alınmasıyla gerçekleşir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi milletvekilliğinin sona ermesi için TBMM Genel Kurulu tarafından bir karar alınmasını gerektiren hallerden biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilinin Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğinden istifa etmesi

Cevap

Milletvekilinin istifa etmesi durumunda üyeliğin düşmesi için TBMM Genel Kurulu kararı gereklidir.
1982 Anayasası'nın 84. maddesine göre; istifa eden milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesi, istifanın geçerli olduğunun TBMM Başkanlık Divanınca tespit edilmesinden sonra, TBMM Genel Kurulunca kararlaştırılır. Bu durum 'Meclis Kararı' ile sona ermenin en temel örneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliğinin sona erme usullerini kategorize edin.
Kendiliğinden, Bildirimle ve Meclis Kararıyla olmak üzere üç temel yöntem vardır.
Anayasa her durum için farklı bir prosedür öngörmüştür.
2
Meclis kararı gerektiren özel durumları belirleyin.
İstifa, devamsızlık ve milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevi sürdürmekte ısrar etme (bağdaşmazlık) durumlarında Meclis kararı alınır.
Bu durumlar milletvekilinin iradesine veya davranışına bağlı olduğu için Meclis onayı mekanizması işletilir.
3
Diğer seçeneklerin usullerini karşılaştırın.
Kesin hüküm ve kısıtlanma bildirimle; CB yardımcısı atanma kendiliğinden sona ermedir. Dokunulmazlığın kalkması ise üyeliği düşürmez.
Hukuki ayrımın netleştirilmesi için yanlış seçeneklerin elenmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Milletvekilliğinin Sona Erme Usulleri

İpuçları

1
Milletvekilliğinin düşmesi için oylama yapılan durumlar ile sadece bir belgenin okunmasıyla biten durumları ayırın.
2
İstifa, devamsızlık ve bağdaşmazlık hallerinde Meclis'in irade beyanı (kararı) gerekir.
3
Seçeneklerdeki 'istifa' durumu, Başkanlık Divanı tespitinden sonra Genel Kurul'un salt çoğunlukla kabulüne bağlıdır.

Daha Fazla Pratik

Devamsızlık nedeniyle milletvekilliğinin düşmesi için gereken 'nitelikli çoğunluk' oranını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Ezberlemek yerine mantık yürütün: Eğer bir durum yargı kararına (kesin hüküm, kısıtlanma) veya kişinin başka bir makama atanmasına (CB yardımcısı) bağlıysa Meclis'in oylama yapması anlamsızdır. Ancak 'istifa' gibi Meclis iç işleyişini ilgilendiren durumlarda Meclis iradesi gerekir.
Tahmini Süre:50s
Soru 524Soru →

19821982 Anayasası çerçevesinde yürütülen parlamento hukukuna göre, yapılan bir genel seçimde milletvekili seçilerek il seçim kurulundan tutanağını (mazbatasını) alan ancak henüz Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda ant içmemiş bir kişi hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sıfatını kazanmış olduğu için yasama dokunulmazlığından yararlanır.

Cevap

Milletvekilliği sıfatı seçimle kazanıldığı için, kişi ant içmemiş olsa dahi yasama dokunulmazlığından yararlanır.
Türk anayasa hukukunda milletvekilliği sıfatı, seçim tutanağının (mazbata) düzenlenmesiyle kazanılır. Bu andan itibaren kişi 'milletvekili' unvanını alır ve yasama dokunulmazlığı koruması altına girer. Ant içme (yemin) ise bu sıfata sahip olan kişinin TBMM Genel Kurulundaki yasama faaliyetlerine (kanun teklifi verme, söz alma, oy kullanma) katılabilmesi için yerine getirmesi gereken bir usuli şarttır. Dolayısıyla, ant içmemiş bir vekilin görev yapma yetkisi olmasa da 'sıfatı' ve 'dokunulmazlığı' mevcuttur.

Adım Adım Çözüm

1
Milletvekilliği sıfatının (unvanının) kazanılma anını belirleyin.
Sıfat, seçim sonuçlarının kesinleşmesi ve il seçim kurulundan mazbatanın (tutanak) alınmasıyla kazanılır.
Anayasa hukukuna göre temsil yetkisi seçimle başlar.
2
Yasama dokunulmazlığının başlangıç anını analiz edin.
Yasama dokunulmazlığı, milletvekilliği sıfatının kazanıldığı an (seçim anı) başlar.
Vekilin bağımsızlığını korumak için ant içme şartı aranmaksızın koruma başlar.
3
Ant içmenin (yeminin) hukuki işlevini değerlendirin.
Ant içme, sıfatın kazanılması için değil; kazanılmış olan bu sıfatın sağladığı yasama yetkilerinin (oy kullanma, konuşma vb.) fiilen kullanılabilmesi için bir şarttır.
Göreve başlama merasimi anayasal bir zorunluluktur.

Anahtar Kavram

Sıfatın Kazanılması vs. Göreve Başlama

İpuçları

1
Milletvekilliği 'unvanının' kazanılması ile 'görevin' fiilen ifası arasındaki farkı düşünün.
2
Yasama dokunulmazlığı ne zaman başlar? Seçimle mi yoksa yeminle mi?
3
Milletvekili seçilen kişi mazbatayı aldığı an vekil olur ve dokunulmazlık kazanır; ancak Meclis kürsüsünde yemin etmedikçe görev yapamaz.

Daha Fazla Pratik

Milletvekilliğinin sona ermesi hallerini ve hangi hallerde Meclis kararı gerektiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 525Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen yasama bağışıklıklarından "yasama sorumsuzluğu" ve "yasama dokunulmazlığı"na ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu mutlak bir koruma sağlar ve TBMM tarafından kaldırılamaz; yasama dokunulmazlığı ise nispi bir koruma sağlar ve TBMM kararıyla kaldırılabilir.

Cevap

Yasama sorumsuzluğunun mutlak nitelikte olup kaldırılamayacağını, yasama dokunulmazlığının ise nispi nitelikte olup TBMM tarafından kaldırılabileceğini belirten ifade doğrudur.
Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin meclisteki faaliyetleri nedeniyle hiçbir şekilde yargılanamaması anlamına gelir ve bu durum mutlak olup kaldırılamaz. Yasama dokunulmazlığı ise milletvekilinin meclis dışındaki suç iddiaları için bir 'zırh' işlevi görür ancak bu zırh TBMM tarafından kaldırılabilir (nispidir).

Adım Adım Çözüm

1
Yasama sorumsuzluğunun niteliğini analiz etme.
Sorumsuzluk mutlaktır (asla kaldırılamaz) ve süreklidir (vekillik bitince de devam eder).
Milletvekilinin meclis çalışmalarında hiçbir baskı altında kalmadan oy kullanması ve fikir beyan etmesi için anayasal güvence sağlanmıştır.
2
Yasama dokunulmazlığının niteliğini analiz etme.
Dokunulmazlık nispidir (Meclis kararıyla kaldırılabilir) ve geçicidir (kural olarak vekillik süresince devam eder).
Milletvekilinin asılsız suçlamalarla meclis çalışmalarından alıkoyulmasını önlemek amaçlanmıştır ancak suç işlendiği iddiası ciddiyse Meclis yargı yolunu açabilir.
3
İki kurum arasındaki temel farkları karşılaştırma.
Sorumsuzluk kaldırılamazken dokunulmazlık kaldırılabilir; sorumsuzluk sürekliyken dokunulmazlık geçicidir.
Bu temel hukuki ayrımlar 19821982 Anayasası'nın 8383. maddesinde net bir şekilde düzenlenmiştir.

Anahtar Kavram

Yasama bağışıklıkları arasındaki temel farklar (Mutlaklık vs. Nispilik)

İpuçları

1
Hangi bağışıklığın 'meclis kararıyla' elden alınabileceğini hatırlayın.
2
Milletvekilinin meclis kürsüsündeki konuşmasının vekillik bittikten sonra da korunup korunmadığını düşünün.
3
Yasama sorumsuzluğu 'mutlak ve sürekli', yasama dokunulmazlığı ise 'nispi ve geçici' bir korumadır.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması durumunda milletvekilinin Anayasa Mahkemesi'ne başvurma süreci ve şartlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 526Soru →

19821982 Anayasası'nda yer alan bilgi edinme ve denetim yolları kapsamında; siyasi parti grupları veya en az 2020 milletvekili tarafından önerilebilen, toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun TBMM Genel Kurulunda görüşülmesi süreci aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genel Görüşme

Cevap

Toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun TBMM Genel Kurulunda görüşülmesine 'Genel Görüşme' denir.
Genel Görüşme, toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun TBMM Genel Kurulunda görüşülmesini ifade eder. Bu yol, siyasi parti grupları veya en az 2020 milletvekili tarafından yazılı bir önerge ile istenebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen denetim yolunun amacını analiz edin.
Amacın 'toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren bir konunun görüşülmesi' olduğu belirlenir.
Her denetim yolunun kendine özgü bir tanımı ve kapsamı vardır.
2
Öneri şartlarını kontrol edin.
Siyasi parti grupları veya en az 2020 milletvekilinin önerisi gerektiği saptanır.
Bu sayısal sınır, Genel Görüşme ve Meclis Araştırması için ortak bir usul şartıdır.
3
Tanımları karşılaştırarak doğru terimi seçin.
Soruşturma cezai sorumluluk, Araştırma inceleme, Yazılı Soru ise bireysel bilgi edinmedir; 'görüşme' anahtar kelimesi bizi Genel Görüşme seçeneğine götürür.
19821982 Anayasası'nın 9898. maddesindeki güncel tanımlara göre eşleştirme yapılır.

Anahtar Kavram

Genel Görüşme'nin tanımı ve işleyişi

İpuçları

1
Denetim yolunun isminde 'görüşme' ifadesinin geçtiğine dikkat edin.
2
Bu yöntem, belirli bir konunun sadece mecliste tartışılmasını sağlar, bir komisyon kurulmasını veya cezai yargılamayı içermez.
3
Siyasi parti grupları veya en az 2020 milletvekili tarafından önerilen ve Genel Kurulda yapılan bu işleme 'Genel Görüşme' denir.

Daha Fazla Pratik

Meclis Araştırması ile Genel Görüşme arasındaki 'inceleme komisyonu' farkını tekrar edin.
Tahmini Süre:45s
Soru 527Soru →

19821982 Anayasası ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) İçtüzüğü hükümleri uyarınca; siyasi parti gruplarının kuruluşu, hukuki statüsü ve parlamento çalışmalarındaki yetki sınırları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: En az 2020 milletvekili ile kurulan siyasi parti grupları; Meclis Başkanlığı için aday gösteremez, yasama dokunulmazlığı ve Meclis soruşturması konularında bağlayıcı grup kararı alamazlar.

Cevap

En az 2020 milletvekili ile kurulan siyasi parti grupları; Meclis Başkanlığı için aday gösteremez, yasama dokunulmazlığı ve Meclis soruşturması konularında bağlayıcı grup kararı alamazlar.
Doğru olan ifadede belirtildiği üzere; siyasi parti grupları en az 2020 milletvekili ile kurulur. Anayasal bir zorunluluk olarak Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler. Ayrıca yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve Meclis soruşturması gibi konularda grup toplantılarında görüşme yapılamaz ve üyeleri bağlayıcı nitelikte karar alınamaz. Bu düzenlemeler parlamenter bağımsızlığı korumaya yöneliktir.

Adım Adım Çözüm

1
Grup kurma sayısını doğrula
2020 milletvekili
19821982 Anayasası ve İçtüzük gereği siyasi parti grubu kurabilmek için en az 2020 milletvekiline ihtiyaç vardır.
2
Meclis Başkanlığı adaylık kuralını kontrol et
Aday gösteremezler
Anayasa'nın 9494. maddesi uyarınca Meclis Başkanlığı için siyasi parti grupları aday gösteremez.
3
Dokunulmazlık ve soruşturma yasaklarını incele
Görüşme ve karar yasağı
Anayasa'nın 9595 ve 100100. maddeleri gereği bu konularda grup kararı alınması ve grup adına beyanda bulunulması yasaktır.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Oluşumu ve Yasakları

İpuçları

1
Siyasi parti grubu kurmak için gereken milletvekili sayısının kaç olduğunu hatırlayın (2020 mi 3030 mu?).
2
Meclis Başkanlığı makamının tarafsızlığı gereği, siyasi parti gruplarının bu seçimdeki en büyük yasağını düşünün.
3
Anayasa'da grupların 'görüşme yapamayacağı ve karar alamayacağı' üç temel konu vardır: Yasama dokunulmazlığı, Meclis soruşturması ve gizli oylamalar.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının denetim yollarından hangilerini (Meclis araştırması, genel görüşme) kullanabildiğini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 528Soru →

1982 Anayasası ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) İçtüzüğü hükümleri uyarınca, parlamenter sistemin işleyişinde rasyonelleşmeyi sağlayan 'Siyasi Parti Grupları'nın hukuki statüsü, yetkileri ve yasakları dikkate alındığında; aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuksal açıdan doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: En az 2020 milletvekiliyle kurulan siyasi parti grupları, Meclis Başkanlık Divanı'na üye sayıları oranında katılma hakkına sahip olmalarına rağmen, Meclis Başkanlığı için aday gösteremez ve grup bünyesinde bu yönde bir karar alamazlar.

Cevap

En az 2020 milletvekiliyle kurulan siyasi parti grupları, Meclis Başkanlık Divanı'na üye sayıları oranında katılma hakkına sahip olmalarına rağmen, Meclis Başkanlığı için aday gösteremezler.
Siyasi parti grupları, parlamenter faaliyetlerin rasyonelleşmesi için en az 2020 milletvekiliyle kurulur. TBMM Başkanlık Divanı'na üye sayıları oranında temsilci gönderseler de, tarafsızlık ilkesi gereği Meclis Başkanlığı seçimi için ne aday gösterebilirler ne de grup kararı alabilirler. Bu ifade tüm anayasal unsurları doğru birleştirmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Grup kurma sayısını teyit et.
2020 milletvekili.
1982 Anayasası ve İçtüzük uyarınca asgari sayı 2020 olarak belirlenmiştir.
2
Başkanlık Divanı'ndaki temsil usulünü belirle.
Nispî temsil (oranlı katılım).
Gruplar, Meclis Başkanlık Divanı'na güçleri (üye sayıları) oranında katılırlar.
3
Adaylık yasaklarını kontrol et.
Meclis Başkanlığı için aday gösterilemez.
Meclis Başkanı'nın tarafsızlığını korumak amacıyla partilerin/grupların aday göstermesi Anayasal olarak yasaklanmıştır.
4
Görüşme ve karar yasaklarını incele.
Yasama dokunulmazlığı ve Meclis soruşturmasında görüşme/karar yasağı.
Yargısal nitelikli bu işlemlerde siyasi baskıyı önlemek amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Anayasal Sınırları ve Nispî Temsil İlkesi

İpuçları

1
Siyasi parti gruplarının kuruluş sayısı ile bir kanun teklifi için gereken imza sayısını karıştırmayın.
2
Meclis Başkanı'nın partisiyle ilişiğinin kesilmediğini ancak tarafsız kalması gerektiğini, bu yüzden grupların aday gösteremediğini hatırlayın.
3
Grup kurma sayısı 2020 milletvekilidir. Ayrıca gruplar; Meclis Başkanlığı, Yasama Dokunulmazlığı ve Meclis Soruşturması konularında karar alamazlar.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının RTÜK üye seçimindeki rolü ve nispî temsil sisteminin nasıl uygulandığını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eleme yöntemi kullanılırken; 'yasak olanlar' (Başkanlık, Dokunulmazlık, Soruşturma) ve 'oranla katılanlar' (Divan, Komisyonlar, RTÜK) ayrımı yapılmalıdır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 529Soru →

Yasama bağışıklıkları, parlamento üyelerinin görevlerini her türlü baskı ve endişeden uzak bir şekilde yerine getirebilmelerini sağlamak amacıyla öngörülmüştür. 19821982 Anayasası’nda düzenlenen "yasama sorumsuzluğu" ve "yasama dokunulmazlığı" kurumlarının hukuki nitelikleri, kapsamları ve sonuçları dikkate alındığında, bu iki kurumun kıyaslanmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu sadece cezai sorumluluğu ortadan kaldıran bir bağışıklık iken; yasama dokunulmazlığı hem ceza davalarına hem de tazminat davalarına karşı koruma sağlayan bir yargılama engelidir.

Cevap

Yasama sorumsuzluğunun hem cezai hem de hukuki (tazminat) koruma sağladığını, yasama dokunulmazlığının ise yalnızca cezai işlemleri engellediğini belirten seçenek hatalıdır.
Yasama sorumsuzluğu 'maddi bir bağışıklık'tır ve milletvekilini Meclis'teki sözlerinden dolayı hem hapis cezasına karşı hem de manevi tazminat gibi hukuk davalarına karşı korur. Buna karşılık yasama dokunulmazlığı 'usuli bir bağışıklık'tır; milletvekilinin keyfi olarak tutuklanmasını veya yargılanmasını engeller ancak onun aleyhine hukuk mahkemelerinde tazminat davası açılmasına engel oluşturmaz. Dolayısıyla dokunulmazlığın tazminat davalarını da durdurduğunu savunan ifade hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama sorumsuzluğunun hukuki sonuçlarını analiz et
Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin Meclis'teki söz ve oylarından dolayı hem ceza davası açılmasını hem de tazminat davası açılmasını engelleyen maddi bir hukuk korumasıdır.
Milletvekilinin fikir hürriyetini tam olarak korumak için sadece hapisten değil, ekonomik yaptırımlardan (tazminat) da korunması gerekir.
2
Yasama dokunulmazlığının hukuki sonuçlarını analiz et
Yasama dokunulmazlığı sadece cezai nitelikteki işlemleri (tutma, tutuklama, sorgulama, yargılama) durduran bir usul hukuku engelidir.
Dokunulmazlık, milletvekilinin keyfi olarak hapse atılmasını önlemeyi amaçlar; ancak bir borç veya haksız fiil nedeniyle tazminat ödemesine engel değildir.
3
Seçeneklerdeki iddiayı karşılaştır
Hatalı olan seçenekte roller tam tersi verilmiştir; sorumsuzluğun tazminatı engellemediği, dokunulmazlığın ise engellediği iddia edilmiştir.
Anayasa hukukunda yasama dokunulmazlığı hukuk (şahsi) davalarına karşı koruma sağlamaz.

Anahtar Kavram

Yasama Bağışıklıklarının Maddi ve Usuli Kapsamı

İpuçları

1
Yasama sorumsuzluğu milletvekilinin 'ne söylediğiyle', dokunulmazlık ise 'ne yaptığıyla' (suç iddiası) ilgilidir.
2
Sorumsuzluk o kadar güçlüdür ki, milletvekilliği bitse bile kişi o konuşması nedeniyle asla yargılanamaz veya tazminata mahkum edilemez.
3
Yasama dokunulmazlığı sadece cezai işlemler (hapis, gözaltı vb.) içindir; bir milletvekiline borcu için icra takibi yapılmasına veya tazminat davası açılmasına engel olmaz.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının istisnalarını (Anayasa m. 14 ve ağır cezayı gerektiren suçüstü hali) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 530Soru →

19821982 Anayasası’na göre Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) iradesini açıkladığı işlemlerden biri olan "parlamento kararları" ile ilgili hukuki rejim dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para basılmasına karar verilmesi ve genel af ilan edilmesi gibi işlemler, TBMM tarafından Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulmadan kesinleşen parlamento kararı niteliğindeki işlemlerdir.

Cevap

Para basılmasına karar verilmesi ve genel af ilan edilmesi işlemleri parlamento kararı değil, kanun ile gerçekleştirilen işlemlerdir; dolayısıyla bu işlemler Cumhurbaşkanı'nın onayına tabidir.
Seçenekler arasında yanlış olan ifade, para basılması ve af ilanının parlamento kararı olduğunu iddia eden seçenektir. Türk anayasa hukukuna göre para basılmasına karar verilmesi ve genel/özel af ilanı, Anayasa'nın 8787. maddesi uyarınca TBMM'nin kanun çıkarma yetkisi dahilindedir. Kanunlar ise parlamento kararlarından farklı olarak Cumhurbaşkanı tarafından onaylanmak zorundadır ve veto (geri gönderme) mekanizmasına tabidir.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM işlemlerinin hukuki niteliğini ayırt etme
Para basılması (8787. Madde) ve Genel/Özel Af ilanı (8787. Madde) Anayasa'da açıkça "Kanun" ile yapılacağı belirtilen işlemlerdir.
Öğrencinin kanun ile düzenlenen konular ile parlamento kararlarını karıştırmaması gerekir.
2
Onay ve veto mekanizmasını değerlendirme
Kanunlar Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi iken, parlamento kararları Meclis’in tek taraflı iradesiyle kesinleşir ve kural olarak veto edilemez.
Yasama ve yürütme arasındaki usul farkını belirlemek için gereklidir.
3
Yargısal denetim istisnalarını kontrol etme
İçtüzük, Dokunulmazlığın Kaldırılması ve Milletvekilliğinin Düşmesi dışındaki parlamento kararları yargı denetimi dışındadır.
Hatalı seçeneğin hem tür (kanun/PK) hem de usul (veto/yargı) bakımından yanlışlığını teyit etmek için kullanılır.

Anahtar Kavram

Kanun ve Parlamento Kararı Ayrımı

İpuçları

1
TBMM'nin yaptığı hangi işlemlerin Cumhurbaşkanı'na 'onay' için gitmesi gerektiğini, hangilerinin Meclis içinde kalıp kesinleştiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Bütçe Kanunu'nun Cumhurbaşkanı tarafından veto edilemeyen tek 'Kanun' olduğunu hatırlayarak, diğer kanunlar ile parlamento kararları arasındaki farkı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 531Soru →

19821982 Anayasası'nda düzenlenen "yasama bağışıklıkları" çerçevesinde, yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığının hukuki nitelikleri, kapsamları ve istisnaları karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama sorumsuzluğu; milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünceleri nedeniyle hem cezai hem hukuki (tazminat) sorumluluğuna karşı mutlak ve sürekli bir koruma sağlarken; yasama dokunulmazlığı milletvekilini sadece cezai takibata karşı koruyan, kaldırılabilen ve Anayasa'nın 14.14. maddesi gibi istisnaları bulunan geçici bir bağışıklıktır.

Cevap

Yasama sorumsuzluğu hem cezai hem hukuki koruma sağlayan, Meclis tarafından kaldırılamayan mutlak ve sürekli bir bağışıklık iken; yasama dokunulmazlığı sadece cezai işlemlere karşı koruma sağlayan, Meclis kararıyla kaldırılabilen ve Anayasa'nın 14.14. maddesi gibi istisnaları bulunan geçici bir korumadır.
Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin görevini özgürce ifa edebilmesi için ona tanınmış, hiçbir şekilde kaldırılamayan ve görev bittikten sonra da korumaya devam eden en güçlü bağışıklıktır. Bu koruma hem hapis cezalarını hem de para borcu doğuran tazminat davalarını engeller. Öte yandan dokunulmazlık, milletvekilini sadece suç isnatlarına karşı ve genellikle görev süresiyle sınırlı olarak korur; ayrıca Meclis kararıyla kaldırılması mümkündür ve bazı ağır suçlar için (Anayasa m. 1414) istisnası mevcuttur.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama Sorumsuzluğu'nun niteliğini analiz et.
Sorumsuzluk; oylar, sözler ve düşünceler içindir. Mutlaktır (kaldırılamaz), süreklidir (vekillik bitince de korur) ve hem hapis (cezai) hem tazminat (hukuki) davasına karşı korur.
Milletvekilinin meclis çalışmalarında hiçbir baskı altında kalmadan özgürce konuşabilmesini sağlamak.
2
Yasama Dokunulmazlığı'nın niteliğini analiz et.
Dokunulmazlık; suç isnatları içindir. Nispidir (kaldırılabilir), geçicidir (vekillik süresince korur) ve sadece cezai takibata (tutuklama, sorgulama, yargılama) karşı korur. Tazminat davasına engel değildir.
Milletvekilini asılsız cezai suçlamalarla meclis çalışmalarından alıkoymamak.
3
Dokunulmazlığın anayasal istisnalarını hatırla.
Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali ve seçimden önce soruşturmasına başlanmış olmak kaydıyla Anayasa m. 1414'teki (devletin bütünlüğüne ve güvenliğine karşı) durumlar Meclis kararı aranmaksızın yargılama yolunu açar.
Toplum vicdanını yaralayan veya devletin varlığına kasteden durumlarda adaletin gecikmesini önlemek.
4
Seçenekleri bu kriterlere göre karşılaştır.
Doğru seçenek olan ifadenin tüm bu teknik ayrımları tam olarak kapsadığı görülür.
Diğer seçenekler ya bağışıklıkların sürelerini karıştırmakta ya da koruma kapsamındaki (hukuki/cezai) farkları yanlış vermektedir.

Anahtar Kavram

Yasama Bağışıklıklarının Karşılaştırmalı Analizi

İpuçları

1
Yasama sorumsuzluğunun sadece 'ceza' davalarından mı yoksa 'tazminat' davalarından da mı koruduğunu hatırlayın.
2
Sorumsuzluk ve dokunulmazlığın sürelerini (milletvekilliği bittikten sonra da koruyup korumadıklarını) karşılaştırın.
3
Anayasa'nın 83/283/2. maddesinde yer alan ve Meclis kararı aranmaksızın yargılama yolunu açan Anayasa'nın 1414. maddesi istisnasını dikkate alın.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına karşı milletvekilinin Anayasa Mahkemesi'ne itiraz sürecini ve sürelerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 532Soru →

19821982 Anayasası uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) genel seçimleri ile Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin yenilenmesine (erken seçim kararı alınmasına) karar verebilecek makamlar aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanı

Cevap

Seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanı'na aittir.
Doğru yanıt olan seçenek, seçimlerin yenilenmesi yetkisinin anayasal olarak paylaştırıldığı iki makamı (Meclis ve Cumhurbaşkanı) bir arada sunmaktadır. Meclis 3/53/5 çoğunlukla bu kararı alabilirken, Cumhurbaşkanı tek başına bu yetkiyi kullanabilir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 116116. maddesindeki 'Seçimlerin Yenilenmesi' düzenlemesini incelemek.
Seçimlerin yenilenmesi yetkisinin hem yasama hem de yürütme organına tanındığı görülür.
Anayasal yetki paylaşımını belirlemek için temel hukuk metnine başvurulmalıdır.
2
Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin bu kararı alabilmesi için gereken şartı belirlemek.
Meclis, üye tamsayısının beşte üç (3/53/5) çoğunluğu ile (günümüzde 360360 milletvekili) seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.
Yasama organının kendi seçimlerini yenilemesi için nitelikli çoğunluk aranmaktadır.
3
Cumhurbaşkanı'nın seçimleri yenileme yetkisini incelemek.
Cumhurbaşkanı, herhangi bir şart veya gerekçe aranmaksızın seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.
Hükümet sistemi gereği yürütme başına seçimleri yenileyerek millete gitme yetkisi verilmiştir.

Anahtar Kavram

Seçimlerin Yenilenmesi Kararı

İpuçları

1
Seçimlerin yenilenmesi hem yasama hem de yürütme organının karşılıklı yetkileri arasındadır.
2
Meclis bu kararı 360360 milletvekilinin desteğiyle alabilirken, Cumhurbaşkanı tek başına alabilir.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yenilenmesi kararından sonra seçimlerin kaçıncı günü yapılacağını (60. günü takip eden ilk pazar) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 533Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen "yasama sorumsuzluğu" kurumu, milletvekillerinin görevlerini yerine getirirken tam bir serbestlik içinde hareket etmelerini amaçlayan hukuki bir korumadır.

Buna göre, yasama sorumsuzluğunun hukuki niteliği, kapsamı ve sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sorumsuzluk, milletvekilini sadece hapis veya adli para cezası gibi cezai takibatlara karşı korur; eylemin kişilik haklarına saldırı teşkil etmesi durumunda tazminat davası açılmasına engel olmaz.

Cevap

Sorumsuzluğun sadece cezai takibatları engelleyip tazminat davalarına izin verdiği yönündeki ifade yanlıştır; çünkü yasama sorumsuzluğu hem cezai hem de hukuki sorumluluğu kapsayan tam bir koruma sağlar.
Yasama sorumsuzluğu, bir milletvekilinin Meclis'teki yasama çalışmaları sırasındaki ifadeleri nedeniyle hiçbir şekilde (ne hapis ne de tazminat yoluyla) sorumlu tutulamayacağı anlamına gelir. Bu kurum bir 'hukuka uygunluk nedeni' olarak kabul edildiği için, ortada hukuka aykırı bir fiil kalmaz ve dolayısıyla tazminat davasına da konu edilemez. Seçeneklerde belirtilen 'tazminat davası açılmasına engel olmaz' ifadesi bu nedenle anayasal hükme aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama sorumsuzluğunun kapsamını belirle.
Meclis çalışmaları sırasındaki oy, söz ve düşünce açıklamaları.
Anayasa madde 83/1 uyarınca bu eylemler koruma altındadır.
2
Sorumsuzluğun 'mutlak' ve 'sürekli' olma özelliklerini analiz et.
Kaldırılamaz ve üyelik bitse de devam eder.
Milletvekilinin baskı altında kalmadan yasama faaliyetini yürütmesi esastır.
3
Hukuki ve cezai sorumluluk ayrımını kontrol et.
Sorumsuzluk eylemi 'hukuka uygunluk nedeni' sayıldığından tazminat davası da açılamaz.
Sadece hapis cezasına karşı koruma sağlayan dokunulmazlıktır; sorumsuzluk her iki alanı da kapsar.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğunun Mutlaklığı ve Kapsamı

İpuçları

1
Sorumsuzluk ve dokunulmazlık arasındaki en önemli farklardan biri, korumanın 'cezai' mi yoksa 'hem cezai hem hukuki' mi olduğudur.
2
Dokunulmazlık sadece 'yargılamanın' ve 'hapis cezasının' önüne geçer; sorumsuzluk ise fiili tamamen hukuka uygun hale getirir.
3
Yasama sorumsuzluğu bir tazminat davasına konu edilemez. Eğer bir ifade nedeniyle tazminat istenemiyorsa, koruma tamdır.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının istisnaları olan Anayasa 14. madde durumlarını ve ağır cezayı gerektiren suçüstü hallerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 534Soru →

Milletvekillerinin Meclis çalışmalarına toplu ve daha etkili bir şekilde katılmalarını sağlayan siyasi parti grupları, belirli parlamento işlemleri söz konusu olduğunda Anayasa tarafından belirlenen sınırlar dâhilinde hareket etmek zorundadır.

Buna göre, 19821982 Anayasası hükümleri uyarınca TBMMTBMM siyasi parti gruplarının aşağıdaki işlemlerden hangisini yapması anayasal olarak yasaklanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yasama dokunulmazlığının kaldırılması ile ilgili görüşme yapmak

Cevap

Siyasi parti gruplarının yasama dokunulmazlığının kaldırılmasıyla ilgili görüşme yapması ve karar alması anayasal olarak yasaklanmıştır.
Doğru cevap olan ifade, Anayasa'nın 83. maddesinde açıkça belirtilen bir yasaktır. Siyasi parti grupları; milletvekillerinin yargılanmasını engelleyen dokunulmazlıkların kaldırılması ya da Meclis soruşturması gibi cezai sorumluluk doğurabilecek süreçlerde grup kararı alamazlar ve hatta bu konuda görüşme bile yapamazlar.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasi parti gruplarının anayasal statüsünü analiz et.
Gruplar en az 2020 milletvekili ile kurulur ve Meclis çalışmalarına katılırlar.
Grupların yetki ve yasaklarının kaynağı Anayasa ve Meclis İçtüzüğü'dür.
2
Anayasa'da belirtilen mutlak yasakları hatırla.
Meclis Başkanlığına aday gösterme ve Yasama Dokunulmazlığı/Meclis Soruşturması hakkında görüşme yapma yasakları tespit edilir.
Milletvekili teminatını ve parlamento tarafsızlığını korumak amacıyla bu yasaklar getirilmiştir.
3
Seçenekleri bu yasaklar ile karşılaştır.
Yasama dokunulmazlığı ile ilgili işlem yapmanın yasak olduğu doğrulanır.
Anayasa madde 83: 'Siyasi parti gruplarında, yasama dokunulmazlığı ile ilgili görüşme yapılamaz ve karar alınamaz.'

Anahtar Kavram

Siyasi Parti Gruplarının Yasaklı İşlemleri

İpuçları

1
Siyasi parti gruplarının bazı konularda 'tarafsızlık' ve 'milletvekili hürriyeti' nedeniyle işlem yapması yasaklanmıştır.
2
Bu yasaklar genellikle Meclis Başkanlığı seçimi, dokunulmazlıklar ve meclis soruşturmaları ile ilgilidir.
3
Anayasa'nın 83. ve 94. maddeleri grupların neyi yapamayacağını açıkça listeler; özellikle yargısal niteliği olan veya tarafsızlık gerektiren konulara dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Siyasi parti gruplarının Meclis Başkanlığı seçimindeki durumunu ve kanun teklifi verip veremediklerini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Ezberlemek yerine mantık yürütülebilir: Bir milletvekilinin yargılanıp yargılanmayacağına (dokunulmazlık) partisinin grup kararıyla karar vermesi, 'yargı bağımsızlığı' ve 'milletvekili teminatı' ile çelişirdi. Bu yüzden yasaktır.
Tahmini Süre:50s
Soru 535Soru →

Milletvekili (M)(M), Meclis Genel Kurulu'ndaki bir oylama sırasındaki tutumu ve ifade ettiği görüşleri nedeniyle bir ceza davası ile karşı karşıya kalmıştır. Aynı milletvekili hakkında, milletvekili seçilmeden önce işlediği iddia edilen bir hakaret suçu nedeniyle de bir soruşturma dosyası bulunmaktadır.

19821982 Anayasası’nın yasama bağışıklıklarına ilişkin hükümleri dikkate alındığında, bu durumlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilinin dokunulmazlığının TBMM tarafından kaldırılması durumunda, oylamadaki tutumu nedeniyle de yargılanmasının yolu açılır.

Cevap

Milletvekilinin dokunulmazlığının kaldırılmasının, yasama sorumsuzluğu kapsamındaki oylama ve sözlerini etkileyeceğini savunan ifade yanlıştır; çünkü yasama sorumsuzluğu mutlak bir bağışıklıktır ve kaldırılamaz.
Yasama sorumsuzluğu; milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünce açıklamalarından dolayı hiçbir şekilde cezai veya hukuki sorumlu tutulamamasıdır. Bu bağışıklık 'mutlak' niteliktedir, yani TBMM tarafından kaldırılması mümkün değildir ve milletvekilliği sona erse dahi ömür boyu devam eder. Dolayısıyla, dokunulmazlığın kaldırılması kararı sadece ilgili suç dosyasını etkiler, sorumsuzluk kapsamındaki meclis çalışmalarını etkilemez.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki eylemleri tasnif etme
Meclis oylamasındaki tutum 'yasama sorumsuzluğu', seçimden önceki suç ise 'yasama dokunulmazlığı' kapsamına girer.
Yasama sorumsuzluğu parlamento çalışmalarındaki söz ve oyları korurken, yasama dokunulmazlığı dışarıdaki cezai süreçleri kapsar.
2
Bağışıklıkların niteliğini analiz etme
Yasama sorumsuzluğu mutlak (kaldırılamaz) ve süreklidir. Yasama dokunulmazlığı ise nisbi (kaldırılabilir) ve geçicidir.
Anayasa milletvekilinin kürsü hürriyetini her şeyin üzerinde tutarak sorumsuzluğu dokunulmazlıktan daha güçlü kılmıştır.
3
Yanlış önermeyi belirleme
Dokunulmazlığın kaldırılması, sadece dokunulmazlık kapsamındaki eylem için yargılama yolunu açar; sorumsuzluğu etkilemez.
Yasama sorumsuzluğu hiçbir merci veya kararla kaldırılamaz bir hukuk kuralıdır.

Anahtar Kavram

Yasama Sorumsuzluğu ve Dokunulmazlığı Ayrımı

İpuçları

1
Milletvekilinin meclis içindeki söz ve oyları ile dışarıdaki suç iddiaları farklı hukuk kurallarına tabidir.
2
Yasama sorumsuzluğu kürsü hürriyetini korur ve 'mutlak'tır. Yasama dokunulmazlığı ise 'nisbi'dir, yani Meclis tarafından kaldırılabilir.
3
TBMM bir milletvekilinin dokunulmazlığını kaldırsa bile, o milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki sözleri nedeniyle yargılanmasını sağlayamaz; çünkü o koruma (sorumsuzluk) kaldırılamaz.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının istisnaları olan Anayasa 14. madde durumları ve ağır cezayı gerektiren suçüstü hallerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 536Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) Genel Kurulunun toplantı ve karar yeter sayıları ile ilgili genel kural dikkate alındığında, herhangi bir kararın alınabilmesi için gerekli olan ve hiçbir şekilde aşağısına düşülemeyecek olan "asgari karar yeter sayısı" kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 151151

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde karar yeter sayısı için belirlenen asgari alt sınır 151151 milletvekilidir.
19821982 Anayasası'na göre TBMM'nin toplantı ve karar yeter sayıları güncel üye sayısı olan 600600 üzerinden hesaplanır. Anayasa'nın 96. maddesine göre meclis, üye tam sayısının en az üçte biri olan 200200 kişiyle toplanır. Kararlar ise katılanların salt çoğunluğu ile alınır; ancak bu sayı hiçbir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlası olan 151151'den az olamaz. Bu nedenle "asgari" karar sınırı 151151 olarak belirlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
TBMM Üye Tam Sayısını Belirleme
600600 Milletvekili
1982 Anayasası'nda yapılan son değişikliklerle meclis üye sayısı 600600 olarak belirlenmiştir.
2
Karar Yeter Sayısı Alt Sınır Formülünü Uygulama
Üye tam sayısının 14\frac{1}{4}'ünün 11 fazlası
Anayasa'nın 96. maddesi uyarınca karar yeter sayısı için mutlak bir alt sınır belirlenmiştir.
3
Hesaplama Yapma
6004+1=151\frac{600}{4} + 1 = 151
Sayısal karşılığın tespiti için üye tam sayısı üzerinden anayasal oran hesaplanır.

Anahtar Kavram

Karar Yeter Sayısı Alt Sınırı

İpuçları

1
TBMM'nin üye tam sayısının 600600 olduğunu ve anayasal oranların bu sayı üzerinden hesaplandığını hatırlayın.
2
Karar yeter sayısının alt sınırı için 'dörtte birin bir fazlası' kuralını uygulayın.
3
600/4=150600 / 4 = 150 sonucuna 11 eklediğinizde anayasadaki asgari sınırı bulursunuz.

Daha Fazla Pratik

Farklı katılım sayıları (280280, 400400 vb.) üzerinden pratik yaparak salt çoğunluk ile asgari sınır arasındaki ilişkiyi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 537Soru →

19821982 Anayasası'na göre, seçimlerin savaş sebebiyle geriye bırakılması (ertelenmesi) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçimlerin yapılmasına imkan görülmezse, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) seçimlerin bir yıl geriye bırakılmasına karar verebilir.

Cevap

Seçimlerin yapılmasına imkan görülmezse, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMMTBMM) seçimlerin bir yıl geriye bırakılmasına karar verebilir.
Doğru ifadeye göre, seçimlerin savaş nedeniyle yapılamayacak olması durumunda erteleme kararı sadece Meclis tarafından ve her seferinde bir yıl süreyle verilebilir. Bu, Anayasa'nın 7878. maddesinin doğrudan hükmüdür.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın ilgili maddesini belirleme
19821982 Anayasası'nın 7878. maddesi seçimlerin geri bırakılmasını düzenler.
Sorunun yasal dayanağını tespit etmek için.
2
Yetkili organı tespit etme
Karar verme yetkisi münhasıran Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMMTBMM) verilmiştir.
Yürütme ve yasama organları arasındaki yetki paylaşımını doğrulamak için.
3
Süre ve koşulları inceleme
Sadece 'savaş' sebebiyle ve 'bir yıl' süreyle erteleme yapılabilir. Sebep sürerse işlem tekrarlanabilir.
Erteleme süresinin ve tekrar edilebilirliğinin sınırlarını belirlemek için.

Anahtar Kavram

Seçimlerin Savaş Sebebiyle Geri Bırakılması

İpuçları

1
Seçimlerin ertelenmesi ancak çok istisnai bir durumda (savaş) mümkündür.
2
Bu istisnai yetki, yürütme organına (Cumhurbaşkanı) değil, halkı temsil eden meclise verilmiştir.
3
Anayasa'nın 7878. maddesine göre erteleme süresi bir yıldır ve şartlar devam ederse tekrarlanabilir.

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yenilenmesi (erken seçim) ile ara seçim arasındaki farkları ve beşte üç çoğunluk kuralını tekrar edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 538Soru →

1982 Anayasası’nın 83. maddesinde düzenlenen "yasama dokunulmazlığı" (nispi bağışıklık) kurumu ve bu korumanın işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi anayasal hükümler çerçevesinde yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tekrar seçilen milletvekili hakkında, önceki dönemden kalan ve dokunulmazlığı daha önce kaldırılmış olan bir suçtan dolayı yargılamaya devam edilebilmesi için Meclisin dokunulmazlığı yeniden kaldırmasına gerek yoktur.

Cevap

Tekrar seçilen milletvekili hakkında, önceki dönemden kalan yargılamanın devam edebilmesi için Meclisin dokunulmazlığı yeniden kaldırmasının gerekmediğini belirten ifade yanlıştır; çünkü Anayasa uyarınca re-election (tekrar seçilme) durumu dokunulmazlık korumasını yeniden başlatır.
Anayasa'nın 83. maddesinin 4. fıkrası uyarınca, hakkında dokunulmazlığın kaldırılması kararı verilmiş bir milletvekili tekrar seçilirse, yargılamanın devam edebilmesi için Meclisin dokunulmazlığı tekrar kaldırması zorunludur. Dolayısıyla, eski kararın geçerliliğini koruduğunu ve yeni bir karara gerek olmadığını savunan seçenek hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasama dokunulmazlığının süresini analiz etme
Dokunulmazlık, milletvekilliği sıfatı devam ettiği sürece geçerli olan geçici bir korumadır.
Anayasal korumanın hangi zaman dilimini kapsadığını belirlemek için gereklidir.
2
Tekrar seçilme (re-election) durumundaki anayasal hükmü kontrol etme
Anayasa m. 83/4: 'Tekrar seçilen milletvekili hakkında soruşturma ve kovuşturma, Meclisin yeniden dokunulmazlığı kaldırmasına bağlıdır.'
Milletvekilinin yeni bir dönem için seçilmesinin hukuki sonuçlarını netleştirmek gerekir.
3
Yanlış seçeneği belirleme
Önceki dönemde kaldırılan dokunulmazlığın yeni dönemde de otomatik olarak 'kalkmış' sayılacağını iddia eden seçeneğin anayasaya aykırı olduğu sonucuna ulaşılır.
Anayasanın emredici hükmü ile çelişen ifadeyi saptamak için bu analiz yapılır.

Anahtar Kavram

Yasama Dokunulmazlığının Sürekliliği ve Yenilenmesi

İpuçları

1
Yasama dokunulmazlığı 'geçici' bir korumadır ve her seçim dönemi için yeniden değerlendirilir.
2
Bir milletvekilinin tekrar seçilmesi durumunda, önceki dönemde meclisin aldığı kararların (dokunulmazlığın kaldırılması gibi) akıbetini Anayasa m. 83/4 üzerinden düşünün.
3
Anayasa'ya göre tekrar seçilme, yargılamanın durmasını sağlar; devam edilebilmesi için meclisin iradesinin yeni dönemde tescil edilmesi gerekir.

Daha Fazla Pratik

Yasama sorumsuzluğu ile dokunulmazlığı arasındaki farkları, özellikle süre ve mutlaklık açısından karşılaştıran tablo sorularını çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 539Soru →

19821982 Anayasası'nın belirlediği yasama rejimi içerisinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), iradesini "kanun" veya "parlamento kararı" şeklinde ortaya koyar. Bu iki işlem türü; yürürlüğe giriş usulleri, devletin diğer erklerinin sürece katılımı ve anayasal denetim yolları bakımından birbirinden farklı hukuki kurallara tabidir.

Buna göre, parlamento kararlarının hukuki özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Parlamento kararları kural olarak yargısal denetime tabi değildir; ancak TBMM İçtüzüğü, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları bu kuralın istisnalarıdır.

Cevap

Parlamento kararları kural olarak yargısal denetime tabi değildir; ancak TBMM İçtüzüğü, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları bu kuralın istisnalarıdır.
Doğru ifade, parlamento kararlarının kural olarak yargı denetimi dışında olduğunu ancak Anayasa'da belirtilen üç özel durumun (İçtüzük, dokunulmazlık, vekillik düşmesi) bu kuralın istisnası olduğunu belirtir. Bu, Türk anayasa hukukundaki temel bir ayrımı doğru yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Parlamento kararlarının tanımını ve genel özelliklerini belirle.
Parlamento kararları, TBMM'nin iç işleyişine veya yasama faaliyetlerine ilişkin, kural olarak Cumhurbaşkanı'nın onayına tabi olmayan işlemlerdir.
Kanunlar ile parlamento kararları arasındaki temel usul farkını anlamak için gereklidir.
2
Cumhurbaşkanı'nın bu işlemlerdeki rolünü analiz et.
Kanunlar Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanırken, parlamento kararları Meclis Başkanı tarafından yayımlanır ve Cumhurbaşkanı'nın veto yetkisi yoktur.
Yürürlük usulündeki farkı ayırt etmek için gereklidir.
3
Yargısal denetim rejimini ve istisnaları hatırla.
Kural olarak parlamento kararlarına karşı yargı yolu kapalıdır. Ancak istisna olarak; İçtüzük değişiklikleri, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesi kararları Anayasa Mahkemesi denetimine tabidir.
Anayasal denetimdeki özel rejimleri belirlemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Parlamento Kararlarının Hukuki Rejimi ve İstisnaları

İpuçları

1
Parlamento kararları genellikle Meclis'in kendi iç işleyişini düzenler ve kural olarak Cumhurbaşkanı onayına gitmez.
2
Normalde yargı yolu kapalı olan parlamento kararlarından hangilerinin Anayasa Mahkemesi'ne götürülebileceğini düşünün (33 istisna).
3
İstisnalar: İçtüzük değişikliği, dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşürülmesidir. Bu üçü dışında kalan kararlar (Meclis Başkanı seçimi gibi) denetlenemez.

Daha Fazla Pratik

Yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararına karşı Anayasa Mahkemesi'ne başvuru sürelerini ve karar verme sürelerini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 540Soru →

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisinin bilgi edinme ve denetim yolları, demokratik sistemin işleyişi ve yürütmenin denetlenmesi açısından önemli bir yere sahiptir. Buna göre; toplumu ve Devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda görüşülmesini ifade eden denetim yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genel Görüşme

Cevap

Toplumu ve Devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun TBMM Genel Kurulunda görüşülmesi 'Genel Görüşme' olarak adlandırılır.
Genel Görüşme, 19821982 Anayasası'na göre toplumu ve devlet faaliyetlerini ilgilendiren önemli meselelerin meclis gündemine taşınarak Genel Kurul çatısı altında tartışılmasına olanak tanıyan denetim yoludur.

Adım Adım Çözüm

1
Denetim yollarının tanımlarını analiz etme
Dört ana güncel denetim yolu olduğu belirlendi: Yazılı Soru, Genel Görüşme, Meclis Araştırması ve Meclis Soruşturması.
Anayasa'nın 9898. maddesinde yer alan yöntemleri doğru ayırt etmek gerekir.
2
Soru kökündeki anahtar ifadeleri belirleme
'Belli bir konunun Genel Kurulda görüşülmesi' ifadesine odaklanıldı.
Bu ifade, doğrudan yöntemin tanımını ele vermektedir.
3
Yöntemler arasındaki temel farkları değerlendirme
Genel Görüşme'nin bir 'görüşme/tartışma' faaliyeti olduğu, Araştırma'nın ise bir 'inceleme/komisyon' faaliyeti olduğu netleştirildi.
En sık karıştırılan iki kavram arasındaki ayrımı yapmak doğru cevaba ulaştırır.

Anahtar Kavram

TBMM Bilgi Edinme ve Denetim Yolları (Anayasa Madde 98)

İpuçları

1
Bu yöntem, bir komisyon kurulmasını gerektirmez, doğrudan meclis oturumunda konunun ele alınmasıdır.
2
İsmi, meclisin tamamını ilgilendiren bir tartışma ortamını (müzakereyi) çağrıştırmaktadır.
3
Anayasa'daki tanımı 'toplumu ve Devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun... görüşülmesi' şeklinde başlar.

Daha Fazla Pratik

Meclis Araştırması'nda hangi konuların (Devlet sırları ve ticari sırlar gibi) araştırma kapsamı dışında kaldığını öğrenmek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.

Alternatif Yöntem

Denetim yollarını 'bilgi alma' ve 'cezalandırma' olarak ikiye ayırabilirsiniz. Yazılı Soru, Genel Görüşme ve Meclis Araştırması 'bilgi alma/aydınlanma' odaklıyken; Meclis Soruşturması 'cezalandırma/sorumluluk' odaklıdır.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 27 / 41Sonraki