Examkin

Cumhurbaşkanlığına Vekalet

63 soru

Soru 1Soru →

1982 Anayasası'na göre; Cumhurbaşkanının hastalık, yurt dışına çıkma ve benzeri sebeplerle makamından geçici olarak ayrılması hallerinde, Cumhurbaşkanlığına vekalet etme ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanma görevi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanının görevlendirdiği Cumhurbaşkanı yardımcısı

Cevap

Cumhurbaşkanının geçici olarak görevinden ayrılması durumunda vekalet görevi, kendisi tarafından görevlendirilen Cumhurbaşkanı yardımcısı tarafından yerine getirilir.
1982 Anayasası'nın 106. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanının hastalık veya yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrılması halinde, Cumhurbaşkanının görevlendireceği Cumhurbaşkanı yardımcısı Cumhurbaşkanlığına vekillik eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasanın Yürütme bölümündeki ilgili maddeyi (Madde 106) analiz edin.
Cumhurbaşkanlığına vekalet esaslarının 2017 değişikliğiyle yeniden düzenlendiği görülür.
Güncel mevzuata göre yürütmenin başı ve yardımcısı arasındaki ilişkiyi belirlemek.
2
Geçici ayrılma (hastalık, yurt dışı) ile makamın boşalması (ölüm, istifa) durumlarını ayırt edin.
Her iki durumda da vekilin Cumhurbaşkanı yardımcısı olduğu ancak geçici durumda görevlendirmenin Cumhurbaşkanı tarafından yapıldığı saptanır.
Vekaletin kaynağını ve usulünü kesinleştirmek.
3
TBMM Başkanı seçeneğini sistem farkı nedeniyle eleyin.
TBMM Başkanı'nın vekalet yetkisinin kaldırıldığı teyit edilir.
Parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçişin sonucudur.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığına Vekalet

İpuçları

1
2017 Anayasa değişikliğinden önceki sistem ile sonrasındaki sistem arasındaki farkı düşünün.
2
Yürütme organının tek yapılı hale gelmesiyle vekalet yetkisi de artık yürütme içindeki bir isme verilmiştir.
3
Anayasa madde 106'da belirtildiği üzere, vekil olan kişi 'Başkan' değil, 'Yardımcı' sıfatını taşır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm veya istifa gibi nedenlerle 'boşalması' durumundaki seçim sürelerini ve vekalet usulünü tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:45s
Soru 2Soru →

1982 Anayasası’nda 2017 yılında yapılan değişiklikler uyarınca; Cumhurbaşkanının hastalık, yurt dışına çıkma veya görevinden geçici olarak ayrılma hallerinde, Cumhurbaşkanlığı makamına aşağıdakilerden hangisi vekalet eder?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanının görevlendirdiği yardımcısı

Cevap

Cumhurbaşkanının görevlendirdiği yardımcısı
1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre; Cumhurbaşkanının hastalık ve yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrılması hallerinde, Cumhurbaşkanının görevlendirdiği yardımcısı Cumhurbaşkanlığına vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın Yürütme bölümündeki ilgili maddeyi (Madde 106) analiz etme.
Cumhurbaşkanlığı vekalet rejiminin 2017 değişiklikleriyle yeniden düzenlendiği görülür.
Vekalet yetkisinin kime ait olduğunu belirlemek için güncel anayasal metne bakılmalıdır.
2
Geçici ayrılma (hastalık, yurt dışı) ile makamın boşalması (ölüm, istifa) durumlarını ayırt etme.
Her iki durumda da vekilin 'Cumhurbaşkanı Yardımcısı' olduğu tespit edilir.
Eski sistemdeki TBMM Başkanı vekaleti ile yeni sistemdeki yardımcı vekaleti arasındaki farkı netleştirmek gerekir.
3
Vekaletin nasıl başlayacağını belirleme.
Geçici ayrılmalarda Cumhurbaşkanı, yardımcılarından birini bizzat görevlendirir.
Anayasa metninde 'Cumhurbaşkanının görevlendirdiği yardımcısı' ifadesi açıkça yer almaktadır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığına Vekalet

İpuçları

1
2017 anayasa değişikliklerinden sonra vekalet yetkisinin TBMM'den Yürütme organının kendi içine geçtiğini düşünün.
2
Cumhurbaşkanına en yakın siyasi figür olan ve doğrudan onun tarafından atanan kişiyi hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Makamın ölüm veya istifa gibi nedenlerle tamamen boşalması durumunda seçimlerin ne kadar sürede yapılacağını ve bu süreçte vekaletin nasıl işleyeceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 3Soru →

19821982 Anayasası uyarınca Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm, istifa veya diğer bir sebeple boşalması durumunda izlenecek prosedür ve vekalet esaslarına ilişkin aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genel seçime bir yıldan fazla süre kalmışken seçilen ve kalan süreyi tamamlayan Cumhurbaşkanı için bu süre, anayasal dönem sınırı bakımından bir dönem sayılır.

Cevap

Genel seçime bir yıldan fazla süre kalmışken seçilen ve kalan süreyi tamamlayan Cumhurbaşkanı için bu sürenin dönemden sayılacağı ifadesi yanlıştır.
Doğru cevap, anayasal sürenin hesaplanmasına ilişkin yanlış bilgiyi içeren seçenektir. 19821982 Anayasası'nın 106106. maddesinin açık hükmüne göre, genel seçime bir yıldan fazla süre kalmışken Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması üzerine seçilen ve kalan süreyi tamamlayan Cumhurbaşkanı için bu süre, iki dönemlik görev sınırı bakımından 'bir dönem' olarak kabul edilmez. Bu kural, Cumhurbaşkanının anayasal hakkını korumayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumundaki anayasal dayanağı tespit etmek.
19821982 Anayasası'nın 106106. maddesi hükümleri esas alınır.
Vekalet ve seçim takvimi bu madde ile düzenlenmiştir.
2
Seçim takvimi ve vekalet edecek makamı doğrulamak.
Makamın boşalmasından itibaren 4545 gün içinde seçim yapılması ve Cumhurbaşkanı yardımcısının tam yetkiyle vekalet etmesi gerektiği teyit edilir.
20172017 anayasa değişiklikleri sonrası yürürlükte olan güncel kural budur.
3
Kalan süreyi tamamlayan Cumhurbaşkanının hukuki statüsünü incelemek.
Anayasa'nın 106106. maddesinin son fıkrasında yer alan 'Kalan süreyi tamamlayan Cumhurbaşkanı açısından bu süre dönemden sayılmaz' hükmüne ulaşılır.
Bu hüküm, iki dönemlik seçilme sınırı (101101. madde) için bir istisna teşkil eder.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması ve Seçimlerin Yenilenmesi

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının yurt dışına çıkması gibi 'geçici' ayrılma halleri ile makamın 'boşalması' arasındaki vekalet yetkisi farklarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 4Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri dikkate alındığında, Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle (ölüm, istifa vb.) boşalması durumunda uygulanacak vekalet ve seçim süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Makamın boşaldığı günden itibaren kırk beş gün içinde Cumhurbaşkanı seçimi yapılır; bu süre zarfında Cumhurbaşkanı yardımcısı Cumhurbaşkanlığına vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait tüm yetkileri kullanır.

Cevap

Makamın boşaldığı günden itibaren kırk beş gün içinde Cumhurbaşkanı seçimi yapılır; bu süre zarfında Cumhurbaşkanı yardımcısı Cumhurbaşkanlığına vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait tüm yetkileri kullanır.
Doğru ifadeye göre, Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması halinde vekalet görevi Cumhurbaşkanı yardımcısı tarafından yürütülür. Bu kişi asil Cumhurbaşkanının tüm yetkilerini (kararname çıkarma, atama yapma vb.) kullanabilir. Ayrıca, seçimlerin 45 gün içinde yapılması anayasal bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

1
Makamın boşalma nedenini analiz etme
Ölüm veya istifa gibi durumlar makamın 'sürekli' boşalmasıdır.
Geçici ayrılma (yurt dışı, hastalık) ile sürekli boşalma durumlarında vekalet usulleri farklılık gösterebilir ancak her iki durumda da yardımcı vekalet eder.
2
Vekalet edecek makamı belirleme
Cumhurbaşkanı yardımcısı vekil tayin edilir.
2017 değişikliği ile TBMM Başkanı'nın vekalet yetkisi sona ermiştir.
3
Vekilin yetki sınırlarını kontrol etme
Tam yetki kullanımı.
Anayasa 106. madde, vekalet edenin 'Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanacağını' açıkça belirtir, kısıtlama öngörmez.
4
Seçim takvimini saptama
45 gün içinde seçim.
Makamın boşalması halinde (eğer genel seçimlere 1 yıldan fazla varsa) uygulanacak özel anayasal süredir.

Anahtar Kavram

1982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda vekalet ve seçim usulü

İpuçları

1
2017 Anayasa değişikliklerinden sonra yürütme organının yapısındaki değişikliği hatırlayın.
2
Vekalet yetkisinin meclisten yürütmeye (yardımcıya) geçtiğini ve yetki sınırlaması olmadığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcısının 'geçici ayrılma' (yurt dışı seyahati gibi) durumundaki vekalet yetkisi ile makamın boşalması durumundaki farkları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 5Soru →

19821982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca; Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm, istifa veya diğer nedenlerle boşalması durumunda, Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimlerine bir yıl veya daha az süre kalmışsa uygulanacak seçim takvimi ve vekâlet süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı seçimi, makamın boşaldığı günden sonra gelen altmışıncı günü takip eden ilk Pazar günü Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimiyle birlikte yapılır ve bu tarihe kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder.

Cevap

Cumhurbaşkanı seçimi ile TBMM genel seçimi makamın boşaldığı günden sonra gelen altmışıncı günü takip eden ilk Pazar günü birlikte yapılır ve Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder.
19821982 Anayasası'nın 106106. maddesine göre, Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda genel seçimlere 11 yıl veya daha az süre kalmışsa, Cumhurbaşkanı seçimi ile TBMM genel seçimi birlikte yapılır. Bu ortak seçimin tarihi ise makamın boşaldığı günden itibaren 6060 günü takip eden ilk Pazar günüdür. Yeni Cumhurbaşkanı seçilip göreve başlayana kadar da bu makama Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder.

Adım Adım Çözüm

1
Durum tespiti yapılması
Cumhurbaşkanlığı makamının boşaldığı ve genel seçimlere 11 yıl veya daha az süre kaldığı senaryo analiz edilir.
Anayasa'daki farklı seçim takvimlerini birbirinden ayırt etmek için kalan sürenin tespiti kritiktir.
2
Anayasa madde 106106 hükmünün uygulanması
Genel seçime 11 yıl veya daha az kaldığında seçimlerin birlikte yapılması ve takvimin 6060 günü takip eden ilk Pazar olması kuralı hatırlanır.
Anayasa, yürütme ve yasama organlarının uyumlu yenilenmesi için bu durumda seçimlerin birleştirilmesini emreder.
3
Vekâlet makamının belirlenmesi
20172017 değişikliği ile vekâlet yetkisinin Cumhurbaşkanı yardımcısına geçtiği doğrulanır.
Eski sistemdeki Meclis Başkanı vekâleti günümüzde geçerli değildir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda kalan süreye göre değişen seçim takvimi ve vekâlet kuralları.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan anayasa değişikliği ile yürütme organının yapısında köklü değişikliklere gidilmiştir. Bu düzenlemeler uyarınca, Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir sebeple boşalması (ölüm, istifa vb.) ile Cumhurbaşkanı'nın hastalık veya yurt dışına çıkma gibi sebeplerle görevinden geçici olarak ayrılması hallerinde vekalet ilişkisine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Makamın boşalması halinde en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı; geçici ayrılma halinde ise Cumhurbaşkanının görevlendirdiği yardımcısı vekalet eder.

Cevap

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı, geçici ayrılma durumunda ise Cumhurbaşkanı'nın görevlendirdiği yardımcısı vekalet eder.
Doğru ifade, anayasal ayrımı net bir şekilde ortaya koymaktadır: Cumhurbaşkanlığı makamı ölüm veya istifa gibi nedenlerle tamamen boşalırsa, seçimlere kadar 'en yaşlı' yardımcı vekalet eder. Ancak Cumhurbaşkanı sadece geçici bir sebeple (gezi, hastalık) görevinden uzaklaşırsa, hangi yardımcısının vekalet edeceğine bizzat kendisi karar vererek bir 'görevlendirme' yapar.

Adım Adım Çözüm

1
Vekalet gerektiren durumun niteliğini ayırt etme.
Durum 'makamın boşalması' (sürekli) ve 'geçici ayrılma' (geçici) olarak ikiye ayrılır.
Anayasa her iki durum için farklı vekil belirleme usulleri öngörmüştür.
2
Makamın boşalması (ölüm, istifa, seçilme yeterliliğini kaybetme vb.) durumundaki kuralı uygulama.
Bu durumda 'en yaşlı' Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet eder.
Anayasa Madde 106/4 gereği makam boşaldığında otomatik olarak en yaşlı yardımcı yetkilendirilir.
3
Geçici ayrılma (hastalık, yurt dışı gezisi vb.) durumundaki kuralı uygulama.
Bu durumda Cumhurbaşkanı'nın kendi 'görevlendirdiği' yardımcısı vekalet eder.
Anayasa Madde 106/2 uyarınca geçici ayrılmalarda iradi bir görevlendirme esastır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Vekalet Usulü (Anayasa m. 106)

İpuçları

1
Vekalet yetkisinin 2017'den sonra TBMM Başkanı'ndan alınıp yürütme içindeki bir makama verildiğini hatırlayın.
2
Makamın tamamen boşalması ile geçici ayrılma durumları için Anayasa iki farklı kriter (yaş vs. görevlendirme) belirlemiştir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması halinde yapılacak seçimlerin sürelerini (45 gün veya bir sonraki genel seçimle birleştirilme şartları) inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7Soru →

20172017 Anayasa değişiklikleri ile revize edilen 19821982 Anayasası'nın 106106. maddesi uyarınca; Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması (ölüm, istifa vb.) ile Cumhurbaşkanının görevinden geçici olarak ayrılması (hastalık, yurt dışına çıkış vb.) durumlarında uygulanacak vekalet rejimine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Makamın boşalması halinde yenisi seçilene kadar en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet ederken; geçici ayrılma hallerinde Cumhurbaşkanının görevlendirdiği yardımcısı vekalet eder.

Cevap

Makamın boşalması durumunda en yaşlı yardımcının, geçici ayrılma durumunda ise Cumhurbaşkanının bizzat görevlendirdiği yardımcısının vekalet etmesi kuralı doğrudur.
Anayasa'nın 106106. maddesine göre; makamın sürekli olarak boşalması durumunda herhangi bir takdir yetkisi olmaksızın en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı vekaleti üstlenir. Ancak Cumhurbaşkanının geçici olarak (hastalık, yurt dışı seyahati gibi) görevinden ayrılması durumunda, bizzat kendisi hangi yardımcısının vekalet edeceğine karar vererek bir görevlendirme yapar. Bu iki durum arasındaki usul farkı anayasal bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanlığı vekalet durumlarını kategorize et.
Vekalet; 'Makamın Boşalması' (Sürekli) ve 'Geçici Ayrılma' (Geçici) olmak üzere ikiye ayrılır.
Her iki durumun hukuki sonuçları ve vekil tayin usulü anayasada farklı düzenlenmiştir.
2
Makamın boşalması (ölüm, istifa) halindeki kuralı hatırla.
106/4106/4. fıkra uyarınca: 'Makamın boşalması halinde... en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet eder.'
Makam sürekli boşaldığında, objektif bir kriter olan 'yaş' esas alınarak belirsizlik önlenir.
3
Geçici ayrılma (hastalık, yurt dışı) halindeki kuralı hatırla.
106/3106/3. fıkra uyarınca: 'Cumhurbaşkanının görevlendirdiği yardımcısı vekalet eder.'
Cumhurbaşkanı görevde olduğu için vekilini seçme iradesi kendisine bırakılmıştır.
4
Seçeneklerdeki hükümet sistemi farklarını analiz et.
TBMM Başkanı'nın vekalet yetkisinin 20172017 itibarıyla sona erdiğini doğrula.
Sistem değişikliği ile yasama ve yürütme arasındaki vekalet bağı koparılmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığına vekalet usulü, makamın boşalması durumunda 'en yaşlı yardımcıya' otomatik olarak geçerken, geçici ayrılma durumunda 'Cumhurbaşkanının tercihine/görevlendirmesine' bağlıdır.

İpuçları

1
Makamın boşalması (ölüm gibi) ile geçici ayrılma (yurt dışı gezisi gibi) arasındaki vekil belirleme farkına odaklanın.
2
Hangi durumda 'yaş' kriterinin otomatik olarak devreye girdiğini, hangi durumda ise 'kişisel görevlendirme' yapıldığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı makamı boşaldığında yapılacak seçimlerin sürelerini (4545 ve 6060 gün kuralları) ve bu seçimlerin yasama seçimleriyle ilişkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 8Soru →

Cumhurbaşkanının, resmî bir görevle yurt dışına çıkarken yardımcısı (A)’yı vekil tayin ettiği bir süreçte, Cumhurbaşkanlığı makamı ölüm nedeniyle boşalmıştır. Bu olay sırasında Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) genel seçimlerine sekiz ay kaldığı bilinmektedir.

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, söz konusu vekâlet süreci ve yapılacak seçimlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vekâlet yetkisi (A) uhdesinde kalmaya devam eder; hem yürütme hem de yasama organı için yapılacak seçimler, boşalmanın gerçekleştiği günü izleyen altmışıncı günden sonra gelen ilk Pazar günü eş zamanlı olarak icra edilir.

Cevap

Vekâlet görevi mevcut yardımcı tarafından sürdürülür ve genel seçimlere bir yıldan az süre kaldığı için seçimler 60 günü takip eden ilk Pazar günü TBMM seçimleriyle birlikte yapılır.
Vekâlet yetkisi Cumhurbaşkanı yardımcısında kalmaya devam eder çünkü Anayasa'nın 106. maddesine göre makam boşaldığında yenisi seçilene dek bu görevi yardımcı yürütür. Ayrıca genel seçimlere bir yıldan az (8 ay) süre kaldığı için seçimler, makamın boşalmasını takip eden altmışıncı günden sonraki ilk Pazar günü TBMM genel seçimleriyle eş zamanlı olarak gerçekleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumundaki vekâlet kuralını belirlemek.
Vekâlet görevi Cumhurbaşkanı yardımcısındadır.
1982 Anayasası'nın 106. maddesi uyarınca makamın herhangi bir nedenle boşalması halinde, yenisi seçilene kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder.
2
Genel seçimlere kalan süreyi ve bu sürenin seçim usulüne etkisini analiz etmek.
8 ay kaldığı için 'birlikte seçim' prosedürü uygulanır.
Anayasa'ya göre TBMM genel seçimlerine bir yıl veya daha az süre kalmışsa, Cumhurbaşkanı seçimi ile TBMM genel seçimi birlikte yapılır.
3
Birlikte yapılacak seçimin takvimini tespit etmek.
Makamın boşaldığı günden sonraki altmışıncı günü takip eden ilk Pazar günü.
Anayasa'nın 106. maddesi, genel seçimlere bir yıl veya daha az kalması durumunda bu özel süreyi emretmektedir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması ve Seçim Takvimi

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı makamının boşalması durumunda genel seçime bir yıldan fazla süre kalması halindeki seçim takvimini ve seçilenin görev süresini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 9Soru →

1982 Anayasası uyarınca, Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması durumunda izlenecek vekâlet süreci ve yapılacak yeni seçimle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanlığı makamına Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder; eğer genel seçime bir yıl veya daha az süre kalmışsa, seçim, makamın boşaldığı günden sonraki altmışıncı günü takip eden ilk pazar günü Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimiyle birlikte yapılır.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcısının vekâlet etmesi ve genel seçime bir yıl veya daha az süre kalması durumunda, seçimin boşalmayı takip eden altmışıncı günü takip eden ilk pazar günü Meclis seçimleriyle birlikte yapılması doğru bir ifadedir.
Doğru ifade, anayasal prosedürü eksiksiz tanımlamaktadır. 1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre Cumhurbaşkanlığı makamı boşaldığında vekâlet görevi doğrudan Cumhurbaşkanı yardımcısına geçer. Eğer genel seçimlere bir yıl veya daha az süre kalmışsa, istikrarı sağlamak adına CB seçimi ile TBMM seçimleri birleştirilir ve bu süreç boşalmayı takip eden 60. günü izleyen ilk pazar günü tamamlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Vekâlet makamını belirle.
Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet eder.
1982 Anayasası Madde 106 uyarınca vekâlet görevi yardımcıya aittir.
2
Genel seçimlere kalan süreyi kontrol et.
Süre 1 yıl veya daha az ise seçimler birleştirilir.
Anayasa, kısa süre kalması durumunda yasama ve yürütme seçimlerinin eş zamanlı yapılmasını emreder.
3
Seçim tarihini hesapla.
60. günü takip eden ilk pazar günü.
Birlikte yapılan seçimler için Anayasa'da öngörülen spesifik süre budur.
4
Vekilin yetki sınırlarını kontrol et.
Vekil tüm yetkileri kullanabilir.
Anayasa metni 'Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır' diyerek herhangi bir istisna tanımamıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması ve Seçim Takvimi

İpuçları

1
2017 Anayasa değişikliğiyle vekâlet makamının kime geçtiğini hatırlayın.
2
Makamın boşalması ile geçici ayrılma (yurt dışı, hastalık) arasındaki farkı ve seçim takvimini düşünün.
3
Genel seçime 1 yıldan az süre kalması durumunda 'seçimlerin birleştirilmesi' kuralını ve 60 günlük süreyi odak noktanıza alın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının yurt dışına çıkması durumundaki geçici vekâlet ile makamın boşalması durumundaki vekâlet arasındaki farkları tablo üzerinde çalışın.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 10Soru →

1982 Anayasası'nda 2017 yılında yapılan değişikliklere göre; Cumhurbaşkanının hastalık veya yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrılması hallerinde, Cumhurbaşkanına aşağıdakilerden hangisi vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı Yardımcısı

Cevap

Cumhurbaşkanının geçici olarak makamından ayrılması durumunda vekalet görevi Cumhurbaşkanı Yardımcısı tarafından yürütülür.
1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, Cumhurbaşkanının hastalık, yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrılması hallerinde, Cumhurbaşkanı yardımcısı Cumhurbaşkanına vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanlığı makamının geçici boşalma (hastalık, yurt dışı vb.) durumunu analiz etme.
Makamın temelli değil, geçici olarak boşaldığı tespit edildi.
Vekalet kuralları geçici ve sürekli boşalma durumlarına göre farklılık gösterebilir ancak her iki durumda da vekil aynı makamdır.
2
1982 Anayasası'nın 106. maddesindeki güncel hükümleri gözden geçirme.
2017 değişikliği ile vekalet makamının değiştiği belirlendi.
Eski sistemde TBMM Başkanı olan vekil, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile Cumhurbaşkanı Yardımcısı olmuştur.
3
Doğru makamı seçeneklerden belirleme.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı seçeneğine ulaşıldı.
Anayasal hiyerarşi ve yürütmenin bütünlüğü ilkesi gereği vekalet görevi yardımcıya aittir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığına Vekalet

İpuçları

1
Bu kural 2017 Anayasa değişikliği ile sistem değişikliğine uğramıştır.
2
Vekalet edecek kişi artık yasama organından (Meclis) değil, yürütme organının içinden seçilmektedir.
3
Cumhurbaşkanı tarafından atanan ve makamın en yakınındaki hiyerarşik görevliyi düşünün.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle sürekli boşalması (ölüm, istifa) durumunda seçimlerin ne kadar sürede yapılacağını inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 11Soru →

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca; Cumhurbaşkanının hastalık veya yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrıldığı ve bir yardımcısını vekil tayin ettiği bir süreçte, Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm veya istifa gibi nedenlerle kesin olarak boşalması durumunda uygulanacak prosedürle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vekalet görevi Cumhurbaşkanı yardımcısı tarafından yürütülür; TBMM genel seçimine bir yıl veya daha az kalmışsa Cumhurbaşkanı seçimi, makamın boşaldığı günden sonraki altmışıncı günü takip eden ilk Pazar günü Meclis genel seçimiyle birlikte yapılır.

Cevap

Vekalet görevi Cumhurbaşkanı yardımcısı tarafından yürütülür ve seçime bir yıl veya daha az kalmışsa Cumhurbaşkanı seçimi, makamın boşaldığı günden sonraki altmışıncı günü takip eden ilk Pazar günü TBMM genel seçimiyle birlikte yapılır.
1982 Anayasası'nın 106. maddesi uyarınca; Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması halinde yeni Cumhurbaşkanı seçilene kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet eder. Eğer genel seçime bir yıl veya daha az süre kalmışsa, Cumhurbaşkanı seçimi makamın boşaldığı günden sonraki altmışıncı günü takip eden ilk Pazar günü TBMM genel seçimiyle birlikte yapılır.

Adım Adım Çözüm

1
Makamın boşalması durumunda vekilin kim olacağını belirle.
1982 Anayasası Madde 106 uyarınca vekalet görevi Cumhurbaşkanı yardımcısına geçer.
Yürütme organının sürekliliğini sağlamak amacıyla vekalet yetkisi hiyerarşik olarak yardımcıya verilmiştir.
2
Genel seçime kalan süreye göre seçim takvimini analiz et.
Eğer genel seçime 1 yıl veya daha az süre kalmışsa, seçimler Meclis seçimiyle birleştirilir.
Anayasa, seçimlerin eşgüdümlü yürütülmesi için '60. günü takip eden ilk Pazar' kuralını getirmiştir.
3
Seçilen kişinin görev süresini ve dönem sınırını değerlendir.
Kalan süreyi tamamlamak üzere seçilen Cumhurbaşkanı için bu süre bir dönem sayılmaz.
Makamın boşalması nedeniyle yapılan ara seçimin, normal beş yıllık dönemlerden hukuken ayrılması amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması ve Seçim Zamanlaması

Daha Fazla Pratik

Seçime bir yıldan fazla süre kalması durumundaki 45 günlük süreci ve bu durumda seçilen kişinin görev süresinin 'dönemden sayılmaması' kuralını tekrar gözden geçiriniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 12Soru →

Cumhurbaşkanının, belirli bir yardımcısını vekil tayin ederek resmî bir ziyaret için yurt dışına çıktığı bir süreçte; Cumhurbaşkanlığı makamının istifa veya ölüm gibi bir nedenle "boşalması" hâlinde, vekalet görevinin hukuki statüsüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vekalet görevi, daha önce yurt dışı için görevlendirilen yardımcıya bakılmaksızın, en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı tarafından yeni Cumhurbaşkanı seçilip göreve başlayana kadar yürütülür.

Cevap

Vekalet görevi, daha önce görevlendirilen kişiye bakılmaksızın en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı tarafından üstlenilir.
Cumhurbaşkanının hastalık veya yurt dışına çıkış gibi geçici nedenlerle makamdan ayrılması durumunda, kendi belirlediği (görevlendirdiği) bir yardımcısı vekalet eder. Ancak makamın ölüm, istifa veya başka bir nedenle kesin olarak boşalması hâlinde, vekalet görevi otomatik olarak 'en yaşlı' Cumhurbaşkanı yardımcısına geçer. Bu durumda, daha önce geçici süre için yapılmış olan özel görevlendirme sona erer ve anayasal/yasal hiyerarşi (yaş kıdemi) devreye girer.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanlığı makamının 'geçici ayrılma' ve 'boşalma' durumlarını ayırt etme.
Yurt dışına çıkış 'geçici ayrılma', istifa veya ölüm ise 'boşalma' (infisahi) durumudur.
Anayasa bu iki durum için farklı vekalet usulleri öngörmüştür.
2
Geçici ayrılma durumundaki vekalet kuralını hatırlama.
Geçici ayrılmada Cumhurbaşkanı'nın bizzat görevlendirdiği (tayin ettiği) yardımcı vekil olur.
19821982 Anayasası madde 106106 uyarınca Cumhurbaşkanı istediği bir yardımcıyı vekil atayabilir.
3
Makamın boşalması durumundaki özel kuralı uygulama.
Makam boşaldığında birden fazla yardımcı varsa, vekalet görevi doğrudan 'en yaşlı' yardımcıya geçer.
11 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 17/A17/A maddesi bu durumu netleştirmiştir.
4
İki durumun çakışması halindeki hukuki sonucu belirleme.
Makamın boşalması, geçici görevlendirmeyi hükümsüz kılar ve anayasal 'en yaşlı yardımcı' kuralı devreye girer.
Makamın kesin boşalması, geçici bir idari görevlendirmeden daha üst düzey bir hukuki sonuç doğurur.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması ve Vekalet Hiyerarşisi
Soru 13Soru →

Cumhurbaşkanının resmi bir ziyaret kapsamında yurt dışına çıktığı ve bu süre zarfında görevinden geçici olarak ayrıldığı bir durumda, 19821982 Anayasası uyarınca kendisine vekalet edecek ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanacak olan makam aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı Yardımcısı

Cevap

Cumhurbaşkanı Yardımcısı
Anayasa'nın 106106. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanının hastalık, yurt dışına çıkma veya benzeri nedenlerle görevinden geçici olarak ayrılması durumunda, Cumhurbaşkanı yardımcısı bu makama vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait tüm yetkileri kullanır. Bu düzenleme yürütme organının sürekliliğini sağlamayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının makamından ayrılma nedenini tespit etme.
Yurt dışı ziyareti nedeniyle 'geçici' bir ayrılma söz konusudur.
Anayasa'da geçici ayrılma ve makamın boşalması halleri için farklı veya benzer prosedürler öngörülmüş olabilir.
2
19821982 Anayasası'nın yürütme ile ilgili güncel hükümlerini (Madde 106106) hatırlama.
Geçici ayrılma hallerinde vekalet görevinin Cumhurbaşkanı yardımcısına verildiği saptanır.
20172017 değişikliği ile vekalet yetkisi yasama organından alınarak yürütme içindeki bir makama devredilmiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığına Vekalet ve Yetki Kullanımı
Tahmini Süre:45s
Soru 14Soru →

1982 Anayasası’nın 20172017 yılındaki anayasa değişikliği ile düzenlenen hükümleri ve ilgili mevzuat uyarınca, Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm, istifa veya başka bir nedenle boşalması durumunda uygulanacak hukuki süreç ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Makamın boşaldığı tarihten itibaren 4545 gün içinde Cumhurbaşkanı seçimi yapılır; yenisi seçilene kadar en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.

Cevap

Cumhurbaşkanlığı makamı boşaldığında 4545 gün içinde seçim yapılması ve yenisi seçilene kadar en yaşlı yardımcının tüm yetkilerle vekalet etmesi anayasal ve yasal kuraldır.
Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda, Anayasa'nın 106. maddesi uyarınca 4545 gün içinde yeni seçim yapılması emredilmiştir. Bu süre zarfında yürütme yetkisinin aksamaması adına, makama Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet eder ve asilin tüm yetkilerini kullanır. Birden fazla yardımcı bulunması halinde ise ilgili mevzuat uyarınca en yaşlı olan yardımcının bu görevi üstlenmesi kararlaştırılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanlığı makamının boşalma durumunu tanımla.
Ölüm, istifa veya seçilmeye engel bir durumun ortaya çıkması 'boşalma' olarak adlandırılır.
Geçici ayrılma (yurt dışı, hastalık) ile kesin boşalma kuralları farklıdır.
2
Seçim takvimini kontrol et.
Anayasa'nın 106. maddesine göre makamın boşalmasından itibaren 4545 gün içinde seçimlerin yapılması gerekir.
Yürütme organının sürekliliği için anayasal bir süre sınırı belirlenmiştir.
3
Vekalet makamını belirle.
Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet eder; birden fazla yardımcı varsa 1 sayılı CBK uyarınca 'en yaşlı' olanı bu görevi yürütür.
Eski sistemdeki TBMM Başkanı vekaleti uygulaması 2017 değişikliği ile kaldırılmıştır.
4
Vekilin yetki sınırlarını analiz et.
Vekalet eden kişi, Cumhurbaşkanına ait tüm anayasal yetkileri (kararname çıkarma, atama yapma vb.) kullanır.
Vekalet kurumu, makamın yetkisiz kalmamasını amaçlar.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması ve Vekalet Rejimi

İpuçları

1
Makamın boşalması ile geçici ayrılma durumlarındaki vekalet kurallarının farklı olduğunu hatırlayın.
2
2017 değişikliği öncesindeki 'TBMM Başkanı vekalet eder' kuralının artık uygulanmadığını göz önünde bulundurun.
3
Anayasa'da seçim süresi için 4545 gün sınırının konulduğunu ve vekalet eden kişinin tam yetkili olduğunu düşünün.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı makamının boşalması durumunda seçimlerin yenilenmesi ile TBMM seçimlerinin birleştirilip birleştirilmeyeceği konusunu inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 15Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde ortaya çıkan "vekalet" süreci ve vekalet eden kişinin hukuki statüsüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Makamın boşalması üzerine vekalet görevini üstlenen kişi, bu sürede milletvekilliği sıfatı askıda kalarak yasama dokunulmazlığına ilişkin haklarından yararlanmaya devam eder.

Cevap

Makamın boşalması üzerine vekalet görevini üstlenen kişinin milletvekilliği sıfatını koruduğunu veya bu sıfatın askıda kaldığını belirten ifade yanlıştır.
1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, milletvekilleri Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanırlarsa Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelikleri sona erer. Bu nedenle, Cumhurbaşkanlığına vekalet eden yardımcının milletvekilliği haklarından yararlanmaya devam etmesi veya bu sıfatın askıda kalması hukuken mümkün değildir. Vekalet eden kişi artık bir yürütme organı mensubudur ve milletvekili dokunulmazlığına değil, Cumhurbaşkanı ve yardımcıları için öngörülen özel cezai sorumluluk rejimine tabidir.

Adım Adım Çözüm

1
Vekalet makamını tespit et
Cumhurbaşkanı yardımcısı
1982 Anayasası'nın 106. maddesi uyarınca makam boşaldığında vekalet görevi yardımcıya aittir.
2
Vekalet eden kişinin yetki kapsamını analiz et
Tam yetki kullanımı
Vekil, Cumhurbaşkanına ait yetkileri kısıtlama olmaksızın kullanır.
3
Vekalet eden kişinin yasama statüsünü kontrol et
Milletvekilliğinin sona ermesi
Anayasa gereği Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar milletvekili olamazlar; atanmaları halinde meclis üyelikleri düşer.
4
Sorumluluk rejimini değerlendir
Cezai sorumluluk (Yüce Divan)
Vekalet eden yardımcı, görev suçlarında Meclis soruşturması ve Yüce Divan yargılamasına tabidir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığına Vekalet ve Yardımcıların Statüsü

İpuçları

1
Cumhurbaşkanı yardımcılarının meclis üyeliği ile ilişkisini hatırlayın.
2
Bir kişi aynı anda hem milletvekili hem de Cumhurbaşkanı yardımcısı olabilir mi?
3
Anayasa'ya göre milletvekilleri Cumhurbaşkanı yardımcısı olarak atandığında üyelikleri sona erer; bu durum vekalet süresini de etkiler.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı makamının genel seçimlere 1 yıldan az veya fazla süre kalması durumunda yapılacak seçim takvimini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 16Soru →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanının hastalık ve yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrılması hallerinde, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanlığına vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanının görevlendireceği yardımcısı

Cevap

Cumhurbaşkanının hastalık veya yurt dışına çıkış gibi geçici sebeplerle görevinden ayrılması durumunda, bizzat kendisinin görevlendireceği bir Cumhurbaşkanı Yardımcısı ona vekalet eder.
1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre; Cumhurbaşkanının hastalık ve yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrılması hallerinde, Cumhurbaşkanının görevlendireceği yardımcısı Cumhurbaşkanlığına vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki ayrılma nedeninin tespit edilmesi
Ayrılmanın 'geçici' (hastalık, yurt dışı) bir nedene dayandığı görüldü.
1982 Anayasası vekalet kurallarını 'geçici ayrılma' ve 'makamın boşalması' olarak iki ayrı başlıkta düzenlemiştir.
2
Geçici ayrılma durumuna ilişkin anayasal hükmün hatırlanması
Anayasa'nın 106. maddesi uyarınca geçici ayrılmalarda vekilin Cumhurbaşkanı tarafından görevlendirileceği bilgisine ulaşıldı.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yürütmenin sürekliliği ilkesi gereği Cumhurbaşkanı kendi yardımcısını vekil olarak belirleme takdirine sahiptir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığına Vekalet ve Usulleri

İpuçları

1
Bu soruyu çözerken 2017 Anayasa değişikliklerini ve TBMM Başkanı'nın bu yetkisinin kaldırıldığını hatırlayın.
2
Vekalet eden kişinin mutlaka bir 'Cumhurbaşkanı Yardımcısı' olması gerektiğini düşünün.
3
Geçici ayrılmalarda Cumhurbaşkanı'nın kendi vekilini 'seçme' hakkı olduğunu, ancak makam boşalırsa 'en yaşlı' olanın otomatik vekil olduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm veya istifa nedeniyle boşalması durumunda seçimlerin kaç gün içinde yapılması gerektiğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 17Soru →

Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm, istifa veya diğer nedenlerle boşalması üzerine başlayan hukuki süreç ve vekalet ilişkisi hakkında 1982 Anayasası hükümlerine göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Makamın boşalması durumunda vekalet görevi en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı tarafından yürütülür ve bu kişi yeni Cumhurbaşkanı seçilene kadar makamın yetkilerini kullanır.

Cevap

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısının vekalet etmesi ve yeni seçim yapılana kadar yetkileri kullanması kuralı doğrudur.
19821982 Anayasası'nın 106106. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle (ölüm, istifa vb.) boşalması durumunda, en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet görevini üstlenir ve yeni Cumhurbaşkanı seçilene kadar tüm yetkileri kullanır.

Adım Adım Çözüm

1
Makamın boşalması (kesin ayrılma) ile geçici ayrılma (yurt dışı, hastalık) arasındaki farkı saptayın.
Ölüm ve istifa gibi durumlar makamın boşalması; yurt dışı ve hastalık ise geçici ayrılmadır.
Anayasa her iki durum için farklı vekalet usulleri ve görevlendirme yöntemleri öngörmüştür.
2
Vekalet edecek kişiyi belirleyen anayasal kuralı analiz edin.
Makam boşalırsa 'en yaşlı yardımcı', geçici ayrılmada ise 'Cumhurbaşkanınca görevlendirilen yardımcı' yetkilidir.
20172017 Anayasa değişikliği ile yürütme organının sürekliliğini sağlamak adına bu ayrım netleştirilmiştir.
3
Seçim takvimi ve yeni seçilenin görev süresi kısıtlarını değerlendirin.
Seçim 4545 gün içinde yapılmalı, bir yıldan fazla süre varken seçilen kişi sadece kalan süreyi tamamlamalıdır.
Seçimlerin yenilenmesi ve yasama dönemleriyle uyumun korunması amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığına Vekalet ve Seçim Takvimi
Soru 18Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümlerine göre; Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm, istifa veya başka bir nedenle boşalması durumunda izlenecek hukuki süreç ve vekalet ilişkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Makamın boşalması halinde, yenisi seçilinceye kadar en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı Cumhurbaşkanlığına vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.

Cevap

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda, yeni Cumhurbaşkanı seçilinceye kadar en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait tüm yetkileri kullanır.
1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması halinde, yenisi seçilinceye kadar en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait tüm yetkileri (hiçbir kısıtlama olmaksızın) kullanır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanlığı makamının 'geçici ayrılma' ile 'boşalma' durumları arasındaki farkı ayırt edin.
Boşalma durumunda (ölüm, istifa vb.) süreç Anayasa'nın 106. maddesinin özel fıkralarına tabidir.
Hukuki sürecin ve vekilin kim olacağının belirlenmesi bu ayrım üzerine kuruludur.
2
Makamın boşalması halinde vekilin kim olacağını belirleyin.
Mevcut yardımcılar arasından 'en yaşlı olanı' vekil tayin edilir.
Geçici ayrılmalarda Cumhurbaşkanı vekili seçebilirken, boşalma durumunda objektif bir kriter olan yaş esas alınır.
3
Vekilin yetki sınırlarını analiz edin.
Vekil, Cumhurbaşkanına ait tüm yetkileri (kararname çıkarma, atama, dava açma vb.) kullanabilir.
Yürütme organının sürekliliği ilkesi gereği makamın yetkileri kısıtlanamaz.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığına Vekalet ve Seçim Takvimi

İpuçları

1
Makamın boşalması (kesin ayrılık) ile geçici ayrılma (yurt dışı seyahati) durumlarındaki vekil belirleme usulü farklıdır.
2
Boşalma durumunda Cumhurbaşkanı artık görevde olmadığı için birini görevlendiremez; bu nedenle Anayasa objektif olarak 'yaş' kriterini belirlemiştir.
3
Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet ederken 'makamın tüm yetkilerini' kullanma hakkına sahiptir; TBMM Başkanı'nın vekalet dönemi kapanmıştır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda seçime kalan sürenin (1 yıldan fazla/az) seçim takvimine etkisini inceleyin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 19Soru →

Cumhurbaşkanının yurt dışına çıkışı sebebiyle bir yardımcısını kendisine vekâlet etmesi için görevlendirdiği, ancak bu yurt dışı ziyareti sırasında Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm nedeniyle boşaldığı bir durumda; yeni Cumhurbaşkanı seçilene kadar geçecek süreçle ilgili 19821982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanlığı makamı boşaldığı andan itibaren, en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet görevini üstlenir.

Cevap

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda en yaşlı yardımcının görevi üstlenmesi.
Cumhurbaşkanlığı makamı herhangi bir sebeple boşaldığında (ölüm, istifa vb.), 19821982 Anayasası ve 11 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleri uyarınca, yeni Cumhurbaşkanı seçilene kadar en yaşlı Cumhurbaşkanı yardımcısı vekâlet görevini üstlenir ve Cumhurbaşkanına ait tüm yetkileri kullanır.

Adım Adım Çözüm

1
Vekâlet türünün ayrımını yapma
Cumhurbaşkanı'nın yurt dışına çıkması 'geçici ayrılma', ölümü ise 'makamın boşalması' durumudur.
Anayasa ve mevzuat, geçici ayrılma ve makamın boşalması halleri için farklı vekâlet usulleri öngörmüştür.
2
Geçici ayrılma kuralını hatırlama
Cumhurbaşkanı yurt dışına çıkarken kendi belirlediği (görevlendirdiği) yardımcısı vekil olur.
Anayasa'nın 106106. maddesi geçici ayrılmalarda takdiri Cumhurbaşkanı'na bırakmıştır.
3
Makamın boşalması kuralını uygulama
Makam ölüm nedeniyle boşaldığında, önceki görevlendirme hükümsüz kalır ve '11 Numaralı CBK' uyarınca 'en yaşlı' yardımcı görevi devralır.
Makamın boşalması durumunda takdir yetkisi kullanılamayacağı için hukuk düzeni nesnel bir kriter (yaş) belirlemiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığına Vekâlet Usulü

İpuçları

1
Cumhurbaşkanının geçici ayrılması ile makamın boşalması (kesin ayrılma) durumlarındaki vekâlet kurallarının farklı olduğunu düşünün.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda yapılacak seçimlerin süreleri ve genel seçimle birleşme şartlarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 20Soru →

1982 Anayasası’nın yürürlükteki hükümlerine göre, Cumhurbaşkanlığı makamının ölüm, istifa veya başka bir nedenle boşalması durumunda uygulanacak hukuki süreçle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanlığına vekalet eden Cumhurbaşkanı yardımcısı, bu sıfatla Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır.

Cevap

Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması durumunda vekalet eden Cumhurbaşkanı yardımcısı, yeni başkan seçilene kadar Cumhurbaşkanına ait tüm anayasal yetkileri kullanır.
1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, Cumhurbaşkanlığı makamının boşalması halinde yenisi seçilene kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı makama vekalet eder ve Cumhurbaşkanına ait tüm anayasal yetkileri kullanma hakkına sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Makamın boşalması durumunda vekilin kim olacağını belirle.
2017 değişikliği ile vekalet görevi TBMM Başkanı'ndan alınarak Cumhurbaşkanı yardımcısına verilmiştir.
Yürütmenin başı olan makamın sürekliliğini yine yürütme içinden bir ismin sağlaması hedeflenmiştir.
2
Vekilin yetki sınırlarını kontrol et.
Vekalet eden kişi, asilin sahip olduğu tüm yetkileri kullanma hakkına sahiptir.
Anayasa Madde 106 açıkça yetkilerin kullanılacağını belirtir.
3
Kalan süreye göre seçim takvimini analiz et.
Süre < 1 yıl ise 45 gün, Süre > 1 yıl ise 60 gün kuralı uygulanır.
Seçimlerin yenilenme usulü anayasal sürelerle sınırlandırılmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığına Vekalet ve Seçim Süreçleri

İpuçları

1
2017 Anayasa değişikliklerinin yürütme üzerindeki etkilerini düşünün.
2
TBMM Başkanı'nın vekalet yetkisinin kaldırıldığını ve yürütmenin tek başlığı ilkesini hatırlayın.
3
Anayasa 106. maddede makamın boşalması halinde vekilin yetkilerinin kısıtlanmadığını göreceksiniz.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının geçici olarak (hastalık, yurt dışı gezi) görevinden ayrılması durumundaki vekalet kurallarını, makamın boşalması durumuyla karşılaştırarak çalışınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Sayfa 1 / 4Sonraki