Eksik Rekabet Piyasaları

196 soru

Soru 161Soru

Edward Chamberlin tarafından geliştirilen "Büyük Grup" modeline göre; çok sayıda firmanın ürün farklılaştırmasına gitmesi ancak piyasaya giriş ve çıkışların serbest olması durumunda, uzun dönem dengesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Piyasaya girişlerin serbest olması nedeniyle firmalar sadece normal kâr elde ederler.

Cevap

Piyasaya girişlerin serbest olması nedeniyle firmalar uzun dönemde sadece normal kâr elde ederler.
Chamberlin'in Büyük Grup modelinde, piyasaya giriş ve çıkışların serbest olması en belirleyici özelliktir. Tıpkı tam rekabet piyasasında olduğu gibi, bu serbestlik sayesinde firmalar uzun dönemde aşırı kâr elde edemezler; fiyat ortalama maliyete eşitlenir ve ekonomik kâr sıfırlanarak sadece normal kâr elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Piyasa yapısını tanımlama
Chamberlin'in Büyük Grup modeli, günümüz iktisat literatüründe "Tekelci Rekabet" piyasasının temeli olarak kabul edilir.
Modelin varsayımları olan ürün farklılaştırması ve giriş-çıkış serbestisi tekelci rekabetin ana özellikleridir.
2
Ürün farklılaştırmasının etkisini analiz etme
Her firma kendi ürün varyasyonu üzerinde belirli bir tekel gücüne sahiptir, bu nedenle talep eğrisi negatif eğimlidir.
Ürünler birbirinin yakın ikamesi olsa da özdeş değildir.
3
Giriş serbestisinin uzun dönem etkisini belirleme
Piyasada aşırı kâr (ekonomik kâr) varsa yeni firmalar piyasaya girer; bu durum mevcut firmaların talep payını azaltır ve fiyatı ortalama maliyete (AC) kadar düşürür.
Giriş engeli olmayan piyasalarda uzun dönemde sadece normal kâr (P=ACP = AC) elde edilir.

Anahtar Kavram

Chamberlin Büyük Grup Modeli ve Uzun Dönem Dengesi

Daha Fazla Pratik

Chamberlin'in 'Küçük Grup' modelindeki karşılıklı bağımlılık varsayımının denge fiyatı üzerindeki etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 162Soru

Chamberlin'in 'Büyük Grup' (Monopolcü Rekabet) modeline göre, piyasaya giriş ve çıkışların serbest olduğu uzun dönem dengesinde firmanın talep eğrisinin ortalama maliyet eğrisine teğet olması, ancak bu teğetliğin ortalama maliyetlerin minimum olduğu noktanın gerisinde (solunda) gerçekleşmesi aşağıdakilerden hangisine neden olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Atıl (eksik) kapasite oluşmasına

Cevap

Chamberlin'in Büyük Grup modelinde firmanın ortalama maliyetin minimum olduğu noktanın solunda dengeye gelmesi, kaynakların tam verimli kullanılmadığını gösteren 'atıl kapasite' olgusuna yol açar.
Chamberlin'in Büyük Grup modelinde, monopolcü rekabet piyasasında faaliyet gösteren firmalar ürün farklılaştırması nedeniyle negatif eğimli bir talep eğrisi ile karşı karşıyadır. Uzun dönemde piyasaya girişlerin serbest olması, talep eğrisinin ortalama maliyet (ACAC) eğrisine teğet olana kadar sola kaymasına neden olur. Matematiksel olarak, negatif eğimli bir doğru (DD), U şeklindeki bir eğriye (ACAC) ancak o eğrinin azalan kısmında teğet olabilir. Bu durum, firmanın ortalama maliyetini minimuma indirecek olan üretim düzeyine (tam kapasite) ulaşmadan dengeye geldiğini ve dolayısıyla piyasada atıl kapasite oluştuğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Monopolcü rekabet (Büyük Grup) modelinin uzun dönem denge koşulunu analiz et.
Serbest giriş-çıkış varsayımı altında uzun dönemde firmanın talep eğrisi (DD), ortalama maliyet (ACAC) eğrisine teğet olur (P=ACP = AC).
Bu teğetlik noktası firmanın sadece normal kâr elde ettiğini gösterir.
2
Teğetlik noktasının ortalama maliyet eğrisi üzerindeki konumunu belirle.
Talep eğrisi negatif eğimli olduğu için, ACAC eğrisine ancak ACAC'nin azalan (negatif eğimli) kısmında teğet olabilir.
Negatif eğimli bir doğru, U şeklindeki bir eğrinin minimum noktasına değil, ancak o noktanın solundaki bir bölgeye teğet geçebilir.
3
Elde edilen üretim düzeyini tam kapasite düzeyi ile karşılaştır.
Denge üretim düzeyi (Q1Q_1), ortalama maliyetin minimum olduğu üretim düzeyinden (QcQ_c) daha küçüktür.
Bu fark (QcQ1Q_c - Q_1), firmanın mevcut kapasitesini tam olarak kullanmadığını, yani 'atıl kapasite' ile çalıştığını kanıtlar.

Anahtar Kavram

Atıl Kapasite (Excess Capacity)
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 163Soru

Kârını maksimize etmeyi hedefleyen bir monopolcü firmanın karşılaştığı ters talep fonksiyonu P=1602QP = 160 - 2Q ve toplam maliyet fonksiyonu TC=Q2+40Q+100TC = Q^2 + 40Q + 100 olarak belirlenmiştir.

Buna göre, bu firmanın denge üretim düzeyinde elde edeceği toplam kâr kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 11001100

Cevap

Firmanın kârını maksimize ettiği denge noktasındaki toplam kârı 11001100 TL'dir.
Denge miktarını MR=MCMR = MC eşitliğinden Q=20Q = 20 olarak bulduğumuzda, bu miktardaki toplam hasılat 24002400 TL ve toplam maliyet 13001300 TL olmaktadır. Aradaki fark olan 11001100 TL firmanın maksimize edilmiş toplam kârıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam hasılat (TRTR) ve marjinal hasılat (MRMR) fonksiyonlarını türetiniz.
TR=P×Q=(1602Q)Q=160Q2Q2TR = P \times Q = (160 - 2Q)Q = 160Q - 2Q^2
MR=dTRdQ=1604QMR = \frac{dTR}{dQ} = 160 - 4Q
Monopolde marjinal hasılat, ters talep eğrisinin eğiminin iki katıdır.
2
Marjinal maliyet (MCMC) fonksiyonunu türetiniz.
MC=dTCdQ=2Q+40MC = \frac{dTC}{dQ} = 2Q + 40
Toplam maliyet fonksiyonunun miktara göre türevi marjinal maliyeti verir.
3
Kâr maksimizasyonu için MR=MCMR = MC koşulunu kullanarak denge miktarını bulunuz.
1604Q=2Q+40160 - 4Q = 2Q + 40
120=6Q120 = 6Q
Q=20Q = 20
Firmanın kârını maksimize ettiği nokta marjinal hasılatın marjinal maliyete eşit olduğu üretim düzeyidir.
4
Denge miktarını talep fonksiyonunda yerine koyarak denge fiyatını bulunuz.
P=1602(20)=120P = 160 - 2(20) = 120
Monopolcü, denge miktarını tüketicinin ödemeye razı olduğu en yüksek fiyat olan talep eğrisi üzerinden satar.
5
Denge noktasındaki toplam hasılat (TRTR) ve toplam maliyeti (TCTC) hesaplayınız.
TR=120×20=2400TR = 120 \times 20 = 2400
TC=(20)2+40(20)+100=400+800+100=1300TC = (20)^2 + 40(20) + 100 = 400 + 800 + 100 = 1300
Toplam kârı bulmak için hasılat ve maliyet bileşenlerine ihtiyaç vardır.
6
Toplam kârı (π\pi) hesaplayınız.
π=TRTC=24001300=1100\pi = TR - TC = 2400 - 1300 = 1100
İktisadi kâr, toplam hasılattan toplam maliyetin çıkarılmasıyla bulunur.

Anahtar Kavram

Monopolde kâr maksimizasyonu ve denge analizi

İpuçları

1
Öncelikle kâr maksimizasyonu için gerekli olan marjinal hasılat (MRMR) ve marjinal maliyet (MCMC) fonksiyonlarını bulunuz.
2
MR=MCMR = MC eşitliğini kurarak denge üretim miktarını (QQ) hesaplayınız; ardından bu miktarda fiyatın (PP) ne olacağını talep fonksiyonundan bulunuz.
3
Kârın TRTCTR - TC olduğunu unutmayın. Q=20Q = 20 için toplam hasılatı ve toplam maliyeti hesaplayıp farkını alınız.

Daha Fazla Pratik

Aynı soru için firmanın Lerner Endeksi değerini hesaplayarak monopol gücünü analiz edebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Toplam kârı birim kâr üzerinden de hesaplayabilirsiniz: π=(PAC)×Q\pi = (P - AC) \times Q. Burada AC=TC/Q=Q+40+100/QAC = TC / Q = Q + 40 + 100/Q olur. Q=20Q = 20 için AC=65AC = 65 çıkar. Fiyat 120120 olduğuna göre birim kâr 12065=55120 - 65 = 55'dir. Toplam kâr ise 55×20=110055 \times 20 = 1100 TL bulunur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 164Soru

Bir piyasada faaliyet gösteren toplam sekiz firma bulunmaktadır. Bu firmalardan pazar payı en yüksek olan ilk üç firmanın toplam pazar payı (CR3CR_3) %70\%70 olarak hesaplanmıştır. Bu üç firmanın kendi aralarındaki pazar payı dağılımı 4:2:14:2:1 oranındadır. Piyasada yer alan diğer beş firmanın her biri ise eşit pazar payına sahiptir.

Buna göre, bu piyasanın yoğunlaşma düzeyini gösteren Herfindahl-Hirschman Endeksi (HHIHHI) değeri kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 22802280

Cevap

Piyasanın Herfindahl-Hirschman Endeksi (HHIHHI) değeri 2280 olarak hesaplanır.
Doğru cevap olan 2280 değeri, piyasadaki sekiz firmanın her birinin pazar payının (ilk üç firma için %40, %20, %10 ve diğer beş firma için her biri %6) karelerinin toplanmasıyla elde edilen kesin matematiksel sonuçtur.

Adım Adım Çözüm

1
En büyük üç firmanın bireysel pazar paylarını hesapla.
Birinci firma %40\%40, ikinci firma %20\%20, üçüncü firma %10\%10.
Toplam pazar payı %70\%70 olan üç firmanın 4:2:14:2:1 oranındaki dağılımı 4k+2k+k=707k=70k=104k+2k+k=70 \Rightarrow 7k=70 \Rightarrow k=10 denklemiyle bulunur.
2
Geriye kalan beş firmanın bireysel pazar paylarını belirle.
Her bir firma %6\%6 pazar payına sahiptir.
Piyasanın tamamı %100\%100 olduğundan, kalan pay %100%70=%30\%100 - \%70 = \%30 olur. Beş firma eşit paya sahipse 30/5=630 / 5 = 6 bulunur.
3
Herfindahl-Hirschman Endeksi (HHIHHI) formülünü uygula.
HHI=2280HHI = 2280
HHI=si2HHI = \sum s_i^2 formülüne göre: 402+202+102+5×(62)=1600+400+100+180=228040^2 + 20^2 + 10^2 + 5 \times (6^2) = 1600 + 400 + 100 + 180 = 2280 olarak hesaplanır.

Anahtar Kavram

Herfindahl-Hirschman Endeksi (HHIHHI), bir piyasadaki tüm firmaların pazar paylarının karelerinin toplamı ile hesaplanan bir yoğunlaşma ölçütüdür.
Soru 165Soru

Oligopol piyasasında faaliyet gösteren bir firmanın; rakiplerinin fiyat indirimlerini takip edeceği, ancak fiyat artışlarına tepki vermeyerek fiyatlarını değiştirmeyeceği şeklindeki davranış beklentisi, Sweezy (Dirsekli Talep) Modeli'ne göre aşağıdakilerden hangisine neden olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Firmanın karşı karşıya olduğu talep eğrisinin mevcut fiyat düzeyinde dirsek yapmasına ve marjinal hasılat eğrisinde dikey bir süreksizlik oluşmasına

Cevap

Firmanın karşı karşıya olduğu talep eğrisinin mevcut fiyat düzeyinde dirsek yapmasına ve marjinal hasılat eğrisinde dikey bir süreksizlik oluşmasına neden olur.
Sweezy (Dirsekli Talep) Modeli'nde firmanın rakiplerinin fiyat indirimlerini takip edeceği, artışları ise takip etmeyeceği varsayımı; mevcut fiyatın üzerinde esnek, altında ise inelastik bir talep yapısı oluşturur. Bu iki farklı esnekliğe sahip talep segmentinin mevcut fiyat düzeyinde birleşmesi talep eğrisinde bir 'dirsek' oluşturur. Marjinal hasılat (MRMR), talebin eğimine bağlı olduğu için, talep eğrisindeki bu ani eğim değişikliği MRMR eğrisinde tam dirsek noktasının hizasında dikey bir boşluk (süreksizlik) meydana getirir.

Adım Adım Çözüm

1
Rakiplerin tepki varsayımını analiz etme
Fiyat artışı takip edilmez (esnek talep), fiyat indirimi takip edilir (inelastik talep).
Sweezy modelinin başlangıç noktası firmaların rakiplerinden beklediği asimetrik tepkilerdir.
2
Talep eğrisinin şeklini belirleme
Mevcut fiyatın üzerinde daha yatık (esnek), altında daha dik (inelastik) bir talep eğrisi birleşerek 'dirsek' oluşturur.
Farklı esnekliklere sahip iki segmentin mevcut fiyat düzeyinde kesişmesi geometrik olarak bir kırılma (dirsek) yaratır.
3
Marjinal hasılat (MRMR) eğrisini türetme
Talep eğrisindeki eğim değişimi (dirsek) nedeniyle MRMR eğrisi dirsek hizasında dikey olarak kesilir.
MRMR eğrisi talep eğrisinin eğimine bağlıdır; eğim aniden değiştiğinde MRMR değeri de dikey bir sıçrama (boşluk) yapar.
4
Fiyat katılığı ilişkisini kurma
MCMC eğrisi bu MRMR boşluğundan geçtiği sürece MR=MCMR = MC dengesi aynı fiyat ve miktarda kalır.
Bu dikey boşluk, maliyetler değişse bile firmanın denge fiyatını değiştirmemesinin (fiyat katılığı) temel nedenidir.

Anahtar Kavram

Sweezy Modeli ve Marjinal Hasılat Süreksizliği

İpuçları

1
Rakiplerin fiyat indirimine tepki vermesi firmanın satışlarını çok artırmasını engeller, bu da talebi o bölgede daha az esnek yapar.
2
Talep eğrisindeki bir kırılma (eğim değişimi), marjinal hasılat (MRMR) eğrisinde bir 'sıçrama' veya 'boşluk' yaratır.
3
Bu model, marjinal maliyet (MCMC) eğrisindeki kaymaların neden her zaman fiyat değişimine yol açmadığını MRMR süreksizliği ile açıklar.

Daha Fazla Pratik

Sweezy modelindeki bu dikey boşluğun genişliği neye bağlıdır? (Talebin üst ve alt kısımlarındaki esneklik farkı ne kadar fazlaysa boşluk o kadar geniş olur).
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 166Soru

Monopolcü rekabet piyasasında faaliyet gösteren temsilci bir firmanın uzun dönem dengesinde, tam rekabetçi dengeden sapan bir özellik olarak karşımıza çıkan "atıl kapasite" (excess capacity) olgusunun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ürün farklılaştırması nedeniyle negatif eğimli olan talep eğrisinin, ortalama maliyet (ACAC) eğrisine azalan kısmında teğet olması

Cevap

Ürün farklılaştırması nedeniyle negatif eğimli olan talep eğrisinin, ortalama maliyet (ACAC) eğrisine azalan kısmında teğet olması
Monopolcü rekabet piyasasında ürün farklılaştırması (marka, reklam vb.) nedeniyle firmanın karşılaştığı talep eğrisi negatif eğimlidir. Uzun dönemde piyasaya yeni firmaların girmesiyle firmanın ekonomik kârı sıfıra iner ve talep eğrisi ortalama maliyet (ACAC) eğrisine teğet hale gelir. Matematiksel olarak, negatif eğimli bir doğrunun U şeklindeki bir eğriye teğet olabileceği tek yer, eğrinin azalan (minimumdan önceki) kısmıdır. Bu durum firmanın, maliyetlerini minimize eden "ideal kapasite" (min ACAC) düzeyinden daha az üretim yapmasına neden olur ki bu farka 'atıl kapasite' denir.

Adım Adım Çözüm

1
Uzun dönem denge koşullarını belirle
MR=MCMR = MC ve P=ACP = AC (sıfır ekonomik kâr)
Piyasaya giriş serbestliği nedeniyle uzun dönemde aşırı kâr ortadan kalkar.
2
Talep eğrisinin yapısını analiz et
Negatif eğimli talep eğrisi (P>MRP > MR)
Ürün farklılaştırması firmaya sınırlı bir monopol gücü verir.
3
Teğetlik noktasını grafiksel olarak yorumla
Denge, ACAC eğrisinin minimum noktasının solundadır.
Negatif eğimli bir doğrunun (talep), U şeklindeki bir eğriye (ACAC) teğet olabilmesi için eğrinin azalan kısmında olması gerekir.

Anahtar Kavram

Atıl Kapasite Teoremi

Daha Fazla Pratik

Monopolcü rekabet piyasasında firmanın reklam harcamalarının toplam maliyetler ve fiyat üzerindeki etkilerini inceleyen modelleri gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 167Soru

Edgeworth oligopol modelinde, homojen mal üreten firmaların sınırlı üretim kapasitesine sahip olmaları ve bu kapasitelerin toplam piyasa talebini karşılamaya yetmemesi durumunda aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fiyatların tekel fiyatı ile rekabetçi fiyat arasında sürekli dalgalanması

Cevap

Fiyatların tekel fiyatı ile rekabetçi fiyat arasında sürekli dalgalanması
Edgeworth modelinde, firmaların sınırlı kapasiteye sahip olması nedeniyle tek bir fiyat düzeyi denge sağlayamaz. Fiyatlar rekabetçi seviyeye (P=MCP=MC) indiğinde, firmalar piyasanın tamamına mal sunamadığı için bir firma fiyatını artırarak tekelci kâr elde etmeye çalışır. Diğer firma da bu yüksek fiyatın altına inerek rekabet eder. Bu süreç, fiyatların belirli bir bant aralığında (tekel fiyatı ile rekabetçi fiyat arasında) sürekli gidip gelmesine, yani fiyat dalgalanmalarına (fiyat çevrimlerine) neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Modelin temel varsayımını belirleme
Edgeworth modelinde firmaların üretim kapasiteleri sınırlıdır.
Bu varsayım, Bertrand modelindeki sonsuz kapasite varsayımından ayrılan en kritik noktadır.
2
Kapasite kısıtının fiyat rekabeti üzerindeki etkisini analiz etme
Düşük fiyat düzeyinde bir firma tüm talebi karşılayamaz; bu durum diğer firmaya fiyatını yükseltme fırsatı verir.
Eğer P=MCP = MC ise ve firmalar piyasa talebini karşılayamıyorsa, fiyatı artıran firma hâlâ artık talep (residual demand) ile karşılaşacaktır.
3
Denge durumunu değerlendirme
Sürekli bir fiyat kırma ve fiyat artırma döngüsü oluşur, bu da istikrarsızlığa yol açar.
Fiyatlar yükseldiğinde firmalar tekrar müşteri çalmak için fiyat kırar; fiyatlar çok düştüğünde ise kapasite yetmezliği nedeniyle tekrar fiyat artırılır.

Anahtar Kavram

Edgeworth Fiyat Çevrimleri ve Kapasite Kısıtı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 168Soru

Doğal tekel özelliklerine sahip bir monopolcü firmanın düzenlenmesinde, firmanın sadece normal kâr elde etmesini sağlayan "ortalama maliyet fiyatlaması" (P=ACP = AC) yönteminden vazgeçilerek, toplumsal etkinliği hedefleyen "marjinal maliyet fiyatlaması" (P=MCP = MC) yöntemine geçilmesi kararlaştırılmıştır.

Buna göre, bu düzenleme değişikliğinin piyasada yaratacağı refah etkisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ölü dara (refah) kaybı tamamen ortadan kalkar ve tüketici artığı, P=ACP = AC durumuna göre daha yüksek bir seviyeye ulaşır.

Cevap

Düzenleme değişikliği sonucunda ölü dara kaybı tamamen ortadan kalkar ve fiyatın düşmesiyle tüketici artığı, ortalama maliyet fiyatlaması düzeyine göre artış gösterir.
Toplumsal refahın maksimize edildiği nokta, marjinal sosyal faydanın (fiyat) marjinal sosyal maliyete (marjinal maliyet) eşit olduğu noktadır. P=MCP = MC fiyatlaması bu koşulu sağladığı için ölü dara kaybını sıfırlar. Ayrıca fiyat, ortalama maliyet fiyatlaması düzeyinin (P=ACP = AC) altına indiği için tüketicilerin refahı (tüketici artığı) artar.

Adım Adım Çözüm

1
Fiyatlama yöntemlerinin tanımlanması
P=ACP = AC durumu firmanın normal kâr elde ettiği ancak hâlâ eksik üretim yaptığı bir noktadır. P=MCP = MC ise toplumsal refahın maksimize edildiği (Pareto etkin) noktadır.
Düzenleme rejimlerinin temel amaçlarını ve denge koşullarını anlamak için gereklidir.
2
Fiyat ve miktar değişiminin analizi
P=MCP = MC fiyatlamasında, fiyat P=ACP = AC düzeyinden daha düşük (PMC<PACP_{MC} < P_{AC}) ve üretim miktarı daha yüksektir (QMC>QACQ_{MC} > Q_{AC}).
Maliyet eğrilerinin yapısı gereği (özellikle azalan maliyetlerde) MC eğrisi, AC eğrisinin altında seyreder.
3
Refah etkilerinin karşılaştırılması
Düşen fiyat tüketici artığını artırır. P=MCP = MC noktasında talep eğrisi ile marjinal maliyet eğrisi kesiştiği için ölü dara kaybı (DWL) sıfıra iner.
Toplumsal refah, tüketici ve üretici artığının toplamıdır ve bu toplam P=MC noktasında maksimuma ulaşır.

Anahtar Kavram

Marjinal maliyet fiyatlaması (P=MCP=MC), monopolün yarattığı toplumsal refah kaybını (ölü dara kaybı) tamamen ortadan kaldıran etkin düzenleme yöntemidir.

İpuçları

1
Toplumsal refahın maksimum olduğu noktada fiyat hangi maliyet eğrisine eşit olmalıdır?
2
Doğal tekel grafiklerinde marjinal maliyet eğrisi, ortalama maliyet eğrisinin neresinde yer alır?
3
P=MCP = MC düzenlemesi, monopolcünün eksik üretim sorununu tamamen çözer ve üretim miktarını tam rekabet düzeyine çıkarır.

Daha Fazla Pratik

Doğal tekellerde P=MCP = MC fiyatlaması sonucunda oluşan zararın nasıl finanse edilebileceğini araştırın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 169Soru

Kâr maksimizasyonunu hedefleyen bir monopolcü firmanın karşılaştığı talep fonksiyonu Q=2002PQ = 200 - 2P ve toplam maliyet fonksiyonu TC=20Q+1000TC = 20Q + 1000 olarak belirlenmiştir. Buna göre, denge üretim düzeyinde firmanın elde edeceği toplam kâr kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2200

Cevap

Denge üretim düzeyindeki toplam kâr 2200 TL'dir.
Verilen talep fonksiyonundan (Q=2002PQ = 200 - 2P) ters talep fonksiyonu P=1000,5QP = 100 - 0,5Q olarak elde edilir. Marjinal hasılat eğrisi, ters talep eğrisiyle aynı dikey eksen kesişimine sahiptir ancak eğimi iki katıdır: MR=100QMR = 100 - Q. Toplam maliyet fonksiyonunun türevi olan marjinal maliyet MC=20MC = 20'dir. Kâr maksimizasyonu için MR=MC100Q=20MR = MC \Rightarrow 100 - Q = 20 eşitliğinden denge miktarı Q=80Q = 80 birim bulunur. Bu miktar talep denkleminde yerine konulduğunda denge fiyatı P=60P = 60 TL olur. Toplam kâr (π\pi) = TRTCTR - TC formülünden; TR=60×80=4800TR = 60 \times 80 = 4800 TL ve TC=20(80)+1000=2600TC = 20(80) + 1000 = 2600 TL hesaplanır. Sonuç olarak kâr 48002600=22004800 - 2600 = 2200 TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Ters talep fonksiyonunu ve marjinal hasılat (MR) fonksiyonunu bulunuz.
P=1000,5QP = 100 - 0,5Q ve MR=100QMR = 100 - Q
Monopolcü firmanın denge miktarını bulmak için marjinal hasılatın marjinal maliyete eşitlenmesi gerekir.
2
Marjinal maliyet (MC) fonksiyonunu türetiniz ve denge miktarını hesaplayınız.
MC=20MC = 20 ve Q=80Q = 80
100Q=20100 - Q = 20 eşitliğinden denge üretim miktarı belirlenir.
3
Denge miktarını talep fonksiyonunda yerine koyarak denge fiyatını bulunuz.
P=1000,5(80)=60P = 100 - 0,5(80) = 60
Tüketicilerin ödemeye razı olduğu fiyat talep eğrisi üzerinden okunur.
4
Toplam hasılat ve toplam maliyeti hesaplayarak toplam kârı bulunuz.
TR=4800TR = 4800, TC=2600TC = 2600 ve Ka^r=2200Kâr = 2200
Kâr, toplam hasılattan toplam maliyetin çıkarılmasıyla elde edilir.

Anahtar Kavram

Monopolde kâr maksimizasyonu için marjinal hasılat marjinal maliyete eşitlenmeli (MR=MCMR = MC), ardından denge fiyatı talep eğrisi üzerinden belirlenmelidir.

Daha Fazla Pratik

Aynı veri setiyle monopolcünün sahip olduğu monopol gücünü (Lerner Endeksi) hesaplayarak kavramlar arasındaki bağı güçlendirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kâr fonksiyonunu π(Q)=(100Q0,5Q2)(20Q+1000)\pi(Q) = (100Q - 0,5Q^2) - (20Q + 1000) şeklinde yazıp, bu fonksiyonun QQ'ya göre türevini alıp sıfıra eşitleyerek de doğrudan denge miktarı bulunabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 170Soru

Bir oligopol piyasasında yer alan firmalar, piyasaya ilişkin belirsizliklerin arttığı dönemlerde, sektördeki gelişmeleri ve konjonktürel değişimleri en doğru şekilde analiz ettiğine inandıkları firmanın fiyat kararlarını takip etme eğilimindedir. Bu modelde, fiyat lideri olan firmanın mutlaka en düşük maliyete veya en büyük pazar payına sahip olması gerekmemektedir.

Yukarıda temel özellikleri açıklanan anlaşmalı oligopol modeli aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Barometrik Fiyat Liderliği

Cevap

Piyasa koşullarını en iyi analiz eden firmanın takip edildiği model Barometrik Fiyat Liderliği modelidir.
Barometrik fiyat liderliği, piyasadaki belirsizliklerin yüksek olduğu durumlarda, sektördeki değişimleri (maliyet artışları, talep kaymaları vb.) en iyi analiz eden ve diğer firmaların 'piyasa sözcüsü' olarak kabul ettiği firmanın fiyat belirlemesidir. Bu modelde lider firmanın piyasayı domine etme gücü olması şart değildir; önemli olan piyasa bilgisidir.

Adım Adım Çözüm

1
Liderlik kriterini analiz et.
Soruda liderin 'piyasa koşullarını en iyi yorumlayan' ve 'güvenilir' bulunan firma olduğu belirtilmiştir.
Oligopol modelleri liderin niteliğine göre isimlendirilir.
2
Fiziksel güç (maliyet/pay) gerekliliğini kontrol et.
Liderin en büyük veya en düşük maliyetli olması gerekmediği ifade edilmiştir.
Bu durum modeli, hakim firma ve düşük maliyetli firma modellerinden ayırır.
3
Tanımlanan kavramı belirle.
Piyasanın nabzını tutan liderlik yapısı barometrik liderliktir.
Barometre, hava basıncını ölçtüğü gibi bu firma da piyasa 'basıncını' (değişimleri) ölçer.

Anahtar Kavram

Barometrik Fiyat Liderliği

İpuçları

1
Lider firmanın piyasayı çok iyi 'okuduğunu' düşünün.
2
Bu firmanın gücü miktarından veya düşük maliyetinden değil, tecrübesinden gelir.
3
Piyasanın nabzını tutan bir cihaz ismini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Diğer liderlik modellerinde (Hakim ve Düşük Maliyetli) denge koşullarının grafiksel analizine çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 171Soru

Monopolcü bir firmanın, tüketicilerin ödeme istekliliklerini veya talep esnekliklerini doğrudan gözlemleyemediği durumlarda uyguladığı 'ikinci derece fiyat farklılaştırması' (blok fiyatlama) stratejisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Firma, sunduğu farklı miktar veya kalite paketleri aracılığıyla tüketicilerin kendi tercihlerini yapmalarını ve dolaylı olarak gruplanmalarını (self-selection) sağlar.

Cevap

İkinci derece fiyat farklılaştırması, tüketicilerin sunulan seçenekler arasından kendi tercihlerini yaparak kendilerini gruplandırmalarına (kendi kendini seçme mekanizması) dayanmaktadır.
Doğru ifade, ikinci derece fiyat farklılaştırmasının özünü yansıtan 'kendi kendini seçme' (self-selection) mekanizmasını belirtmektedir. Bu yöntemde monopolcü, tüketicilerin ödeme istekliliklerini doğrudan bilmediği için miktar bazlı paketler sunar ve tüketiciler kendi tiplerine uygun olanı seçerek dolaylı bir ayrışmaya tabi olurlar.

Adım Adım Çözüm

1
Fiyat farklılaştırması türlerinin bilgi gereksinimlerini karşılaştırın.
Birinci derecede tam bilgi, üçüncü derecede gözlemlenebilir grup bilgisi gerekirken; ikinci derecede firmanın elinde eksik bilgi vardır.
İkinci derecede monopolcü, tüketicinin tipini (yüksek veya düşük talepçi) başlangıçta ayırt edemez.
2
Uygulanan aracın niteliğini belirleyin.
Birim fiyatlar tüketim miktarına (bloklara) göre değişir (Örn: İlk 100 birim için P1P_1, sonraki birimler için P2P_2).
Bu yapı, farklı talep yapısına sahip tüketicileri farklı paketlere yönlendirir.
3
Kendi kendini seçme (Self-selection) mekanizmasını analiz edin.
Tüketiciler kendilerine en yüksek faydayı sağlayan bloğu seçerek 'kendi kendilerini ifşa' etmiş olurlar.
Monopolcü bu yöntemle tüketici artığının bir kısmını (tamamını değil) ele geçirmeyi başarır.

Anahtar Kavram

İkinci Derece Fiyat Farklılaştırması ve Kendi Kendini Seçme (Self-Selection) Mekanizması

İpuçları

1
Farklı fiyat farklılaştırması türleri, firmanın tüketiciler hakkında ne kadar bilgiye sahip olduğuna göre ayrılır.
2
Blok fiyatlama (elektrik veya su faturalarındaki kademeli fiyatlandırma gibi), tüketicinin ne kadar tüketeceğine kendisinin karar verdiği bir yöntemdir.
3
Eğer firma tüketicileri tek tek ayıramıyorsa, onlara seçenekler sunup hangisine yöneleceklerini izleyerek kârını artırmaya çalışır.

Daha Fazla Pratik

Üçüncü derece fiyat farklılaştırmasında fiyatların talep esnekliğiyle ters orantılı olduğunu gösteren 'Amoroso-Robinson' kuralını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 172Soru

Kârını maksimize etmeyi hedefleyen bir monopolcü firmanın karşılaştığı talep fonksiyonu Q=800.5PQ = 80 - 0.5P ve toplam maliyet fonksiyonu TC=Q2+10Q+50TC = Q^2 + 10Q + 50 olarak verilmiştir. Buna göre, firmanın kârını maksimize ettiği denge üretim düzeyinde satış fiyatı kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 110

Cevap

Denge fiyatı 110 TL olarak bulunur.
Doğru yanıt olan 110 değeri, firmanın kârını maksimize eden üretim düzeyi olan Q=25Q=25 birimin, ters talep fonksiyonunda (P=1602QP = 160 - 2Q) yerine konulmasıyla elde edilen fiyattır.

Adım Adım Çözüm

1
Ters talep fonksiyonunun elde edilmesi
P=1602QP = 160 - 2Q
Toplam hasılat ve marjinal hasılatı hesaplayabilmek için fiyatın miktar cinsinden ifadesi gereklidir.
2
Marjinal hasılat (MRMR) fonksiyonunun türetilmesi
MR=1604QMR = 160 - 4Q
Toplam hasılat TR=P×Q=(1602Q)Q=160Q2Q2TR = P \times Q = (160 - 2Q)Q = 160Q - 2Q^2 olduğundan, türevi marjinal hasılatı verir.
3
Marjinal maliyet (MCMC) fonksiyonunun türetilmesi
MC=2Q+10MC = 2Q + 10
Toplam maliyet fonksiyonunun miktara göre türevi marjinal maliyeti verir.
4
Kâr maksimizasyonu için denge miktarının bulunması (MR=MCMR = MC)
1604Q=2Q+106Q=150Q=25160 - 4Q = 2Q + 10 \Rightarrow 6Q = 150 \Rightarrow Q^* = 25
Monopolcü firma, marjinal hasılatın marjinal maliyete eşit olduğu üretim düzeyinde kârını maksimize eder.
5
Denge fiyatının belirlenmesi
P=1602(25)=110P = 160 - 2(25) = 110
Denge miktarı olan 25 birim, tüketicilerin ödemeye razı olduğu en yüksek fiyatı bulmak için talep eğrisinde yerine konur.

Anahtar Kavram

Monopolde kâr maksimizasyonu için firma MR=MCMR = MC üretim düzeyini seçer ve fiyatı talep eğrisi üzerinden belirler.

Daha Fazla Pratik

Monopolcünün marjinal hasılatı ile fiyat esnekliği arasındaki (MR=P(11/e)MR = P(1 - 1/|e|)) ilişkiyi kullanarak esneklik hesaplamaları üzerinde çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 173Soru

Bir piyasada yoğunlaşma oranlarını belirlemek amacıyla yapılan bir çalışmada, endüstride yer alan toplam beş firmanın pazar payı verileri toplanmıştır. İlk dört firmanın pazar payları aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

FirmaPazar Payı (%\%)
1. Firma3535
2. Firma2525
3. Firma1515
4. Firma1515

Buna göre, bu endüstri için hesaplanan Herfindahl-Hirschman Endeksi (HHIHHI) değeri kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 24002400

Cevap

Herfindahl-Hirschman Endeksi (HHIHHI) değeri 24002400 olarak hesaplanır.
Doğru yanıt olan 24002400 değeri, piyasada bulunan beş firmanın tamamının pazar paylarının kareleri toplamıdır. İlk dört firmanın pazar payı toplamı %90\%90 olduğundan, verilmeyen beşinci firmanın payı %10\%10 olarak bulunur. Bu payların kareleri (1225,625,225,225,1001225, 625, 225, 225, 100) toplandığında 24002400 sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Verilmeyen beşinci firmanın pazar payını hesaplayın.
%100(%35+%25+%15+%15)=%100%90=%10\%100 - (\%35 + \%25 + \%15 + \%15) = \%100 - \%90 = \%10.
HHIHHI hesaplanırken endüstrideki tüm firmaların payları dikkate alınmalıdır; pazar payları toplamı her zaman %100\%100 olmalıdır.
2
Tüm firmaların pazar paylarının karelerini ayrı ayrı hesaplayın.
352=122535^2 = 1225, 252=62525^2 = 625, 152=22515^2 = 225, 152=22515^2 = 225, 102=10010^2 = 100.
HHIHHI formülü, her bir firmanın pazar payının karesinin alınmasını gerektirir.
3
Hesaplanan kareleri toplayın.
1225+625+225+225+100=24001225 + 625 + 225 + 225 + 100 = 2400.
HHIHHI değeri, elde edilen karelerin toplamıdır.

Anahtar Kavram

HHIHHI endeksi, bir endüstrideki tüm firmaların pazar paylarının karelerinin toplamı ile hesaplanır (HHI=si2HHI = \sum s_i^2).

İpuçları

1
Herfindahl-Hirschman Endeksi (HHIHHI) hesaplanırken piyasadaki tüm firmaların pazar paylarının dikkate alınması gerektiğini unutmayın.
2
Tabloda sadece dört firma verilmiş olsa da soruda beş firma olduğu belirtilmiştir. Öncelikle beşinci firmanın pazar payını bulun.

Daha Fazla Pratik

Farklı yoğunlaşma oranlarını (örneğin CR4CR_4) ve HHIHHI arasındaki temel farkları inceleyerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 174Soru

Bir endüstride pazar payları her biri %15\%15 olan 44 adet büyük firma ve pazar payları her biri %5\%5 olan 88 adet küçük firma faaliyet göstermektedir. Bu pazar yapısına göre, endüstrinin yoğunlaşma düzeyini belirleyen Herfindahl-Hirschman Endeksi (HHIHHI) kaçtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 11001100

Cevap

Endüstrinin Herfindahl-Hirschman Endeksi (HHIHHI) değeri 11001100 olarak hesaplanır.
Doğru yanıt olan bin yüz değeri, dört büyük firmanın paylarının kareleri toplamı (4×225=9004 \times 225 = 900) ile sekiz küçük firmanın paylarının kareleri toplamının (8×25=2008 \times 25 = 200) birleştirilmesiyle elde edilir. Bu yöntem, piyasadaki tüm oyuncuların pazar gücünü standart HHIHHI formülüne uygun şekilde yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük firmaların endekse katkısını hesaplayın.
4×(152)=4×225=9004 \times (15^2) = 4 \times 225 = 900
HHIHHI hesaplanırken her bir firmanın pazar payının karesi alınır.
2
Küçük firmaların endekse katkısını hesaplayın.
8×(52)=8×25=2008 \times (5^2) = 8 \times 25 = 200
Gruptaki tüm firmaların pazar payları kareleri alınarak toplama dahil edilmelidir.
3
Toplam endeks değerini bulun.
900+200=1100900 + 200 = 1100
HHIHHI, endüstrideki tüm firmaların paylarının karelerinin toplamıdır.

Anahtar Kavram

Herfindahl-Hirschman Endeksi (HHI), bir piyasadaki yoğunlaşmayı ölçmek için tüm firmaların pazar paylarının karelerinin toplamını kullanan, pazar payı yüksek firmalara daha fazla ağırlık veren bir ölçüttür.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 175Soru

Sweezy tarafından geliştirilen Dirsekli Talep Modeli'nde, marjinal hasılat (MRMR) eğrisi üzerinde oluşan dikey boşluğun (süreksizliğin) genişliği aşağıdakilerden hangisine bağlı olarak belirlenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dirsek noktasının yukarısındaki ve aşağısındaki talep kısımlarının fiyat esneklikleri arasındaki farka

Cevap

Sweezy modelinde marjinal hasılat eğrisindeki dikey boşluğun genişliği, dirsek noktasının üzerindeki esnek kısım ile altındaki inelastik kısmın fiyat esneklikleri arasındaki farka bağlıdır.
Sweezy modelinde talep eğrisi dirsek noktasında iki farklı esnekliğe sahiptir. MR=P(11/e)MR = P(1 - 1/|e|) formülüne göre, aynı fiyat düzeyinde (PP) talep esnekliğinin (ee) aniden değişmesi, marjinal hasılatın da aniden değişmesine (sıçramasına) neden olur. Bu iki esneklik değeri arasındaki fark ne kadar fazlaysa, MRMR eğrisi üzerindeki dikey kopma o kadar geniş olur.

Adım Adım Çözüm

1
Marjinal hasılat ile esneklik arasındaki ilişkiyi hatırla.
MR=P(11/e)MR = P(1 - 1/|e|)
Marjinal hasılatın fiyat ve talep esnekliği cinsinden ifadesi matematiksel olarak bu formülle gösterilir.
2
Dirsek noktasındaki esneklik değişimini analiz et.
Fiyat artışlarına rakipler tepki vermediği için üst kısım esnek (e>1|e| > 1), fiyat indirimlerini takip ettikleri için alt kısım inelastiktir (e<1|e| < 1).
Sweezy modelinin temel varsayımı olan asimetrik tepki, talep eğrisinin dirsek yapısını ve esneklik farkını oluşturur.
3
Esneklik farkının MR üzerindeki etkisini yorumla.
Esneklikler arasındaki fark ne kadar açılırsa, dirsek noktasındaki MRMR değerleri arasındaki fark (boşluk) o kadar büyür.
Aynı fiyat düzeyinde iki farklı esneklik değeri, iki farklı marjinal hasılat değeri üreterek dikey bir süreksizliğe yol açar.

Anahtar Kavram

Sweezy Modelinde Marjinal Hasılat Süreksizliği
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 176Soru

Monopolcü bir firmanın piyasa gücünü kullanarak kârını maksimize etmek amacıyla uyguladığı farklı derece ve türlerdeki fiyat farklılaştırması stratejileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üçüncü derece fiyat farklılaştırmasında firma; talebin fiyat esnekliğinin yüksek olduğu piyasada daha yüksek, esnekliğin düşük olduğu piyasada ise daha düşük fiyat uygular.

Cevap

Üçüncü derece fiyat farklılaştırmasında firma, talebin fiyat esnekliğinin düşük olduğu piyasada daha yüksek fiyat uygular.
Üçüncü derece fiyat farklılaştırmasında, monopolcü firma için kâr maksimizasyonu kuralı çerçevesinde fiyat ile talebin fiyat esnekliği arasında ters bir ilişki mevcuttur. Talebin fiyata karşı daha duyarlı olduğu (esnekliğin yüksek olduğu) piyasalarda firma daha düşük fiyat belirleyerek toplam hasılatını korur. Aksine, talebin esnekliğinin düşük olduğu piyasalarda (örneğin zorunlu ihtiyaçlar) firma fiyatı daha yüksek tutarak kârını artırır. Bu nedenle 'yüksek esneklik - yüksek fiyat' eşleşmesi yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Fiyat farklılaştırması türlerini analiz etme
Birinci derece (tam), ikinci derece (blok/miktar) ve üçüncü derece (piyasa bölümleme) özellikleri belirlendi.
Her bir farklılaştırma türünün kendine has denge ve refah etkileri vardır.
2
Üçüncü derece fiyat farklılaştırması ve esneklik ilişkisini inceleme
P1(11/e1)=P2(11/e2)=MCP_1 (1 - 1/|e_1|) = P_2 (1 - 1/|e_2|) = MC eşitliği üzerinden esneklik (ee) arttıkça fiyatın (PP) azaldığı görüldü.
Firma, fiyata daha duyarlı olan (esnekliği yüksek) gruplara düşük fiyat vererek sürümden kazanmayı, duyarsız olanlara (esnekliği düşük) yüksek fiyat vererek kârını artırmayı hedefler.
3
Birinci derece fiyat farklılaştırmasının refah etkisini değerlendirme
Marjinal maliyetin fiyata eşitlendiği (P=MCP=MC) son birime kadar üretim yapıldığı için dara kaybı oluşmadığı teyit edildi.
Tam fiyat farklılaştırmasında firma, talep eğrisinin tamamını marjinal hasılat eğrisi gibi kullanır.

Anahtar Kavram

Fiyat Esnekliği ve Fiyatlama İlişkisi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 177Soru

Bir düopol piyasasında karşılaşılan piyasa ters talep fonksiyonu P=180QP = 180 - Q (Q=q1+q2Q = q_1 + q_2) ve her iki firmanın marjinal maliyetleri sabit ve 30 birimdir (MC=30MC = 30). Firmaların her ikisinin de rakibinin tepki fonksiyonunu veri alarak lider gibi davranmaya çalıştığı Bowley modeli (Stackelberg Savaşı) durumunda, piyasadaki toplam üretim miktarı kaç birimdir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 150

Cevap

Toplam üretim miktarı 150 birimdir.
Bowley modelinde, her iki firma da rakibinin tepki fonksiyonunu kullanarak lider gibi davranır. Ters talep P=AbQP = A - bQ ve marjinal maliyet cc ise, lider miktarı qL=(Ac)/2bq_L = (A-c)/2b formülüyle bulunur. Burada (18030)/2=75(180-30)/2 = 75 birim her bir firmanın üretimidir. Toplam üretim 75+75=15075 + 75 = 150 birim olur.

Adım Adım Çözüm

1
Tepki fonksiyonlarını türetme
q1=750,5q2q_1 = 75 - 0,5q_2 ve q2=750,5q1q_2 = 75 - 0,5q_1
Her firma, rakibinin miktarını veri alarak kendi kârını maksimize eder (MR=MCMR = MC).
2
Lider üretim miktarını hesaplama
qL=75q_L = 75
Bir firma lider olduğunda, rakibinin tepki fonksiyonunu kâr fonksiyonuna dahil eder ve kendi miktarını belirler (qL=(Ac)/2q_L = (A-c)/2).
3
Bowley dengesi için miktarları toplama
Q=75+75=150Q = 75 + 75 = 150
Bowley modelinde her iki firma da lider gibi davranarak kendi liderlik miktarını üretir.

Anahtar Kavram

Bowley Modeli (Stackelberg Savaşı)

İpuçları

1
Bowley modelinde her iki firmanın da kendisini 'lider' olarak gördüğünü hatırlayın.
2
Bir firmanın lider miktarı, rakibinin tepki fonksiyonunu kâr fonksiyonunda yerine koyarak bulunur.
3
İki firmanın da 75 birim ürettiği bu durumda piyasa fiyatı marjinal maliyete (30) eşitlenir ve ekonomik kâr sıfır olur.

Daha Fazla Pratik

Bu verilerle Bowley dengesinde piyasa fiyatını ve firmaların kârlarını hesaplamayı deneyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 178Soru

Bir oligopol piyasasında faaliyet gösteren iki rakip firmanın (FirmaFirma KK ve FirmaFirma LL) izleyebilecekleri stratejilere (StratejiStrateji XX ve StratejiStrateji YY) ilişkin kazanç matrisi aşağıda verilmiştir (Parantez içindeki ilk değerler FirmaFirma KK'nın, ikinci değerler FirmaFirma LL'nin kazancını temsil etmektedir):

Firma K \ Firma LStrateji XStrateji Y
Strateji X(50,40)(50, 40)(30,20)(30, 20)
Strateji Y(40,30)(40, 30)(20,60)(20, 60)

Bu oyunun dengesi ve stratejik yapısı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sadece Firma K'nın baskın stratejisi vardır ve Nash dengesi (Strateji(Strateji X,StratejiX, Strateji X)X) bileşiminde gerçekleşir.

Cevap

Sadece Firma K'nın baskın stratejisi vardır ve Nash dengesi (Strateji X, Strateji X) bileşiminde gerçekleşir.
Kazanç matrisi incelendiğinde, Firma K rakibi hangi stratejiyi seçerse seçsin Strateji X ile daha yüksek kazanç elde etmektedir (50>4050 > 40 ve 30>2030 > 20), bu durum Strateji X'i Firma K için baskın strateji yapar. Firma L için ise sabit bir baskın strateji yoktur; ancak rasyonel bir oyuncu olarak Firma K'nın baskın stratejisi olan X'i seçeceğini öngörür ve buna en iyi tepki olarak 40>2040 > 20 olduğu için Strateji X'i seçer. Karşılıklı en iyi tepkilerin çakıştığı bu nokta Nash dengesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Firma K'nın baskın stratejisinin olup olmadığını kontrol et.
Firma L, X seçerse K için 50>4050 > 40 (X tercih edilir). L, Y seçerse K için 30>2030 > 20 (X tercih edilir). Firma K için Strateji X baskındır.
Baskın strateji, rakibin ne seçtiğinden bağımsız olarak her zaman daha yüksek kazanç sağlayan stratejidir.
2
Firma L'nin baskın stratejisinin olup olmadığını kontrol et.
Firma K, X seçerse L için 40>2040 > 20 (X tercih edilir). K, Y seçerse L için 60>3060 > 30 (Y tercih edilir).
Firma L'nin en iyi kararı rakibinin kararına göre değiştiği için bir baskın stratejisi yoktur.
3
Nash dengesini belirle.
Firma K baskın stratejisi olan X'i seçecektir. Bu durumda Firma L, 40>2040 > 20 olduğu için X'i seçecektir. (X,X)(X, X) dengesi oluşur.
Nash dengesi, hiçbir oyuncunun tek taraflı karar değiştirerek kazancını artıramadığı durumdur.

Anahtar Kavram

Baskın Strateji ve Nash Dengesi

Daha Fazla Pratik

İki oyuncunun da baskın stratejisinin olduğu ve bu stratejilerin Pareto optimal olmayan bir sonuç doğurduğu 'Mahkumlar Açmazı' senaryolarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 179Soru

Bir ekonomide faaliyet gösteren X ve Y endüstrilerinde dört firma yoğunlaşma oranları (CR4CR_4) incelenmiş ve her iki endüstri için de bu oranın %80\%80 olduğu saptanmıştır. Söz konusu endüstrilerdeki pazar payı dağılımları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

FirmaX Endüstrisi Pazar Payı (%)Y Endüstrisi Pazar Payı (%)
1. Firma2050
2. Firma2010
3. Firma2010
4. Firma2010
**Toplam (CR4CR_4)**8080

Buna göre, bu iki endüstrinin yoğunlaşma düzeyleri ve Herfindahl-Hirschman Endeksi (HHI) değerleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Y endüstrisinin HHI değeri 28002800 olup, piyasa gücü yoğunlaşması X endüstrisinden daha yüksektir.

Cevap

Y endüstrisinin HHI değeri 2800'dür ve piyasa gücü yoğunlaşması X endüstrisinden daha yüksektir.
Doğru yanıt, Y endüstrisinin pazar paylarının kareleri toplamının (502+102+102+102=280050^2 + 10^2 + 10^2 + 10^2 = 2800) X endüstrisinden (202×4=160020^2 \times 4 = 1600) daha yüksek olduğunu ve bu durumun daha yüksek bir piyasa yoğunlaşmasına işaret ettiğini belirtmektedir. HHI, pazar payı dağılımındaki eşitsizlikleri daha iyi yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1
X endüstrisi için Herfindahl-Hirschman Endeksi'ni (HHI) hesapla.
HHIX=202+202+202+202=400+400+400+400=1600HHI_X = 20^2 + 20^2 + 20^2 + 20^2 = 400 + 400 + 400 + 400 = 1600
HHI, piyasadaki tüm firmaların (veya verili olanların) pazar paylarının karelerinin toplamıdır.
2
Y endüstrisi için HHI değerini hesapla.
HHIY=502+102+102+102=2500+100+100+100=2800HHI_Y = 50^2 + 10^2 + 10^2 + 10^2 = 2500 + 100 + 100 + 100 = 2800
Farklı pazar payı dağılımlarının endeks üzerindeki etkisini görmek için kareler toplanır.
3
Hesaplanan değerleri karşılaştır ve yorumla.
2800>16002800 > 1600 olduğu için Y endüstrisi daha yoğundur.
HHI değeri yükseldikçe piyasadaki yoğunlaşma ve piyasa gücü artar; rekabet azalır.

Anahtar Kavram

HHI, pazar payı dağılımındaki dengesizliklere CR4CR_4 oranından daha duyarlıdır; büyük firmaların pazar payı arttıkça HHI kare alımı nedeniyle hızla yükselir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 180Soru

Cournot duopol modelinde faaliyet gösteren özdeş iki firmanın marjinal maliyetleri sabit ve 1010 birimdir. Piyasa ters talep fonksiyonunun P=100QP = 100 - Q olduğu bu piyasada, Cournot dengesi durumunda piyasa fiyatı kaç birim olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40

Cevap

Denge piyasa fiyatı 40 birimdir.
Denge fiyatı olan 40 birim, her iki firmanın kendi tepki fonksiyonları doğrultusunda 30'ar birim (toplam 60 birim) üretim yapması sonucu piyasada oluşan temizleme fiyatıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kar fonksiyonlarını tanımlamak ve tepki fonksiyonlarını türetmek.
q1=450,5q2q_1 = 45 - 0,5q_2 ve q2=450,5q1q_2 = 45 - 0,5q_1
Her firma, rakibinin üretim düzeyini veri alarak kendi karını maksimize eden üretim düzeyini belirler.
2
Tepki fonksiyonlarını eşanlı çözerek denge miktarlarını bulmak.
q1=30q_1 = 30 ve q2=30q_2 = 30
Firmalar özdeş maliyet yapısına sahip olduğu için dengede eşit miktarda üretim yaparlar.
3
Toplam piyasa arzını (QQ) hesaplamak.
Q=q1+q2=30+30=60Q = q_1 + q_2 = 30 + 30 = 60
Piyasa fiyatını bulmak için toplam üretim miktarının bilinmesi gerekir.
4
Talep fonksiyonunda toplam miktarı yerine koyarak fiyatı bulmak.
P=10060=40P = 100 - 60 = 40
Ters talep fonksiyonu, belirli bir üretim düzeyinde tüketicilerin ödemeye razı olduğu fiyatı verir.

Anahtar Kavram

Cournot modelinde miktar rekabeti ve tepki fonksiyonları aracılığıyla dengenin belirlenmesi.

Daha Fazla Pratik

Farklı marjinal maliyetlere sahip asimetrik Cournot modellerini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Pratik bir yöntem olarak, doğrusal talep ve sabit marjinal maliyet durumunda toplam Cournot üretimi; tam rekabet üretiminin n/(n+1)n/(n+1) katıdır. Burada n=2n=2 olduğu için Q=(10010)×(2/3)=60Q = (100-10) \times (2/3) = 60. Buradan P=10060=40P = 100 - 60 = 40 bulunur.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 9 / 10Sonraki