Faktör Piyasaları

Bireysel işgücü arzı analizinde, boş zamanın normal bir mal olduğu varsayımı altında, belirli bir ücret düzeyinden sonra ücret oranındaki ($W$) artışın bireyin çalışma saatlerini azaltmasına ve işgücü arz eğrisinin geriye bükülmesine neden olan temel iktisadi gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Emek piyasasında tek alıcı (monopsoncu) konumunda olan bir firmanın karşı karşıya olduğu emek arz fonksiyonu $W = 40 + 2L$ (burada $W$ ücreti, $L$ istihdam edilen emek miktarını temsil eder) olarak verilmiştir. Bu firmanın emeğe ait marjinal ürün hasılatı ($MRP$) sabit ve $100$ TL olduğuna göre, firmanın kârını maksimize eden istihdam düzeyi ($L$) kaçtır?

Hem ürün hem de faktör piyasalarında tam rekabet koşullarının geçerli olduğu bir ekonomide, kısa dönemde tek değişken girdi olarak emek ($L$) kullanan bir firmanın üretim fonksiyonu $Q = 12\sqrt{L}$ şeklinde tanımlanmıştır. Üretilen malın piyasa fiyatı 10 TL ve emeğin birim ücreti 2 TL iken; bu firmanın kârını maksimize eden emek istihdam düzeyi ve bu düzeydeki emeğin ortalama ürün değeri ($VAP_L$) sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

İktisat literatüründe faiz oranının belirlenmesine ilişkin geliştirilen yaklaşımlardan biri olan 'Ödünç Verilebilir Fonlar Teorisi' (Loanable Funds Theory), faizi sadece tasarruf ve yatırım dengesiyle açıklayan 'Klasik Faiz Teorisi'ne parasal unsurları da ekleyerek genişletmiştir. Buna göre, Ödünç Verilebilir Fonlar Teorisi'ni Klasik yaklaşımdan ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Bir ülkenin ulusal uzay programı kapsamında üretilen çok özel bir uydu bileşeninin tek bir yerli üreticisi bulunmaktadır. Bu bileşenin yasal ve teknik kısıtlar nedeniyle tek alıcısı ise ülkenin Ulusal Uzay Ajansı'dır. Bu piyasa yapısında (iki yanlı tekel) denge fiyatının ve işlem miktarının belirlenmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Ürün piyasasında eksik rekabet (monopolcü) gücüne sahip bir firmanın, üretimde kullandığı değişken girdi olan emeğin marjinal fiziki ürünü ($MP_L$) $8$ birimdir. Bu ürünün piyasada birim satış fiyatı $25$ TL ve marjinal hasılatı ($MR$) $15$ TL'dir. Buna göre, söz konusu firma için emeğin marjinal ürün değeri ($VMP_L$) ve marjinal ürün hasılatı ($MRP_L$) değerleri aşağıdakilerden hangisidir?

Nadir görülen bir genetik hastalığın tedavisinde kullanılan ve ikamesi bulunmayan bir biyoteknolojik ilacın patent haklarını elinde bulunduran tek bir üretici firma ile bu ilacı ulusal sağlık sigortası kapsamına alarak vatandaşlarına sunmak isteyen tek bir kamu kurumu (geri ödeme kurumu) piyasada karşı karşıya gelmiştir.

Bu piyasa yapısı ve denge koşulları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Ürün piyasasında monopol (tekel) gücüne sahip olan, ancak faktör piyasasında tam rekabet koşullarıyla karşı karşıya olan bir firmanın gerçekleştirdiği "monopolcü sömürü" (monopolistic exploitation) aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanır?

Bir üretim faktörünün arz fonksiyonu $L^s = w^3$ (burada $L^s$ faktör arz miktarını, $w$ ise faktör fiyatını temsil etmektedir) şeklinde tanımlanmıştır. Bu faktör piyasasında denge ücret düzeyi $w = 2$ birim olarak gerçekleştiğinde, faktör sahibinin elde ettiği toplam kazanç içerisinde "transfer kazancının" (fırsat maliyetinin) payı yüzde kaçtır?

Faktör piyasasında tam rekabet koşulları altında (fiyat kabullenici olarak) emek istihdam eden, ancak ürettiği malın satışında monopol (tekel) gücüne sahip olan bir firmanın "monopolcü sömürüye" yol açmasının temel iktisadi gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir bölgedeki demir yolu ağının sinyalizasyon sistemlerini kurmaya ve bakımını yapmaya yetkili tek bir teknoloji firması ile bu bölgedeki demir yolu işletme hakkını elinde bulunduran tek bir kamu otoritesi karşı karşıya gelmektedir. Bu piyasa yapısı ve oluşacak denge fiyatı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Üretim sürecinde kullanılan bir girdi olan emeğin fiyatındaki bir değişimin, firmaların bu girdiye olan taleplerini ne ölçüde etkileyeceği 'faktör talep esnekliği' kavramı ile açıklanmaktadır. Hicks-Marshall tarafından ortaya konulan türetilmiş talep kuralları çerçevesinde, bir üretim faktörüne olan talebin kendi fiyat esnekliğiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bir ekonomide nihai bir mal olan otomobillere yönelik tüketici talebinin önemli ölçüde artması durumunda, otomobil üretiminde kullanılan çelik ve otomobil işçilerine yönelik talepte meydana gelecek değişim ve bunun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Bir emek piyasasında tek alıcı (monopsoncu) konumunda olan bir firmanın karşı karşıya olduğu emek arz fonksiyonu $W = 50 + 2L$ (burada $W$ ücreti, $L$ ise emek miktarını temsil etmektedir) olarak verilmiştir. Buna göre, firmanın $10$ birim emek istihdam etmesi durumunda katlanacağı marjinal faktör maliyeti (MFC) kaç birimdir?

Ürün ve girdi piyasalarının her ikisinin de tam rekabetçi yapıda olduğu bir piyasa düzeninde, kısa dönemde faaliyet gösteren bir işletmenin emeğe ilişkin marjinal fiziki ürün fonksiyonu $MP_L = 20 - 0,5L$ olarak belirlenmiştir. Üretilen malın piyasa satış fiyatı $10$ TL ve emeğin birim ücreti $50$ TL olduğuna göre, işletmenin kârını maksimize etmek için istihdam etmesi gereken emek miktarı kaç birimdir?

Bir üretim faktörünün arz esnekliğinin tüm fiyat düzeylerinde sabit ve $0,25$ olduğu varsayılmaktadır. Faktörün piyasa denge fiyatı üzerinden elde ettiği toplam kazanç $20.000$ TL olduğuna göre, bu kazancın ne kadarı "transfer kazancı" niteliğindedir?

Bir ülkede nükleer atıkların bertaraf edilmesi konusunda ileri teknolojiye ve yasal imtiyaza sahip tek bir uzman firma ile bu hizmeti satın almaya yetkili tek kamu kurumu karşı karşıya gelmiştir. Bu 'iki yanlı tekel' (bilateral monopol) piyasasında denge fiyatı ve miktarının belirlenmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tekstil sektöründe faaliyet gösteren bir firmanın, piyasada hazır giyim ürünlerine olan nihai tüketici talebinin artması üzerine daha fazla dokuma işçisi istihdam etmesi ve hammadde satın alması, mikro iktisat literatüründe aşağıdakilerden hangisi ile açıklanır?

Üretim faktörlerine olan talep, bu faktörlerin üretimine katıldığı nihai mal ve hizmetlere olan talepten türetildiği için iktisat literatüründe "türev talep" niteliğindedir. Faktör piyasasında tam rekabet şartlarının geçerli olduğu ve faktörün marjinal fiziki verimliliğinin pozitif olduğu varsayımı altında, bir üretim faktörüne yönelik talep eğrisinin bütünsel olarak sağa kaymasına aşağıdakilerden hangisi neden olur?

Bir emek piyasasında tek alıcı (monopsoncu) konumunda olan bir firmanın karşı karşıya olduğu emek arz fonksiyonu $W = 60 + 3L$ ve emeğin marjinal ürün hasılatı fonksiyonu $MRP = 300 - 2L$ olarak belirlenmiştir.

Buna göre, kârını maksimize eden monopsoncu firmanın ödediği denge ücreti ($W$) ve piyasada ortaya çıkan ölü ağırlık kaybı (toplumsal refah kaybı) miktarı aşağıdakilerden hangisidir?